ಭೂಮಿತಾಯಿಯಾ
ಚೊಚ್ಚಿಲ ಮಗನನು
ಕಣ್ಣೆರೆದೊಮ್ಮೆ
ನೋಡಿಹಿರೇನು?
ಮುಗಿಲೆಂಬುವದು
ಕಿಸಿದಿತು ಹಲ್ಲು!
ಬಂದಾ ಬೆಳೆಯು
ಮಿಡಿಚಿಯ ಮೇವು;
ಬಿತ್ತಿದ್ದಾಯಿತು.
ಉತ್ತಿಹ ಮಣ್ಣು!
ದಿನವೂ ಸಂಜೆಗೆ
ಬೆವರಿನ ಜಳಕ,
ಉಸಿರಿನ ಕೂಳಿಗೆ
ಕಂಬನಿ ನೀರು!
ಹೊಟ್ಟೆಯು ಹತ್ತಿತು
ಬೆನ್ನಿನ ಬೆನ್ನು!
ಎದೆಯ ಗೂಡಿನೊಳು
ಚಿಂತೆಯ ಗೂಗಿ!
ಮಿದುಳಿನ ಮೂಲೆಗೆ
ಲೊಟ ಲೋಟ ಹಲ್ಲಿ!
ಮೋರೆಯು ಸಾವನು
ಅಣಕಿಸುತಿಹುದು!
ಕೊರಳಿಗೆ ಹತ್ತಿದೆ
ಸಾಲದ ಶೂಲ!
ಆದರು ಬರದೊ
ಯಮನಿಗೆ ಕರುಣ
ಉಸಿರಿಗೆ ಒಮ್ಮೆ
ಜನನಾ ಮರಣಾ.
3
ನರಗಳ ನೂಲಿನ
ಪರೆ ಪರೆ ಚೀಲಾ
ತೆರೆ ತೆರೆಯಾಗಿದೆ
ಜಿರಿಜಿರಿಯಾಗಿದೆ;
ಅದರೊಳಗೊಂದು
ಎಲುಬಿನ ಬಲೆಯು!
ಟುಕು ಟುಕು ಡುಗು ಡುಗು
ಉಲಿಯುವ ನರಳುವ
ಜೀವದ ಜಂತುವು
ಹೊರಳುತ ಉರುಳುತ;
ಜನುಮವೆಂಬುವಾ
ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ
ಬಿದ್ದಿದೆ ಒಳಗೆ
ಹೇಗೋ ಬಂದು!
ಸಾವಿನ ಬೆಳಕದು
ಕಾಣುವದೆಂದು?
ಎಂದೋ ಎಂದೋ
ಎಂದೋ ಎಂದು
ಕನವರಿಸುವದು
ತಳಮಳಿಸುವದು!
ಕವಿ ಪರಿಚಯ:
ದ. ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ; ದರಾ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು 31 ಜನವರಿ 1896ರಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಡದ ಸಾಧನಕೇರಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ ರಾಮಚಂದ್ರ ಬೇಂದ್ರೆ, ತಾಯಿ ಅಂಬಿಕೆ. ನವೋದಯ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕವಿ. ಇವರ ಪೂರ್ತಿ ಹೆಸರು ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ರಾಮಚಂದ್ರ ಬೇಂದ್ರೆ, ಇವರ ಕಾವ್ಯನಾಮ 'ಅಂಬಿಕಾತನಯದತ್ತ'. ಇವರ ಶಿಕ್ಷಣ ಧಾರವಾಡ ಮತ್ತು ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ, ಮುಖ್ಯ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ, ಕಾಲೇಜಿನ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಧಾರವಾಡದ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 'ವರಕವಿ', 'ಶಬ್ದ ಗಾರುಡಿಗ' ಎಂತಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಬೇಂದ್ರೆ 'ಸ್ವಧರ್ಮ', 'ವಾಗ್ಯೂಷಣ', 'ಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ' ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಪಾದಕರು ಹೌದು. ಗೆಳೆಯರ ಬಳಗವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ ಬೇಂದ್ರೆ, 1943ರಲ್ಲಿ ಶಿವಮೊಗ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ಬರೆದ ಕೃತಿಗಳೆಂದರೆ, ನಾಕುತಂತಿ, ಸಖಿಗೀತಾ,
ಇವು ಇವರ ಕವನ ನಾದಲೀಲೆ, ಉಯ್ಯಾಲೆ, ಮೇಘಧೂತ, ಕೃಷ್ಣ ಕುಮಾರಿ ಸಂಕಲನಗಳು. ಇವರ 'ನಾಕುತಂತಿ' ಕೃತಿಗೆ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿದೆ. ಇವರ 'ಅರಳು ಮರಳು' ಕೃತಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪುರಸ್ಕಾರ ದೊರೆತಿದೆ. ಇವರಿಗೆ 1968ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ 'ಪದ್ಮಶ್ರೀ'ಗೌರವಕ್ಕೆ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಇವರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಇವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 26, 1981 ರಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ. ನಿಧನರಾದರು.
ಭೂಮಿ ತಾಯಿಯ ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗ’ —
ಪದ್ಯದಸಾರಾಂಶ
ದ.ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆಯವರ **‘ಭೂಮಿ ತಾಯಿಯ ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗ’** ಕವಿತೆಯು ರೈತನ ಸಂಕಷ್ಟದ ಬದುಕನ್ನು ಮನಮುಟ್ಟುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಾಯಿಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಅದರ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುವ ರೈತನನ್ನು ಕವಿ **“ಭೂಮಿ ತಾಯಿಯ ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗ”** ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ರೈತನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಉಳುಮೆ ಮಾಡಿ, ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿ, ಬೆವರು ಸುರಿಸಿ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅವನ ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಪ್ರತಿಫಲ ದೊರೆಯದೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ಬದುಕಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇದೆ.
ರೈತನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಹಸಿವು, ಸಾಲ, ಬಡತನ ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬದ ಚಿಂತೆಗಳು ಸದಾ ಕಾಡುತ್ತವೆ. **“ಹೊಟ್ಟೆಯೂ ಹತ್ತಿತು ಬೆನ್ನಿನ ಬೆನ್ನು”** ಎಂಬ ಮಾತಿನ ಮೂಲಕ ರೈತನ ಹಸಿವಿನ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಕವಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದಿನವಿಡೀ ದುಡಿದು ಬೆವರು ಸುರಿಸಿದರೂ ಅವನ ಜೀವನ ಸುಖಕರವಾಗಿಲ್ಲ. ಅವನ ಕೊರಳಿಗೆ **“ಸಾಲದ ಶೂಲ”** ಹತ್ತಿದೆ. ಸಾಲದ ಬಾಧೆಯಿಂದ ರೈತನ ಬದುಕು ನರಕಸದೃಶವಾಗಿದೆ.
ರೈತನ ದೇಹವು ನಿರಂತರ ಶ್ರಮದಿಂದ ಶಿಥಿಲವಾಗಿದ್ದು, ನರಗಳು ಸಡಿಲಾಗಿ, ಎಲುಬಿನ ಬಲೆಯಂತಾಗಿದೆ. ಜನನ ಮತ್ತು ಮರಣದ ನಡುವಿನ ಕತ್ತಲೆಯ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿರುವ ರೈತನು ಯಾವಾಗ ತನ್ನ ಸಂಕಷ್ಟದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುವೆನೆಂದು ಕನವರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಈ ಕವಿತೆ **ಅನ್ನದಾತನಾದ ರೈತನ ಹಸಿವು, ಬಡತನ, ಸಾಲ ಮತ್ತು ನೋವಿನ ಬದುಕನ್ನು** ಚಿತ್ರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ರೈತನ ಸಂಕಷ್ಟದ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ.
೧ .ಭೂಮಿ ತಾಯಿಯ ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗ ಯಾರು?
ಉತ್ತರ: ಭೂಮಿ ತಾಯಿಯ ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗ **ರೈತ**. ಮಣ್ಣನ್ನು ಉಳುಮೆ ಮಾಡಿ, ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿ, ಬೆವರು ಸುರಿಸಿ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಸುವ ರೈತನನ್ನು ಕವಿ ದ.ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆಯವರು **“ಭೂಮಿ ತಾಯಿಯ ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗ”** ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ.
೨.ರೈತನನ್ನು ಭೂಮಿ ತಾಯಿಯ ಚೊಚ್ಚಲ ಮಕ್ಕಳು ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದೇ ಹೇಗೆ?
ಉತ್ತರ .ಹೌದು, ರೈತನನ್ನು **ಭೂಮಿ ತಾಯಿಯ ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗ** ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ ರೈತನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಾಯಿಯಂತೆ ಪ್ರೀತಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಉಳುಮೆ ಮಾಡಿ, ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿ, ಬೆವರು ಸುರಿಸಿ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾನೆ. ಭೂಮಿಯಿಂದಲೇ ತನ್ನ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಬಿಸಿಲು, ಮಳೆ, ಚಳಿ ಯಾವುದನ್ನೂ ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ದುಡಿಯುವ ರೈತನು ಭೂಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕವಿ ದ.ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ರೈತನನ್ನು **“ಭೂಮಿ ತಾಯಿಯ ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗ”** ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ.
೩. ಭೂಮಿ ತಾಯಿಯ ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನ ಸಂಕಟ
ಉತ್ತರ : ಭೂಮಿ ತಾಯಿಯ ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾದ ರೈತನ ಜೀವನವು ಅನೇಕ ಸಂಕಟಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ರೈತನು ಮಣ್ಣನ್ನು ಉಳುಮೆ ಮಾಡಿ, ಬೆವರು ಸುರಿಸಿ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಮಳೆ, ಬಿಸಿಲು, ಪ್ರಕೃತಿ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳಿಂದಾಗಿ ಬೆಳೆ ಹಾನಿಯಾಗುವ ಭಯ ಸದಾ ಇರುತ್ತದೆ. ದುಡಿದು ದುಡಿದು ಅವನ ಹೊಟ್ಟೆ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಹತ್ತಿದಂತಾಗಿದೆ. ಕುಟುಂಬದ ಚಿಂತೆ ಅವನ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದೆ. ಸಾಲದ ಶೂಲ ಅವನ ಕೊರಳಿಗೆ ಬಿದ್ದಿದೆ. ಬಡತನ, ಹಸಿವು, ಸಾಲ, ಅನಿಶ್ಚಿತ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಕಷ್ಟಗಳಿಂದ ರೈತನು ನರಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಸಂಕಟಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಅವನು ಬದುಕಿಗಾಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಾನೆ.
೪. ರೈತನ ಬದುಕು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದೆ ಹೇಗೆ?
‘ಉತ್ತರ : ಭೂಮಿ ತಾಯಿಯ ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗ**’ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ದ.ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ರೈತನ ಸಂಕಷ್ಟದ ಬದುಕನ್ನು ಮನಮುಟ್ಟುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರೈತನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಉಳುಮೆ ಮಾಡಿ, ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿ, ಬೆವರು ಸುರಿಸಿ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅವನ ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಪ್ರತಿಫಲ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಸಿವು, ಬಡತನ, ಸಾಲ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಚಿಂತೆಗಳು ಅವನನ್ನು ಕಾಡುತ್ತವೆ. ದುಡಿದು ದುಡಿದು ಅವನ **ಹೊಟ್ಟೆ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಹತ್ತಿದಂತಾಗಿದೆ**. ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಂತೆಯ ಗೂಬೆ ಕೂಗುತ್ತದೆ. ಕೊರಳಿಗೆ **ಸಾಲದ ಶೂಲ** ಹತ್ತಿದೆ. ನರಗಳೆಲ್ಲ ಸಡಿಲಾಗಿ, ದೇಹವು ಎಲುಬಿನ ಬಲೆಯಂತಾಗಿ, ಜೀವವೇ ನರಳುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕವಿ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂತಹ ಸಂಕಷ್ಟಗಳ ನಡುವೆಯೂ ರೈತನು ಬದುಕಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ರೈತನ ಬದುಕು ಕಷ್ಟ, ಹಸಿವು, ಸಾಲ ಮತ್ತು ನೋವಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.
೫. ಇಂದು ಮಣ್ಣಿನ ಮಕ್ಕಳು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೇನು? ಪರಿಹಾರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಿ
ಉತ್ತರ ಇಂದು **ಮಣ್ಣಿನ ಮಕ್ಕಳೆಂದರೆ ರೈತರು**. ರೈತರು ದೇಶದ ಆಹಾರ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮಳೆ ಕೊರತೆ, ಬರಗಾಲ, ಪ್ರವಾಹ, ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಬರುವ ರೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ ಬೆಳೆ ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಬೀಜ, ಗೊಬ್ಬರ, ಕೀಟನಾಶಕ, ಕೃಷಿ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದು ರೈತರ ಮೇಲಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಬೆಳೆದ ಬೆಳೆಗೆ ಸೂಕ್ತ ಬೆಲೆ ಸಿಗದಿರುವುದು, ಸಾಲದ ಹೊರೆ, ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ರೈತರ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರವು **ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು, ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬೀಜ ಮತ್ತು ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ದರದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸುವುದು, ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾಯಯುತ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆ ನೀಡುವುದು, ಬೆಳೆ ವಿಮೆಯನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದು** ಅಗತ್ಯ. ರೈತರಿಗೆ ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಬೇಕು. ರೈತರು ಸಹ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಹಾಗೂ ರೈತ ಉತ್ಪಾದಕರ ಸಂಘಗಳ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತಲುಪಿಸಬೇಕು.
**ರೈತನ ಬದುಕು ಸುಧಾರಿಸಿದರೆ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ ಬಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಣ್ಣಿನ ಮಕ್ಕಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ, ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ರೈತರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.**
೬. ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಗಳಿಂದ ಅನ್ನದಾತನ ಬದುಕು ಮುರಾಬಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ ಹೇಗೆ?
‘ ಉತ್ತರ : *ಭೂಮಿ ತಾಯಿಯ ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗ**’ ಕವಿತೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಅನ್ನದಾತನಾದ ರೈತನ ಬದುಕು ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದೆ. ಕೃಷಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ **ಬೀಜ, ಗೊಬ್ಬರ, ಕೀಟನಾಶಕ, ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣಗಳ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ** ರೈತನ ಖರ್ಚನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ರೈತ ಬೆಳೆದ ಬೆಳೆಗೆ ಸಮರ್ಪಕ ಬೆಲೆ ಸಿಗದೆ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಕೃಷಿ ನೀತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವವೂ ರೈತನ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.
ಬೆಳೆ ನಷ್ಟವಾದಾಗ ಸಾಲ ತೀರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ರೈತನು **ಸಾಲ, ಬಡತನ, ಹಸಿವು, ಕುಟುಂಬದ ಚಿಂತೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ**ಗಳಿಂದ ನರಳುವಂತಾಗಿದೆ. ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ರೈತನ ಕೊರಳಿಗೆ **“ಸಾಲದ ಶೂಲ”** ಹತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಅವನ ದುಃಖವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ ಸರ್ಕಾರವು ರೈತಪರ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿ, **ನ್ಯಾಯಯುತ ಬೆಲೆ, ನೀರಾವರಿ, ಬೆಳೆ ವಿಮೆ, ಕಡಿಮೆ ಬಡ್ಡಿಯ ಸಾಲ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸೌಲಭ್ಯ**ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು. ಆಗ ಮಾತ್ರ ಅನ್ನದಾತನ ಬದುಕು ಸುಧಾರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ.
೭. “ಕೊರಳಿಗೆ ಹತ್ತಿದೆ ಸಾಲದ ಶೂಲ” ಎನ್ನುವಲ್ಲಿ ಇಂದಿನ ರೈತರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಹೇಗೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ?
ಉತ್ತರ :ಕೊರಳಿಗೆ ಹತ್ತಿದೆ ಸಾಲದ ಶೂಲ**” ಎಂಬ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ದ.ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ರೈತರ ದಾರುಣ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವ್ಯಂಗ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರೈತನು ದೇಶಕ್ಕೆ ಅನ್ನ ನೀಡುವ **ಅನ್ನದಾತ**ನಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವನೇ ತನ್ನ ಬದುಕಿಗಾಗಿ ಸಾಲ ಮಾಡುವಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಭೂಮಿಯನ್ನು ನಂಬಿ ಕೃಷಿ ಮಾಡುವ ರೈತನು ಬೀಜ, ಗೊಬ್ಬರ, ಔಷಧಿ, ನೀರಾವರಿ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೆ ಹಣ ಖರ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಬೆಳೆ ಕೈಕೊಟ್ಟಾಗ ಅಥವಾ ಬೆಳೆದ ಬೆಳೆಗೆ ಸೂಕ್ತ ಬೆಲೆ ದೊರೆಯದಾಗ ಸಾಲ ತೀರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
**“ಶೂಲ”** ಎಂದರೆ ನೋವುಂಟುಮಾಡುವ ಮುಳ್ಳು ಅಥವಾ ಆಯುಧ. ಸಾಲವು ರೈತನ ಕೊರಳಿಗೆ ಶೂಲದಂತೆ ಬಂದು ಅವನ ಬದುಕನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಈ ಮಾತಿನ ಅರ್ಥ. ಇತರರಿಗೆ ಅನ್ನ ನೀಡುವ ರೈತನೇ ಹಸಿವು, ಬಡತನ ಮತ್ತು ಸಾಲದ ನೋವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ **ವ್ಯಂಗ್ಯ**ವಾಗಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಅನ್ನದಾತನ ಬದುಕು ಸುಖಕರವಾಗಬೇಕಾದರೆ ರೈತನಿಗೆ ನ್ಯಾಯಯುತ ಬೆಲೆ, ಸಾಲದ ಸೌಲಭ್ಯ, ಬೆಳೆ ವಿಮೆ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಕೃಷಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು.
೮. “ಹೊಟ್ಟೆಯೂ ಹತ್ತಿತು ಬೆನ್ನಿನ ಬೆನ್ನು” ಎನ್ನುವಲ್ಲಿ ರೈತರ ಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ?
“ಉತ್ತರ : ಹೊಟ್ಟೆಯೂ ಹತ್ತಿತು ಬೆನ್ನಿನ ಬೆನ್ನು**” ಎಂಬ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ದ.ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ರೈತರ **ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಬಡತನದ ದಾರುಣ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು** ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರೈತನು ದಿನವಿಡೀ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ದುಡಿದು ಬೆವರು ಸುರಿಸಿದರೂ, ಅವನಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಆಹಾರ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ನಿರಂತರ ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಬಡತನದಿಂದ ಅವನ ಹೊಟ್ಟೆ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಂತಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಭಾವವನ್ನು ಕವಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ರೈತನು ದೇಶದ ಜನರಿಗೆ ಅನ್ನವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ **ಅನ್ನದಾತ**ನಾಗಿದ್ದರೂ, ತಾನೇ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ತನ್ನ ಬೆಳೆ, ಸಾಲ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಲುಕಿರುವ ರೈತನ ದುಃಖವನ್ನು ಈ ಸಾಲು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ರೈತನ **ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟ, ಹಸಿವು, ಬಡತನ ಮತ್ತು ಅಸಹಾಯಕತೆ** ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.
೯. ಬರ ಮತ್ತು ಅಕಾಲಿಕ ಮಳೆ ರೈತನನ್ನು ಕಂಗಾಲಾಗಿಸಿದೆ ಹೇಗೆ?
ಉತ್ತರ : ಬರ ಮತ್ತು ಅಕಾಲಿಕ ಮಳೆ ರೈತನ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. **ಬರಗಾಲದಿಂದ** ಹೊಲಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ನೀರು ದೊರೆಯದೆ ಬೆಳೆಗಳು ಒಣಗುತ್ತವೆ. ರೈತನು ಬೀಜ, ಗೊಬ್ಬರ, ಔಷಧಿ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಖರ್ಚು ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, **ಅಕಾಲಿಕ ಮಳೆ** ಬೆಳೆ ಕೊಯ್ಲಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಸುರಿದರೆ ಬೆಳೆ ಹಾನಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ರೈತನಿಗೆ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ ಆದಾಯ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಬೆಳೆ ನಷ್ಟವಾದರೂ ರೈತನು ಪಡೆದ ಸಾಲವನ್ನು ತೀರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಸಾಲದ ಹೊರೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ರೈತನು **ಹಸಿವು, ಬಡತನ, ಸಾಲ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಚಿಂತೆಗಳಿಂದ** ಕಂಗಾಲಾಗುತ್ತಾನೆ. ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ರೈತನ ಕೊರಳಿಗೆ **“ಸಾಲದ ಶೂಲ”** ಹತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿರುವುದು ಈ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ ಬರ ಮತ್ತು ಅಕಾಲಿಕ ಮಳೆ ರೈತನ ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ, ಅವನ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹದಗೆಡಿಸಿ, ಬದುಕನ್ನೇ ದುಸ್ತರಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.