ಕಳೆದ ವಾರ, ಕುಣಿಯುತ್ತಲೇ ಬಂದಳು ನಮ್ಮ ಸರಿತೆ!
ಸಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರಂತೆ '
ಒಂದಿಷ್ಟು ಗೋಧಿ, ಒಂದಿಷ್ಟು ಜೋಳ, ಬತ್ತ,
ಹೀಗೆಯೇ ಮತ್ತೇನೇನೊ
ಮನೆಯಲ್ಲೇ ನೆಟ್ಟು ಸಸಿ ಬೆಳಸಿ ತರಬೇಕು.'
ಸರಿ, ಶುರುವಾಯ್ತು ಮಕ್ಕಳೋಡಾಟ, ಲಗುಬಗೆ, ಗಲಭೆ ನಾವಿರುವ ಐದನೇ ಮಜಲಿನೆತ್ತರದಲ್ಲಿ ಭರದ ಬಿತ್ತನೆ ಕೆಲಸ!
ಮೋಜೆನಿಸಿ ನೋಡುತ್ತ ಕುಳಿತೆ-
ಹೊಲಗದ್ದೆ ಕಾಣದೀ ಮರಿ ಕೃಷಿವಲರೆಲ್ಲ
ಖಾಲಿ ಟಿನ್ನುಗಳಲ್ಲಿ ಬೀದಿ ಧೂಳನು ತಂದು ಪಾತಿ ಕಟ್ಟಿ, ಸುಕ್ಕಿದೊಣಕಲು ಬೀಜವಿಷ್ಟು ಹೂಳಿ,
ಬಾಟ್ಲಿ ನೀರಿನಲೆ ಪರ್ಜನ್ಯ ಸುರಿಸಿ,
ಕೃತಕೃತ್ಯರಂತೆ ಸುಗ್ಗಿ ಕನಸ ಕಾಣುತ ನಿಂತ ಮುಗ್ಧಠೀವಿ!
ಐದಾರು ದಿನ, ಬೆಳಗ್ಗೆ ಎದ್ದು ಕೂತರು
ಯಾವ ಸುದ್ದಿ ಸುಳಿವೂ ಇಲ್ಲ ಮೊದ್ದು ಮಣ್ಣಲ್ಲಿ.
ಮೊನ್ನೆ ಮಾತ್ರ.
ಒಂದೆರಡು ಕಣ ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಅಲುಗಿದ ಕುರುಹು.
ನಿನ್ನೆಯೋ
ಒಳಗಿನೊಳಗೇ ಏನೋ
ಮೈಮುರಿದು ನಿದ್ದೆ ತಿಳಿದೇಳ್ವಥರ.
ಇಂದೊ
ಕಣ್ಣಮುಂದೇ ತೆರೆದ ಅದ್ಭುತೋದ್ಭವ ಪ್ರಹರ!
ಚಿಣ್ಣರೊಲು ದೂಡಿ ಕೊಂಬೂದಿ ಹಣಿಕಿಕ್ಕಿ
ಇಣಿಕಿವೆ ಸುತ್ತ ನೂರಾರು ಅಂಕುರ!
ನೀರ್ಮಣ್ಣ ಆರೈಕೆಗೆದ್ದ ಆಗಂತುಕರ
ಈ ಸೋಜಿಗದ ಸುತ್ತ ನೆರೆದ ಮಕ್ಕಳ ಮಧ್ಯೆ
ಸೇರಿ ನಾನೂ ಕುಳಿತೆ,
ಮೈಮರೆತೆ ಮಗುವಾಗಿ,
ನಿಯಾಳಿಸುತ ಕುಳಿತೆ
ಮುದ್ದಾದ ಮೊಳಕೆಗಳ ಹಸುಳೆ ಮಿದು ನಯ ನುಣುಪ, ತೊರೆಯೆ ಅಕ್ಕರೆಯೊರತೆ
ಹತ್ತಿರಕೆ ಬಾಗಿದೆ. ತಟ್ಟಿ ಬೆರಳಾಡಿಸಿದೆ. ಖುಶಿಪಟ್ಟೆ.
ಕುತೂಹಲದಿಂದ
ಬದಿಯ ಮಣ್ಣನ್ನಷ್ಟು ಸರಿಸಿ ನೋಡಿದೆ
ಹಿಗ್ಗಿ ದುಂಡಿಗೆ ಗಬ್ಬವಾಗಿ ಬಿರಿದಿವೆ ಬೇರು-ಸೂಜಿಮೊನೆ ಐದಾರು.
ಒಡಲು ಬಿರಿದಲ್ಲಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿವೆ ದೇಟು
ಸಸಿಯ ಮೂಲಸ್ತಂಭ!
ಖಾಲಿ ಟಿನ್ನುಗಳ ಬೀದಿ ಧೂಳಲ್ಲು ಮೈತಳೆದ
ಸೃಜನದೀ ಕೌತುಕವ
ನಿಯಾಳಿಸುತ ಕುಳಿತೆ. ಸೋಕಿ-ಸೋಕಿ-ಬೆರಳಾಡಿಸಿದೆ. ಉರದಲುಮ್ಮಳ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಜೀಕಳಿ ಪುಳಕ
ಇಷ್ಟು ಹತ್ತಿರದ ಜೀವ ಸೃಷ್ಟಿ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ!
ಲೇಖಕರ ಪರಿಚಯ:
ಗಂಗಾಧರ ಚಿತ್ತಾಲ: ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗೋಕರ್ಣದ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಹನೇಹಳ್ಳಿ ನನಾಣಿಯಲ್ಲಿ 12ನೇ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1923 ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಹನೇಹಳ್ಳಿ, ಕುಮಟಾ ಹಾಗೂ ಧಾರವಾಡ, ಮುಂಬೈಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮುಗಿಸಿ ಅಸಿಸ್ಟೆಂಟ್ ಅಕೌಂಟ್ಸ್ ಜನರಲ್ ಆಗಿ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನವನ್ನಾರಂಭಿಸಿದ ಚಿತ್ತಾಲರು ಮುಂದೆ ಹಲವಾರು ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಆಲಂಕರಿಸಿ, ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಆಡಿಟ್ಸ್ ಆಗಿ ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಿಯರಿಗೆ ನಾಲ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಅಮೂಲ್ಯ ಕಾವ್ಯ ಸಂಕಲನಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೊಟ್ಟು ದೂರಾದ ಕವಿ. ಗಂಗಾಧರರ ಕಾವ್ಯ ರಚನೆಯೆಂದರೆ 5 ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನ ಅಂತರಂಗದ ಒಳಪಟಲದ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವಂತ ಕ್ರಿಯೆ. ಕಾವ್ಯ ಬೇರೆಯಲ್ಲ ಜೀವನ ಬೇರೆಯಲ್ಲ ಅದು ಎರಡೂ ಮನುಷ್ಯ ಜೀವಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಹಾಗೂ ಪರಸ್ಪರ ಬುದ್ದಿ ಭಾವಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಏರ್ಪಡಿಸುವ ಜೀವಂತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಸುಮಾರು ಮೂರು ದಶಕಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕಾವ್ಯದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಕವಿತೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೈದಳೆದ ನಂತರ ಮುಂದೆಂದೋ ಮೈದೋರುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರ ನಾಲ್ಕು ಕೃತಿಗಳೆಂದರೆ 1. 'ಕಾಲದಕರೆ', 2. 'ಮನುಕುಲದ ಹಾಡು' 3. 'ಹರಿವ ನೀರಿದು', 4. 'ಸಂಪರ್ಕ', ಜಗತ್ತಿನ ಅನುಭವಗಳ ತಾಕಲಾಟದಿಂದ ಕವಿ ಹೃದಯದಲ್ಲೇಳುವ ತರಂಗಗಳು, ಕವಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಜೀವನದ ಹಂಬಲ ಹಾರೈಕೆಗಳು, ಆಸೆ-ನಿರಾಸೆಗಳು, ತವಕ-ಸಂತಾಪಗಳು, ವಿಶಾಲ ಜೀವನದ
ಉದಾತ್ತ ಧೈಯಕ್ಕೂ ನಿಜಕ್ಕೂ ಇರುವ ಅಂತರಂಗದಿಂದ ಆಗುತ್ತಿರುವ ದುರಂತಗಳು, ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ, ಪ್ರೀತಿ, ರಾಜಕೀಯ ವಾತಾವರಣ ಈ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಇವರ ಕವನಗಳು ತುಂಬಿಕೊಂಡಿವೆ. ಹೊಸಗನ್ನಡದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದ ಧ್ವನಿಯ ಗಂಗಾಧರ ಚಿತ್ತಾಲರು 1987 ರಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಕಿನ್ಸನ್ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನಗಲಿದರು.
ಪದಕೋಶ:
ಮಜಲು-ಹಂತ, ಘಟ್ಟ;
ಮೋಜು-ವಿನೋದ, ತಮಾಷೆ;
ಪಾತಿ-ಮರಗಿಡಗಳ ಬುಡದಲ್ಲಿ ನೀರು ನಿಲ್ಲಲು ಮಾಡಿರುವ ಕಟ್ಟೆ;
ಪರ್ಜನ್ಯ-ಮಳೆಯನ್ನು ಸುರಿಸುವ ಮೋಡ, ಗುಡುಗಿನ ಶಬ್ದ; ಠೀವಿ-ಬೆಡಗು, ಬಿನ್ನಾಣ, ಗತ್ತು;
ಕುರುಹು-ಗುರುತು, ಚಿಹ್ನೆ:
ಪ್ರಹರ-ಹೊಡೆತ. ನಾಶ;
ಅಂಕುರ-ಮೊಳಕೆ, ಕೂದಲು;
ಆಗಂತುಕ-ಹೊಸದಾಗಿ ಬಂದ ಅಪರಿಚಿತ, ಅತಿಥಿ: ದೇಟು-ಮರ, ಗಿಡ ಮೊದಲಾದುವುಗಳ ಕಾಂಡ, ದಂಟು; ಕೌತುಕ-ತೀವ್ರವಾದ ಇಚ್ಛೆ, ಕುತೂಹಲ;
ಉಮ್ಮಳ-ದುಃಖ, ದುಗುಡ;
ಜೀಕಳಿ-ಜೀರ್ಕೊಳವೆ, ಪಿಚಕಾರಿ;
### 2.2 ಸಂಪರ್ಕ – ಗಂಗಾಧರ ಚಿತ್ತಾಲ
### ಪದ್ಯದ ಸಾರಾಂಶ
ಗಂಗಾಧರ ಚಿತ್ತಾಲರ **‘ಸಂಪರ್ಕ’** ಕವನವು ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಡುವಿನ ಜೀವಂತ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಗೋಧಿ, ಜೋಳ, ಭತ್ತ ಮುಂತಾದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟು ಸಸಿ ಬೆಳೆಸುವಂತೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಐದನೇ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳು ಹೊಲಗದ್ದೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿರದಿದ್ದರೂ, ಖಾಲಿ ಟಿನ್ನುಗಳಲ್ಲಿ ಬೀದಿಯ ಮಣ್ಣನ್ನು ತುಂಬಿ, ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತುತ್ತಾರೆ. ಬಾಟಲಿಯ ನೀರಿನಿಂದ ಅವುಗಳಿಗೆ ನೀರು ಹಾಕಿ, ಸಸಿಗಳು ಬೆಳೆದು ಸುಗ್ಗಿಯಾಗುವ ಕನಸು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.
ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಬೀಜಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ. ಒಂದು ದಿನ ನೂರಾರು ಪುಟ್ಟ ಮೊಳಕೆಗಳು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅದ್ಭುತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಮಕ್ಕಳು ಅವುಗಳ ಸುತ್ತ ಸೇರಿ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾರೆ. ಕವಿಯೂ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ಆ ಪುಟ್ಟ ಮೊಳಕೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾ ತಾನೂ ಮಗುವಿನಂತೆ ಉಲ್ಲಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಮಣ್ಣನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಸರಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ ಬೀಜದೊಳಗಿಂದ ಬೇರುಗಳು ಹೊರಬಂದು, ಮೇಲಕ್ಕೆ ಸಸಿಯ ಕಾಂಡ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಕವಿಗೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಖಾಲಿ ಟಿನ್ನಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಬೀದಿ ಧೂಳಿನ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿಯೂ ಜೀವ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಕವಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಪಡುತ್ತಾನೆ. ಈ ಅನುಭವವು **ಮನುಷ್ಯನಿಗೂ ಪ್ರಕೃತಿಗೂ ಇರುವ ಆಪ್ತ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು** ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಈ ಕವನವು **ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸೃಜನಶಕ್ತಿ, ಜೀವದ ಅದ್ಭುತ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯ–ಪ್ರಕೃತಿ ನಡುವಿನ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು** ಮನಮುಟ್ಟುವಂತೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಂಭಾವ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ
೧. ಭರದ ಬಿತ್ತನೆ ಕೆಲಸ ನಡೆದಿರುವುದು ಹೇಗೆ?
ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಗೋಧಿ, ಜೋಳ, ಭತ್ತ ಮುಂತಾದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟು ಸಸಿ ಬೆಳೆಸಿ ತರಲು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅದರಂತೆ ಐದನೇ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳು ಬಹಳ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಬಿತ್ತನೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗುತ್ತಾರೆ. ಹೊಲ-ಗದ್ದೆಗಳನ್ನು ನೋಡದ ಮಕ್ಕಳಾದರೂ ಖಾಲಿ ಟಿನ್ನುಗಳಲ್ಲಿ ಬೀದಿ ಧೂಳಿನ ಮಣ್ಣನ್ನು ತುಂಬಿ ಪಾತಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಸುಕ್ಕಿದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಬಾಟಲಿಯ ನೀರಿನಿಂದ ಅವುಗಳಿಗೆ ನೀರು ಹಾಕಿ, ಸಸಿಗಳು ಬೆಳೆದು ಸುಗ್ಗಿ ಬರುವ ಕನಸು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಮಕ್ಕಳ ಮುಗ್ಧತೆ, ಉತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲದಿಂದ **‘ಭರದ ಬಿತ್ತನೆ ಕೆಲಸ’** ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
೨. ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ತೆರೆದ ಅದ್ಭುತ ಪ್ರಹರ ಯಾವುದು?
ಮಕ್ಕಳು ಖಾಲಿ ಟಿನ್ನುಗಳಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣು ತುಂಬಿ ಬಿತ್ತಿದ್ದ ಬೀಜಗಳು ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯುವುದು ಕವಿಯ ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ತೆರೆದ **ಅದ್ಭುತ ಪ್ರಹರ**ವಾಗಿದೆ. ಮೊದಲು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಚಲನೆಯೂ ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಒಂದೆರಡು ಬೀಜಗಳು ಅಲುಗಿದವು. ಮರುದಿನ ನೂರಾರು ಪುಟ್ಟ ಅಂಕುರಗಳು ಮಣ್ಣನ್ನು ಸೀಳಿ ಹೊರಬಂದವು. ಈ ಹಸಿರು ಮೊಳಕೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಕವಿ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮೈಮರೆತು ಮಗುವಿನಂತಾಗುತ್ತಾನೆ.
೩. ಮೊಳಕೆಯೊಡೆದ ಬಗೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿ
ಮಕ್ಕಳು ಖಾಲಿ ಟಿನ್ನುಗಳಲ್ಲಿ ಬೀದಿ ಧೂಳಿನ ಮಣ್ಣನ್ನು ತುಂಬಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ಗೋಧಿ, ಜೋಳ, ಭತ್ತ ಮುಂತಾದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತಿದರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆ ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಒಂದೆರಡು ಬೀಜಗಳು ಅಲುಗಾಡಿದವು. ಮರುದಿನ ಬೀಜಗಳು ಒಳಗಿನಿಂದ ಮೈಮುರಿದು ನಿದ್ದೆಯಿಂದ ಎಚ್ಚರವಾದಂತೆ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದವು. ಕಣ್ಣಮುಂದೆಯೇ ನೂರಾರು ಪುಟ್ಟ ಅಂಕುರಗಳು ಮಣ್ಣನ್ನು ಸೀಳಿ ಹೊರಬಂದವು. ಬೀಜದ ಒಳಗಿನಿಂದ ಬೇರುಗಳು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಹರಡಿ, ಕಾಂಡವು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದು ಸಸಿಯ ರೂಪ ಪಡೆಯಿತು. ಹೀಗೆ ಜೀವಸೃಷ್ಟಿಯ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಮೊಳಕೆಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು.
೪. ಹತ್ತಿರದ ಜೀವಸಂಪರ್ಕ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದದ್ದು ಹೇಗೆ? ವಿವರಿಸಿ
ಮಕ್ಕಳು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಸೂಚನೆಯಂತೆ ಖಾಲಿ ಟಿನ್ನುಗಳಲ್ಲಿ ಬೀದಿ ಧೂಳಿನ ಮಣ್ಣನ್ನು ತುಂಬಿ, ಗೋಧಿ, ಜೋಳ, ಭತ್ತ ಮುಂತಾದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತಿದರು. ಪ್ರತಿದಿನ ಬಾಟಲಿಯ ನೀರನ್ನು ಹಾಕಿ ಅವುಗಳ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆ ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಬೀಜಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ನೂರಾರು ಪುಟ್ಟ ಅಂಕುರಗಳು ಮಣ್ಣನ್ನು ಸೀಳಿ ಹೊರಬಂದು, ಮಕ್ಕಳು ಅವುಗಳ ಸುತ್ತ ಸೇರಿ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.
ಕವಿಯೂ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಕುಳಿತು ಆ ಪುಟ್ಟ ಮೊಳಕೆಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಗಮನಿಸಿದನು. ಮಣ್ಣನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಸರಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ ಬೀಜಗಳು ಬಿರಿದು ಬೇರುಗಳು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಹರಡಿರುವುದು ಹಾಗೂ ದೇಟು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡಿತು. ಖಾಲಿ ಟಿನ್ನಿನ ಬೀದಿ ಧೂಳಿನಲ್ಲಿಯೇ ಹೊಸ ಜೀವ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಕವಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತನಾದನು. ಮೊಳಕೆಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ, ಬೆರಳಾಡಿಸಿ ಅದರ ಜೀವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು. **ಹೀಗೆ ಮನುಷ್ಯನಿಗೂ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ಜೀವಕ್ಕೂ ನೇರವಾದ, ಆಪ್ತವಾದ ಸಂಪರ್ಕ ಉಂಟಾಯಿತು.**
೫. ಮಣ್ಣಿನ ಕಣಗಳಲ್ಲಿರುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿ
ಮಣ್ಣಿನ ಕಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರವಾದ **ಜೀವಸೃಷ್ಟಿಯ ಶಕ್ತಿ** ಅಡಗಿದೆ. ಬೀದಿ ಧೂಳಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಣ್ಣನ್ನು ಖಾಲಿ ಟಿನ್ನುಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ಮಕ್ಕಳು ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತಿದರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಆ ಮಣ್ಣಿನೊಳಗಿದ್ದ ಬೀಜಗಳು ಬಿರಿದು ಬೇರುಗಳನ್ನು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಹರಡಿ, ಕಾಂಡವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆದವು. ಇದರಿಂದ ನಿರ್ಜೀವವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿಯೂ ಜೀವವನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ಅದ್ಭುತ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಮಣ್ಣಿನ ಕಣಗಳು ಬೀಜಕ್ಕೆ ಆಧಾರ, ಪೋಷಕಾಂಶ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. **ಮಣ್ಣಿನ ಕಣಗಳು ಜೀವವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿ, ಬೆಳೆಸಿ, ಪೋಷಿಸುವ ಸೃಜನಶೀಲ ಶಕ್ತಿಯ ಭಂಡಾರವಾಗಿವೆ** ಎಂಬುದನ್ನು ಕವಿ ಈ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮನಮುಟ್ಟುವಂತೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
೬. ಮೊಳಕೆಗಳನ್ನು ಕಂಡ ಲೇಖಕರು ಸಂತಸಗೊಂಡ ಬಗೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿ
ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ನೂರಾರು ಪುಟ್ಟ ಮೊಳಕೆಗಳು ಹೊರಬಂದ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು ಲೇಖಕರು ಅಪಾರ ಸಂತೋಷಗೊಂಡರು. ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಮೊಳಕೆಗಳ ಸುತ್ತ ಕುಳಿತು **ತಾವೂ ಮಗುವಾದಂತೆ ಮೈಮರೆತರು**. ಮುದ್ದಾದ ಮೊಳಕೆಗಳ ನಯವಾದ, ಮೃದುವಾದ ಹಸುಳೆ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಅಕ್ಕರೆಯಿಂದ ನೋಡಿದರು. ಅವುಗಳ ಹತ್ತಿರ ಬಾಗಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ತಟ್ಟಿ, ಬೆರಳಾಡಿಸಿ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.
ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಮಣ್ಣನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಸರಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಬೀಜ ಬಿರಿದು ಬೇರುಗಳು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಹರಡಿರುವುದು ಮತ್ತು ದೇಟು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದಿರುವುದು ಕಂಡಿತು. ಖಾಲಿ ಟಿನ್ನಿನ ಬೀದಿ ಧೂಳಿನಲ್ಲಿಯೇ ಜೀವ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಲೇಖಕರು ಪುಳಕಿತರಾದರು. ಈ **ಹತ್ತಿರದ ಜೀವಸೃಷ್ಟಿಯ ಸಂಪರ್ಕವು ಅವರಿಗೆ ಅಪಾರ ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ವಿಸ್ಮಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು.**
೭. ಮಕ್ಕಳು ಕೈಗೊಂಡ ಕೃಷಿ ವಿಧಾನವನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯಿರಿ
ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಗೋಧಿ, ಜೋಳ, ಭತ್ತ ಮುಂತಾದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟು ಸಸಿ ಬೆಳೆಸುವಂತೆ ತಿಳಿಸಿದರು. ಅದರಂತೆ ಮಕ್ಕಳು ಐದನೇ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಖಾಲಿ ಟಿನ್ನುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅದರಲ್ಲಿ ಬೀದಿ ಧೂಳಿನ ಮಣ್ಣನ್ನು ತುಂಬಿ ಪಾತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ನಂತರ ಅದರಲ್ಲಿ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತಿದರು. ಪ್ರತಿದಿನ ಬಾಟಲಿಯ ನೀರನ್ನು ಹಾಕಿ ಮಣ್ಣನ್ನು ತೇವವಾಗಿಟ್ಟರು.
ಕೆಲವು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆ ಕಾಣದಿದ್ದರೂ ಮಕ್ಕಳು ನಿರಾಶರಾಗಲಿಲ್ಲ. ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬೀಜಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೊನೆಗೆ ಬೀಜಗಳು ಬಿರಿದು ಬೇರುಗಳು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಹರಡಿ, ಮೊಳಕೆಗಳು ಮಣ್ಣನ್ನು ಸೀಳಿ ಹೊರಬಂದವು. ಹೀಗೆ **ಮಣ್ಣು, ಬೀಜ ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಕಡಿಮೆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಮಕ್ಕಳು ಸರಳವಾದ ಕುಂಡ ಕೃಷಿ ವಿಧಾನವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು.
೮. ‘ಸಂಪರ್ಕ’ ಪದ್ಯದ ಆಶಯ
ಗಂಗಾಧರ ಚಿತ್ತಾಲರ **‘ಸಂಪರ್ಕ’** ಪದ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಆಶಯವು **ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಡುವಿನ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು** ತಿಳಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಶಾಲೆಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತಿ ಸಸಿ ಬೆಳೆಸುವ ಕೆಲಸ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಕ್ಕಳು ಹೊಲ-ಗದ್ದೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿರದಿದ್ದರೂ ಖಾಲಿ ಟಿನ್ನುಗಳಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣು ತುಂಬಿ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತಿ, ನೀರು ಹಾಕಿ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಪುಟ್ಟ ಮೊಳಕೆಗಳು ಹೊರಬರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಮಕ್ಕಳು ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾರೆ. ಕವಿಯೂ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಆ ಮೊಳಕೆಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಗಮನಿಸಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾರೆ. ಮಣ್ಣನ್ನು ಸರಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ ಬೀಜ ಬಿರಿದು ಬೇರುಗಳು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ದೇಟು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಕವಿಗೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ಸಣ್ಣ ಘಟನೆಯ ಮೂಲಕ **ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಸೃಷ್ಟಿಯ ಶಕ್ತಿ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅದ್ಭುತ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಇರಬೇಕಾದ ಆಪ್ತ ಸಂಪರ್ಕ**ವನ್ನು ಕವಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ದೂರದಿಂದ ನೋಡುವುದಲ್ಲದೆ, ಅದರೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಬೆರೆತು ಅದರ ಜೀವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಪದ್ಯ ನೀಡುತ್ತದೆ.
೯. ಲೇಖಕರ ಆನಂದವನ್ನು ‘ಸಂಪರ್ಕ’ ಕವನದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಗೊಂಡ ಬಗೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿ
‘ಸಂಪರ್ಕ’ ಕವನದಲ್ಲಿ ಲೇಖಕರು **ಮೊಳಕೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಉಂಟಾದ ಅಪಾರ ಆನಂದ ಮತ್ತು ವಿಸ್ಮಯವನ್ನು** ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಖಾಲಿ ಟಿನ್ನುಗಳಲ್ಲಿ ಬೀದಿ ಧೂಳಿನ ಮಣ್ಣನ್ನು ತುಂಬಿ ಬಿತ್ತಿದ ಬೀಜಗಳು ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆದು ನೂರಾರು ಅಂಕುರಗಳಾಗಿ ಹೊರಬರುತ್ತವೆ. ಈ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು ಲೇಖಕರು ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಕುಳಿತು **ತಾವೂ ಮಗುವಿನಂತೆ ಮೈಮರೆತು ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾರೆ**.
ಮುದ್ದಾದ ಮೊಳಕೆಗಳ ನಯವಾದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ನೋಡಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ತಟ್ಟಿ, ಬೆರಳಾಡಿಸಿ ಸಂತೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಮಣ್ಣನ್ನು ಸರಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ ಬೀಜ ಬಿರಿದು ಬೇರುಗಳು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ದೇಟು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಇನ್ನಷ್ಟು ಪುಳಕಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಈ ಜೀವಸೃಷ್ಟಿಯ ಅದ್ಭುತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವಾಗ ಅವರಿಗೆ **ಆನಂದ, ವಿಸ್ಮಯ ಮತ್ತು ಜೀವದೊಂದಿಗೆ ಆತ್ಮೀಯ ಸಂಪರ್ಕ** ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಹೀಗೆ, ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಜೀವ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶಕ್ತಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಬಲ್ಲದು ಎಂಬ ಆಶಾವಾದವನ್ನು ಕವಿ ತಮ್ಮ ಆನಂದದ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
