ಕವಿತೆಯ ಸಾರಾಂಶ
ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾರ್ಥದ ವಿರುದ್ಧ ಬುದ್ಧನ ಆದರ್ಶಗಳ ಮರುಚಿಂತನೆ:
ಸತ್ಯಾನಂದ ಪಾತ್ರೋಟ ಅವರ ‘ಬುದ್ಧನಂತೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ನಾನು’ ಕವಿತೆಯು
ಜಾಗತೀಕರಣ ಮತ್ತು ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ಅಬ್ಬರದಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳು, ಪ್ರತಿನಿತ್ಯದ
ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧೋನ್ಮಾದದ ನಡುವೆ ಬುದ್ಧನ ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯ ತತ್ವಗಳು ಇಂದಿನ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ
ಎಷ್ಟು ಅಗತ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಆರ್ದ್ರವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಕವಿತೆಯ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಕವಿ ತನ್ನ
ಆತ್ಮೀಯ ಗೆಳತಿಯನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸುತ್ತಾ, ಅಂದು ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನಿಗೆ ಕಾಡಿದ ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಜನ್ಮದ
ತಲ್ಲಣಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ತಮಗೂ ಕಾಡುತ್ತಿವೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಕವಿ ತಾವು ಎಲ್ಲ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು
ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಧಿಕ್ಕರಿಸಿ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನಂತೆ ಮನೆ ಬಿಟ್ಟು ಅಲೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ
ಅಸಹಾಯಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ನಮ್ರತೆಯಿಂದ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ತ್ಯಾಗ, ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧನ ಜ್ಞಾನದ ವಿಕಸನ:
ಅಂದು ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನು ಸಕಲ ರಾಜವೈಭೋಗಗಳನ್ನು, ಸಿರಿಸಂಪತ್ತನ್ನು ತೊರೆದು
ನದಿ, ಕೆರೆ, ಗುಡ್ಡ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಿ ಕಂಡ ಕಡೆಯಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ‘ಮುಂದೇನು?’ ಎಂಬ ಯಕ್ಷಪ್ರಶ್ನೆ
ಹಾಕುತ್ತಾ ಅಲೆದನು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬೋಧಿ ವೃಕ್ಷದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಕಳಚಿಕೊಂಡು
ಬುದ್ಧನಾದನು. ಆತನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅತ್ಯಂತ ಮಹೋನ್ನತವಾದ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಕರುಣೆಯಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು.
ಆತ ಪ್ರೀತಿಯ ಬೆಳಕಿನ ದಂಡವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಕಡು ಕ್ರೂರಿ ದರೋಡೆಕೋರ ಅಂಗುಲೀಮಾಲನನ್ನು ಮರುಳಾಗಿಸಿ ಅವನ
ಹೃದಯವನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಿದನು; ಪುತ್ರ ಶೋಕದಿಂದ ಅಳುತ್ತಿದ್ದ ತಾಯಿ ಗೌತಮಿಯ ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಒರಸಿ ಸಾಂತ್ವನ
ನೀಡಿದನು. ದೇಶದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಬೆಳಕಿನ ಅಮೃತವನ್ನು ಹಂಚಿದ ಚಲುವ ಚಂದ್ರನಾಗಿ
ಬುದ್ಧನು ಬೆಳಗಿದ ಬಗೆಯನ್ನು ಕವಿ ಕೊಂಡಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸಂದರ್ಭ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯ ಹಂಬಲ:
ಇಂದಿನ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧನ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ತೀವ್ರವಾದ ಅಪಚಾರವೆಸಗಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯವೂ ಯುದ್ಧಗಳು, ಕಗ್ಗೊಲೆಗಳು, ಮಕ್ಕಳ ಮಾರಣಹೋಮ ಮತ್ತು ಬಂದೂಕಿನ ಹಾವಳಿ
ನಿರಂತರವಾಗಿ ಜರುಗುತ್ತಿದೆ. ಇಂತಹ ಅಶಾಂತ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬುದ್ಧನಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೂ,
ಬುದ್ಧನ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದಿಷ್ಟು ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಇಡುತ್ತಾ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸಹನೆಯಿಂದ ಬದುಕಲು ಕವಿ
ಹಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಬುದ್ಧನ ಆಗಮನಕ್ಕಾಗಿ ಧ್ಯಾನಸ್ಥರಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಜನರ ನಡುವೆ ಕವಿಯೂ ಆತನ
ಬರುವಿಕೆಗಾಗಿ ಕಾತರದಿಂದ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ. ಯುದ್ಧದ ಉನ್ಮಾದದ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಶಾಂತಿಯ ಬಿಳಿ ಪಾರಿವಾಳಗಳು
ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ಹಾರಾಡಬೇಕಾದರೆ ಬುದ್ಧನ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸಹಬಾಳ್ವೆಯ ಸಂದೇಶಗಳು ಮಾತ್ರ ಇಂದಿನ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ
ಮುಕ್ತಿ ನೀಡಬಲ್ಲವು ಎಂಬುದು ಈ ಕವಿತೆಯ ಆಳವಾದ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.
ಪಠ್ಯದ ಕೊನೆಯ ಸಂಭಾವ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತರಗಳು
೧. ಬುದ್ಧನನ್ನು ಸಾಕಿದ ತಾಯಿ ಯಾರು?
ಗೌತಮ ಬುದ್ಧನ ಹೆತ್ತ ತಾಯಿ ಮಹಾಮಾಯಾದೇವಿ ಬುದ್ಧನ ಜನನದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದಾಗ, ಅವನನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸಾಕಿ ಬೆಳೆಸಿದ ಸಾಕು ತಾಯಿ ಮಹಾಪ್ರಜಾಪತಿ ಗೌತಮಿ. ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧನು ಮಗನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಗೋಳಿಡುತ್ತಿದ್ದ ತಾಯಿ ಗೌತಮಿಯ ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಒರಸಿ ಅಪ್ರತಿಮ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ತೋರಿದ ಕರುಣಾಮಯಿ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
೨. ಬುದ್ಧನಿಗೆ ಜ್ಞಾನೋದಯವಾದದ್ದು ಎಲ್ಲಿ?
ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನಿಗೆ ಜ್ಞಾನೋದಯವಾಗಿದ್ದು ಗಯಾದ ಬೋಧಿ ವೃಕ್ಷದ ಕೆಳಗೆ. ಅವನು ಸಾಂಸಾರಿಕ ಸುಖಗಳನ್ನು, ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ತೊರೆದು ಸತ್ಯದ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದನು. ಕಾಡು, ನದಿ, ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬೋಧಿ ವೃಕ್ಷದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಸ್ಥನಾಗಿ ಕುಳಿತು ತನ್ನ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಕಳಚಿಕೊಂಡು ಜ್ಞಾನೋದಯವನ್ನು ಪಡೆದು ಬುದ್ಧನಾದನು ಎಂದು ಕವಿ ಸತ್ಯಾನಂದ ಪಾತ್ರೋಟ ಅವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
೩. ಬುದ್ಧ ಯಾರಿಗೆ ಸನ್ಮಾರ್ಗ ತೋರಿದ?
ಬುದ್ಧನು ಲೋಕದ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಕಳೆಯಲು ಪ್ರೀತಿಯ ಬೆಳಕನ್ನು ಹಿಡಿದು ಕ್ರೂರಿ ದರೋಡೆಕೋರನಾದ ಅಂಗುಲೀಮಾಲನಿಗೆ ಸನ್ಮಾರ್ಗ ತೋರಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲದೆ, ಪುತ್ರ ಶೋಕದಿಂದ ಗೋಳಿಡುತ್ತಿದ್ದ ಮುಗ್ಧ ತಾಯಿ ಗೌತಮಿಯ ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಒರಸಿ ಅವಳ ದುಃಖವನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ ಸನ್ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೋರಿದನು. ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹಿಂಸೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕ್ರೂರಿಗಳಿಗೂ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಹೃದಯ ಪರಿವರ್ತನೆ ಮಾಡಿ ಶಾಂತಿಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದನು.
೪. ಕವಿ ತನ್ನ ಮನದಾಳದ ನೋವನ್ನು ಯಾರಿಗೆ ತಿಳಿಸಲು ಬಯಸಿದ್ದಾನೆ?
ಕವಿ ಸತ್ಯಾನಂದ ಪಾತ್ರೋಟ ಅವರು ತನ್ನ ಮನದಾಳದ ತಳಮಳ ಮತ್ತು ನೋವನ್ನು ತನ್ನ ಆತ್ಮೀಯ 'ಗೆಳತಿ'ಗೆ ತಿಳಿಸಲು ಬಯಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಹಿಂಸೆ, ಕಗ್ಗೊಲೆ ಹಾಗೂ ಕರುಣೆಯಿಲ್ಲದ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಬದುಕನ್ನು ಕಂಡು ಕವಿ ನೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನಿಗೆ ಕಾಡಿದ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ತಮಗೂ ಕಾಡುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಹೆಳುತ್ತಾ ಕವಿ ತನ್ನ ಗೆಳತಿಯೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ನೋವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
೫. ಕವಿ ಏನಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದಾರೆ? ಯಾರೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮನದ ನೋವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿದ್ದಾರೆ?
ಕವಿ ಸತ್ಯಾನಂದ ಪಾತ್ರೋಟ ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಬುದ್ಧನಾಗದಿದ್ದರೂ, ಬುದ್ಧನ ಆದರ್ಶಗಳ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದು "ಬುದ್ಧನಂತೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ಬದುಕಲು" ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಇಂದಿನ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಜಗತ್ತಿನ ಕದಡಿದ ವಾತಾವರಣದ ನಡುವೆ ಪ್ರೀತಿ, ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಹರಡುವ ಸಣ್ಣದೊಂದು ಸಾತ್ವಿಕ ಜೀವವಾಗಲು ಅವರು ಹಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕವಿ ಸಮಾಜದ ಕ್ರೌರ್ಯ, ಕಗ್ಗೊಲೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ಉನ್ಮಾದಗಳನ್ನು ಕಂಡು ತೀವ್ರವಾಗಿ ನೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮನದಾಳದ ತೀವ್ರವಾದ ನೋವು ಮತ್ತು ತಳಮಳವನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ಆಪ್ತಳಾದ 'ಗೆಳತಿ'ಯೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಅವಳೇ ತನ್ನ ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಶಬ್ದವಾಗಿ, ಧ್ವನಿಯಾಗಿ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯ ಹಾದಿಗೆ ಬೆಳಕಾಗಬೇಕೆಂದು ಕವಿ ಆಶಿಸುತ್ತಾರೆ.
೭. ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧನಂತೆ ಆಗುವುದು ಎಷ್ಟು ಕಷ್ಟ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಕವಿತೆ ಹೇಗೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದೆ?
ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧನಂತೆ ಬದುಕುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕವಿತೆಯು ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ದಿನನಿತ್ಯವೂ ಕಗ್ಗೊಲೆ, ದರೋಡೆ, ಯುದ್ಧಗಳು ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ತಾಂಡವವಾಡುತ್ತಿದೆ. ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿ ಮಕ್ಕಳ ಮಾರಣಹೋಮ ಮತ್ತು ಬಂದೂಕಿನ ಆಡಳಿತ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಇಂತಹ ಕಠೋರ ಸ್ವಾರ್ಥ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನಂತೆ ಹೆಂಡತಿ, ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲ ಭೋಗಭಾಗ್ಯಗಳನ್ನು ತೊರೆದು ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ಬುದ್ಧನಾಗುವುದು ಯಾರಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಕವಿ ಸ್ವತಃ ತಾನೊಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಧಿಕ್ಕರಿಸಿ ಹೊರಡಲು ತನಗೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧನಾಗುವ ಹಾದಿ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಗಮವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.
೮. ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ ಬುದ್ಧನಾದ ಕಾಲಕ್ಕೂ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೂ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಕವಿತೆ ಹೇಗೆ ಬಿಂಬಿಸಿದೆ?
ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನು ಬುದ್ಧನಾದ ಕಾಲಕ್ಕೂ ಇಂದಿನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೂ ಇರುವ ಬಲವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಕವಿತೆಯು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಾಗಿ ಭೋಗಭಾಗ್ಯಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ತೊರೆದು ಕಾಡು-ಮೇಡುಗಳನ್ನು ಅಲೆಯುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿತ್ತು. ಬೋಧಿ ವೃಕ್ಷದ ಕೆಳಗೆ ಕುಳಿತು ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಕಳಚಿಕೊಂಡು ಬುದ್ಧನಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದು ಲೋಕವು ಯುದ್ಧದ ಭೀತಿ, ಮಕ್ಕಳ ಕಗ್ಗೊಲೆ, ನಿರಂತರ ಲೂಟಿ ಮತ್ತು ಬಂದೂಕಿನ ಹಾವಳಿಯಿಂದ ಜರ್ಜರಿತವಾಗಿದೆ. ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ಸುಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಧಿಕ್ಕರಿಸಿ ಹೊರನಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಅಸಹಾಯಕತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ. ಅಂದು ಬುದ್ಧನು ಕ್ರೂರಿ ಅಂಗುಲೀಮಾಲನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಗೆದ್ದಿದ್ದನು, ಆದರೆ ಇಂದು ಇಡೀ ಸಮಾಜವೇ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ರಾಶಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದ್ದು ಶಾಂತಿ ಹರಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾಗಿದೆ.