-ದೇವು ಪತ್ತಾರ
ವರಕವಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಹಾಡುಗಳಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರುವ ಸಂಗತಿ. ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಸಿನಿಮಾಗೆ ಸಂಭಾಷಣೆ ಬರೆದದ್ದು, ಸಿನಿಮಾಗಾಗಿಯೇ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬರೆದ ಸಂಗತಿ ಬಹುತೇಕ ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಬೇಂದ್ರೆ ಮತ್ತು ಸಿನಿಮಾದ ಒಡನಾಟ ಕುರಿತು ಕೆಲಮಾಹಿತಿ-ವಿವರ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನವಿದು. ಕವಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಹೆಸರು ಸಿನಿಮಾದ ಜೊತೆಗೆ ತಳಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡದ್ದು 1948 ರಲ್ಲಿ, 'ಭಕ್ತ ರಾಮದಾಸ' ಸಿನಿಮಾದ ಮೂಲಕ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಯ ಒಡನಾಟ ಆರಂಭವಾಯಿತು.
'ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಬಾರದು' ఎంబ ಕಂಡಿಷನ್ ಹಾಕಿಯೇ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಬರೆದು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಆಡಲು ಕಠಿಣವಾಗಿದ್ದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕೊಲ್ಲಾಪುರದ ಶಾಲಿನಿ ಸಿನಿಟೋನ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಸ್ಥಳಕ್ಕೂ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರು. ಸಂಭಾಷಣೆ ಉಂಟು ಮಾಡಿದ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಹೊರಬರುವುದಕ್ಕೆ ನಂತರ ಸೊರಟ್ ಅಶ್ವತ್ಥ ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯರಾದ ಎನ್ ಎ ಎನ್ ಸಹಾಯಕರಾದರು. ಬೇಂದ್ರೆಯವರಿಗೆ ಸಂಭಾಷಣೆ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ನೆರವು ನೀಡಿದ್ದರು. ವಿಜಯಶ್ರೀ ಚಿತ್ರಸಂಸ್ಥೆಯವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಏಳು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದರು. ಬಾಳಗಜಬರ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಚಿತ್ರದ ಗೀತೆಗಳಿಗೆ ಎಸ್. ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಅವರು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದರು.
ನೀನೇ ಗತಿ ಕೃಷ್ಣಾ । ಏನೇನೂ ಇರದಿರೆ ॥ ಪ ॥ ನೀತಿಯಿಲ್ಲದಾ । ಭೀತಿಪ್ರದ ಜನಾ । ನೀತಿ ಕಂಡು ಭಯಭೀತರಾದಗೆ ॥ ನೀನೇ ॥ ನೆರಳಿಗೆ ಅಂಜಿದ ತರಳೆ ತರಳೆಯರ ಕರುಳ ಹಿಚುಕುವಾ ದುರುಳ ಲೋಕದೀ ॥ ನೀನೇ ॥ ಉಳ್ಳವರೆಡೆಯಲಿ । ಒಳ್ಳೆಯ ಜನವೇ | ಕಳ್ಳರೆನಿಸುವೀ । ಸುಳ್ಳೆಯಾಳುತಿರೆ ॥ ನೀನೇ ॥
'ನೀನೇ ಗತಿ ಕೃಷ್ಣಾ.. ಮತ್ತು ಓ ಬಂದಾ ಬಂದಾ ರಾವಣ ಎಂಬ ಒಂದೆರಡು ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿದರೆ ಉಳಿದವು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಚಿತ್ರವೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ.
ಬರೆದ ಹಾಡುಗಳು ಅದಾದ ಕೇವಲ ಎರಡೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ 1957ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ 'ಭಕ್ತ ಮಾಕರ್ಂಡೇಯ' ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಎರಡು ಗೀತೆ ರಚಿಸಿದರು. ವಿಕ್ರಂ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಈ ಹಾಡುಗಳು ರಸಿಕರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ಬೇಂದ್ರೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರರಂಗದ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿದು ಹೋಯಿತು. ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಮತ್ತೆಂದೂ ಸಿನಿಮಾಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಡು ಬರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಅವರು ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾದವು. ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ-ಜನಮನ್ನಣೆಯನ್ನೂ ಗಳಿಸಿದವು. ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಕವಿತೆಯನ್ನು ಸಿನಿಮಾಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸುವ ಪರಿಪಾಠ ಆರಂಭವಾದದ್ದು 1963ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ 'ಕುಲವಧು' ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಪುರಾಣಿಕ ಅವರ ಕಾದಂಬರಿ ಆಧರಿಸಿದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ 'ಯುಗಯುಗಾದಿ ಕಳೆದರೂ..' ಗೀತೆಯು ಅಪಾರ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು. ಜಿ.ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಗೀತೆಯನ್ನು ಎಸ್. ಜಾನಕಿ ಅವರು
ವರ್ಷ ಕನ್ನಡ ಗೀತ ರಚನೆಕಾರರಾಗಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಹೆಸರು ಟೈಟಲ್ ಕಾರ್ಡ್ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆಗ ಬೇಂದ್ರೆಯವರಿಗೆ 52 ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಸೊಲ್ಲಾಪುರದ డిఎవి ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ಶಂಕರಸಿಂಗ್ ಅವರು ನಿರ್ಮಾಪಕಾರಾಗಿದ್ದ ಮಹಾತ್ಮ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ನಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದ್ದ 'ಭಕ್ತ ರಾಮದಾಸ' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 17 ಹಾಡುಗಳಿದ್ದವು. ಜಿ. ವಿಶ್ವನಾಥ ಅವರು ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ್ದ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ನೀಲಮ್ಮ ಕಡಾಂಬಿ ಅವರು ಹಾಡಿದ್ದರು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೇದಿಕೆಯ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದ ನೀಲಮ್ಮ ಅವರು ವೀಣಾ ವಾದನದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾಯಕ ನಟ ಕೆಂಪರಾಜ ಅರಸ ಅವರು ಬಾದಶಹಾನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದರು. ಹೆಸರಾಂತ ಕತೆಗಾರ-ಲೇಖಕ ಚದುರಂಗ ಅವರು ಚಿತ್ರದ ಕತೆ ರಚಿಸಿದ್ದರು. ಪಿ. ಕಾಳಿಂಗರಾಯರು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವಾದ್ಯ ಬಳಸಿ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ್ದರು. ಸಿನಿಮಾ ತೆರೆಕಂಡ ನಂತರ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಸೆಳೆಯುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ನಿರ್ಮಾಪಕರು ತೀವ್ರ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಂದ್ರೆ ಕಾರಣರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಮುಂದಿನ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬೇಂದ್ರೆ ಸಿನಿಮಾಲೋಕದಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದರು.
1955ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ 'ವಿಚಿತ್ರ ಪ್ರಪಂಚ' ಸಿನಿಮಾಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಿದರು. ಸಿನಿಮಾದ ಸಂಭಾಷಣೆ. ಗೀತೆಗಳನ್ನೂ ರಚಿಸಿದ್ದರು. ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಅದಕ್ಕಾಗಿ 'ದತ್ತಕುಮಾರ' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಳಸಿದ್ದರು. ಕುರುಡಿಯೊಬ್ಬಳನ್ನು ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಬಳಸುವ ವಸ್ತು ಹೊಂದಿರುವ ಕತೆ ಆದಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಸಂಭಾಷಣೆ ರಚಿಸುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಶಾಂತಕುಮಾರ ಎನ್ನುವವರಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸುದೀರ್ಘ ಸಂಭಾಷಣೆ ನೋಡಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ತಾವೇ ಸಂಭಾಷಣೆ ಬರೆಯುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಅವರ
ಸೊಗಸಾಗಿ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಬರುವ ಯುಗಾದಿ ಹಬ್ಬದ ಸಿಗ್ನಚರ್ ಸಾಂಗ್ ಆಗಿದೆ.
235 ನಿರ್ದೇಶಕ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಕಣಗಾಲ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ 'ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡ'ಕ್ಕಾಗಿ ತ್ರಿವೇಣಿ ಅವರ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ 'ಬೆಳಗು' ಪದ್ಯವು ಕನ್ನಡದ ಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು. ಸುಮಧುರ ಸಂಗೀತ, ಗಾಯನ ಹಾಗೂ ಸುಂದರ ಚಿತ್ರೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ ಈ ಹಾಡು ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಅವರ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಮೆರಗು ತಂದು ಕೊಟ್ಟಿತು. ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಗೀತೆಯನ್ನು ಎಸ್. ಜಾನಕಿ ಹಾಡಿದ್ದರು.
ಅದೇ ವರ್ಷ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ತ.ರಾ.ಸು. ಅವರ ಕಾದಂಬರಿ ಆಧಾರಿತ 'ಚಕ್ರತೀರ್ಥ'ದಲ್ಲಿಯೂ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಒಂದು ಹಾಡು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಟಿ.ಜಿ. ಲಿಂಗಪ್ಪ ಅವರ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ 'ಕುಣಿಯೋಣು ಬಾರಾ ಕುಣಿಯೋಣು..' ಎಂಬ ಜನಪ್ರಿಯ ಕವಿತೆಯನ್ನು ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಹಾಡು
'ಅರಿಶಿಣ ಕುಂಕುಮ' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ಕೆ.ಎಸ್.ಎಲ್. ಸ್ವಾಮಿ ಅವರು ಬೇಂದ್ರೆಯವರ 'ಇಳಿದು ಬಾ ತಾಯಿ..'ಗೀತೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್ ಅವರು ಸಂಗೀತ ನೀಡಿ, ಪಿ.ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅವರು ಹಾಡಿದ ಈ ಗೀತೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು.
ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಕಣಗಾಲ್ ಅವರು 1971ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಗೆ ತಂದ 'ಶರಪಂಜರ' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ 'ಉತ್ತರ ಧ್ರುವದಿಂ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವಕೂ ಗೀತೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಗೀತೆಗೆ ಪಿ.ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಮತ್ತು ಪಿ. ಸುಶೀಲಾ ಅವರು ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದರು.
ಅದಾದ ಮೇಲೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕ ಬೇಂದ್ರೆ ಕವಿತೆಗಳು ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಯ ಮಂದಿಯನ್ನು ಸೆಳೆಯಲಿಲ್ಲ. 1984ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ ಪಟ್ಟಾಭಿರಾಮರೆಡ್ಡಿ ಅವರ 'ಶೃಂಗಾರಮಾಸ' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಟೈಟಲ್ ಸಾಂಗ್ ಆಗಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ 'ಬಂತಿದೋ ಶೃಂಗಾರಮಾಸ..' ಗೀತೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಹೆಸರಾಂತ ಸರೋದ್ ವಾದಕ ಪಂಡಿತ್ ರಾಜೀವ ತಾರಾನಾಥ್ ಅವರು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಗೀತೆಯನ್ನು ವಾಣಿ ಜಯರಾಂ ಅವರು ಹಾಡಿದ್ದರು. ಇದೇ ಗೀತೆಯು 'ಆಘಾತ' (1995) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ. ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿರುವ ಗೀತೆಯನ್ನು ಕುಸುಮಾ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ವಿ. ಮನೋಹರ್ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ 'ಸಿಂಗಾರಿ ಬಂಗಾರಿ' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ 'ಶುಭ ನುಡಿಯೇ ಶಕುನದ ಹಕ್ಕಿ..' ಗೀತೆ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಚಂದ್ರಹಾಸ ಆಳ್ವ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಚಿತ್ರವು 1989ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಗಿತ್ತು.
ಭಾರತಿ 1990ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ 'ಪ್ರೇಮ ತರಂಗ' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರ್ ಗೀತೆಯು ಹಾಡಿದ ಹೀಂಗ ನೋಡಬ್ಯಾಡ ನನ್ನ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು.'ಸೂಪರ್ವಾ 459 ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ 'ಪಾತರಗಿತ್ತಿ ಪಕ್ಕ' ಗೀತೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಎಸ್. ವಿ. ರಾಜೇಂದ್ರಸಿಂಗ್ ಬಾಬು ನಿರ್ದೇಶನದ 'ಭೂಮಿ ತಾಯಿಯ ಚೊಚ್ಚಿಲ ಮಗ' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಗೀತೆಯನ್ನು ಟೈಟಲ್ ಸಾಂಗ್ ಆಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು. 1998ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಈ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಗೀತೆಯನ್ನು ವರನಟ ಡಾ. ರಾಜಕುಮಾರ್ ಅವರು ಹಾಡಿದ್ದರು. 1991ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ 'ಅಂತರಂಗದ ಮೃದಂಗ' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಟೈಟಲ್ ಸಾಂಗ್ ಬೇಂದ್ರೆಯವರದೇ ಆಗಿತ್ತು. ಈ ಹಾಡು ಕೂಡ ತನ್ನ ಮಾಧುರ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿತ್ತು. 2001ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ 'ಚಿಟ್ಟೆ' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಿ.ಅಶ್ವತ್ಥ ಅವರು 'ಯಾರಿಗೂ ಹೇಳೂಣ ಬ್ಯಾಡ' ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದರು. ಹಾಗೆಯೇ 2008ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ 'ಬೆಳದಿಂಗಳಾಗಿ ಬಾ' ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ 'ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ..' ಗೀತೆಯನ್ನು ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಕಂಬಾರರು ಹಾಡಿದ್ದರು. 2019ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಆ ಒಂದು ನೋಟು' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ 'ಕುರುಡು ಕಾಂಚಾಣ ಗೀತೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಬಿ. ಸುರೇಶ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಕಿರುತೆರೆ ಧಾರಾವಾಹಿ 'ನಾಕುತಂತಿ'ಯ ಟೈಟಲ್ ಸಾಂಗ್ ಆಗಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಕವಿತೆ ಬಳಸಯಾಯಿತು. ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಈ ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನೂರು ಕಂತುಗಳಿಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿವಿಧ ಕಲಾವಿದರ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದು ವಿಶೇಷ.
ಗಿರೀಶ ಕಾರ್ನಾಡ ಅವರು 1972ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ ವಾರ್ತಾ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಗಾಗಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಿದ್ದರು. ಖ್ಯಾತ ವಿಮರ್ಶಕ ಕೀರ್ತಿನಾಥ ಕುರ್ತಕೋಟಿ ಅವರ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಕ್ಯಾಮರಾ ಹಿಂದೆ ಹೆಸರಾಂತ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ-ನಿರ್ದೇಶಕ ಗೋವಿಂದ ನಿಹಲಾನಿ ನಿಂತಿದ್ದರೆ ಭಾಸ್ಕರ್ ಚಂದಾವರ್ಕರ್ ಅವರು ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ್ದರು. ಸ್ವತಃ ಬೇಂದ್ರೆಯವರೇ ತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸುವಂತಾಗಿತ್ತು. ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಮಾತು-ಕವಿತೆ ವಾಚನದ ಸೊಬಗು ಹಾಗೂ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸೆರೆ ಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ.
ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಅಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಮುಂದುವರೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಅವರ ಕವಿತೆಗಳಿಗೆ ತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿತವಾದವು. ರಸಿಕರ ಪ್ರೀತಿ-ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾದವು. ಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಕವಿತೆ-ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸುವಲ್ಲಿಯೂ ಬೇಂ ಗೀತೆಗಳೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿವೆ. ಬೆಳ್ಳಿತರೆ ಜೊತೆಗಿನ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಈ ಒಡನಾಟ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮುಂದುವರೆಯಲಿದೆ.
ಆಕರ: ಮಯೂರ ಮಾಸ ಪತ್ರಿಕೆ, ಮೇ 2025
ಲೇಖಕರ ಪರಿಚಯ:
ದೇವು ಪತ್ತಾರ: ಅವಿಭಜಿತ ಗುಲ್ಬರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ (ಈಗಿನ ಯಾದಗಿರಿ) ಶಹಾಪುರದವರಾದ ದೇವು ಪತ್ತಾರ ಅವರು ಜನಿಸಿದ್ದು ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ನರಸಲಗಿಯಲ್ಲಿ. ಹೈಸ್ಕೂಲ್ವರೆಗಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಶಹಾಪುರದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ನಂತರ ಹೊಸಪೇಟೆ ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪಿಯುಸಿ ಹಾಗೂ ಧಾರವಾಡದ ಜೆ.ಎಸ್.ಎಸ್. ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕ (ಬಿ.ಎ.) ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ (ಎಂ.ಎ:) ಪದವಿ ಪಡೆದ ಅವರು ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭಾಷಾಂತರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಡಿಪ್ಲೋಮಾ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದರು. ಕೆಲಕಾಲ ಶಹಾಪುರದ ಬಾಪುಗೌಡ ದರ್ಶನಾಪುರ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿದ್ದರು.
ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿ, ನಂತರ ವರದಿಗಾರ, ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲಾ ವರದಿಗಾರರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯ ಗುಲ್ಬರ್ಗ ಆವೃತ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನಿಕ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದ ಅವರು ಸದ್ಯ 'ಬುಕ್ ಬ್ರಹ್ಮ'ದಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
'ಕ್ಯಾಮರಾ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಗುಲಾಂ ಮುಂತಕಾ' (2008) ಹಾಗೂ 'ಈಗ ಹೀಗಿರುವ ಲೋಕದಲ್ಲಿ...' (2010) ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಅವರು 'ಮಹಾದೇವ ಬಾಬಾ ಮೆಡೋಸ್ ಟೇಲರ್' (2009) ಪುಸ್ತಕ ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಪಡೆದಿರುವ ಅವರಿಗೆ ಗೋಕಾಕ ವಾಹ್ಮಯ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಸಂದಿದೆ.
### 3.3 ಬೇಂದ್ರೆ ಮತ್ತು ಸಿನಿಮಾ — ಪಾಠದ ಸರಳ ಅನುವಾದ
**ಲೇಖಕರು: ದೇವು ಪತ್ತಾರ**
ಈ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ವರಕವಿ **ದ. ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ** ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮಾರಂಗದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಅನೇಕ ಕವಿತೆಗಳು ಮುಂದೆ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುಗಳಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು. ಆದರೆ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಸ್ವತಃ ಸಿನಿಮಾಗಳಿಗಾಗಿ ಸಂಭಾಷಣೆ ಮತ್ತು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು ಎಂಬ ವಿಷಯ ಹೆಚ್ಚಿನವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ.
#### ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಸಿನಿಮಾ ಪ್ರವೇಶ
ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಹೆಸರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಿನಿಮಾದೊಂದಿಗೆ **1948ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ‘ಭಕ್ತ ರಾಮದಾಸ’** ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. ಆ ಚಿತ್ರದ ಟೈಟಲ್ ಕಾರ್ಡ್ನಲ್ಲಿ ಗೀತರಚನೆಕಾರರಾಗಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಹೆಸರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 17 ಹಾಡುಗಳಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಚಿತ್ರವು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಿರ್ಮಾಪಕರಿಗೆ ನಷ್ಟವಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಸುಮಾರು ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಿನಿಮಾರಂಗದಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದರು.
#### ‘ವಿಚಿತ್ರ ಪ್ರಪಂಚ’
**1955ರಲ್ಲಿ ‘ವಿಚಿತ್ರ ಪ್ರಪಂಚ’** ಸಿನಿಮಾಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಸಿನಿಮಾದ **ಸಂಭಾಷಣೆ ಮತ್ತು ಹಾಡುಗಳನ್ನು** ಬರೆದರು. ಈ ಸಿನಿಮಾಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು **‘ದತ್ತಕುಮಾರ’** ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸಿದರು.
ಸಂಭಾಷಣೆ ಬರೆಯುವಾಗ ತಮ್ಮ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಬಾರದು ಎಂಬ ಷರತ್ತನ್ನು ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಹಾಕಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು ಕಲಾವಿದರು ಹೇಳಲು ಕಷ್ಟವಾಯಿತು. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಎನ್. ಎ. ಎನ್. ಅಶ್ವತ್ಥ ಅವರು ಬೇಂದ್ರೆಯವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು.
#### ‘ಭಕ್ತ ಮಾಕರ್ಂಡೇಯ’
**1957ರಲ್ಲಿ ‘ಭಕ್ತ ಮಾಕರ್ಂಡೇಯ’** ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಎರಡು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. ಆದರೆ ಈ ಹಾಡುಗಳು ಸಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ಇದರ ನಂತರ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಸಿನಿಮಾಗಳಿಗಾಗಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವುದನ್ನು ಬಹುತೇಕ ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು.
ಆದರೆ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಹಿಂದೆ ಬರೆದಿದ್ದ **ಕವಿತೆಗಳು ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟು ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಪಡೆದವು.**
### ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಕವಿತೆಗಳು ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ
**1963ರಲ್ಲಿ ‘ಕುಲವಧು’** ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ **‘ಯುಗಯುಗಾದಿ ಕಳೆದರೂ’** ಕವಿತೆಯನ್ನು ಹಾಡಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಜಿ. ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ ಈ ಹಾಡನ್ನು ಎಸ್. ಜಾನಕಿ ಹಾಡಿದರು. ಈ ಹಾಡು ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ, ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಯುಗಾದಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಡಾಯಿತು.
ನಂತರ **‘ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡ’** ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ **‘ಬೆಳಗು’** ಕವಿತೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ ಈ ಹಾಡನ್ನು ಎಸ್. ಜಾನಕಿ ಹಾಡಿದರು. ಹಾಡಿನ ಸಂಗೀತ, ಗಾಯನ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಎಲ್ಲವೂ ಸುಂದರವಾಗಿದ್ದು, ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಮೆರುಗು ನೀಡಿತು.
**‘ಚಕ್ರತೀರ್ಥ’** ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ **‘ಕುಣಿಯೋಣು ಬಾರಾ ಕುಣಿಯೋಣು’** ಹಾಡನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಈ ಹಾಡು ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಲಿಲ್ಲ.
**‘ಅರಿಶಿಣ ಕುಂಕುಮ’** ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ **‘ಇಳಿದು ಬಾ ತಾಯಿ’** ಹಾಡನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ ಈ ಹಾಡನ್ನು ಪಿ. ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಹಾಡಿದರು. ಈ ಹಾಡು ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು.
**1971ರ ‘ಶರಪಂಜರ’** ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ **‘ಉತ್ತರ ಧ್ರುವದಿಂ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವಕೂ’** ಹಾಡನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಈ ಹಾಡನ್ನು ಪಿ. ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಮತ್ತು ಪಿ. ಸುಶೀಲಾ ಹಾಡಿದರು.
**1984ರ ‘ಶೃಂಗಾರಮಾಸ’** ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ **‘ಬಂತಿದೋ ಶೃಂಗಾರಮಾಸ’** ಹಾಡನ್ನು ಟೈಟಲ್ ಸಾಂಗ್ ಆಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಈ ಹಾಡಿಗೆ ಪಂಡಿತ್ ರಾಜೀವ ತಾರಾನಾಥ್ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ವಾಣಿ ಜಯರಾಂ ಹಾಡಿದರು.
ಮುಂದೆ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ **‘ಶುಭ ನುಡಿಯೇ ಶಕುನದ ಹಕ್ಕಿ’**, **‘ಹೀಂಗ ನೋಡಬ್ಯಾಡ ನನ್ನ’**, **‘ಪಾತರಗಿತ್ತಿ ಪಕ್ಕ’**, **‘ಕುರುಡು ಕಾಂಚಾಣ’**, **‘ಯಾರಿಗೂ ಹೇಳೂಣ ಬ್ಯಾಡ’**, **‘ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ’** ಮುಂತಾದ ಕವಿತೆಗಳನ್ನೂ ವಿವಿಧ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು.
ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹಾಡುಗಳನ್ನು **ಡಾ. ರಾಜಕುಮಾರ್, ಸಿ. ಅಶ್ವತ್ಥ, ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಕಂಬಾರ** ಮುಂತಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾವಿದರು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ.
### ‘ನಾಕುತಂತಿ’ ಧಾರಾವಾಹಿ
ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಕವಿತೆಗಳು ಸಿನಿಮಾಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಕಿರುತೆರೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಕೆಯಾಗಿವೆ. **‘ನಾಕುತಂತಿ’** ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಟೈಟಲ್ ಸಾಂಗ್ ಆಗಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಕವಿತೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಈ ಧಾರಾವಾಹಿ ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು.
### ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಕುರಿತ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ
**1972ರಲ್ಲಿ ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡರು** ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಕುರಿತಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ಕೀರ್ತಿನಾಥ ಕುರ್ತಕೋಟಿ ಅವರು ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಬರೆದರು. ಗೋವಿಂದ ನಿಹಲಾನಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಭಾಸ್ಕರ್ ಚಂದಾವರ್ಕರ್ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದರು.
ಈ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ **ಬೇಂದ್ರೆಯವರೇ ತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.** ಅವರ ಮಾತು, ಕವಿತೆ ವಾಚನ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು.
ಪಾಠದ ಮುಖ್ಯ ಆಶಯ
ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಸ್ವತಃ ಸಿನಿಮಾರಂಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಸಿನಿಮಾಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರು ಬರೆದ ಹಾಡುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ **ಅವರು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ್ದ ಕವಿತೆಗಳು ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾದಾಗ ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಪಡೆದವು.**
ಹೀಗಾಗಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಕವಿತೆಗಳು **ಸಿನಿಮಾ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಸೊಗಸು, ಸಾಹಿತ್ಯದ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡದ ಕಾವ್ಯಮಾಧುರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿವೆ.** ಬೇಂದ್ರೆ ಮತ್ತು ಸಿನಿಮಾದ ನಡುವಿನ ಈ ಸಂಬಂಧ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರರಂಗದ ನಡುವಿನ ಮಹತ್ವದ ಸೇತುವೆಯಾಗಿದೆ.
೧. ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಸಿನಿಮಾ ನಡೆದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದು ಎಷ್ಟರಲ್ಲಿ? ಯಾವ ಸಿನಿಮಾದ ಮೂಲಕ?
ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಸಿನಿಮಾ ನಂಟು 1948ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಶಂಕರಸಿಂಗ್ ನಿರ್ಮಾಣದ **‘ಭಕ್ತ ರಾಮದಾಸ’** ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಅವರು ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಗೆ ಪರಿಚಿತರಾದರು. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಚಿತ್ರವು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿಸದೆ, ನಿರ್ಮಾಪಕರಿಗೆ ನಷ್ಟ ಉಂಟಾಯಿತು.
೨. ಬೇಂದ್ರೆ ವಿಚಿತ್ರ ಪ್ರಪಂಚ ಸಿನಿಮಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ ಬಗೆಯನ್ನು ಕುರಿತು ಬರೆಯಿರಿ
‘ವಿಚಿತ್ರ ಪ್ರಪಂಚ’ ಸಿನಿಮಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಸಿನಿಮಾದ **ಸಂಭಾಷಣೆ ಹಾಗೂ ಗೀತೆಗಳನ್ನು** ಅವರೇ ರಚಿಸಿದರು. ಸಂಭಾಷಣೆ ಬರೆಯುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮೊದಲು ಶಾಂತಕುಮಾರರದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಸುದೀರ್ಘ ಸಂಭಾಷಣೆ ಕಂಡು ಬೇಂದ್ರೆಯವರೇ ಅದನ್ನು ಬರೆಯಲು ಮುಂದಾದರು. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ‘ದತ್ತಕುಮಾರ’ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನೂ ಬಳಸಿದರು.
೩. ಅಪಾರ ಜನ ಮಂಡನೆ ಪಡೆದ ಬೇಂದ್ರೆ ಅವರ ಸಿನಿಮಾ ಹಾಡುಗಳು?
ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುಗಳಾಗಿ ಬಳಸಿದಾಗ ಅವು ಅಪಾರ ಜನಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ **‘ಯುಗಯುಗಾದಿ ಕಳೆದರೂ’, ‘ಬೆಳಗು’, ‘ಇಳಿದು ಬಾ ತಾಯಿ’, ‘ಉತ್ತರ ಧ್ರುವದಿಂ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವಕೂ’, ‘ಬಂತಿದೋ ಶೃಂಗಾರಮಾಸ’** ಪ್ರಮುಖವಾದವು. ಇವುಗಳ ಸುಮಧುರ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಗಾಯನದಿಂದ ಹಾಡುಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು.
೪. ಬೆಳಗು ಪದ್ಯವನ್ನು ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಸಂದರ್ಭ ಕುರಿತು ಬರೆಯಿರಿ
ನಿರ್ದೇಶಕ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಕಣಗಾಲ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ **‘ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡ’**ಕ್ಕಾಗಿ ತ್ರಿವೇಣಿ ಅವರ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ **‘ಬೆಳಗು’** ಪದ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿ, ಎಸ್. ಜಾನಕಿ ಹಾಡಿದರು. ಸುಮಧುರ ಸಂಗೀತ, ಗಾಯನ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರೀಕರಣದಿಂದ ಹಾಡು ವಿಶೇಷ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಪಡೆಯಿತು.
೫. ಇಳಿದು ಬಾ ತಾಯಿ ಗೀತೆಯು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಲು ಕಾರಣವೇನು?
**ಉತ್ತರ :‘ಅರಿಶಿಣ ಕುಂಕುಮ’ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ಕೆ.ಎಸ್.ಎಲ್. ಸ್ವಾಮಿ ಅವರು ಬೇಂದ್ರೆಯವರ **‘ಇಳಿದು ಬಾ ತಾಯಿ’** ಗೀತೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಗೀತೆಗೆ ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್ ಅವರು ಸುಮಧುರವಾದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಖ್ಯಾತ ಗಾಯಕ ಪಿ.ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಧುರ ಕಂಠದಿಂದ ಹಾಡಿಗೆ ಜೀವ ತುಂಬಿದರು. ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಸರಳ, ಭಾವಪೂರ್ಣ ಹಾಗೂ ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ, ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್ ಅವರ ಮನಮೋಹಕ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಪಿ.ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಅವರ ಸುಮಧುರ ಗಾಯನ ಇವುಗಳ ಸಮನ್ವಯದಿಂದ ಈ ಗೀತೆ ಶ್ರೋತೃಗಳ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ **‘ಇಳಿದು ಬಾ ತಾಯಿ’** ಗೀತೆ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಜನಮನ್ನಣೆ ಗಳಿಸಿತು.
೭. ಬೇಂದ್ರೆ ಅವರ ಕವಿತೆಗಳು ಸಿನಿಮಾ ಹಾಡುಗಳಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಂಡ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ
ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಸ್ವತಃ ಸಿನಿಮಾಗಳಿಗಾಗಿ ಕೆಲವು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬರೆದರೂ ಅವು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವರ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುಗಳಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿದಾಗ ಅಪಾರ ಜನಮನ್ನಣೆ ದೊರೆಯಿತು. **‘ಕುಲವಧು’** ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ‘ಯುಗಯುಗಾದಿ ಕಳೆದರೂ’, **‘ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡ’**ದಲ್ಲಿ ‘ಬೆಳಗು’, **‘ಅರಿಶಿಣ ಕುಂಕುಮ’**ದಲ್ಲಿ ‘ಇಳಿದು ಬಾ ತಾಯಿ’, **‘ಶರಪಂಜರ’**ದಲ್ಲಿ ‘ಉತ್ತರ ಧ್ರುವದಿಂ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವಕೂ’ ಹಾಡುಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು. ನಂತರ ‘ಶೃಂಗಾರಮಾಸ’, ‘ಸಿಂಗಾರಿ ಬಂಗಾರಿ’, ‘ಪ್ರೇಮ ತರಂಗ’, ‘ಭೂಮಿ ತಾಯಿಯ ಚೊಚ್ಚಿಲ ಮಗ’ ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಅವರ ಕವಿತೆಗಳು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳಾಗಿ ಜನಮನದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದವು.
೮. ಬೇಂದ್ರೆ ಮತ್ತು ಸಿನಿಮಾ ಪಠ್ಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿ
ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಕನ್ನಡದ ವರಕವಿಯಾಗಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದವರು. ಅವರ ಸಿನಿಮಾ ನಂಟು **೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ ‘ಭಕ್ತ ರಾಮದಾಸ’** ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಚಿತ್ರವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ **‘ವಿಚಿತ್ರ ಪ್ರಪಂಚ’** ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಸಂಭಾಷಣೆ ಹಾಗೂ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ‘ದತ್ತಕುಮಾರ’ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು. ೧೯೫೭ರಲ್ಲಿ ‘ಭಕ್ತ ಮಾಕರ್ಂಡೇಯ’ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಎರಡು ಗೀತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಅವುಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಸಿನಿಮಾಗಳಿಗಾಗಿ ಹಾಡು ರಚಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲಿಲ್ಲ.
ಆದರೆ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಕವಿತೆಗಳು ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುಗಳಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾದಾಗ ಅಪಾರ ಜನಮನ್ನಣೆ ಗಳಿಸಿದವು. **‘ಕುಲವಧು’** ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ‘ಯುಗಯುಗಾದಿ ಕಳೆದರೂ’, **‘ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡ’**ದಲ್ಲಿ ‘ಬೆಳಗು’, **‘ಅರಿಶಿಣ ಕುಂಕುಮ’**ದಲ್ಲಿ ‘ಇಳಿದು ಬಾ ತಾಯಿ’, **‘ಶರಪಂಜರ’**ದಲ್ಲಿ ‘ಉತ್ತರ ಧ್ರುವದಿಂ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವಕೂ’ ಮುಂತಾದ ಗೀತೆಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು. ‘ಶೃಂಗಾರಮಾಸ’, ‘ಸಿಂಗಾರಿ ಬಂಗಾರಿ’, ‘ಪ್ರೇಮ ತರಂಗ’, ‘ಭೂಮಿ ತಾಯಿಯ ಚೊಚ್ಚಿಲ ಮಗ’ ಮೊದಲಾದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು.
ಇದಲ್ಲದೆ **‘ನಾಕುತಂತಿ’** ಕಿರುತೆರೆ ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಕವಿತೆಯನ್ನು ಟೈಟಲ್ ಸಾಂಗ್ ಆಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ೧೯೭೨ರಲ್ಲಿ ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡರು ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಕುರಿತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವನ್ನೂ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಸಿನಿಮಾರಂಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡದಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಕವಿತೆಗಳು ಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮಾ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಿವೆ.
೯. ಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಚಾಕು ಮೂಡಿಸಿದ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಬರೆಯಿರಿ
ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಕನ್ನಡದ ವರಕವಿಯಾಗಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದವರು. ಅವರ ಕವಿತೆಗಳು ಸರಳವಾದ ಭಾಷೆ, ಸುಂದರವಾದ ಕಲ್ಪನೆ, ಭಾವನಾತ್ಮಕತೆ, ಸಂಗೀತಮಯತೆ ಮತ್ತು ಜನಜೀವನದ ನಿಕಟತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವರ ಅನೇಕ ಕವಿತೆಗಳು ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಪಡೆದವು.
*‘ಕುಲವಧು’* ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ **‘ಯುಗಯುಗಾದಿ ಕಳೆದರೂ’** ಗೀತೆ ಯುಗಾದಿ ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ. **‘ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡ’** ಚಿತ್ರದ *‘ಬೆಳಗು’*ಗೀತೆ ಸಂಗೀತ, ಗಾಯನ ಮತ್ತು ಸುಂದರ ಚಿತ್ರೀಕರಣದಿಂದ ವಿಶೇಷ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆಯಿತು. **‘ಅರಿಶಿಣ ಕುಂಕುಮ’** ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ **‘ಇಳಿದು ಬಾ ತಾಯಿ’** ಗೀತೆಯೂ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. **‘ಶರಪಂಜರ’** ಚಿತ್ರದ **‘ಉತ್ತರ ಧ್ರುವದಿಂ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವಕೂ’** ಗೀತೆ ಕೂಡ ಜನಮನ ಸೆಳೆಯಿತು.
ಇದಲ್ಲದೆ **‘ಬಂತಿದೋ ಶೃಂಗಾರಮಾಸ’, ‘ಶುಭ ನುಡಿಯೇ ಶಕುನದ ಹಕ್ಕಿ’, ‘ಹೀಂಗ ನೋಡಬ್ಯಾಡ ನನ್ನ’, ‘ಪಾತರಗಿತ್ತಿ ಪಕ್ಕ’, ‘ಕುರುಡು ಕಾಂಚಾಣ’** ಮುಂತಾದ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಕವಿತೆಗಳೂ ವಿವಿಧ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿವೆ. ಹೀಗೆ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಕವಿತೆಗಳು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸೊಗಡನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡೇ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ **ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಛಾಪು** ಮೂಡಿಸಿವೆ.
