ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ
ಬಿ.ಕಾಂ ಪ್ರಥಮ ವರ್ಷ - ಮೊದಲ
ಸೆಮಿಸ್ಟರ್ ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ
ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಪದ-೧
೭. ಹೋಗೋಗು
— ಸವಿತಾ ನಾಗಭೂಷಣ
ಕವಿ ಪರಿಚಯ
• ಜನನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ: ಸವಿತಾ ನಾಗಭೂಷಣ ಅವರು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ಬಿ.ಕಾಂ. ಪದವೀಧರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
• ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ: ಸುಮಾರು ೨೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಂಚೆ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಸುದೀರ್ಘ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ತದನಂತರ ಸ್ವಯಂ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆದು ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
• ಕಾವ್ಯ ಸಂಕಲನಗಳು: 'ನಾ ಬರುತ್ತೇನೆ ಕೇಳು', 'ಚಂದ್ರನ ಕರೆಯಿರಿ ಭೂಮಿಗೆ', 'ಆಕಾಶ ಮಲ್ಲಿಗೆ', 'ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವ' ಇವರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಗೂ ಜನಪ್ರಿಯ ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳಾಗಿವೆ.
• ಕಾದಂಬರಿಗಳು: 'ಕಾಡುಲಿಲ್ಲಿ' ಮತ್ತು 'ಹಳ್ಳಿಯ ದಾರಿ' ಇವರು ಬರೆದಿರುವ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾದಂಬರಿಗಳಾಗಿವೆ.
• ಲೇಖನ ಸಂಕಲನ: 'ಹೂಮನಸಿನ ಹೋರಾಟಗಾರ ಮತ್ತು ಲೇಖನಗಳು' ಇವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಚಾರಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಲೇಖನಗಳ ಸಂಕಲನವಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಗೌರವಗಳು: ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಗಣನೀಯ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಇವರಿಗೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ 'ಡಾ. ಡಿ.ಎಸ್.ಕರ್ಕಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ', 'ಬಿ.ಎಸ್.ಶ್ರೀಧರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ' ಹಾಗೂ 'ಎಂ.ಕೆ.ಇಂದಿರಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'ಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ.
• ಸಮ್ಮೇಳನಾಧ್ಯಕ್ಷತೆ: ಇವರು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ತಾಲೂಕಿನ ೭ನೇ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ನಿಯೋಜಿತರಾಗಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ.
• ಕವನದ ಆಶಯ: ಈ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ದುರಾಸೆಯು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮನುಷ್ಯನು ಬದುಕಲು ಎಷ್ಟು ಬೇಕು? ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಈ ಕವಿತೆ ಅತ್ಯಂತ ಸರಳವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮನದಟ್ಟು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ
ಪದ್ಯದ ಸಾರಾಂಶ :
ಸವಿತಾ ನಾಗಭೂಷಣ ಅವರ 'ಹೋಗೋಗು' ಕವಿತೆಯು ಮನುಷ್ಯನ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದ ದುರಾಶೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲಿನ ಶೋಷಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಬರೆದ ಅತ್ಯಂತ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಕವನವಾಗಿದೆ. ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವನದ ಮೂಲಭೂತ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಾದ ಆಹಾರ, ವಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವಸತಿಗೆ ಬೇಕಾದ ವಸ್ತುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಮಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವನು ತನ್ನ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ನಿರ್ದಯವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕವಯಿತ್ರಿ ಕಟುವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಳಿಗೆ ಕಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಟ್ಟಿಗೆಯ ದಿಮ್ಮಿ ಸಾಕೆನಿಸಿದ್ದರೂ, ಮಾನವನು ಇಡೀ ಅರಣ್ಯದ ಮರಗಳನ್ನೇ ಕಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಉಡಲು ಕೇವಲ ಇಷ್ಟಗಲದ ಬಟ್ಟೆ ಸಾಕೆನಿಸಿದರೂ, ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆಯಲು ಅಥವಾ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ನೆಲವನ್ನು ಕಬಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಹಸಿವನ್ನು ನೀಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೇವಲ ಒಂದು ಹಿಡಿ ಅಕ್ಕಿ ಸಾಕಾಗಿರುವಾಗ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಐಷಾರಾಮಿ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಜೀವನಾಡಿಯಾಗಿರುವ ನದಿಗಳನ್ನೇ ಬತ್ತಿಸಲು ಹೊರಟಿದ್ದಾನೆ.
ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಕರುಣೆ ಇಲ್ಲದೆ ಹೃದಯ ಬರಡಾದರೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಕಾಳಜಿ ಇಲ್ಲದೆ ಕಣ್ಣುಗಳು ಕುರುಡಾದರೆ, ಪ್ರಕೃತಿಯು ಮಳೆಗಾಲವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಬರಗಾಲವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯ ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ಮಾನವನ ಈ ನೈತಿಕ ಪತನವೇ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಬದುಕು ಕೇವಲ ಕೆಲವು ಗಂಟೆಗಳು, ದಿನಗಳು ಅಥವಾ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಇರಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೊನೆಗಾಲವು ಕಾದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಬದಲು, ಗಿಡಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು, ಬಾವಿಗಳನ್ನು ತೋಡಿ ಜನರಿಗೆ ಉಪಕಾರ ಮಾಡಬೇಕು. ಆಗ ಜನರು ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ಆತನನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದುವೇ ನಿಜವಾದ ದೇವರ ಪೂಜೆ ಎಂದು ಕವಯಿತ್ರಿ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
೨ ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು
ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: ಕವಯಿತ್ರಿ ಸವಿತಾ ನಾಗಭೂಷಣ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಸುಡಲು ಮತ್ತು ಉಡಲು ಎಷ್ಟು ಸಾಕು?
ಉತ್ತರ: ಕವಯಿತ್ರಿ ಸವಿತಾ ನಾಗಭೂಷಣ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಚಳಿಯ ದಣಿವಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಥವಾ ದೇಹವನ್ನು ಸುಡಲು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಟ್ಟಿಗೆಯ ದಿಮ್ಮಿ ಸಾಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಅವನ ಆವರಣವನ್ನು ಮರೆಮಾಚಿ ಮಾನವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೇವಲ ಇಷ್ಟಗಲದ ಬಟ್ಟೆ ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: "ಅದೆಷ್ಟು ನದಿ ಬತ್ತಿಸುತ್ತೀಯ?" ಎಂದು ಕವಯಿತ್ರಿ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಏಕೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ?
ಉತ್ತರ: ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಹಸಿವು ನೀಗಿಸಲು ಕೇವಲ ಒಂದು ಹಿಡಿ ಅಕ್ಕಿ ಸಾಕು. ಆದರೆ ಮಾನವನು ತನ್ನ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದ ದುರಾಶೆಯಿಂದ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ನದಿಗಳನ್ನೇ ಬತ್ತಿಸಲು ಹೊರಟಿರುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಕವಯಿತ್ರಿ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗ ಬರಗಾಲ ತೀರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕವನದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ?
ಉತ್ತರ: ಮನುಷ್ಯನ ಅಂತರಂಗದ ಕರುಣೆ ನಾಶವಾಗಿ ಹೃದಯ ಬರಡಾದಾಗ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕಾಣದಂತೆ ಆತನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಕುರುಡಾದಾಗ, ಮಳೆಗಾಲವು ಬರದೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಭೀಕರ ಬರಗಾಲ ಬಂದೇ ತೀರುವುದು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೪: ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ "ನಾಲ್ಕು ತಾಸೋ ನಲವತ್ತು ಗಂಟೆಯೋ" ಎಂಬ ಸಾಲು ಏನನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ?
ಉತ್ತರ: ಈ ಸಾಲು ಮಾನವನ ಜೀವನದ ಕ್ಷಣಿಕತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವಿತಾವಧಿಯು ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳು, ನಲವತ್ತು ದಿನಗಳು ಅಥವಾ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಇರಬಹುದು. ಅಂತಹ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಆಸೆ ಪಡುವುದು ವ್ಯರ್ಥ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೫: ಮನುಷ್ಯನು ಸಾಯುವ ಮುನ್ನ ಕವಯಿತ್ರಿ ಏನು ಮಾಡಲು ಕರೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ?
ಉತ್ತರ: ಮನುಷ್ಯನು ಸ್ವಾರ್ಥದಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿ ನಾಶಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಸಾಯುವ ಮುನ್ನ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಉಪಕಾರವಾಗುವಂತೆ ಗಿಡಗಳನ್ನು ನೆಡಬೇಕು ಹಾಗೂ ಜನರಿಗೆ ಶುದ್ಧ ನೀರು ಸಿಗುವಂತೆ ಬಾವಿಗಳನ್ನು ತೋಡಿ ಸಾರ್ಥಕ ಬದುಕು ನಡೆಸಬೇಕು ಎಂದು ಕವಯಿತ್ರಿ ಕರೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
೫ ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು
ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: 'ಹೋಗೋಗು' ಕವನದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ದುರಾಶೆಯನ್ನು ಕವಯಿತ್ರಿ ಹೇಗೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ?
ಉತ್ತರ: ಸವಿತಾ ನಾಗಭೂಷಣ ಅವರ 'ಹೋಗೋಗು' ಕವನದಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ಅತಿಯಾದ ದುರಾಶೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ದಯ ಶೋಷಣೆಯನ್ನು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮನುಷ್ಯನ ಮೂಲಭೂತ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವನು ತನ್ನ ದುರಾಸೆಯ ತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ ಅಸೀಮಿತವಾದ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಸುಡಲು ಕೇವಲ ಒಂದು ಮರದ ದಿಮ್ಮಿ ಸಾಕೆನಿಸಿದರೂ, ಅವನು ಇಡೀ ಅರಣ್ಯವನ್ನೇ ಕಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಉಡಲು ಇಷ್ಟಗಲ ಬಟ್ಟೆ ಸಾಕಾಗಿದ್ದರೂ, ಭೂಮಿಯನ್ನೆಲ್ಲಾ ತನ್ನ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅಗೆದು ಕಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಹಸಿವನ್ನು ಹಿಂಗಿಸಲು ಒಂದು ಹಿಡಿ ಅಕ್ಕಿ ಸಾಕಾಗಿದ್ದರೂ, ಆತ ಇಡೀ ನದಿಗಳನ್ನೇ ಬತ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಮಾನವನ ಈ ಸ್ವಾರ್ಥ ಮತ್ತು ದುರಾಶೆ ಪರಿಸರದ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕೆಡಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕವನವು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: "ಹೃದಯ ಬರಡಾದರೆ, ಕಣ್ಣು ಕುರುಡಾದರೆ" ಎಂಬ ಸಾಲುಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ನಾಶದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯ ಭಾವನೆಗಳು ಇಲ್ಲದಾಗ ಆತನ ಅಂತರಂಗದ "ಹೃದಯ ಬರಡಾಗುತ್ತದೆ". ಪರಿಸರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಅರಿಯದಿದ್ದಾಗ ಆತನ "ಕಣ್ಣುಗಳು ಕುರುಡಾಗುತ್ತವೆ". ಮಾನವನು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮರೆತು ಕೇವಲ ಹಣ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನ ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದಾಗ, ಆತನ ಈ ಮಾನಸಿಕ ವಿಕಾರಗಳು ಪರಿಸರ ನಾಶಕ್ಕೆ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆಯುತ್ತವೆ. ಇದರ ನೇರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಕಾಲಕ್ಕೆ ಮಳೆಯಾಗದೆ ಕೇವಲ ಬರಗಾಲ ಕಾಡುತ್ತದೆ. ನದಿಗಳು ಬತ್ತಿ ಹೋಗಿ, ಕೃಷಿ ನಾಶವಾಗಿ ಜೀವಸಂಕುಲವೇ ತತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಬರಗಾಲವು ಮನುಷ್ಯನ ದುರಾಶೆಗೆ ಪ್ರಕೃತಿ ನೀಡುವ ಕಠಿಣ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕವಯಿತ್ರಿ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: ಕವನದಲ್ಲಿ ಬದುಕಿನ ಕ್ಷಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಉಳಿಗಾಲದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕವಯಿತ್ರಿ ಹೇಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ?
ಉತ್ತರ: ಕವಯಿತ್ರಿ ಮಾನವನ ಬದುಕಿನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಷಣಿಕ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಮ್ಮ ಆಯುಷ್ಯವು ನಾಲ್ಕು ತಾಸು ಇರಬಹುದು, ನಲವತ್ತು ಗಂಟೆ ಇರಬಹುದು ಅಥವಾ ಕೆಲವೇ ವರುಷಗಳು ಇರಬಹುದು. ಹುಟ್ಟಿದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಕೊನೆಗಾಲವು ಕಾದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಮನುಷ್ಯನು ತಾನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬದುಕಿರುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ದೋಚುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಈ ದುರಾಶೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿದರೆ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಉಳಿಗಾಲವೆಲ್ಲಿ ಎಂಬ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕವಯಿತ್ರಿ ಎತ್ತುತ್ತಾರೆ. ನಮ್ಮ ಬದುಕು ಮುಗಿಯುವ ಮುನ್ನ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಮಾಡುವುದೇ ನಾವು ಧನ್ಯತೆ ಪಡೆಯುವ ಹಾದಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕವನ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೪: "ನೆನೆಯುವರು ಮಂದಿ ನಿನ್ನ ಅರೆಗಳಿಗೆ, ನಡೆದುಕೊಂಡಂತೆ ಅವರವರ ದೇವರಿಗೆ" - ಈ ಸಾಲುಗಳ ಆಶಯವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ಈ ಸಾಲುಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹಾಗೂ ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಭಾವವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಮನುಷ್ಯನು ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ನಂತರ ಜನರು ಆತನನ್ನು ನೆನೆಯಬೇಕಾದರೆ, ಆತ ಜೀವಂತವಿರುವಾಗ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿರಬೇಕು. ಗಿಡಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು, ಬಾವಿಗಳನ್ನು ತೋಡಿ ಜನರಿಗೆ ನೆರವಾದಾಗ, ಜನರು ತಮ್ಮ ದೇವರಿಗೆ ಹರಕೆಗಳನ್ನು ತೀರಿಸುವಂತೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ನೆನೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಿಜವಾದ ದೇವತಾ ಆರಾಧನೆ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ನಿಸರ್ಗವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಜನಸೇವೆಯಾಗಿದೆ. ಸಾರ್ಥಕ ಬದುಕನ್ನು ನಡೆಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಸಾವಿನ ನಂತರವೂ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಕೀರ್ತಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಕವಯಿತ್ರಿಯ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೫: 'ಹೋಗೋಗು' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು ಕವನಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ? ಚರ್ಚಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: 'ಹೋಗೋಗು' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಮಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ವ್ಯಂಗ್ಯಭರಿತವಾಗಿದೆ. ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ದುರಾಶೆಯಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡುತ್ತಾ ತಾನೇ ಸರ್ವಶಕ್ತ ಎಂದು ಬೀಗುವಾಗ, ಕವಯಿತ್ರಿಯು ಆತನ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು "ಹೋಗೋಗು" ಎಂದು ತಿರಸ್ಕಾರದಿಂದ ಹೀಯಾಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು ಮಾನವನ ಮಿತಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ನಿನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿದ್ದು, ಕೊನೆಗಾಲವು ಕಾದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮುಂದೆ ನಿನ್ನ ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಲೋಭಗಳು ಶೂನ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸತ್ಕರ್ಮಗಳ ಕಡೆಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸು ಎಂಬ ಬುದ್ಧಿವಾದವನ್ನು ನೀಡಲು ಕವಯಿತ್ರಿ ಬಳಸಿರುವ ಈ ಶಬ್ದವು ಇಡೀ ಕವನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತ ಹಾಗೂ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ.
೧೦ ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು
ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: 'ಹೋಗೋಗು' ಕವನದಲ್ಲಿ ಸವಿತಾ ನಾಗಭೂಷಣ ಅವರು ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿಯ ಕುರಿತು ನೀಡಿರುವ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸವಿವರವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ಸವಿತಾ
ನಾಗಭೂಷಣ ಅವರ 'ಹೋಗೋಗು' ಕವಿತೆಯು ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಯಾದ ಪರಿಸರ ನಾಶ
ಹಾಗೂ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತವಾದ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಕವಯಿತ್ರಿ ಈ ಕವನದಲ್ಲಿ
ಕೇವಲ ತತ್ವ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡದೆ, ಮಾನವನ ದ್ವಂದ್ವ ನೀತಿ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಪತನವನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಮನುಷ್ಯನು ಕೇವಲ ತನ್ನ ಸುಖಭೋಗಗಳಿಗಾಗಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಮಿತಿ ಮೀರಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಉಣ್ಣಲು ಒಂದು ಹಿಡಿ ಅಕ್ಕಿ ಸಾಕಾಗಿದ್ದರೂ ನದಿಗಳನ್ನು ಬತ್ತಿಸುವುದು, ಸುಡಲು ಒಂದು ಮರದ ದಿಮ್ಮಿ
ಸಾಕಾಗಿದ್ದರೂ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಕಡಿಯುವುದು ಆತನ ಸ್ವಾರ್ಥದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
ಕವಿತೆಯ ಮೂಲ ಆಶಯವೆಂದರೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಮಾನವನ ನಡುವಿನ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಕೃತಿ ನಾಶವಾದರೆ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಉಳಿಗಾಲವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು "ಬರಗಾಲ" ಮತ್ತು
"ಕೊನೆಗಾಲ"ದ ರೂಪಕಗಳ ಮೂಲಕ ಕವಯಿತ್ರಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬರಗಾಲವು ಮನುಷ್ಯನ ದುರಾಶೆಗೆ
ಪ್ರಕೃತಿ ನೀಡುವ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ. ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ನಾಶಮಾಡುವುದನ್ನೇ ಕಲಿಯದೆ,
ನಿಸರ್ಗದ ಪೋಷಕನಾಗಬೇಕು. ಗಿಡಗಳನ್ನು ನೆಡುವುದು ಮತ್ತು ಬಾವಿಗಳನ್ನು ತೋಡುವುದು ಕೇವಲ ಕಾಯಕವಲ್ಲ,
ಅದು ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ನಾವು ಸಲ್ಲಿಸುವ ಋಣವಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಸತ್ಕರ್ಮಗಳು ನಮ್ಮ ಹೃದಯವನ್ನು ವಿಶಾಲಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ
ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಬದುಕಿಗೆ ಸಾರ್ಥಕತೆಯನ್ನು ತರುತ್ತವೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಈ ಕವನವು ಮಾನವನಿಗೆ ತನ್ನ ದುರಾಸೆಯನ್ನು
ಬಿಟ್ಟು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಾಮರಸ್ಯದಿಂದ ಬದುಕಲು ಕರೆ ನೀಡುವ ಮಹತ್ವದ ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು
ಹೊಂದಿದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: "ಬರದೇ ಕಾಡಿಸುವುದು ಮಳೆಗಾಲ, ಬಂದೇ ತೀರುವುದು ಬರಗಾಲ" - ಕವನದ ಈ ಸಾಲುಗಳು ಬಿಂಬಿಸುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ಸವಿತಾ
ನಾಗಭೂಷಣ ಅವರ 'ಹೋಗೋಗು' ಕವನದ ಈ ಸಾಲುಗಳು ಕೇವಲ ಪ್ರಕೃತಿಯ ವೈಪರೀತ್ಯವನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಇಂದಿನ
ಸಮಾಜದಲ್ಲಿರುವ ಗಂಭೀರವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಶ್ರೀಮಂತರ ಮತ್ತು
ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಿಗಳ ದುರಾಶೆಯು ಹೇಗೆ ಬಡವರ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಬದುಕನ್ನು ಬೀದಿಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದೆ
ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಶ್ರೀಮಂತರು ತಮ್ಮ ಐಷಾರಾಮಿ ಬದುಕಿಗಾಗಿ
ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಕಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಜಮೀನುಗಳನ್ನು ಕಬಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ನದಿಗಳನ್ನು ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸಿ
ಬತ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲಾಗಿ ಮಳೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಳೆಯಾಗದಿದ್ದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಬರಗಾಲದ ಮೊದಲ ಬಲಿಪಶುಗಳೆಂದರೆ ಬಡ ರೈತರು ಮತ್ತು ಶ್ರಮಿಕ ವರ್ಗದವರು.
ಶ್ರೀಮಂತರು ತಮ್ಮ ಸಂಪತ್ತಿನ ಬಲದಿಂದ ಬರಗಾಲದಲ್ಲೂ ಬದುಕಬಲ್ಲರು, ಆದರೆ ಬಡವರು ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ
ಸಾಯುತ್ತಾರೆ. ಮನುಷ್ಯನ ಹೃದಯವು "ಬರಡಾದಾಗ" ಅಂದರೆ ಸಹಮಾನವರ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಮೇಲಿನ
ಕರುಣೆ ಸತ್ತಾಗ ಇಂತಹ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮತೋಲನಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಪರಿಸರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಕೇವಲ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ
ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಮಾನವನ ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ವಿಕೃತಿಯ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿದೆ. ಬರಗಾಲವು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ
ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಲೂಟಿಗೆ ಪ್ರಕೃತಿ ನೀಡುವ ಕೊನೆಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಎಂಬುದು
ಕೇವಲ ಗಿಡ ನೆಡುವುದಲ್ಲ, ಅದು ಇಡೀ ಜೀವರಾಶಿಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕವನವು
ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: ಕವಯಿತ್ರಿ ಸವಿತಾ ನಾಗಭೂಷಣ ಅವರ ಕಾವ್ಯಶೈಲಿ, ಲಯ, ಮತ್ತು ಕವನದಲ್ಲಿನ ಅದ್ಭುತ ರೂಪಕಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕವನದ ಆಧಾರದೊಂದಿಗೆ ಸವಿವರವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: 'ಹೋಗೋಗು'
ಕವನವು ತನ್ನ ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ಗಂಭೀರ ನಾದಮಾಧುರ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.
ಕವಯಿತ್ರಿ ಸವಿತಾ ನಾಗಭೂಷಣ ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ಸರಳವಾದ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಗಂಭೀರವಾದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು
ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಕವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಸ ಮತ್ತು ಲಯದ ಬಳಕೆ ಓದುಗರಲ್ಲಿ
ತೀವ್ರವಾದ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ "ಹೋಗೋಗು" ಎಂಬ ಆವರ್ತಕ
ಪದವು ಮಾನವನ ಅಹಂಕಾರಕ್ಕೆ ಚಾಟಿಯೇಟು ನೀಡುವಂತೆ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಕವನದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿರುವ ರೂಪಕಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿವೆ. "ಒಂದು ದಿಮ್ಮಿ",
"ಇಷ್ಟಗಲ ಬಟ್ಟೆ", "ಒಂದು ಹಿಡಿ ಅಕ್ಕಿ" ಇವು ಮನುಷ್ಯನ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಮೂಲಭೂತ
ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳ ರೂಪಕಗಳಾಗಿದ್ದರೆ, "ಮರ ಕಡಿಯುವುದು", "ನೆಲ ಕಡಿಯುವುದು",
"ನದಿ ಬತ್ತಿಸುವುದು" ಇವು ಮಾನವನ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದ ಹಪಾಹಪಿತನ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ನಾಶದ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿವೆ.
"ಹೃದಯ ಬರಡಾಗುವುದು" ಎಂಬುದು ಮಾನವೀಯತೆಯ ನೈತಿಕ ಪತನವನ್ನು ಮತ್ತು "ಕಣ್ಣು ಕುರುಡಾಗುವುದು"
ಎಂಬುದು ನಿಸರ್ಗದ ಕಡೆಗಿನ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿತನವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ
"ಗಿಡ ನೆಡು, ಬಾವಿ ತೋಡು" ಸತ್ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಜನಸೇವೆಯ ಧನಾತ್ಮಕ ರೂಪಕಗಳಾಗಿವೆ. ಕವಯಿತ್ರಿಯ
ವೈಚಾರಿಕ ಚಿಂತನೆ ಹಾಗೂ ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಶೈಲಿಯು ಇಡೀ ಕವನವನ್ನು ಮನಮುಟ್ಟುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಈ ಸರಳ ರೂಪಕಗಳ
ಮೂಲಕ ಕವನವು ಓದುಗರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಗಾಢವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ.
