ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ
ಬಿ.ಕಾಂ ಪ್ರಥಮ ವರ್ಷ - ಮೊದಲ ಸೆಮಿಸ್ಟರ್ ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ
ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಪದ-೧
"ಅಮಾಸ" (ಸಣ್ಣಕತೆ) ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವ
೧. ಕೃತಿಕಾರರ
ಪರಿಚಯ (ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವ)
ದಲಿತ
ಮತ್ತು ಬಂಡಾಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚಳುವಳಿಯ ಧೀಮಂತ ನಾಯಕರಾದ ದೇವನೂರು
ಮಹಾದೇವ ಅವರು ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಂಜನಗೂಡು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ದೇವನೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ೧೯೪೮ರ ಜೂನ್
೧೦ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ ನಂಜಯ್ಯ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ನಂಜಮ್ಮ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ದೆಸೆಯಲ್ಲೇ ಕಾವ್ಯ
ಮತ್ತು ಕಥೆಗಳ ಬರವಣಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಇವರ ಮೊದಲ ಕಥೆ 'ಕತ್ತಲೆ ತಿರುವು' ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.
ಮೈಸೂರು
ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದ ಇವರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಥಾಸಂಕಲನ
'ದ್ಯಾವನೂರು' (೧೯೭೩) ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹೊಸ
ಸಂಚಲನ ಮೂಡಿಸಿತು. ಇವರ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳೆಂದರೆ 'ಒಡಲಾಳ'
(೧೯೭೯), 'ಕುಸುಮಬಾಲೆ' (೧೯೮೪), 'ಸಮಗ್ರ' (೧೯೯೨) ಮತ್ತು 'ಎದೆಗೆ ಬಿದ್ದ ಅಕ್ಷರ' (೨೦೧೨). ಇವರ 'ಕುಸುಮಬಾಲೆ' ಕಾದಂಬರಿಗೆ ೧೯೯೦ರ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿತು. ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವ ಅವರು ತತ್ವಬದ್ಧ ನಿಲುವಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದು, ತಾತ್ವಿಕ
ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ತಮಗೆ ಸಂದ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ಮರಳಿಸಿದರು.
ಅಲ್ಲದೆ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ನೃಪತುಂಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ
ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸೌಮ್ಯವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಧೀಮಂತ ಲೇಖಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಸಣ್ಣಕತೆಯ ಸಾರಾಂಶ
'ಅಮಾಸ' ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವರ
ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಣ್ಣಕತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮಾಜದ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳು, ದಲಿತರ ಅಸಹಾಯಕತೆ ಮತ್ತು
ತಬ್ಬಲಿ ಬಾಲಕನೊಬ್ಬನ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಮಾಸ ಎಂಬ ತಬ್ಬಲಿ ಬಾಲಕ
ಕಪ್ಪಗಿದ್ದ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಜನಿಸಿದ ಕಾರಣ ಅವನಿಗೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲೇ
ಹೆತ್ತವರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಅವನು ಮಾರಿಗುಡಿಯಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಾ, ಅಲ್ಲಿನ ವೃದ್ಧ ಕುರಿಯಯ್ಯನಿಗೆ ಸಹಾಯ
ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಕುರಿಯಯ್ಯ ತನ್ನ ಯೌವನದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಗೌಡರ ಕುರಿ ಕಾಯ್ದು, ಈಗ ಕಾಲುಗಳು ಸ್ವಾಧೀನ
ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಮಾರಿಗುಡಿಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಕುರಿಗಳನ್ನು ಬೆರಳುಗಳಲ್ಲಿ ಎಣಿಸುತ್ತಾ ಕಾಲ ಕಳೆಯುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ.
ಮಾರಿಹಬ್ಬದ
ಸಡಗರದಲ್ಲಿ ಬಸಣ್ಣನ ತಮಟೆಯ ಆರ್ಭಟಕ್ಕೆ ಅಮಾಸನು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ನರ್ತಿಸಿ ಎಲ್ಲರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಆದರೆ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ದೇವರಿಗೆ ಬಲಿ ಕೊಟ್ಟ ಆಡಿನ ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಅವನ ಕೊರಳಿಗೆ ಹಾಕಿದಾಗ ಅವನು
ಭೀತಿಯಿಂದ ಓಡುತ್ತಾನೆ. ಅಂದು ರಾತ್ರಿ ರೈಲ್ವೆ ಗ್ಯಾಂಗ್ಮನ್ ಸಿದ್ದಪ್ಪ ಕುಡಿದು ಬಂದು ಶ್ರೀಮಂತರ
ಶೋಷಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಅರಚುವುದು ಅವನಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಮರುದಿನ ಊರಿನ ಪ್ರಮುಖರೆದುರು
ಹುಲಿವೇಷದಲ್ಲಿ ಅಮಾಸನು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ರೌದ್ರ ನರ್ತನಕ್ಕೆ ಬೆರಗಾದ ಊರ್
ಗೌಡರು, ಇವನು ಮಾರಿಗುಡಿಯ ತಬ್ಬಲಿ ಅಮಾಸ ಎಂದು ತಿಳಿದಾಗ ಅಚ್ಚರಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಶೋಷಿತ ಬಾಲಕನ ಕಲೆಯು
ಸಾಮಾಜಿಕ ತಾರತಮ್ಯದ ಬೇಲಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಗೌಡರ ಕಣ್ಣಮುಂದೆ ತೇಲತೊಡಗುತ್ತದೆ.
೩. ೨ ಅಂಕದ ೫
ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು (ಉತ್ತರಗಳು ತಲಾ ೪೦ ಪದಗಳಲ್ಲಿ)
ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: ಬಾಲಕನಿಗೆ
"ಅಮಾಸ" ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬರಲು ಕಾರಣವೇನು ಮತ್ತು ಅವನು ಮಾರಿಗುಡಿಗೆ ಹೇಗೆ ಸೇರಿದನು?
ಉತ್ತರ: ಬಾಲಕನು ಕಪ್ಪಗಿದ್ದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ದಿನ
ಹುಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ "ಅಮಾಸ" ಎಂದು ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಅವನು ಹುಟ್ಟಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಅವನನ್ನು
ಹೆತ್ತ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಇಬ್ಬರೂ ದೈವಾಧೀನರಾದ ಕಾರಣ ಅನಾಥನಾದ ಅವನು ಮಾರಿಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ತಬ್ಬಲಿಯಾಗಿ ಆಶ್ರಯ
ಪಡೆದುಕೊಂಡನು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ಮಾರಿಗುಡಿಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದ
"ಕುರಿಯಯ್ಯ" ಯಾರು ಮತ್ತು ಅವನ ದೈನಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗಿತ್ತು?
ಉತ್ತರ: ಕುರಿಯಯ್ಯ ಮಾರಿಗುಡಿಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ವೃದ್ಧ. ಯೌವನದಲ್ಲಿ
ಗೌಡರ ಹಟ್ಟಿಯ ಕುರಿಗಳನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಅವನ ಕಾಲುಗಳು ಈಗ ಸ್ವಾಧೀನ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಅವನು ಸದಾ
ಅರೆಗಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಬೆರಳುಗಳಿಂದ ಒಂದೊಂದೇ ಕುರಿಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುತ್ತಾ ಮೂಕನಾಗಿ ದಿನ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದನು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: ಮಾರಿಹಬ್ಬದ ಸ್ವಚ್ಛತೆಯ
ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಸಣ್ಣನು ಕುರಿಯಯ್ಯನಿಗೆ ಹೇಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದನು?
ಉತ್ತರ: ಮಾರಿಹಬ್ಬ ಬಂದಾಗ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ ಸುಣ್ಣ
ಬಳಿಯಲು ಕುರಿಯಯ್ಯನನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಬಸಣ್ಣನು ಬಂದು ಕುರಿಯಯ್ಯನಿಗೆ ಆಸರೆಯಾಗಿ
ನಿಂತು ಅವನನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿ ಬೇರೆ ಮೂಲೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿ, ಅವನ ಹಳೆಯ ಕಂಬಳಿಯನ್ನು ಜಾಡಿಸಿ ಧೂಳು ಕೊಡವಿದನು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೪: ಮಾರಿಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ
ಆಡಿನ ಬಲಿಕೊಡುವ ಭೀಕರ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಅಮಾಸನು ಏಕೆ ಹೆದರಿ ಓಡಿಹೋದನು?
ಉತ್ತರ: ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ದೇವರ ಮುಂದೆ ಆಡನ್ನು ಬಲಿಕೊಟ್ಟು ಅದರ ತಲೆ
ಕತ್ತರಿಸಿದಾಗ ರಕ್ತ ಚಿಮ್ಮಿತು. ಅಲ್ಲಿನ ಹುಡುಗನೊಬ್ಬ ಆ ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ಹೂವಿನ ಹಾರವನ್ನು ಅಮಾಸನ ಕೊರಳಿಗೆ
ಹಾಕಿದಾಗ, ಆ ಹಸಿ ರಕ್ತದ ತಣ್ಣಗಿನ ಮತ್ತು ಭೀಕರ ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ಅಮಾಸನು ಬೆದರಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಓಡಿಹೋದನು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೫: ಕಥೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ
ಊರ್ ಗೌಡರು ಅಮಾಸನ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಾಗ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಏನು?
ಉತ್ತರ: ಹುಲಿವೇಷದಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ನರ್ತಿಸಿದ ಬಾಲಕನು ಮಾರಿಗುಡಿಯ
ತಬ್ಬಲಿ ಅಮಾಸ ಎಂದು ಗೌಡರಿಗೆ ತಿಳಿಯಿತು. ಆಗ ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತರಾಗಿ, "ಎಲಾ ಅವ್ವ.
ಆಗ್ಲೇ ಅಷ್ಟು ಬೆಳೆದು ಬುಟ್ಟವ್ವ" ಎಂದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಕಣ್ಣಮುಂದೆ ಅಮಾಸನ ಹುಲಿ ನೃತ್ಯವೇ ತೇಲತೊಡಗಿತು.
೫ ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು
ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: ಕುರಿಯಯ್ಯ ಮತ್ತು
ಅಮಾಸನ ನಡುವಿನ ಆತ್ಮೀಯ ಸಂಬಂಧ ಹಾಗೂ ಅವರ ದಿನಚರಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ಕುರಿಯಯ್ಯ ಮತ್ತು ಅಮಾಸ ಇಬ್ಬರೂ ತಬ್ಬಲಿಗಳಾಗಿದ್ದು ಮಾರಿಗುಡಿಯಲ್ಲಿ
ಪರಸ್ಪರ ಆಸರೆಯಾಗಿದ್ದರು. ವೃದ್ಧ ಕುರಿಯಯ್ಯನಿಗೆ ಕಾಲುಗಳು ಸ್ವಾಧೀನವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಅಮಾಸನೇ ಅವನಿಗೆ
ಸರ್ವಸ್ವವಾಗಿದ್ದನು. ಸಾಯಂಕಾಲ ಮಠದಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಲು ಬಾರಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ ಅಮಾಸನು ತಟ್ಟೆ, ಲೋಟಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು
ಓಡಿಹೋಗಿ ಪ್ರಸಾದದ ಹಿಟ್ಟು ಸಾರನ್ನು ತರುತ್ತಿದ್ದನು. ಇಬ್ಬರೂ ಆ ಕತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಹಂಚಿ
ಉಣ್ಣುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾತ್ರಿ ನಿದ್ರೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕುರಿಯಯ್ಯ ಅರೆಗಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಕುರಿಗಳನ್ನು ಎಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ,
ಅಮಾಸ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದನು. ಈ ಇಬ್ಬರು ಅಸಹಾಯಕರ ನಡುವಿನ ಬಾಂಧವ್ಯವು ಕೃತಕತೆಯಿಲ್ಲದ ನೈಜ
ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ಮಾರಿಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ
ಮಾರಿಗುಡಿ ಮತ್ತು ಊರಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಸಡಗರದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಕಥೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ಮಾರಿಹಬ್ಬ ಬಂದಾಗ ಇಡೀ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಭ್ರಮ ಮನೆಮಾಡಿತ್ತು.
ಮಾರಿಗುಡಿಗೆ ಧೂಳು ಕೊಡವಿ, ಸುಣ್ಣ ಮತ್ತು ಕೆಮ್ಮಣ್ಣಿನ ಪಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಬಳಿದು ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಶೃಂಗರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಕಾಗದಗಳಿಂದ ಗಂಡಭೇರುಂಡ ಮತ್ತು ಕಿರೀಟಗಳ ಆಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಅಂಗಳವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ
ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮಾರಿಗುಡಿಯ ಮುಂದೆ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ದೇವರ ದೊಡ್ಡ ಛತ್ರಿ
ಹಾಗೂ ಚಾಮರಗಳನ್ನು ಸಾಲಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಊರಿನ ಜನರು ಹೊಸ ಬಿಳಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಬಸಣ್ಣನ ತಮಟೆಯ ನಾದ ಊರೆಲ್ಲಾ ಮೊಳಗಿ, ಯುವಕರನ್ನು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮೈಮರೆತು ಕುಣಿಯುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: ಅಮಾಸನ ತಮಟೆ
ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನೋಡಿದ ಬಂಗಾರಿಯ ಅಂತರಂಗದ ಮಾತೃತ್ವದ ತೊಳಲಾಟವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ಹಬ್ಬದ ಸಂಜೆ ಬಸಣ್ಣನು ತಮಟೆಯನ್ನು ಭೀಕರವಾಗಿ ಬಾರಿಸಲು
ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಸುತ್ತಲಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳು ಕುಣಿಯಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇವರ ನಡುವೆ ಬಾಲಕ ಅಮಾಸನು ಯಾರಿಗೂ ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದಂತೆ
ಅತ್ಯಂತ ಲಯಬದ್ಧವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಾ ಕುಣಿದನು. ಅವನ ಸುಂದರ ನೃತ್ಯ ವೈಖರಿಯನ್ನು
ನೋಡಿದ ಬಂಗಾರಿಗೆ ಅಮಾಸನ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರವಾದ ಮಮತೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಮದುವೆಯಾಗಿ ಆರು-ಏಳು ವರ್ಷಗಳಾಗಿದ್ದರೂ
ಬಂಗಾರಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಮಾಸನ ನೃತ್ಯವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅವಳ ಒಡಲಾಳದಲ್ಲಿ ತನಗೂ ಅಂತಹದೊಂದು
ಮಗು ಇರಬೇಕೆಂಬ ಮಾತೃತ್ವದ ಹಂಬಲ ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ತೊಳಲಾಟ ಚಿಗುರೊಡೆಯಿತು. ಇದು ಶೋಷಿತ ಬಾಲಕನ ಪ್ರತಿಭೆ
ಬಂಜೆತನದ ನೋವಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಹೆಣ್ಣಿನ ಅಂತರಂಗವನ್ನು ಕಲಕಿದ ಸುಂದರ ಸನ್ನಿವೇಶವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೪: ರಾತ್ರಿ ಜರುಗಿದ
ರೈಲ್ವೆ ಗ್ಯಾಂಗ್ಮನ್ ಸಿದ್ದಪ್ಪನ ಪ್ರಲಾಪದ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಶಯವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ಹಬ್ಬದ ರಾತ್ರಿ ರೈಲ್ವೆ ಗ್ಯಾಂಗ್ಮನ್ ಸಿದ್ದಪ್ಪ ವಿಪರೀತ
ಕುಡಿದು ಬಂದು ಅಸಹಾಯಕತೆಯ ಸಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬೀದಿದೀಪದ ಕಂಬಕ್ಕೆ ಕೋಲಿನಿಂದ ಹೊಡೆಯುತ್ತಾ ರಂಪಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಅವನು ಬಿಳಿ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ ಬಡವರನ್ನು ಶೋಷಿಸುವ ಶ್ರೀಮಂತ ಜಮೀನ್ದಾರರು, ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು, ಕಾಂಟ್ರಾಕ್ಟರುಗಳು
ಮತ್ತು ಬಡ್ಡಿ ಸಾಲ ಕೊಡುವವರ ವಿರುದ್ಧ ಬಂಡಾಯದ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡುತ್ತಾನೆ. "ಕಮ್ಯುನಿಸಂ ಬರಬೇಕು,
ಆಗ ಬಡವರ ಉದ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತರ ಸೊಕ್ಕು ಇಳಿಯುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಕೂಗುತ್ತಾನೆ.
ಸಿದ್ದಪ್ಪನ ಈ ಪ್ರಲಾಪವು ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಕೆಳವರ್ಗದ ಜನರ ಒಡಲಾಳದ ಆಕ್ರೋಶ ಮತ್ತು
ಹತಾಶೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಶೋಷಿತ ಸಮಾಜದ ನೈಜ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಧ್ವನಿಯಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೫: ಕಥೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ
ಕಂಡುಬರುವ "ಹುಲಿವೇಷ"ದ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಗೌಡರ ಬದಲಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ಹಬ್ಬದ ಮರುದಿನ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಹುಲಿವೇಷದ ಆಟ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಹುಲಿಗಳು, ಕತ್ತೆ, ಕಿರುಬಗಳು ಮತ್ತು ಕೋಡಂಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಮರಿಹುಲಿ ಕೂಡಾ
ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಮರಿಹುಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಚಾಕಚಕ್ಯತೆಯಿಂದ, ತಮಟೆಯ ನಾದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆ
ಹಾಕುತ್ತಾ ಗೌಡರು ಮತ್ತು ಶ್ಯಾನುಭೋಗರ ಚಾವಡಿಯ ಮುಂದೆ ಕುಣಿದು ಎಲ್ಲರಿಂದ ಇನಾಮು ಮತ್ತು ಶಹಬಾಸ್ಗಿರಿ
ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆ ಮರಿಹುಲಿಯ ಶೌರ್ಯಯುತ ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆರಗಾದ ಗೌಡರು ಆ ಹುಡುಗ ಯಾರೊಬ್ಬರೆಂದು ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ,
ಅದು ಮಾರಿಗುಡಿಯ ತಬ್ಬಲಿ ಅಮಾಸ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಅಸ್ಪೃಶ್ಯ ಬಾಲಕನ ಕಲೆಯು ಗೌಡರಲ್ಲಿದ್ದ ವರ್ಗ
ಹಾಗೂ ಜಾತಿ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಕರಗಿಸಿ ಅವನನ್ನು ಗೌರವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
೧೦
ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು
ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: "ಅಮಾಸ"
ಸಣ್ಣಕತೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಶೋಷಣೆ, ಅಸಹಾಯಕತೆ ಮತ್ತು ದಲಿತ ಸಂವೇದನೆಯನ್ನು ಸವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ
ವಿಮರ್ಶಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವರ "ಅಮಾಸ" ಕತೆಯು ಗ್ರಾಮೀಣ
ಭಾಗದ ದಲಿತರ ಬದುಕು ಮತ್ತು ವರ್ಗ ಸಂಘರ್ಷದ ವಾಸ್ತವಿಕ ಚಿತ್ರಣವಾಗಿದೆ. ಕತೆಯ ನಾಯಕ ಅಮಾಸ ಮತ್ತು
ವೃದ್ಧ ಕುರಿಯಯ್ಯ ಇಬ್ಬರೂ ಸಮಾಜದ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಸ್ತರದ, ಅಸಹಾಯಕ ವರ್ಗವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಕುರಿಯಯ್ಯ ತನ್ನ ಇಡೀ ಜೀವಮಾನವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಗೌಡರ ಕುರಿ ಕಾಯುವುದರಲ್ಲೇ ಕಳೆದರೂ ಕೊನೆಗೆ ಅವನಿಗೆ ಉಳಿಯುವುದು
ಮಾರಿಗುಡಿಯ ಒಂದು ಮೂಲೆ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಕಂಬಳಿ ಮಾತ್ರ. ಇದು ದಲಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಜೀವಮಾನದ ಶೋಷಣೆಗೆ ಹಿಡಿದ
ಕನ್ನಡಿಯಾಗಿದೆ.
ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಿಹಬ್ಬದ ಸಡಗರದ ನಡುವೆಯೇ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಯ ಬಲಿ ಆಚರಣೆ
ಮತ್ತು ಹಸಿವಿನ ಯಾತನೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆಡಿನ ಕುತ್ತಿಗೆ ಸೀಳಿ ರಕ್ತ ಹರಿಸುವ ದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ಆ
ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಬಾಲಕ ಅಮಾಸನ ಕೊರಳಿಗೆ ಹಾಕುವ ಕ್ರೌರ್ಯವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮಾಜದ ಅಮಾನವೀಯ ಆಚರಣೆಯನ್ನು
ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಸಿದ್ದಪ್ಪನ ಪಾತ್ರದ ಮೂಲಕ ಲೇಖಕರು ಶೋಷಿತರ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ತರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಕುಡಿದ ಅಮಲಿನಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದಪ್ಪನು ಬಿಳಿ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿದ ಜಮೀನ್ದಾರರು ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ಲೂಟಿಯನ್ನು
ಖಂಡಿಸಿ "ಕಮ್ಯುನಿಸಂ ಬರಬೇಕು" ಎಂದು ಕೂಗುವ ಮಾತುಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಆಶಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಹುಲಿವೇಷದಲ್ಲಿ ಅಮಾಸನು ತೋರುವ ಅದ್ಭುತ ಕಲಾಪ್ರತಿಭೆಯು
ಕೆಳವರ್ಗದವರಲ್ಲಿರುವ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಗೌಡರು ಅಮಾಸನ
ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾರುಹೋಗಿ ಬೆರಗಾಗುವುದು ಶೋಷಿತರ ಒಳಗಿನ ಕಲಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿಯು ಮೇಲ್ವರ್ಗದವರ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು
ಗೆಲ್ಲಬಲ್ಲುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ
"ಕುರಿಯಯ್ಯ"ನ ಪಾತ್ರದ ಮೂಲಕ ಲೇಖಕರು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಶೋಷಿತ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದ ದುರಂತ ಮತ್ತು
ಮೂಕವೇದನೆಯನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: "ಅಮಾಸ" ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕುರಿಯಯ್ಯನ ಪಾತ್ರವು
ಕೇವಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದ ಶೋಷಿತ ಜೀತದಾಳುಗಳ ದುರಂತ ಬದುಕಿನ ಜ್ವಲಂತ ರೂಪಕವಾಗಿದೆ.
ಯೌವನದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೆಲ್ಲಾ ಗೌಡರ ಹಟ್ಟಿಯ ಕುರಿಗಳನ್ನು ಕಾಯುವುದಕ್ಕೇ ಧಾರೆ ಎರೆದ ಕುರಿಯಯ್ಯ, ಮುಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ
ಕಾಲುಗಳು ಸ್ವಾಧೀನ ಕಳೆದುಕೊಂಡಾಗ ಅನಾಥನಾಗಿ ಮಾರಿಗುಡಿಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಬಳಿಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿರುತ್ತಾನೆ.
ಅವನನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸ್ವಂತ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದೆ, ಕೇವಲ ಬಾಲಕ ಅಮಾಸನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಜೀವಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ.
ಕುರಿಯಯ್ಯನ ದುರಂತವೆಂದರೆ, ಅವನು ಮುಪ್ಪಿನಲ್ಲೂ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಜೀತದ
ದಿನಗಳನ್ನೇ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಅರೆಗಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಬೆರಳುಗಳಿಂದ ಒಂದೊಂದೇ ಕುರಿಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕ
ಹಾಕುವ ಅವನ ಅಭ್ಯಾಸವು, ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡಿರುವ ದಾಸ್ಯದ ಆಳವಾದ ಗಾಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾರಿಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ
ಇಡೀ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸುಣ್ಣ ಬಳಿದು ಅಲಂಕರಿಸಿದರೂ, ಕುರಿಯಯ್ಯನ ಮೂಲೆ ಮಾತ್ರ ಹಳೆಯದಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಬಸಣ್ಣನು ಅವನ ಹಳೆಯ ಕಂಬಳಿಯನ್ನು ಕೊಡವಿದಾಗ ಏಳುವ ಧೂಳಿನ ಪ್ರವಾಹವು ಕುರಿಯಯ್ಯನ ಬದುಕಿನ ನಿರರ್ಥಕತೆಯನ್ನು
ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
ಒಟ್ಟಾರೆ, ಕುರಿಯಯ್ಯನ ಪಾತ್ರದ ಮೂಲಕ ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವ ಅವರು ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳಿಗೆ
ಮುಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಅಸಹಾಯಕತೆ, ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಕೃತಘ್ನತೆಯನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ
ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಸಮಾಜವು ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಗಂಭೀರ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: ಕಥೆಯಲ್ಲಿ
"ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ಮಾಲೆ" ಮತ್ತು "ಹುಲಿವೇಷ"ದ ನೃತ್ಯವು ತರುವ ಅಮಾಸನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ
ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: "ಅಮಾಸ" ಸಣ್ಣಕಥೆಯಲ್ಲಿ "ರಕ್ತಸಿಕ್ತ
ಮಾಲೆ" ಮತ್ತು "ಹುಲಿವೇಷ" ಇವೆರಡೂ ಅಮಾಸನ ಅಂತರಂಗದ ಸಂಘರ್ಷ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಯದ ಸಹಜತೆಯನ್ನು
ತೋರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ರೂಪಕಗಳಾಗಿವೆ.ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಬಲಿಯಾದ ಆಡಿನ ಕುತ್ತಿಗೆಯಿಂದ ಚಿಮ್ಮಿದ ರಕ್ತ ಸೋರುತ್ತಿದ್ದ
ಹೂವಿನ ಹಾರವನ್ನು ಅಮಾಸನ ಕೊರಳಿಗೆ ಹಾಕಿದಾಗ, ಅವನಿಗೆ ಕ್ರೌರ್ಯದ ಭೀಭತ್ಸ ರೂಪದ ದರ್ಶನವಾಗುತ್ತದೆ.
ಆ ರಕ್ತದ ತಣ್ಣಗಿನ ಸ್ಪರ್ಶ ಅವನ ಅಂತರಂಗವನ್ನು ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ರಕ್ತದ ಹಾರವಲ್ಲ,
ಬದಲಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯ ಬಾಲಕನ ಮೇಲೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹೇರುವ ಶೋಷಣೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ
ಹೆದರಿ ಅಮಾಸನು ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಭೀತಿಯಿಂದ ಕನವರಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಓಡಿಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಮರುದಿನ ಹುಲಿವೇಷದಲ್ಲಿ ಅಮಾಸನ ಪಾತ್ರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಶೋಷಣೆಗೆ ಮಣಿಯುವ ಅಸಹಾಯಕನಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ರೌದ್ರಾವತಾರದ "ಮರಿಹುಲಿ"ಯಾಗಿ
ಸೃಜನಶೀಲತೆಯ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾನೆ. ತಮಟೆಯ ಲಯಬದ್ಧ ಜೀವಾಳಕ್ಕೆ ಅವನು ನರ್ತಿಸುವ ವೈಖರಿ
ಊರಿನ ಮುಖಂಡರಾದ ಗೌಡರ ಮನಸ್ಸನ್ನೇ ಕಲಕುತ್ತದೆ. ಇದು ಅವನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಅದಮ್ಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರತಿಭೆಯ
ಗೆಲುವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.ಹೀಗೆ, ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಸಹಾಯಕನಾಗಿ ಓಡುವ ಬಾಲಕನೇ ಹುಲಿವೇಷದಲ್ಲಿ
ಊರಿನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ತನಗಿರುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಘನತೆಯನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಎರಡು ಆಯಾಮಗಳು
ಶೋಷಿತ ಸಮಾಜದ ದುರಂತ ಮತ್ತು ಅದ್ಭುತ ಪ್ರತಿರೋಧ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.
