ಕೊನೆಗೂ ದೊರೆತ ಧನ್ಯತೆ ಪಿ ಲಂಕೇಶ್

 

4.1. ಕೊನೆಗೂ ದೊರೆತ ಧನ್ಯತೆ    ಪಿ ಲಂಕೇಶ್

ಪಾಠ :

ಎಂದೋ ಓದಿದ ಒಂದು ಕತೆ ನೆನಪಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸದ್ಯದ ನನ್ನ ಮನಃಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಈ ಕತೆ ನಿಮಗೂ ಹಿಡಿಸಬಹುದೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತೇನೆ.

ದೇವಪ್ಪ ಊರಿನ ಗಣ್ಯ. ದೊಡ್ಡ ಮನೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವನು. ನೂರಾರು ವರ್ಷದಿಂದ ಕೂಡಿ ಬಂದ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ಅವನದಾಗಿತ್ತು. ಅದು ಅವನ ತಲೆಯನ್ನು ಎಂದೂ ತಿರುಗಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ದಿಟ್ಟತನ ಮತ್ತು ವಿನಯವಂತಿಕೆ ಸಮನಾಗಿ ಕೂಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ದೇವಪ್ಪನ ಮಾತನ್ನು ಊರಿನ ಯಾರೂ ಮೀರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೀರುವಂಥ ಮಾತೇ ಅವನಿಂದ ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ನಾನೂರು ಮನೆಗಳ ಊರು; ಎಲ್ಲ ಊರಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಒಳ್ಳೆಯವರು. ಕೆಟ್ಟವರು, ದುರ್ಬಲರು, ಸಾಹಸಿಗಳು ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಜನ ಅಲ್ಲಿದ್ದರು. ಯಾರಿಗೂ ದೇವಪ್ಪನ ಯಜಮಾನಿಕೆಯಿಂದ ಬೇಸರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷದ ದೇವಪ್ಪ ತಾರುಣ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢಿಮೆಯನ್ನು ಹಗುರವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನ ಮಾತು ಎಂದೂ ಎಳೆತನದ ಎಗ್ಗಿನಿಂದ ಕೂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಬುದ್ಧನ ಜಡತ್ವ ಕೂಡ ಅದರಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ದೇವಪ್ಪ ಮದುವೆಯಾಗಿ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಮಗುವಾಯಿತು. ಆಗ ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ತೀರಿಕೊಂಡಳು.

 

ಹೆಂಡತಿಯ ಸಾವು ದೇವಪ್ಪ ಕಂಡ ಮೊದಲ ನಷ್ಟ, ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಆಘಾತ. ಅದರಿಂದ ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೆಲವು ತಿಂಗಳು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ. ಜನ ಎಷ್ಟು ಸಣ್ಣವರೆಂದರೆ ದೇವಪ್ಪನ ಮಗುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ತೋರಬೇಕಾದ ಆಸಕ್ತಿ ಆತನ ಯೌವನದತ್ತ ಹರಿಯಿತು. ದೇವಪ್ಪ ಇನ್ನೊಂದು ಮದುವೆಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಆದರೆ ದೇವಪ್ಪ ನಕ್ಕುಬಿಟ್ಟ. "ಇದೆಲ್ಲ ತಾಪತ್ರಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ನನ್ನ ಮಗುವಿನ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನೇ ಮರೆತಿದ್ದೇನೆ. ಅವನಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ಕೂಡ ಇಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಅವನ ಒಳಿತನ್ನು ಕಂಡು ಯೋಚಿಸಿಲ್ಲ. ಊರ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನೇ ಮರೆತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ. ಅದು ಸ್ವಗತದಂತಿತ್ತು. ಆತ ಊರವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಕ್ಕಿಂತಲೂ ತನ್ನ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ತನಗೇ ಹೇಳಿಕೊಂಡಂತಿತ್ತು. ದೇವಪ್ಪ ಮರುದಿನ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವವೇ ಹೊರಟು ತನ್ನ ಮನೆತನದ ಗುರುವನ್ನು ಕಂಡ. ಗುರು ವಿಶ್ವೇಶ್ವರರು ದೇವಪ್ಪನನ್ನು ನೋಡಿ ಸಂತೋಷಗೊಂಡರು. ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಹೇಳಿದರು. "ಏನು ದೇವಪ್ಪ, ಎಂದೂ ಇತ್ತ ಬಾರದಿರುವ ನೀನು ಇವತ್ತು ಬಂದಿದ್ದೀಯೆ. ಅಂಥ ವಿಶೇಷವಾದ ಕೆಲಸವೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ ತಾನೆ?"

 

ಸ್ವಾಮಿಯ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಗ್ಯವಿರಬಹುದಾದರೂ ಅತ್ತ ದೇವಪ್ಪ ಗಮನ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಕ್ಷಣ ಸುಮ್ಮನೇ ಕೂತ. ಅದು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದ, ಕೋಪದ ಮೌನವಲ್ಲ. ಏನನ್ನೋ ಯೋಚಿಸುವಂತಿದ್ದ ದೇವಪ್ಪ ಹಾಗೇನಿಲ್ಲ ಸ್ವಾಮಿ. ಬರಬಾರದು

 

ಅಂತೇನಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಗೊಣಗಿದ. ಅವನ ಪ್ರಶಾಂತ ಮುಖದಲ್ಲಿ ನೋವು ಹರಿದಾಡಿದಂತೆ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಕಂಡಿತು. ಅದು ಅವನ ಪತ್ನಿಯ ಸಾವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಇರಬಹುದು. ಆ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಂತ್ವನ ಹೇಳಬೇಕೆ ಬೇಡವೆ ಎಂದು ಸ್ವಾಮಿ ಗೊಂದಲಗೊಂಡು ಕೂತರು. ಮೌನವನ್ನು ಮುರಿಯುತ್ತ ದೇವಪ್ಪ ಹೇಳಿದ, "ಸ್ವಾಮಿ, ನಾಳೆ ನನ್ನ ಮಗುವನ್ನು ಮಠಕ್ಕೆ ತರುತ್ತೇನೆ. ತಾವು ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರು ಇಡಬೇಕು."

 

"ಓ, ಅದಕ್ಕೇನಂತೆ. ಈಗಲೇ ಇಡಬಲ್ಲೆವು. ಮಗುವನ್ನು ತರುವ ಕಷ್ಟ ಕೂಡ ಬೇಡ. ಮನೆಗೆ ಹೋದವನು ನಿನ್ನ ಮಗುವನ್ನು ಶ್ರೀರಾಮ ಅಂತ ಕರಿ."

 

ಆಶೀರ್ವಾದದ ಬಗ್ಗೆ ದೇವಪ್ಪ ಕೇಳಲಿಲ್ಲ. ಮಗುವನ್ನು ತರುವುದು ಸ್ವಾಮಿಗೆ ತೊಂದರೆಯೇ ಎಂದು ಕೂಡ ಕೇಳಲಿಲ್ಲ. ಮಾತು ಅನಗತ್ಯ ಅನ್ನಿಸಿ ಸುಮ್ಮನಾದ. ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಪ್ಪನ ವ್ಯವಸಾಯ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಿಸಿದರು. ದೇವಪ್ಪ ಖಚಿತವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿದ.

 

ಸ್ವಾಮಿ ಹೇಳಲೇಬೇಕೆನ್ನಿಸಿ ಹೇಳಿದರು, "ಕಷ್ಟ ಬರುತ್ತವೆ, ಹೋಗುತ್ತವೆ ದೇವಪ್ಪ, ಅಮ್ಮನವರು ಹೋದದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದೆವು. ನಾವು ಬಂದರೆ ನಿನಗೆ ಸುಮ್ಮನಾದೆವು. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೀನು ಕಿರಿಕಿರಿಯಾಗಬಹುದು ಅರಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಸಂತೋಷ. ಹೋಗಿ ಬಾ."

 

ದೇವಪ್ಪ ಎದ್ದು ಮನೆಗೆ ಹೋದ. ಅವತ್ತಿನಿಂದ ಮಗುವನ್ನು ಶ್ರೀರಾಮ ಎಂದು ಕರೆದ. ಊರಿನ ಜನ ಕೂಡ ಹೆಸರನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿ ದೇವಪ್ಪನ ಮಗನ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರೀತಿ ತೋರಿದರು. ಅದು ಸ್ವಾಮಿ ನೀಡಿದ ಹೆಸರೆಂದು ದೇವಪ್ಪ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ಹೇಳುವುದು ಅನಗತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನವೆನ್ನಿಸಿ ಸುಮ್ಮನಾದ.

 

ದೇವರ ಮಾತು ಬಂದರೆ ಸುಮ್ಮನಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯನ್ನು ಎಂದೂ ಕಾಣದಿದ್ದ ದೇವಪ್ಪ ತನ್ನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಒಲವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಅಚ್ಚರಿಪಟ್ಟ, ದೇವಪ್ಪ ಅಂಥ ನಾಸ್ತಿಕನಾಗಲಿ, ವಿಚಾರವಾದಿಯಾಗಲಿ ಅಲ್ಲ: ಆದರೆ ತನಗೇ ಅನ್ನಿಸದೆ ಎಂದೂ ಯಾವುದನ್ನೂ ಒಪ್ಪದವನು. ಯಾರನ್ನೂ ಪೂಜಿಸದವನು. ಜನ ವರ್ಷವೆಲ್ಲ ಹಣ ಕೂಡಿಡಲು ಮಕ್ಕಳ ಹೊಟ್ಟೆಕಟ್ಟಿ ಬಟ್ಟೆಕಟ್ಟಿ ಅಪಾರ ಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿ ತಿರುಪತಿ, ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮುಂತಾದ ಕಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಹಣ ಚೆಲ್ಲಿ ಬರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಒಳಗೊಳಗೇ ಬೆಂಕಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ದೇವಪ್ಪ, ಎಚ್ಚರತಪ್ಪಿದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಥವರನ್ನು ಬೈದುಬಿಡುತ್ತಿದ್ದ. ಆಮೇಲೆ ತಾನು ಬೈದದ್ದನ್ನೇ ಮರೆತು ಅಸಹಾಯಕ ಭಕ್ತರ ಕುಟುಂಬಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರೀತಿ ತೋರುತ್ತಿದ್ದ, ದೇವರ, ಗುರುಗಳ ಮರ್ಜಿ ಇಲ್ಲದೆ, ಶೋಷಣೆ ಇಲ್ಲದೆ ಈ ಜಗತ್ತು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡುಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೇ ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವನಿಗೆ

ವೇಳೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಊರೊಟ್ಟಿನ ಕೆಲಸಗಳ ಜೊತೆಗೆ ತನ್ನ ಭತ್ತದ ವ್ಯವಹಾರ, ವ್ಯವಸಾಯದ ಹತ್ತಾರು ಕೆಲಸಗಳು, ಕೆಲಸಗಾರರ ಅಗತ್ಯಗಳು ಕೈತುಂಬ ಇರುತ್ತಿದ್ದವು. ಉಳುಮೆ, ಸುಗ್ಗಿ, ಭತ್ತದ ಸಾಗಣೆ, ಹಬ್ಬಗಳು – ಎಲ್ಲವುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷ ಕಳೆದವು. ಮಗ ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ಡವನಾಗಿದ್ದ.

 

ಸ್ವಾಮಿ ಒಂದು ದಿನ ಮಠದ ಜಗಲಿಯ ಮೇಲೆ ಕೂತಿದ್ದರು. ದೇವಪ್ಪ ಬಂದ. ಸ್ವಾಮಿ ಕೂತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ದೂರದಲ್ಲಿ ನಿಂತ. ಅವರು ಕೈಮುಗಿದಂತೆ ಎರಡೂ ಕೈ ಎತ್ತಿದಾಗ ದೇವಪ್ಪನೂ ಕೈ ಮುಗಿದ. ಸ್ವಾಮಿ ಗೆಳೆಯನೊಬ್ಬನನ್ನು ಕಂಡಂತೆ ಎದ್ದು ಅವನಿದ್ದಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು. ಅವರ ನಡಿಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿತ್ತು. ಕಣ್ಣು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಬ್ಬಾಗಿದ್ದಂತೆ ತಡವರಿಸಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಮುಖದ ಗೆರೆಗಳು ಆಳವಾಗಿದ್ದವು.

 

ಸ್ವಾಮಿಯತ್ತ ದೇವಪ್ಪನೂ ಬಂದ. ಭಕ್ತರಾದವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಗ್ಗಿ ಶರಣು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ದೇವಪ್ಪ ಬಾಗಲು ಸ್ವಾಮಿ ಅವಕಾಶ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಅವನ ಕೈ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಮಠದೊಳಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ದೇವಪ್ಪನಲ್ಲಿ ಏನೋ ಯೋಚನೆ, ಅಳಕು. ಬರುಬರುತ್ತ ಆತ ತೀರಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನವನಾಗತೊಡಗಿದ್ದ. ಸ್ವಾಮಿಯ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ, ಅವರ ಗಾಂಭೀರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ, ಅವರ ಸರಳ ಪ್ರೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ -ಯಾವುದರ ವಿಷಯಕ್ಕಾದರೂ ದೇವಪ್ಪ ಅಳುಕತೊಡಗಿರಬಹುದು. ಸ್ವಾಮಿ ಮಾತ್ರ ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. "ದೇವಪ್ಪ, ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ ಬಹಳ ದಿನ ಆಯಿತು. ಒಮ್ಮೆ ಬಂದ ನೀನು ಮತ್ತೆ ಬರಬಹುದೆಂದು ಮಾಡಿದ್ದೆವು. ಆದರೆ ನೀನು ಬರಲಿಲ್ಲ.:"

 

"ಕೆಲಸ ಜಾಸ್ತಿ. ಬರಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಹೇಳಿಕಳಿಸಿದ್ದರೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದೆ" ಅಂದ ದೇವಪ್ಪ.

 

"ಹಾಗಲ್ಲ, ಹೇಳಿಕಳಿಸಿ ಕರೆಸಿಕೊಂಡು ಮಾತಾಡುವಂಥದ್ದು ಏನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಮಾತಾಡಬೇಕು ಅಂತ ಅನ್ನಿಸ್ತು. ನೋಡಬೇಕು ಅಂತ ಆಶೆಯಾಯ್ತು, ಅಷ್ಟೆ. ಕರೆಸಿಕೊಂಡು ನೀನು ಬಂದಿದ್ದರೆ ಹೇಳುವಂಥದ್ದು ಏನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ನಕ್ಕರು ಸ್ವಾಮಿ.

 

"ನಿಮಗೂ ಅಂಥ ಆಶೆ ಇರೋದು ಆಶ್ಚರ್ಯ" ಅಂದ ದೇವಪ್ಪ, ಅವನ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಕಟಕಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಸುಮ್ಮನೇ ಹಾಗೆಂದಿದ್ದ.

 

"ಅದೆಲ್ಲ ಇರಲಿ ದೇವಪ್ಪ, ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಹಾಗೇ ಇದ್ದೀಯಲ್ಲ. ಇದೀಗ ನಮಗೆ ಕೌತುಕದ ವಿಷಯ. ಒಂದು ಕೂದಲು ಕೊಂಕಿಲ್ಲ. ಮಾಂಸ ಬತ್ತಿಲ್ಲ."

 

"ಹೌದ ಸ್ವಾಮೀಜಿ, ಅದು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಜನ ನನ್ನನ್ನು ಸುಖವಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಮಗ ಒಳ್ಳೆಯವನಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದಾನೆ. ಯಾವ ಚಿಂತೆಯೂ ಇಲ್ಲ" ಅಂದ ದೇವಪ್ಪ.

ಮಾತಾಡಲು ಮುದಿ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗೆ ತುಂಬ ಆಶೆ ಇದ್ದಂತಿತ್ತು. ಸುಮ್ಮನೇ ಮಾತಾಡುತ್ತಾ ಹೋದರು. ದೇವಪ್ಪನ ಕೃಷಿ, ಅವನ ಆಳುಕಾಳುಗಳು, ವ್ಯವಹಾರ, ಊರಿನ ಕೆಲಸಗಳು, ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕುರಿತು ಇಬ್ಬರೂ ಮಾತಾಡಿದರು. ಎಂದೋ ಕಂಡ ಸ್ನೇಹಿತರಂತೆ ಮಾತಾಡಿದರು. ಯಾರು ಹೆಚ್ಚು, ಯಾರು ಕಡಿಮೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಏಕವಚನ, ಬಹುವಚನದ ತೊಡಕುಗಳು ಏಳಲಿಲ್ಲ. ಸ್ವಾಮೀಜಿಗೆ ದೇವಪ್ಪನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಪಾರ ಸಂತೋಷ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಂತಿತ್ತು. ಆತ ಕೂತವನು ಚಲಿಸದೆ, ಕೈ ಅಲ್ಲಾಡಿಸದೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ, ಖಚಿತವಾಗಿ ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಸ್ವಾಮಿ ಕೂಡ ಅಷ್ಟೇ ಲವಲವಿಕೆಯಿಂದ ಮಾತಾಡಿದರು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಪ್ಪ ಊಟ ಮಾಡಲೇಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದರು. ದೇವಪ್ಪ ಹೋಗಿಬಿಟ್ಟಾನೆಂಬ ಆತಂಕ ಅವರಲ್ಲಿ ಇದ್ದಂತಿತ್ತು. ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಾತಾಡುವ ಬಯಕೆ ಅವರಲ್ಲಿತ್ತು.

 

ಗೆಳೆಯರಂತೆ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕೂತು ಉಂಡರು. ಮಾತು ವಿಚಾರವಾದದ ಬಗ್ಗೆ, ಮಠಗಳ ಶೋಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ, ಜನರ ಅಸಹಾಯಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆಯಿತು. ಎಲ್ಲೂ ಮನಸ್ತಾಪ ಮೂಡಲಿಲ್ಲ. ನಗುನಗುತ್ತಲೇ ಮಾತಾಡಿದರು. ದೇವಪ್ಪ ಹಲವಾರು ಗಂಟೆಗಳ ಬಳಿಕ ಎದ್ದು, "ನಾನು ಬಂದ ವಿಷಯವನ್ನೇ ಮರೆತೆ. ಈ ವಾರ ಮಗನ ಮದುವೆ ಆಗಬೇಕಾಗಿದೆ. ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಕೇಳಬೇಕೆಂದು ಬಂದೆ" ಅಂದ.

 

"ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾದ್ದರಿಂದ ನೀಡುವುದು ಸುಲಭ' ಎಂದವರು ದೇವಪ್ಪ ಹೇಳಿದ್ದನೆಲ್ಲ ಕೇಳಿ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ನೀನು ಮಾಡೋದ್ರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ಮಗನಿಂದ ನಿನಗೆ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು, ಧನ್ಯತೆ ದೊರೆಯಲಿದೆ'' ಅಂದರು.

 

"ಅದು ತೀರಾ ದೊಡ್ಡ ಮಾತು ಸ್ವಾಮಿ, ನಾನು ಸಣ್ಣ ಮನುಷ್ಯ. ಸಂಸಾರಿಯಾದವನು, ಮಗ, ನಂಟರು, ಇಷ್ಟರು, ಗೆಳೆಯರು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಒದ್ದಾಡುವವನು. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಕೇಳಿದೆ" ಅಂದ. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯ ಅನ್ನಿಸಿಕೆಗೆ ಕಾಯದೆ ನಿಧಾನಕ್ಕೆ ಹೊರಟುಹೋದ.

 

ಮದುವೆಯ ಸಿದ್ಧತೆ ಜೋರಾಗಿತ್ತು. ಊರಿನ ಜನ, ನೆರೆಯೂರಿನ ಬಲ್ಲವರು ದೇವಪ್ಪನ ಮಗನ ಮದುವೆಯನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಹಬ್ಬವೆಂಬಂತೆ ನಡೆಸಲು ಅಣಿಯಾಗತೊಡಗಿದರು. ಹೀಗಿದ್ದಾಗ ಒಂದು ದಿನ ಮಗನ ಜೊತೆಗೆ ದೇವಪ್ಪ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಹೊರಟ. ಮಗನೊಂದಿಗೇ ಹೋಗಿ ಪರಿಚಿತರೆಲ್ಲರನ್ನು ಮದುವೆಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುವುದು ದೇವಪ್ಪನ ಉದ್ದೇಶ. ಬೆಳಗ್ಗೆ ಎದ್ದು ಸ್ನಾನ, ತಿಂಡಿ ಮುಗಿಸಿ ಇಬ್ಬರೂ ಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಟರು. ನೇತ್ರಾವತಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ಹೋಗಬೇಕಿತ್ತು. ಅದೇನು ಸುಲಭದ ಕೆಲಸ ಎಂದು ಸಹಾಯಕರನ್ನು ಜೊತೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ನೇತ್ರಾವತಿ ನದಿಯವರೆಗೆ ಬಂದರು. ನೀರು ಜೋರಾಗಿತ್ತು. ಆಚಿನ ದಡ ಕಾಣುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದ ಅಂಬಿಗ ದೋಣಿಯನ್ನು ತಂದ. ದೇವಪ್ಪನವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ತಂದೆ. ಮಗ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸಿದ. ದೋಣಿ ಚಲಿಸತೊಡಗಿತು. ಮಗ

ಶ್ರೀರಾಮ ದೋಣಿಯ ಒಂದು ಮಗ್ಗುಲಲ್ಲಿ ಕೂತು ನೀರನ್ನು ದಿಟ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬ್ಯಾಗು ನೀರಿಗೆ ಬಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಶ್ರೀರಾಮ ನೀರಿಗೆ ಹಾರಿದ. ಅಂಬಿಗ ಮತ್ತು ದೇವಪ್ಪ ನಗುತ್ತ ಅವನಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡತೊಡಗಿದರು. ಆದರೆ ಅವರ ಧ್ವನಿ ಕರ್ಕಶಗೊಂಡವು, ಶ್ರೀರಾಮ ಮಳುಗಿದವನು ಕ್ಷಣ ಮೇಲೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಅಂಬಿಗ ಹಾರಿದ. ಅವನೂ ಮುಳುಗಿಬಿಟ್ಟ, ದೇವಪ್ಪ ಇದೇನಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಇಬ್ಬರೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ದೋಣಿಯಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿ ಮೇಲೆದ್ದರು. ಅವರೊಂದಿಗೆ ದೇವಪ್ಪ ಮಾತಾಡುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದರು. ದೇವಪ್ಪ ದೋಣಿಯನ್ನು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ನಡೆಸುತ್ತಾ ಅವರು ಮುಳುಗಿದ್ದಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ. ಒಂದು ನಿಮಿಷ, ಎರಡು ನಿಮಿಷವಾಯಿತು. ಅವರು ಬರಲೇ ಇಲ್ಲ. ದೇವಪ್ಪ ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಕೂಗಿದ. ಇಡೀ ಸೀಮೆ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುವಂತೆ ಚೀರಿದ. ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದ ಜನಕ್ಕೆ ಕೂಗು ಕೇಳಿಸಿತು. ಜನ ಬಂದರು. ಆದರೆ ಅಂಬಿಗ ಮತ್ತು ಶ್ರೀರಾಮ ಬರಲೇ

 

ದೇವಪ್ಪನ ಮಗ ತಮ್ಮ ಮನೆಯವನೇ ಎಂಬಂತೆ ನೂರಾರು ಜನ ಭೋರ್ಗರೆವ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಇಳಿದು ಶ್ರೀರಾಮ ಮತ್ತು ಅಂಬಿಗನಿಗಾಗಿ ಹುಡುಕಿದರು. ದೇವಪ್ಪ ಸುಮ್ಮನೆ ನಿಂತು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ. ಅವರಿಗೆ ಮುಳುಗಿದ ಜಾಗದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ. ಮುಳುಗಿದವರು ಸಿಕ್ಕಲೇ ಇಲ್ಲ. ಜನ ಹತಾಶರಾಗಿ ಊರುಗಳಿಗೆ ಹೋದರು. ದೇವಪ್ಪ ನದಿಯಲ್ಲೇ ಸಾಗಿ ಹುಡುಕಿದ. ನೀರಲ್ಲಿ ಇಳಿದು ಗೋರಿದ. ಮೂರು ದಿನ, ಮೂರು ರಾತ್ರಿ ಅನ್ನ, ನಿದ್ರೆಯಿಲ್ಲದೆ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಿದ. ಉಪಯೋಗವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ನಾಲ್ಕನೆಯ ದಿನ ಶ್ರೀರಾಮನ ಶವ ದಡದ ಕಂಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಕಾಣಿಸಿತು. ಅಂಬಿಗ ಜಲಪಾತವೊಂದರಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ಬಹುದೂರದ ದಡಕ್ಕೆ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ.

 

ಇಡೀ ಗ್ರಾಮಸಮೂಹ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿತು. ದೇವಪ್ಪ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತವನು ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ. ಬಿಸಿಲು ಹೊಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ನದಿ ಮಾತ್ರ ಏರುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಆಗಾಗ ಗಾಳಿ ಬೀಸುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದು ದಿನ ಗ್ರಾಮದ ಜನ ದೇವಪ್ಪ ಪೇಟೆಯ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರು.

 

ಒಂದು ತಿಂಗಳಾಗಿರಬಹುದು. ಅವತ್ತು ಸಂಜೆ ಸ್ವಾಮಿ ವರಾಂಡದಲ್ಲಿ ಸಾರಿಸಿದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕೂತಿದ್ದರು. ಅವರು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಮುದುಕನೊಬ್ಬ ಬಂದ. ಅವನ ಕೂದಲು ಬೆಳ್ಳಗಾಗಿದ್ದವು. ಕತ್ತು ಬಸವಳಿದಿತ್ತು. ಎದೆ ಖಾಲಿ ಚೀಲದಂತಿತ್ತು.

 

ಸಂಜೆಯ ಮಬ್ಬು ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿ ಎದ್ದು ನಿಂತು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕೈ ಕೊಟ್ಟು ನೋಡಿ, "ಬಾ ದೇವಪ್ಪ, ಕೂತುಕೋ" ಅಂದರು.

 

ದೇವಪ್ಪ ಕೈಯಲ್ಲಿಯ ಗಂಟು ಎದುರಿಗಿಟ್ಟು ಸುಮ್ಮನೆ ಕೂತ.

 

'ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬ ದಣಿದಿದ್ದೀ ದೇವಪ್ಪ ಮಾತಾಡಲು ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಆಡಬೇಡ. ಸುಮ್ಮನೇ ಕೂತುಕೋ" ಎಂದು ಸ್ವಾಮಿ ಅವನನ್ನು ಕೂರಿಸಿದರು.

 

'ಹಾಗೇನಿಲ್ಲ, ಮಾತಾಡದಷ್ಟು ತೊಂದರೆ ಏನಾಗಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ಸರಿಯಾಗಿದೆ" ಅಂದ ದೇವಪ್ಪ, ಅವನ ಧ್ವನಿಯ ಗೆಲುವು ಗಮನಿಸಿದ ಸ್ವಾಮಿ ಚಕಿತರಾದರು. ದೇವಪ್ಪ ಗಂಟನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿದ. ಸ್ವಾಮಿ ಸುಮ್ಮನೇ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು. ದೇವಪ್ಪ ಗಂಟಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಹಣವನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲಿಟ್ಟು ಹೇಳಿದ, "ನನ್ನ ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿಯನ್ನೆಲ್ಲ ಮಾರಿದೆ. ನನ್ನ ಅನ್ನಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟನ್ನು ಮಾತ್ರ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಇಗೋ ಹಣ, ಎಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ" ಅಂದ.

 

ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ಹಣ ಎಣಿಸಿದ ಸ್ವಾಮಿ, ಇದು ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತ" ಅಂದರು.

 

'ತಾವು ತಮಗೆ ತಿಳಿದಂತೆ ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲ ಅಸಹಾಯಕರ ನೆರವಿಗಾಗಿ ಬಳಸಬೇಕು. ಅದು ಇನ್ನು ಮೇಲೆ ಜನರ ಹಣ" ಅಂದ.

 

ಸ್ವಾಮಿ ಸುಮ್ಮನೇ ತಲೆಯಾಡಿಸಿದರು. ದೇವಪ್ಪ ಮೌನವಾಗಿ ಕೂತಿದ್ದ.

 

"ದೇವಪ್ಪ" ಅಂದರು ಸ್ವಾಮಿ.

 

ಏನು ಎಂಬಂತೆ ಆತ ತಲೆಯೆತ್ತಿದ.

 

"ಕೊನೆಗೂ ನಿನ್ನ ಮಗ ನಿನಗೆ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು, ಧನ್ಯತೆ ತಂದ" ಅಂದರು.

 

ದೇವಪ್ಪ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಹೌದೆಂದು ತಲೆಯಲ್ಲಾಡಿಸಿದ. ಸ್ವಾಮಿಯ ಕಣ್ಣಿಂದ ಎರಡು ಹನಿ ನೀರು ಉದುರಿದವು. ದೇವಪ್ಪನ ಕಣ್ಣು ತೇವಗೊಳ್ಳತೊಡಗಿದವು.

 

ಕತ್ತಲು ಕವಿಯುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು.

 

 

ಖಂಡಿತ. ನೀವು ನೀಡಿರುವ ಪಾಠದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪುಟದ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಬರೆಯಬಹುದಾದ ಸರಳ ಹಾಗೂ ಸವಿಸ್ತಾರವಾದ ಸಾರಾಂಶ ಇಲ್ಲಿದೆ.

 

 4.1 ಕೊನೆಗೂ ದೊರೆತ ಧನ್ಯತೆ — ಸಾರಾಂಶ

 

‘ಕೊನೆಗೂ ದೊರೆತ ಧನ್ಯತೆ’ ಎಂಬ ಪಾಠವು ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ದುಃಖ, ನಷ್ಟ, ಮಾನವೀಯತೆ, ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವ ಮತ್ತು ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕಥೆಯ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ದೇವಪ್ಪ. ಅವನು ಊರಿನ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಶ್ರೀಮಂತನಾಗಿದ್ದರೂ ದರ್ಪವಿಲ್ಲದ, ದಿಟ್ಟ ಹಾಗೂ ವಿನಯಶೀಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಊರಿನ ಜನರೆಲ್ಲರೂ ಅವನನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

 

ದೇವಪ್ಪನ ಮದುವೆಯಾಗಿ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ತೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಘಟನೆ ಅವನಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಆಘಾತವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅವನಿಗೆ ಒಂದು ಗಂಡು ಮಗು ಇದ್ದರೂ ಮಗುವಿನ ಯೋಗಕ್ಷೇಮದ ಕಡೆಗೆ ತಾನು ಸರಿಯಾಗಿ ಗಮನ ಕೊಡುತ್ತಿಲ್ಲವೆಂದು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ತನ್ನ ಮನೆತನದ ಗುರುಗಳಾದ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಮಗುವಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರಿಡುವಂತೆ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಮಗುವಿಗೆ ‘ಶ್ರೀರಾಮ’ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡುತ್ತಾರೆ. ದೇವಪ್ಪ ಆ ಹೆಸರನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ದೇವಪ್ಪನು ಅಂಧಭಕ್ತನಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಸರಳತೆ, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

 

ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ ಶ್ರೀರಾಮ ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ಡವನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ದೇವಪ್ಪ ಮತ್ತೆ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಇಬ್ಬರೂ ಗೆಳೆಯರಂತೆ ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ದೇವಪ್ಪ ತನ್ನ ಮಗನ ಮದುವೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಮದುವೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿ, “ನಿನ್ನ ಮಗನಿಂದ ನಿನಗೆ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು, ಧನ್ಯತೆ ದೊರೆಯಲಿದೆ” ಎಂದು ಆಶೀರ್ವದಿಸುತ್ತಾರೆ.

 

ಶ್ರೀರಾಮನ ಮದುವೆಯ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ದೇವಪ್ಪ ತನ್ನ ಮಗನೊಂದಿಗೆ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನೇತ್ರಾವತಿ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಲು ದೋಣಿಯನ್ನು ಹತ್ತುತ್ತಾರೆ. ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಶ್ರೀರಾಮನ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಚೀಲ ನೀರಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅವನು ನದಿಗೆ ಹಾರುತ್ತಾನೆ. ಅವನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಅಂಬಿಗನೂ ನೀರಿಗೆ ಹಾರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಇಬ್ಬರೂ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಕಾಣೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ದೇವಪ್ಪ ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಹಳ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಊರಿನ ನೂರಾರು ಜನರೂ ನದಿಗೆ ಇಳಿದು ಹುಡುಕುತ್ತಾರೆ. ಮೂರು ದಿನ ಮೂರು ರಾತ್ರಿ ದೇವಪ್ಪ ಅನ್ನ-ನಿದ್ರೆಯನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ಮಗನಿಗಾಗಿ ಹುಡುಕುತ್ತಾನೆ. ಕೊನೆಗೆ ಶ್ರೀರಾಮನ ಶವ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಈ ಘಟನೆ ದೇವಪ್ಪನ ಬದುಕನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ.

 

ಮಗನ ಸಾವಿನಿಂದ ದುಃಖಿತನಾದ ದೇವಪ್ಪ ತನ್ನ ಜೀವನದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಅಪಾರ ಸಂಪತ್ತು ತನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸುಖಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅಸಹಾಯಕರ ನೆರವಿಗಾಗಿ ಬಳಸಬೇಕು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿಯನ್ನೆಲ್ಲ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ, ತನ್ನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಉಳಿದ ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ಹಣವನ್ನು ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಆ ಹಣವನ್ನು ಅಸಹಾಯಕರ ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಬೇಕೆಂದು ವಿನಂತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಆ ಹಣ ತನ್ನದಲ್ಲ, ಜನರ ಹಣ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

 

ಸ್ವಾಮೀಜಿ ದೇವಪ್ಪನ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಭಾವುಕರಾಗಿ, “ಕೊನೆಗೂ ನಿನ್ನ ಮಗ ನಿನಗೆ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು, ಧನ್ಯತೆ ತಂದ” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ದೇವಪ್ಪ ಕೂಡ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಆ ಮಾತನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಮಗನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ದುಃಖದ ನಡುವೆಯೂ ಇತರರ ಸೇವೆಗೆ ತನ್ನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ದೇವಪ್ಪ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಧನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

 

ಹೀಗಾಗಿ, ಮಾನವನಿಗೆ ದೊರೆತ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಬದುಕು ಕೇವಲ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ; ಸಮಾಜದ ಅಸಹಾಯಕರಿಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಮೂಲಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ಥಕವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಮಹತ್ವದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಈ ಪಾಠವು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀರಾಮನ ಮರಣ ದೇವಪ್ಪನಿಗೆ ಅಪಾರ ದುಃಖವನ್ನು ತಂದರೂ, ಅದೇ ದುಃಖ ಅವನಲ್ಲಿ ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಿತು. ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಕಥೆಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ‘ಧನ್ಯತೆ’ ಅತ್ಯಂತ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ.

 

ಸಂಭಾವ್ಯ  ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು

 

 ೧. ‘ಕೊನೆಗೂ ದೊರೆತ ಧನ್ಯತೆ’ ಲೇಖನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಅರ್ಥವೇನು?

 

‘ಕೊನೆಗೂ ದೊರೆತ ಧನ್ಯತೆ’ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು ಕಥೆಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವಪ್ಪನಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ಜೀವನದ ಸಾರ್ಥಕತೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ದೇವಪ್ಪ ಶ್ರೀಮಂತನಾಗಿದ್ದರೂ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬ, ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಊರಿನ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಆದರೆ ತನ್ನ ಏಕೈಕ ಮಗ ಶ್ರೀರಾಮನನ್ನು ನದಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಅವನ ಜೀವನದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವೇ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.

 

ತನ್ನ ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿಯನ್ನೆಲ್ಲ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ, ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದಷ್ಟನ್ನು ಮಾತ್ರ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಉಳಿದ ಅಪಾರ ಹಣವನ್ನು ಅಸಹಾಯಕರ ನೆರವಿಗಾಗಿ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ತನ್ನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಸಮಾಜದ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ದೇವಪ್ಪ ತನ್ನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

 

ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವಾಮೀಜಿ “ಕೊನೆಗೂ ನಿನ್ನ ಮಗ ನಿನಗೆ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು, ಧನ್ಯತೆ ತಂದ” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮಗನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ದುಃಖವೇ ದೇವಪ್ಪನಲ್ಲಿ ಮಾನವೀಯತೆ, ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಶ್ರೀರಾಮನ ಮೂಲಕ ದೇವಪ್ಪನಿಗೆ ಕೊನೆಗೂ ದೊರೆತ ಜೀವನದ ಸಾರ್ಥಕತೆಯೇ ‘ಧನ್ಯತೆ’ ಎಂದು ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೇಳಬಹುದು.

 

 ೨. ದೇವಪ್ಪನ ಸಂಸಾರವನ್ನು ಕುರಿತು ಬರೆ.

 

ದೇವಪ್ಪನು ಊರಿನ ಗಣ್ಯ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಮಂತ ಮನೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನಿಗೆ ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಅಪಾರ ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿಯಿತ್ತು. ಶ್ರೀಮಂತನಾಗಿದ್ದರೂ ಅವನಲ್ಲಿ ದರ್ಪ, ಅಹಂಕಾರ ಇರಲಿಲ್ಲ. ದಿಟ್ಟತನ ಮತ್ತು ವಿನಯವಂತಿಕೆ ಅವನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಮನಾಗಿ ಬೆರೆತಿದ್ದವು. ಊರಿನ ಜನರೆಲ್ಲರೂ ಅವನನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

 

ದೇವಪ್ಪನು ಮದುವೆಯಾಗಿ ಸುಮಾರು ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬ ಗಂಡು ಮಗುವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಆದರೆ ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಮಗುವಿನ ತಾಯಿ, ಅಂದರೆ ದೇವಪ್ಪನ ಹೆಂಡತಿ, ಮಗುವಿನ ಜನನದ ನಂತರವೇ ತೀರಿಕೊಂಡಳು. ಹೆಂಡತಿಯ ಸಾವು ದೇವಪ್ಪನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಮೊದಲ ದೊಡ್ಡ ನಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಅವನು ಬಹಳ ದುಃಖಿತನಾದನು.

 

ಹೆಂಡತಿಯ ಮರಣದ ನಂತರ ಊರಿನವರು ದೇವಪ್ಪನಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಮದುವೆಯಾಗುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಆದರೆ ದೇವಪ್ಪ ಅದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಮಗುವಿನ ಯೋಗಕ್ಷೇಮದ ಕಡೆಗೆ ತಾನು ಸರಿಯಾಗಿ ಗಮನಹರಿಸಿಲ್ಲವೆಂಬ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಅವನಲ್ಲಿತ್ತು. ಮಗುವಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನೂ ಇಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಮೊದಲು ಮಗುವಿನ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಿದನು. ತನ್ನ ಮನೆತನದ ಗುರುಗಳಾದ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಮಗುವಿಗೆ ‘ಶ್ರೀರಾಮ’ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಿಸಿದನು.

 

ಶ್ರೀರಾಮನು ತಂದೆಯ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ಡವನಾದನು. ದೇವಪ್ಪನಿಗೆ ಅವನೊಬ್ಬನೇ ಮಗನಾಗಿದ್ದನು. ಮಗನು ಒಳ್ಳೆಯವನಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದರಿಂದ ದೇವಪ್ಪನಿಗೆ ಅವನ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಚಿಂತೆಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಮುಂದೆ ಶ್ರೀರಾಮನ ಮದುವೆಯನ್ನು ಅದ್ಧೂರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಲು ದೇವಪ್ಪ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸಿದನು. ಆದರೆ ಮದುವೆಗೆ ಮುನ್ನವೇ ನೇತ್ರಾವತಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದುರಂತದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಾಮನು ಮೃತಪಟ್ಟನು.

 

ಮಗನ ಸಾವಿನಿಂದ ದೇವಪ್ಪನ ಸಂಸಾರ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿತು. ಆದರೆ ಈ ದುಃಖವೇ ಅವನ ಜೀವನದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಬದಲಿಸಿತು. ತನ್ನ ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿಯನ್ನೆಲ್ಲ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ, ತನ್ನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಉಳಿದ ಹಣವನ್ನು ಅಸಹಾಯಕರ ನೆರವಿಗಾಗಿ ನೀಡಿದನು. ಹೀಗಾಗಿ ದೇವಪ್ಪನ ಸಂಸಾರವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ, ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ಮಗನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೂ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮಗನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ದುಃಖದ ಮೂಲಕ ತ್ಯಾಗ, ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು ಸೇವೆಯ ಆದರ್ಶಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ.

 

 ೩. ಶ್ರೀರಾಮನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಂದೆಯ ಪಾತ್ರವೇನು?

 

ಶ್ರೀರಾಮನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆ ದೇವಪ್ಪನ ಪಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಹೆಂಡತಿಯ ಮರಣದ ನಂತರ ದೇವಪ್ಪನು ಮಗನನ್ನು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತನು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಊರಿನ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ನಡುವೆ ಮಗುವಿನ ಕಡೆಗೆ ತಕ್ಕಷ್ಟು ಗಮನ ಕೊಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ದೇವಪ್ಪನಲ್ಲಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಗನ ಭವಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಿದನು.

 

ತನ್ನ ಮನೆತನದ ಗುರುಗಳಾದ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಮಗನಿಗೆ ‘ಶ್ರೀರಾಮ’ ಎಂಬ ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಿಸಿದನು. ಮಗನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಬೇಕು ಎಂಬ ಆಶಯ ದೇವಪ್ಪನಲ್ಲಿತ್ತು. ಶ್ರೀರಾಮನು ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ಡವನಾಗುವವರೆಗೆ ದೇವಪ್ಪ ಅವನಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಜೀವನ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕಾರ ದೊರೆಯುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡನು. ಮಗನು ಒಳ್ಳೆಯವನಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದರಿಂದ ದೇವಪ್ಪನಿಗೆ ಅವನ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಚಿಂತೆಯಿರಲಿಲ್ಲ.

 

ಶ್ರೀರಾಮನು ತಂದೆಯ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಹಾಗೂ ಸತ್ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಯುವಕನಾಗಿ ಬೆಳೆದನು. ಅವನ ಮದುವೆಯನ್ನು ಸಹ ದೇವಪ್ಪ ಸಂತೋಷದಿಂದ ನೆರವೇರಿಸಲು ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸಿದನು. ಹೀಗಾಗಿ ಶ್ರೀರಾಮನ ಉತ್ತಮ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ತಂದೆಯಾದ ದೇವಪ್ಪನ ಪ್ರೀತಿ, ಕಾಳಜಿ, ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವೇ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.

 

 ೪. ದೇವಪ್ಪ ನಾಸ್ತಿಕನೋ, ಆಸ್ತಿಕನೋ? ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ.

 

ದೇವಪ್ಪನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಸ್ತಿಕ ಅಥವಾ ಆಸ್ತಿಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅವನು ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ದೇವರ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ವೈಚಾರಿಕ ಹಾಗೂ ಮಾನವೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ.

 

ದೇವಪ್ಪನು ದೇವರು, ಗುರುಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಅಂಧವಾಗಿ ನಂಬುವವನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಜನರು ವರ್ಷವೆಲ್ಲ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಹಣ ಕೂಡಿಸಿ, ಮಕ್ಕಳ ಹೊಟ್ಟೆ-ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿ, ತಿರುಪತಿ, ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮುಂತಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಹಣ ಖರ್ಚು ಮಾಡುವುದನ್ನು ಅವನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಅಸಹಾಯಕ ಭಕ್ತರನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಅವನಿಗೆ ಬೇಸರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ದೇವರು, ಗುರುಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಶೋಷಿಸುವುದನ್ನು ಅವನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ದೇವರು ಮತ್ತು ಗುರುಗಳ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆಯೂ, ಶೋಷಣೆ ಇಲ್ಲದೆಯೂ ಸಮಾಜ ಸುಸೂತ್ರವಾಗಿ ನಡೆಯಬಹುದಲ್ಲವೇ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಈ ವಿಚಾರಗಳಿಂದ ಅವನಲ್ಲಿ ವೈಚಾರಿಕ ಮನೋಭಾವವಿದ್ದದ್ದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

 

ಆದರೆ ದೇವಪ್ಪನು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಸ್ತಿಕನೂ ಅಲ್ಲ. ಅವನು ತನ್ನ ಮನೆತನದ ಗುರುಗಳಾದ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಮಗನಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರಿಡಲು ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಸರಳತೆ, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚುತ್ತಾನೆ. ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ ಅವರನ್ನು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಮಗನ ಮದುವೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಮಾತಿಗೆ ಗೌರವ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.

 

ಆದ್ದರಿಂದ ದೇವಪ್ಪನು ಅಂಧಶ್ರದ್ಧೆಯ ಆಸ್ತಿಕನೂ ಅಲ್ಲ, ದೇವರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸುವ ನಾಸ್ತಿಕನೂ ಅಲ್ಲ. ಅವನು ವಿಚಾರವಾದಿ, ವಿವೇಕಶೀಲ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ನೀಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಧರ್ಮಕ್ಕಿಂತ ಮಾನವ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಅಸಹಾಯಕರ ನೆರವೇ ನಿಜವಾದ ಧರ್ಮ ಎಂಬುದನ್ನು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯದ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನೆಲ್ಲ ಅಸಹಾಯಕರ ನೆರವಿಗಾಗಿ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಅವನ ಈ ಮಾನವೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

 

? ೫. ಗುರು ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ದೇವಪ್ಪನ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳೇನು

 

ದೇವಪ್ಪನು ತನ್ನ ಮಗುವಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರಿಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮನೆತನದ ಗುರುಗಳಾದ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಸಂಭಾಷಣೆ ಹೀಗಿದೆ:

 

ದೇವಪ್ಪನು ಮಠಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು, “ಏನು ದೇವಪ್ಪ, ಎಂದೂ ಇತ್ತ ಬಾರದಿರುವ ನೀನು ಇವತ್ತು ಬಂದಿದ್ದೀಯೆ. ಅಂಥ ವಿಶೇಷವಾದ ಕೆಲಸವೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ ತಾನೆ?” ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ದೇವಪ್ಪನು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಮೌನವಾಗಿದ್ದು, “ಹಾಗೇನಿಲ್ಲ ಸ್ವಾಮಿ, ಬರಬಾರದು ಅಂತೇನಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ.

 

ನಂತರ ದೇವಪ್ಪನು, “ನಾಳೆ ನನ್ನ ಮಗುವನ್ನು ಮಠಕ್ಕೆ ತರುತ್ತೇನೆ. ತಾವು ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರು ಇಡಬೇಕು” ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು, “ಈಗಲೇ ಇಡಬಲ್ಲೆವು. ಮನೆಗೆ ಹೋದವನು ನಿನ್ನ ಮಗುವನ್ನು ‘ಶ್ರೀರಾಮ’ ಅಂತ ಕರಿ” ಎಂದು ಹೆಸರು ಇಡುತ್ತಾರೆ.

 

ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು ದೇವಪ್ಪನ ವ್ಯವಸಾಯ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯ ಮರಣದ ದುಃಖದಿಂದ ಅವನು ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಂತೋಷ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. “ಕಷ್ಟ ಬರುತ್ತವೆ, ಹೋಗುತ್ತವೆ ದೇವಪ್ಪ” ಎಂದು ಸಾಂತ್ವನ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

 

ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ದೇವಪ್ಪ ಮತ್ತೆ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು “ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ ಬಹಳ ದಿನ ಆಯಿತು. ಒಮ್ಮೆ ಬಂದ ನೀನು ಮತ್ತೆ ಬರಬಹುದೆಂದು ಮಾಡಿದ್ದೆವು. ಆದರೆ ನೀನು ಬರಲಿಲ್ಲ” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ದೇವಪ್ಪನು “ಕೆಲಸ ಜಾಸ್ತಿ. ಬರಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಹೇಳಿಕಳಿಸಿದ್ದರೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದೆ” ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ.

 

ಇಬ್ಬರೂ ನಂತರ ದೇವಪ್ಪನ ಕೃಷಿ, ಆಳುಕಾಳುಗಳು, ವ್ಯವಹಾರ, ಊರಿನ ಕೆಲಸಗಳು ಹಾಗೂ ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯದ ಬಗ್ಗೆ ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು ದೇವಪ್ಪನ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, “ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಹಾಗೇ ಇದ್ದೀಯಲ್ಲ” ಎಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ದೇವಪ್ಪನು “ಜನ ನನ್ನನ್ನು ಸುಖವಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಮಗ ಒಳ್ಳೆಯವನಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದಾನೆ. ಯಾವ ಚಿಂತೆಯೂ ಇಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

 

ನಂತರ ಊಟ ಮಾಡುವಾಗ ಇಬ್ಬರೂ ವಿಚಾರವಾದ, ಮಠಗಳ ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಜನರ ಅಸಹಾಯಕತೆ ಕುರಿತು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ದೇವಪ್ಪನು ತನ್ನ ಮಗ ಶ್ರೀರಾಮನ ಮದುವೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು ಮದುವೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿ, “ನಿನ್ನ ಮಗನಿಂದ ನಿನಗೆ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು, ಧನ್ಯತೆ ದೊರೆಯಲಿದೆ” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

 

ಹೀಗೆ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಮತ್ತು ದೇವಪ್ಪನ ನಡುವಿನ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳು ಗುರು-ಶಿಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸ್ನೇಹ, ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ವಿಚಾರಶೀಲತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದವು.

 

 ೬. ಶ್ರೀರಾಮನ ಮದುವೆಯ ಸಿದ್ಧತೆಯ ಕುರಿತು ಬರೆಯಿರಿ

 

ದೇವಪ್ಪನ ಏಕೈಕ ಮಗನಾದ ಶ್ರೀರಾಮನು ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ಡವನಾದ ನಂತರ, ಅವನ ಮದುವೆಯನ್ನು ಅದ್ಧೂರಿಯಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಲು ದೇವಪ್ಪ ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಮದುವೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ದೇವಪ್ಪನು ತನ್ನ ಮನೆತನದ ಗುರುಗಳಾದ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನೂ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು ಮದುವೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿ, ಶ್ರೀರಾಮನಿಂದ ದೇವಪ್ಪನಿಗೆ “ಶ್ರೇಯಸ್ಸು, ಧನ್ಯತೆ” ದೊರೆಯಲಿದೆ ಎಂದು ಆಶೀರ್ವದಿಸುತ್ತಾರೆ.

 

ಶ್ರೀರಾಮನ ಮದುವೆಯ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು ಭರದಿಂದ ಸಾಗುತ್ತವೆ. ಊರಿನ ಜನರು ಮತ್ತು ನೆರೆಯೂರಿನ ಗಣ್ಯರು ಈ ಮದುವೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಊರಿನ ಹಬ್ಬದಂತೆ ಭಾವಿಸಿ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ. ದೇವಪ್ಪನ ಮಗನ ಮದುವೆ ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ.

 

ಮದುವೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ದೇವಪ್ಪನು ತನ್ನ ಪರಿಚಿತರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಸ್ವತಃ ಮಗನೊಂದಿಗೆ ಹೋಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದರಂತೆ ಒಂದು ದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಸ್ನಾನ, ತಿಂಡಿ ಮುಗಿಸಿ ದೇವಪ್ಪ ಮತ್ತು ಶ್ರೀರಾಮ ಇಬ್ಬರೂ ಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ. ನೇತ್ರಾವತಿ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ಮುಂದೆ ಹೋಗಬೇಕಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅವರು ನದಿಯ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಾ ರಭಸದಿಂದ ಹರಿಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.

 

ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ನದಿ ದಾಟುತ್ತಿರುವಾಗ ಶ್ರೀರಾಮನ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಚೀಲ ನೀರಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಶ್ರೀರಾಮ ನೀರಿಗೆ ಹಾರುತ್ತಾನೆ. ಅವನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಅಂಬಿಗನೂ ನೀರಿಗೆ ಹಾರುತ್ತಾನೆ. ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಇಬ್ಬರೂ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಸಾವಿಗೀಡಾಗುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಬಹಳ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ನಡೆಯಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೀರಾಮನ ಮದುವೆಯ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ದುರಂತದಿಂದ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

 

 

 ೭. ದೋಣಿಯ ದುರಂತವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿ

 

ಶ್ರೀರಾಮನ ಮದುವೆಯ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು ಭರದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೇವಪ್ಪನು ತನ್ನ ಮಗನೊಂದಿಗೆ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಬ್ಬರೂ ಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಟು ನೇತ್ರಾವತಿ ನದಿಯ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ನದಿಯಲ್ಲಿ ನೀರು ರಭಸವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದು, ಆಚೆಯ ದಡವೂ ಕಾಣದಷ್ಟು ನೀರು ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಅಂಬಿಗನ ಸಹಾಯದಿಂದ ದೇವಪ್ಪ ಮತ್ತು ಶ್ರೀರಾಮ ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ನದಿ ದಾಟಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ.

 

ದೋಣಿ ನದಿಯ ಮಧ್ಯಭಾಗಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಶ್ರೀರಾಮನ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬ್ಯಾಗ್ ನೀರಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಶ್ರೀರಾಮನು ನೀರಿಗೆ ಹಾರುತ್ತಾನೆ. ಅವನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಅಂಬಿಗನೂ ನೀರಿಗೆ ಹಾರುತ್ತಾನೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ದೇವಪ್ಪ ಅವರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಕಾಣೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ.

 

ದೇವಪ್ಪ ದೋಣಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಅವರು ಮುಳುಗಿದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಬಹಳ ಸಮಯ ಕಾದು ಹುಡುಕುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗಿ ಜನರನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಾನೆ. ನೂರಾರು ಜನರು ಬಂದು ನದಿಗೆ ಇಳಿದು ಶ್ರೀರಾಮ ಮತ್ತು ಅಂಬಿಗನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರು ತಕ್ಷಣ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ದೇವಪ್ಪನು ಮೂರು ದಿನ ಮೂರು ರಾತ್ರಿ ಅನ್ನ-ನಿದ್ರೆಯನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಮಗನಿಗಾಗಿ ಹುಡುಕುತ್ತಾನೆ. ನಾಲ್ಕನೆಯ ದಿನ ಶ್ರೀರಾಮನ ಶವ ದಡದ ಕಂಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕುತ್ತದೆ; ಅಂಬಿಗನ ಶವವೂ ಬಹುದೂರದ ದಡದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

 

ಹೀಗೆ ಮಗನ ಮದುವೆಯ ಸಂಭ್ರಮದ ನಡುವೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ದೋಣಿಯ ದುರಂತವು ದೇವಪ್ಪನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಆಘಾತವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಘಟನೆ ಮುಂದೆ ಅವನ ಜೀವನದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ.

 

 ೮. ದೇವಪ್ಪನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿ

 

ದೇವಪ್ಪನು ‘ಕೊನೆಗೂ ದೊರೆತ ಧನ್ಯತೆ’ ಪಾಠದ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ. ಅವನು ಶ್ರೀಮಂತ ಮನೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವನಾಗಿದ್ದರೂ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯ ಅಹಂಕಾರವಾಗಲಿ, ದರ್ಪವಾಗಲಿ ಅವನಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ದಿಟ್ಟತನ, ವಿನಯವಂತಿಕೆ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ವಿಚಾರಶೀಲತೆ, ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆ ಅವನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಗುಣಗಳಾಗಿವೆ.

 

ದೇವಪ್ಪನು ಊರಿನ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಅವನ ಮಾತಿಗೆ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಗೌರವ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವನು ಯಾರ ಮೇಲೂ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೇರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವನ ಮಾತು ಯಾವಾಗಲೂ ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಊರಿನ ಜನರಿಗೆ ಅವನ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸವಿತ್ತು.

 

ಹೆಂಡತಿಯ ಮರಣದ ನಂತರ ದೇವಪ್ಪನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ತಾನು ಸರಿಯಾಗಿ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಿಲ್ಲವೆಂಬ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಅವನಲ್ಲಿತ್ತು. ಮಗುವಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರು ಇಡಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮನೆತನದ ಗುರುಗಳಾದ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದನು. ಮಗನನ್ನು ‘ಶ್ರೀರಾಮ’ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ ನಂತರ ಅವನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬೆಳೆಸಿದನು. ಶ್ರೀರಾಮನು ಒಳ್ಳೆಯವನಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದರಿಂದ ದೇವಪ್ಪನಿಗೆ ಅವನ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಯಿತ್ತು.

 

ದೇವಪ್ಪನು ಅಂಧಶ್ರದ್ಧೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಶೋಷಿಸುವುದನ್ನು ಅವನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಜನರು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಹಣ ಸಂಪಾದಿಸಿ ಅದನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅನಾವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಬೇಸರಪಡುತ್ತಿದ್ದನು. ದೇವರು ಮತ್ತು ಗುರುಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಶೋಷಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಆದರೂ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಸರಳತೆ, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಇದರಿಂದ ಅವನು ವಿಚಾರಶೀಲ ಹಾಗೂ ವಿವೇಕಯುತ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.

 

ಶ್ರೀರಾಮನ ಮದುವೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೇವಪ್ಪನು ಬಹಳ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸಿದನು. ಆದರೆ ನೇತ್ರಾವತಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ದೋಣಿ ದುರಂತದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಏಕೈಕ ಮಗನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡನು. ಈ ದುಃಖ ಅವನ ಜೀವನವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಿಸಿತು. ಮೂರು ದಿನ ಮೂರು ರಾತ್ರಿ ಅನ್ನ-ನಿದ್ರೆಯನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ಮಗನಿಗಾಗಿ ಹುಡುಕಿದನು. ಇದರಿಂದ ಅವನ ಮಗನ ಮೇಲಿನ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬಂಧ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.

 

ಶ್ರೀರಾಮನ ಸಾವಿನ ನಂತರ ದೇವಪ್ಪ ತನ್ನ ಅಪಾರ ಆಸ್ತಿಯನ್ನೆಲ್ಲ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ, ತನ್ನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಉಳಿದ ಹಣವನ್ನು ಅಸಹಾಯಕರ ನೆರವಿಗಾಗಿ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರಿಗೆ ನೀಡಿದನು. ಆ ಹಣ ಇನ್ನು ತನ್ನದಲ್ಲ, ಜನರ ಹಣ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಇದರಿಂದ ಅವನ ತ್ಯಾಗ, ದಾನಶೀಲತೆ, ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆ ಎಷ್ಟೊಂದು ಉನ್ನತವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.

 

ಹೀಗಾಗಿ ದೇವಪ್ಪನು ಕೇವಲ ಶ್ರೀಮಂತನಲ್ಲ; ವಿನಯಶೀಲ, ವಿಚಾರಶೀಲ, ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ, ಪ್ರೀತಿಯ ತಂದೆ, ಮಾನವೀಯತೆಯುಳ್ಳ ದಾನಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿಯುಳ್ಳ ಆದರ್ಶ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಮಗನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಅಪಾರ ದುಃಖವನ್ನೇ ಸಮಾಜಸೇವೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿಕೊಂಡ ದೇವಪ್ಪನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಈ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ.

 

 ೯. ದೇವಪ್ಪ ತನ್ನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಏನು ಮಾಡಿದ?

 

ಶ್ರೀರಾಮನ ದುರಂತ ಸಾವಿನ ನಂತರ ದೇವಪ್ಪನ ಜೀವನದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವೇ ಬದಲಾಯಿತು. ತನ್ನಲ್ಲಿದ್ದ ಅಪಾರ ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿಯನ್ನೆಲ್ಲ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದನು. ತನ್ನ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡನು. ಉಳಿದ ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ಹಣವನ್ನು ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರಿಗೆ ನೀಡಿದನು.

 

ಆ ಹಣವನ್ನು ಅಸಹಾಯಕರ ನೆರವಿಗಾಗಿ ಬಳಸಬೇಕು ಎಂದು ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರಲ್ಲಿ ವಿನಂತಿಸಿದನು. “ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಇದು ನನ್ನ ಹಣವಲ್ಲ, ಜನರ ಹಣ” ಎಂಬ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ ದೇವಪ್ಪನು ತನ್ನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಸಮಾಜದ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿ, ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಆದರ್ಶವನ್ನು ಮೆರೆದನು.

 

 ೧೦. “ಕೊನೆಗೂ ನಿನ್ನ ಮಗ ನಿನಗೆ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು, ಧನ್ಯತೆ ತಂದ” — ಈ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ

 

“ಕೊನೆಗೂ ನಿನ್ನ ಮಗ ನಿನಗೆ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು, ಧನ್ಯತೆ ತಂದ” ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು ದೇವಪ್ಪನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮಾತು ಕಥೆಯ ಮುಖ್ಯ ಆಶಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

 

ದೇವಪ್ಪನ ಏಕೈಕ ಮಗ ಶ್ರೀರಾಮ ಒಳ್ಳೆಯವನಾಗಿ ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ಡವನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನ ಮದುವೆಯನ್ನು ಅದ್ಧೂರಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಲು ದೇವಪ್ಪ ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದನು. ಆದರೆ ಮದುವೆಗೆ ಮುನ್ನವೇ ನೇತ್ರಾವತಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ದೋಣಿ ದುರಂತದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಾಮನು ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಾನೆ. ಮಗನ ಸಾವಿನಿಂದ ದೇವಪ್ಪನಿಗೆ ಅಪಾರ ದುಃಖವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಈ ದುಃಖ ಅವನನ್ನು ಸ್ವಾರ್ಥದ ಬದುಕಿನಿಂದ ಮಾನವೀಯತೆಯ ಬದುಕಿನತ್ತ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.

 

ಶ್ರೀರಾಮನ ಸಾವಿನ ನಂತರ ದೇವಪ್ಪ ತನ್ನಲ್ಲಿದ್ದ ಅಪಾರ ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿಯನ್ನೆಲ್ಲ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಉಳಿದ ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ಹಣವನ್ನು ಅಸಹಾಯಕರ ನೆರವಿಗಾಗಿ ಬಳಸುವಂತೆ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಆ ಹಣ ಇನ್ನು ತನ್ನದಲ್ಲ, ಜನರ ಹಣ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ತನ್ನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಸಮಾಜದ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ.

 

ಈ ಮೂಲಕ ಶ್ರೀರಾಮನು ಬದುಕಿದ್ದಾಗ ತಂದೆಗೆ ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಹೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರೆ, ಅವನ ಮರಣದ ನಂತರವೂ ತಂದೆಯ ಜೀವನವನ್ನು ಸೇವೆ, ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ಕಾರಣನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು “ನಿನ್ನ ಮಗ ನಿನಗೆ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು, ಧನ್ಯತೆ ತಂದ” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

 

ಇಲ್ಲಿ ‘ಶ್ರೇಯಸ್ಸು’ ಎಂದರೆ ಒಳ್ಳೆಯತನ, ಸಾರ್ಥಕತೆ ಮತ್ತು ಉನ್ನತಿ; ‘ಧನ್ಯತೆ’ ಎಂದರೆ ಜೀವನದ ಸಾರ್ಥಕತೆ ಹಾಗೂ ಆತ್ಮತೃಪ್ತಿ. ಮಗನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ದುಃಖವನ್ನು ದೇವಪ್ಪ ಸಮಾಜಸೇವೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಅವನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

 

ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯು ಸಂಪತ್ತು ಕೇವಲ ಸ್ವಂತ ಸುಖಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ; ಅದನ್ನು ಅಸಹಾಯಕರ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಬಳಸಿದಾಗಲೇ ಜೀವನ ಸಾರ್ಥಕವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಮಹತ್ವದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀರಾಮನ ಮೂಲಕ ದೇವಪ್ಪನಿಗೆ ದೊರೆತ ಈ ಸಾರ್ಥಕತೆಯೇ “ಕೊನೆಗೂ ದೊರೆತ ಧನ್ಯತೆ” ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ.