ಬಿ.ಸಿ.ಎ ಪದವಿ
ಮೊದಲನೆಯ ಸೆಮಿಸ್ಟರ್
2.2 ಹರಿದ ಕಾಗದದ ಚೂರುಗಳು – ಪಾಠದ ಸಾರಾಂಶ
ಶಿವಕುಮಾರ ನಾಗವಾರರ ‘ಹರಿದ ಕಾಗದದ ಚೂರುಗಳು’ ಕಥೆಯು ಗ್ರಾಮೀಣ ರಾಜಕೀಯದ ಒಳನೋಟವನ್ನು ನೀಡುವ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ. ಬಡತನ, ಜಾತಿವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಪುರುಷಾಧಿಕಾರ, ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವಾರ್ಥ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಒತ್ತಡ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆಗಳು ಬಡವರ ಬದುಕನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಥೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
ಕಥೆಯ ನಾಯಕಿ ಶಿವಮ್ಮ ಕೆಳಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ ಬಡ ಕೂಲಿಕಾರ್ಮಿಕ ಮಹಿಳೆ. ಅವಳು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಕೂಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾಳೆ. ಗ್ರಾಮದ ಗೌಡರು ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಶಿವಮ್ಮನನ್ನು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಾಳವ್ವ ತನ್ನ ಎದುರಾಳಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಶಿವಮ್ಮನನ್ನು ಗೆಲ್ಲಿಸುವುದು ಗೌಡರ ರಾಜಕೀಯ ತಂತ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಚುನಾವಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಣ, ಸಿಂದಿ, ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಗುಂಪು ರಾಜಕೀಯಗಳು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಶಿವಮ್ಮ ಕೊನೆಗೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾಳೆ.
ನಂತರ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದ ಸರಪಂಚ ಸ್ಥಾನವೂ ಶಿವಮ್ಮನಿಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಸರಪಂಚಳಾದ ನಂತರ ಆಕೆಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆ ಗೌರವದ ಹಿಂದೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಗೌಡರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮುನಿಮರು ಶಿವಮ್ಮನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಕೆ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸದಲ್ಲಿಯೂ ಅವರ ಒತ್ತಡ ಇರುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಗಂಡ ಶಂಕ್ರು ಕೂಡ ಕೆಲಸ ಬಿಟ್ಟು ಕುಡಿತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದರಿಂದ ಕುಟುಂಬದ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹದಗೆಡುತ್ತದೆ.
ಶಿವಮ್ಮ ಬಡವರ ಪರವಾಗಿ ಪಂಚಾಯಿತಿಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ಗೌಡರ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ತಮ್ಮವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ, ಅವುಗಳಿಗೆ ಶಿವಮ್ಮ ಸಹಿ ಹಾಕಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಶಿವಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅನ್ನಕ್ಕೂ ಕೊರತೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಕೊನೆಗೆ ಸರಪಂಚ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ವೇತನ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಪತ್ರವನ್ನು ತೋರಿಸಿದಾಗ, ಶಿವಮ್ಮ ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸದೆ ಹರಿದು ಹಾಕುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಹರಿದ ಕಾಗದದ ಚೂರುಗಳು ಅವಳಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ, ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಜನರ ಹಿತ ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.
ಸಂಭಾವ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ
1. ಗೌಡರ ಮುನಿಮ್ಮ ಬಂದು ಶಿವಮ್ಮನಿಗೆ ಏನೆಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿ ಹೋಗಿದ್ದ?
ಉತ್ತರ ಗೌಡರ ಮುನಿಮನು ಶಿವಮ್ಮನಿಗೆ “ಇವತ್ತು ಸಂಜೆಯೊಳಗೆ ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿಲ್ಲಲು ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಬಲಗೇರಿಯ ಬಾಳವ್ವನನ್ನು ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತೇವೆ” ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿ ಹೋಗಿದ್ದ. ಅಲ್ಲದೆ, ಮುಂದೆ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದು ಶಿವಮ್ಮನ ಇಚ್ಛೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದ.
2. ಕುಂಕುಮ ಇಲ್ಲದೆ ಗೌಡರ ದೊಡ್ಡಿಗೆ ಹೋದಾಗ ಗೌಡತಿ ಏನು ಹೇಳಿದ್ದರು?
ಉತ್ತರ : ಕುಂಕುಮ ಇಲ್ಲದೆ ಗೌಡರ ದೊಡ್ಡಿಗೆ ಹೋದಾಗ ಗೌಡತಿ ಶಿವಮ್ಮನನ್ನು ಗದರಿಸಿ, “ಏನೇ ಶಿವಮ್ಮ? ಹಣೆಗೆ ಕುಂಕುಮ ಹಚ್ಚದೆ ಬರೀ ಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೀಯಾ? ಕುಂಕುಮ ಹಚ್ಚು” ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೆ, “ಮತ್ತೆ ಕಿರಿಸ್ತಾನ್-ಗಿರಿಸ್ತಾನ್ ಆಗಿಯೇನು? ಹೀಗಾದರೆ ಮನೆಯ ಹೊಲದ ಮಾದಿಗತನವನ್ನು ಬಿಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು.
3. ಶಂಕ್ರು ತನ್ನ ಲಿಸ್ಪಿಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಹೇಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಮಾಡತೊಡಗಿದನು?
ಉತ್ತರ : ಶಂಕ್ರು ತಾನು ತಯಾರಿಸಿದ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಶಿವಮ್ಮ ಸಹಿ ಹಾಕಬೇಕೆಂದು ಪದೇಪದೇ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. “ಈ ಲಿಸ್ಟ್ ತಯಾರು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ, ನೀನು ಸಹಿ ಹಾಕಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸು” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದನು. ಶಿವಮ್ಮ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವವರು ಸ್ಥಿತಿವಂತರಾಗಿದ್ದು, ಬಡವರಿಗೆ ಸಿಗಬೇಕಾದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಅವರಿಗೆ ನೀಡುವುದು ಅನ್ಯಾಯವೆಂದು ತಿಳಿದು ಸಹಿ ಹಾಕಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದಳು. ಇದರಿಂದ ಶಂಕ್ರು ದಿನವೂ ಕಿರಿಕಿರಿ ಮಾಡತೊಡಗಿದನು. ಕೊನೆಗೆ ಅವಳಿಗೆ ಬೈಯುವುದು, ಜಗಳ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಹೊಡೆಯುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂದಾದನು. ಈ ನಿರಂತರ ಕಿರುಕುಳದಿಂದ ಬೇಸತ್ತ ಶಿವಮ್ಮ “ನಾ ಸರಪಂಚಗಿರಿ ಬಿಟ್ಟಿಬಿಡ್ತೀನಿ” ಎಂದು ಹೇಳುವಂತಾಯಿತು.
4. ದೌಲಪ್ಪ ಪೇಪರ ಹಿಡಕೊಂಡು ಬಂದು ಶಿವಮ್ಮನಿಗೆ ಏನು ಹೇಳಿದನು?
ಉತ್ತರ : ಶಿವಮ್ಮ ಸರಪಂಚಳಾದ ನಂತರ ಗೌಡರು, ಮುನಿಮರು ಮತ್ತು ಅವಳ ಗಂಡ ಶಂಕ್ರು ಅವಳ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಒತ್ತಡ ಹೇರುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಡವರ ಪರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ್ದ ಶಿವಮ್ಮ, ಗೌಡರು ತಯಾರಿಸಿದ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಳು. ಇದರಿಂದ ಅವಳಿಗೆ ಪಂಚಾಯಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ತೊಂದರೆಗಳು ಎದುರಾದವು. ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದವು. ಕೊನೆಗೆ ಈ ಎಲ್ಲ ಕಿರಿಕಿರಿಯಿಂದ ಬೇಸತ್ತು ಸರಪಂಚ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಳು.
ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೌಲಪ್ಪನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪೇಪರ್ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಶಿವಮ್ಮನ ಮನೆಗೆ ಬಂದನು. ಅವನು ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷದಿಂದ “ಶಿವಮ್ಮ, ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಸರಪಂಚರಾದ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಯ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಪಗಾರ ಮಾಡ್ಯಾದ ಗೊತ್ತೇನು? ಇಲ್ಲೋಡು” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಆ ಪತ್ರವನ್ನು ಅವಳ ಮುಂದೆ ಹಿಡಿದನು. ಅಂದರೆ, ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ ಮಹಿಳಾ ಸರಪಂಚರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರವು ಮಾಸಿಕ ವೇತನ ನೀಡುವ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ದೌಲಪ್ಪ ಶಿವಮ್ಮನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು.
ಈ ವಿಷಯ ಕೇಳಿದ ಶಿವಮ್ಮಗೆ ಕ್ಷಣಕಾಲ ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಆಶ್ಚರ್ಯ ಉಂಟಾಯಿತು. ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ಬಡತನದ ನಡುವೆ ಸರಪಂಚಳಾಗಿ ಸಿಗುವ ವೇತನದಿಂದ ಬದುಕಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ನೆರವಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಅವಳಲ್ಲಿ ಮೂಡಿತು. ಆದರೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಲೂನಾದ ಮೇಲೆ ಬಂದು ಮತ್ತೊಂದು ಕಾಗದವನ್ನು ಅವಳ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟನು. ಆಗ ಶಿವಮ್ಮ ಆ ಕಾಗದವನ್ನು ನೋಡಿದ ಕೂಡಲೇ ಅದನ್ನು “ಟರಟರನೆ ಹರಿದು” ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಕೈಗೆ ಕೊಟ್ಟಳು.
ಹೀಗೆ ದೌಲಪ್ಪ ಒಳ್ಳೆಯ ಸುದ್ದಿ ತಂದಿದ್ದರೂ, ಶಿವಮ್ಮ ತನ್ನ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ತಾನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಧಿಕಾರದ ದುರುಪಯೋಗದ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡಳು. ಕಥೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿದ ಕಾಗದದ ಚೂರುಗಳು ಶಿವಮ್ಮನ ಆತ್ಮಗೌರವ, ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರತಿರೋಧ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ನಿರ್ಧಾರದ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.
5. ಎಲೆಕ್ಷನ್ಗೆ ನಿಲ್ಲಲು ಶಿವಮ್ಮ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ.
ಉತ್ತರ : ಶಿವಮ್ಮ ಬಡ ಕೂಲಿಕಾರ್ಮಿಕ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದಳು. ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿಲ್ಲುವುದು ತನ್ನಂತಹ ಬಡವರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ, ಚುನಾವಣೆಗೆ ಹಣ ಖರ್ಚು ಮಾಡಬೇಕು, ಗೆದ್ದರೂ ತನ್ನ ಕೂಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವಳು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಯಪಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗೌಡರ ಮುನಿಮನು ಬಂದು, ಬಲಗೇರಿಯ ಬಾಳವ್ವನನ್ನು ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಾಗಿ ಶಿವಮ್ಮನಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದನು.
ಬಾಳವ್ವ ತನ್ನ ಜನ್ಮದ್ವೇಷಿಯಾಗಿದ್ದು, ಆಕೆ ಗೆದ್ದರೆ ತನ್ನ ಕೇರಿಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಮುಖಂಡತ್ವ ಕಳೆದುಹೋಗಬಹುದು ಎಂಬ ಭಯ ಶಿವಮ್ಮನಿಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಗೌಡರೂ ಶಿವಮ್ಮನನ್ನು ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಿದರು. “ನೀನು ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿಲ್ಲು, ಚುನಾವಣೆಯ ಖರ್ಚನ್ನು ನಾವು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ನೀನು ಗೆದ್ದ ಮೇಲೆ ನಿನ್ನ ಓಟು ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಇರಬೇಕು” ಎಂದು ಗೌಡರು ಹೇಳಿದರು.
ಶಿವಮ್ಮ ತನ್ನ ಬಡತನದ ಕಾರಣದಿಂದ ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿಲ್ಲಲು ಹಿಂಜರಿದಾಗ, ಗೌಡರು ಇದೊಂದು ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶವೆಂದು ಹೇಳಿ ಅವಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಗೌಡರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಇತರರೂ ಅವಳ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿದರು. “ಮನಿಬಾಗಿಲಿನವರೆಗೆ ಬಂದ ಲಕ್ಷ್ಮಿಗೆ ಕಾಲಿನಿಂದ ಒದೆಯಬಾರದು; ಹೂ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೋ” ಎಂದು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು.
ಗೌಡರ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಶಿವಮ್ಮನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಜಾತಿಯವರ ಬಗ್ಗೆ ನಾಯಕತ್ವದ ಭಾವನೆ ಮೂಡಿತು. ಬಾಳವ್ವ ಗೆದ್ದರೆ ತನ್ನ ಕೇರಿಯ ಮುಖಂಡತ್ವಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಆಲೋಚನೆಯೂ ಅವಳ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಬದಲಿಸಿತು. ಕೊನೆಗೆ ಬೇರೆ ದಾರಿ ಕಾಣದೆ “ನಿಮ್ಮಿಷ್ಟ ಗೌಡ್ರೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿಲ್ಲಲು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದಳು.
ಹೀಗೆ ಬಡತನ, ಜಾತಿ ರಾಜಕೀಯ, ಬಾಳವ್ವನ ಮೇಲಿನ ಸ್ಪರ್ಧಾಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಗೌಡರ ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡ—ಈ ಎಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಶಿವಮ್ಮ ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿಲ್ಲಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಳು.
6. ಎಲೆಕ್ಷನ್ಗೆ ನಿಂತ ಶಿವಮ್ಮನ ಬಳಿ ಜನರು ಇಟ್ಟ ಬೇಡಿಕೆಗಳೇನು?
ಉತ್ತರ : ಶಿವಮ್ಮ ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿಂತ ಸುದ್ದಿ ಕೇರಿಯ ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿದ ತಕ್ಷಣ, ಅನೇಕ ಜನರು ಅವಳ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟರು. ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವಮ್ಮಗೆ ಮತ ಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಕೇರಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ವಿವಿಧ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಿಕೊಡಬೇಕು ಎಂದು ಕೇಳಿದರು.
ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಮತಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಶಿವಮ್ಮ ಗೆದ್ದರೆ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಒಂದು ಎಮ್ಮೆ ಕೊಡಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಬೇಡಿಕೆ ಇಟ್ಟರು. ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಎಮ್ಮೆ ಬೇಡವೆಂದು, ಎಂಟು–ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಸಾಲವನ್ನು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಮಾಡಿಸಿಕೊಡಬೇಕು ಎಂದು ಕೇಳಿದರು.
ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ತಾವು ಐದಾರು ಜನ ಬಡವರಾಗಿದ್ದು, ತಮಗೆ ಮನೆ ಕಟ್ಟಿಸಿಕೊಡಬೇಕು ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಂಡರು. ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಶಿವಮ್ಮನ ಮುಂದೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಶಿವಮ್ಮನ ಕೇರಿಯ ಜನರು ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಕೇರಿಯ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟರು. ಕೇರಿಯಲ್ಲಿ ಬಾವಿ ಇಲ್ಲ, ಬೋರ್ವೆಲ್ ಇಲ್ಲ, ನಾಲೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಈ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೇರಿಗೆ ಒದಗಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು.
ಶಂಕ್ರುವಿನ ಸ್ನೇಹಿತರು ಕೂಡ ಶಿವಮ್ಮ ಗೆದ್ದರೆ ಚುನಾವಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಿಂದಿ ಕುಡಿಯಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಶಿವಮ್ಮನ ಚುನಾವಣೆಯು ಜನರ ವಿವಿಧ ಆಸೆ–ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಶಿವಮ್ಮನ ಬಳಿ ಜನರು ಎಮ್ಮೆ, ಸಾಲ, ಮನೆ, ಬಾವಿ, ಬೋರ್ವೆಲ್, ನಾಲೆ ಹಾಗೂ ಇತರ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿಕೊಡಬೇಕೆಂದು ಬೇಡಿಕೆ ಇಟ್ಟರು. ಇದರಿಂದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಡ ಜನರ ಅಗತ್ಯಗಳು, ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಸ್ವಾರ್ಥದ ಮನೋಭಾವ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.
7. ಶಿವಮ್ಮನ ವಿರುದ್ಧ ಬಾಳವ್ವ ನಿಂತಾಗ ಎಲೆಕ್ಷನ್ ಬಿಸಿ ಹೇಗೆ ಜೋರಾಯಿತು?
ಉತ್ತರ : ಶಿವಮ್ಮನ ವಿರುದ್ಧ ಬಾಳವ್ವ ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿಂತಾಗ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಯ ವಾತಾವರಣ ಬಹಳ ಬಿಸಿಯಾಯಿತು. ಶಿವಮ್ಮ ಮತ್ತು ಬಾಳವ್ವ ಇಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕೇರಿಯ ಜನರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡು ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಪರಸ್ಪರ ಪೈಪೋಟಿಗೆ ಇಳಿದರು.
ಚುನಾವಣೆಯ ಪ್ರಚಾರದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಐದಾರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳವರು ಸಿಂದಿಯನ್ನು ಹಂಚಿ ಜನರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಡೆ ಸೆಳೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಕುಡಿದ ಮತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಶಿವಮ್ಮ ಮತ್ತು ಬಾಳವ್ವನ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಪರಸ್ಪರ ಜಗಳವಾಡಿ, ಹೊಡೆದಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೂ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಚುನಾವಣೆಯ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತಷ್ಟು ಉದ್ವಿಗ್ನಗೊಂಡಿತು.
ಗೌಡರು ಕೇರಿಗೆ ಬಂದು ಜನರಿಗೆ ಶಾಂತಿಯಿಂದ ಇರಬೇಕು, ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಆಟದಂತೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಜಗಳ ಮಾಡಬಾರದು ಎಂದು ಬುದ್ಧಿವಾದ ಹೇಳಿದರು. ಆದರೆ ಗೌಡರ ಮುನಿಮನು ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಶಂಕ್ರು ಮತ್ತು ಅವನ ಸಂಗಡಿಗರನ್ನು ಕರೆದು ಲಾಟಿಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಏನು ಮಾಡಿದರೂ ತಾವು ಅವರ ಹಿಂದೆ ಇರುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದನು.
ಹೀಗಾಗಿ ಗೌಡರು ಹೊರಗೆ ಶಾಂತಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಮುನಿಮನು ಒಳಗೊಳಗೆ ಗಲಾಟೆ ಮತ್ತು ಬಲಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳ ನಡುವೆ ಜಾತಿ, ಕೇರಿ ಮತ್ತು ಗುಂಪಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಉಂಟಾಯಿತು.
ಕೊನೆಗೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಳವ್ವ ಸೋತು ಶಿವಮ್ಮ ಗೆದ್ದಳು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ನಡುವಿನ ಪೈಪೋಟಿ, ಬೆಂಬಲಿಗರ ಜಗಳ, ಸಿಂದಿಯ ಹಂಚಿಕೆ, ಗುಂಪು ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದ ಶಿವಮ್ಮ ಮತ್ತು ಬಾಳವ್ವನ ನಡುವಿನ ಚುನಾವಣೆಯ ಬಿಸಿ ತೀವ್ರಗೊಂಡಿತು.
8. ಸರ್ಕಾರ ಮಹಿಳಾ ಸರಪಂಚರಿಗೆ ಟ್ರೇನಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ಏನೇನು ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟರು?
ಉತ್ತರ : ಶಿವಮ್ಮ ಸರಪಂಚಳಾದ ನಂತರ ಸರ್ಕಾರವು ಎಲ್ಲಾ ಮಹಿಳಾ ಸರಪಂಚರಿಗೆ ಐದು ದಿನಗಳ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿತು. ಈ ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಸರಪಂಚರು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ಮಹತ್ವದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು.
ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಓದು–ಬರಹ ತಿಳಿದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಬಹುದು ಎಂಬ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಶಿವಮ್ಮನಂತಹ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅಕ್ಬರ್ ಬಾದಶಹನಿಗೆ ಓದಲು–ಬರೆಯಲು ಬಾರದಿದ್ದರೂ ಆತ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಡಿದ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಶಿವಮ್ಮಗೆ ತನ್ನ ಅನಕ್ಷರಸ್ಥತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದ ಕೀಳರಿಮೆ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು.
ಅಲ್ಲದೆ, ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಲೀಡರ್ಗಳು ಮತ್ತು ದಲ್ಲಾಳಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಸರಪಂಚರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ನಂಬದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಷಯವನ್ನೂ ಖುದ್ದಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ನಂತರ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು.
ಪಂಚಾಯಿತಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿ ನಂಬಬಾರದು; ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ನಿಜವಾದ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತಿವೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಸರಪಂಚರು ಸ್ವತಃ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು.
ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಹಿಳಾ ಸರಪಂಚರೂ ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಮದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಯ ಉದ್ಧಾರಕರಾಗಬೇಕು ಎಂದು ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲಾಯಿತು.
ಈ ತರಬೇತಿಯಿಂದ ಶಿವಮ್ಮನಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಮೊದಲು ತನ್ನ ಮನೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲೇ ಮುಳುಗಿದ್ದ ಅವಳ ಗಮನವು ನಂತರ ಊರು, ಪಂಚಾಯಿತಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮಾಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿತು
9. ಶಿವಮ್ಮ ಎಲೆಕ್ಷನ್ಗೆ ನಿಂತು ಗೆದ್ದು ಬಂದ ಬಗೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿ
ಉತ್ತರ : ಶಿವಮ್ಮ ಬಡ ಕೂಲಿಕಾರ್ಮಿಕ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದು, ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿಲ್ಲುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತಾಳೆ. ತನ್ನಂತಹ ಬಡವರಿಗೆ ಚುನಾವಣೆಯ ಅಗತ್ಯವೇನು, ದುಡಿದು ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಕಷ್ಟವಾಗಿರುವಾಗ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಹಣ ಖರ್ಚು ಮಾಡುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂದು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ಗೌಡರು ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಶಿವಮ್ಮನನ್ನು ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಗೌಡರ ಮುನಿಮನು ಶಿವಮ್ಮನಿಗೆ ಬಂದು, ಇವತ್ತು ಸಂಜೆಯೊಳಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು; ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಬಲಗೇರಿಯ ಬಾಳವ್ವನನ್ನು ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬಾಳವ್ವ ಶಿವಮ್ಮನ ಜನ್ಮದ್ವೇಷಿಯಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ, ಅವಳು ಗೆದ್ದರೆ ತನ್ನ ಕೇರಿಯ ಮುಖಂಡತ್ವಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆಯಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಭಯ ಶಿವಮ್ಮನಿಗೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ನಂತರ ಗೌಡರು ಶಿವಮ್ಮನನ್ನು ಕರೆಸಿ ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿಲ್ಲುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಚುನಾವಣೆಯ ಖರ್ಚನ್ನು ತಾವೇ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಹಾಗೂ ಗೆದ್ದ ನಂತರ ಶಿವಮ್ಮನ ಮತ ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಇರಬೇಕೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಗೌಡರು ಮತ್ತು ಅವರ ಜನರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದಾಗ ಶಿವಮ್ಮ ಕೊನೆಗೆ “ನಿಮ್ಮಿಷ್ಟ ಗೌಡ್ರೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿಲ್ಲಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ.
ಶಿವಮ್ಮ ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿಂತ ಸುದ್ದಿ ಕೇರಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಜನರು ಅವಳ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಎಮ್ಮೆ ಕೊಡಿಸಬೇಕು, ಕೆಲವರು ಸಾಲ ಮಾಡಿಸಬೇಕು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಮನೆ, ಬಾವಿ, ಬೋರ್ವೆಲ್ ಮತ್ತು ನಾಲೆ ಮಾಡಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಶಂಕ್ರುವಿನ ಬಳಗವೂ ಶಿವಮ್ಮನನ್ನು ಗೆಲ್ಲಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಬಾಳವ್ವ ಕೂಡ ಶಿವಮ್ಮನ ವಿರುದ್ಧ ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾಳೆ. ಇದರಿಂದ ಎರಡೂ ಕೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಯ ಬಿಸಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳವರು ಜನರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಡೆ ಸೆಳೆಯಲು ಸಿಂದಿ ಹಂಚುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವೆಡೆ ಬೆಂಬಲಿಗರ ನಡುವೆ ಜಗಳ ಮತ್ತು ಹೊಡೆದಾಟವೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಗೌಡರು ಹೊರಗೆ ಶಾಂತಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಿದರೂ, ಅವರ ಮುನಿಮನು ಒಳಗೊಳಗೆ ಶಿವಮ್ಮನ ಬೆಂಬಲಿಗರಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ತುಂಬುತ್ತಾನೆ.
ಕೊನೆಗೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಳವ್ವ ಸೋತು, ಶಿವಮ್ಮ ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾಳೆ. ಶಿವಮ್ಮನ ಗೆಲುವಿನ ಹಿಂದೆ ಗೌಡರ ರಾಜಕೀಯ ತಂತ್ರ, ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಕೇರಿ ಆಧಾರಿತ ಮತಗಳ ಒಗ್ಗಟ್ಟು, ಬಾಳವ್ವನ ವಿರುದ್ಧದ ವಿರೋಧ ಹಾಗೂ ಬೆಂಬಲಿಗರ ಪ್ರಚಾರ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಹೀಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಡ ಕೂಲಿಕಾರ್ಮಿಕ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದ ಶಿವಮ್ಮ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಸದಸ್ಯಳಾಗಿ, ನಂತರ ಸರಪಂಚಳಾಗುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾಳೆ.
10. ಸರಪಂಚಳಾದ ನಂತರ ಶಿವಮ್ಮ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಸರಗೊಂಡಳು?
ಉತ್ತರ : ಶಿವಮ್ಮ ಬಡ ಕೂಲಿಕಾರ್ಮಿಕ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದು, ಗೌಡರ ರಾಜಕೀಯ ತಂತ್ರದಿಂದ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಯ ಸದಸ್ಯಳಾದಳು. ನಂತರ ಸರ್ಕಾರದ ಮೀಸಲಾತಿಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವಳು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಯ ಸರಪಂಚಳಾದಳು. ಸರಪಂಚಳಾದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಶಿವಮ್ಮಗೆ ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷವಾಯಿತು. ತನ್ನಂತಹ ಬಡ ಮತ್ತು ಕೆಳಜಾತಿಯ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬಳು ಊರಿನ ಎಲ್ಲ ಜನರ ಮುಂದೆ ಕುಳಿತು ಸರಪಂಚಳಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವುದು ಅವಳಿಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ದಿನಗಳು ಕಳೆದಂತೆ ಸರಪಂಚಗಿರಿಯ ಹಿಂದಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಅವಳಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗತೊಡಗಿದವು.
ಸರಪಂಚಳಾದ ನಂತರ ಶಿವಮ್ಮಗೆ ಗೌರವ ಸಿಕ್ಕರೂ, ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಧಿಕಾರ ಮಾತ್ರ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಗೌಡರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮುನಿಮರು ಅವಳ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಅವರು ಹೇಳಿದಂತೆ ಸಹಿ ಮಾಡಬೇಕು, ಅವರು ಸೂಚಿಸಿದವರಿಗೇ ಸರ್ಕಾರದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು ಎಂಬ ಒತ್ತಡ ಶಿವಮ್ಮನ ಮೇಲೆ ಇತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಅವಳು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ತುಂಬಾ ಬೇಸರಗೊಂಡಳು.
ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಅವಳ ಗಂಡ ಶಂಕ್ರು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಸರಪಂಚಳ ಗಂಡ ಎಂಬ ಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತಿರುಗಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಉಚಿತವಾಗಿ ಸಿಗುವ ಸಿಂದಿಯನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾ, ಇತರರಿಂದ ಹಣ ಪಡೆದು ಜೀವನ ನಡೆಸತೊಡಗಿದನು. ಇದರಿಂದ ಮನೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹದಗೆಟ್ಟಿತು. ಶಿವಮ್ಮನಿಗೆ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಅನ್ನ ಕೊಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ಕೊನೆಗೆ ಅವಳೇ ಮತ್ತೆ ಕೂಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕಾಯಿತು. ಸರಪಂಚಳಾಗಿದ್ದರೂ ಬೇರೆಯವರ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಕೂಲಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಸ್ಥಿತಿ ಅವಳಿಗೆ ತುಂಬಾ ನೋವು ಮತ್ತು ಮುಜುಗರ ಉಂಟುಮಾಡಿತು.
ಪಂಚಾಯಿತಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಗೌಡರು ತಯಾರಿಸಿದ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತಂದು ಅದಕ್ಕೆ ಶಿವಮ್ಮ ಸಹಿ ಹಾಕಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬಡವರ ಬದಲಿಗೆ ಸ್ಥಿತಿವಂತರು ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳೇ ಇದ್ದವು. ಇದನ್ನು ಅರಿತ ಶಿವಮ್ಮ ಅನ್ಯಾಯದ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದಳು. ಇದರಿಂದ ಗೌಡರು, ಮುನಿಮರು ಮತ್ತು ಶಂಕ್ರು ಅವಳ ಮೇಲೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಒತ್ತಡ ಹೇರಿದರು.
ಶಿವಮ್ಮ ಬಡವರ ಪರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಗೌಡರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹಾಳಾಗುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಯಿತು. ತನ್ನನ್ನು ನಂಬಿದ ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬೇಕೋ ಅಥವಾ ಗೌಡರ ಮಾತು ಕೇಳಬೇಕೋ ಎಂಬ ಧರ್ಮಸಂಕಟ ಅವಳನ್ನು ಕಾಡಿತು. ಒಂದು ಕಡೆ ಕುಟುಂಬದ ಹಸಿವು, ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮತ್ತು ಗೌಡರ ಒತ್ತಡ, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಬಡ ಜನರ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅವಳ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಭಾರವಾದವು.
ಕೊನೆಗೆ ಈ ಎಲ್ಲ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬೇಸತ್ತ ಶಿವಮ್ಮ ಸರಪಂಚಗಿರಿಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಳು. ಹೀಗಾಗಿ ಸರಪಂಚ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ದೊರೆತ ಗೌರವಕ್ಕಿಂತ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಬಂದ ಒತ್ತಡ, ಅನ್ಯಾಯ, ಕುಟುಂಬದ ಬಡತನ ಮತ್ತು ಪುರುಷಾಧಿಕಾರವೇ ಶಿವಮ್ಮನನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬೇಸರಗೊಳಿಸಿತು.
11. ‘ಹರಿದ ಕಾಗದದ ಚೂರುಗಳು’ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬಡತನ, ಜಾತಿವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಪುರುಷಾಧಿಕಾರ ಹೇಗೆ ಚಿತ್ರಣಗೊಂಡಿದೆ? ವಿಮರ್ಶಿಸಿ.
ಉತ್ತರ : ಶಿವಕುಮಾರ ನಾಗವಾರರ ‘ಹರಿದ ಕಾಗದದ ಚೂರುಗಳು’ ಕಥೆಯು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮಾಜದ ನೈಜ ಬದುಕನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬಡತನ, ಜಾತಿವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಪುರುಷಾಧಿಕಾರಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡು ಬಡ ಮಹಿಳೆಯ ಬದುಕನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ದೂಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಲೇಖಕರು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಬಡತನದ ಚಿತ್ರಣ:
ಕಥೆಯ ನಾಯಕಿ ಶಿವಮ್ಮ ಬಡ ಕೂಲಿಕಾರ್ಮಿಕ ಮಹಿಳೆ. ದಿನಗೂಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸಾಕುವುದು ಅವಳ ಜೀವನ. ಐದು ರೂಪಾಯಿ ಕೂಲಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಅವಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಕ್ಕಳ ಶಾಲಾ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಕೊಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ಅವಳು ಸಂಕಷ್ಟಪಡುತ್ತಾಳೆ. ಒಂದು ಎಮ್ಮೆ ಸಾಕುವುದಕ್ಕೂ, ಮತ್ತೊಂದು ಎಮ್ಮೆ ಖರೀದಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಹಣವಿಲ್ಲ. ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿಂತಾಗ ಜನರು ಎಮ್ಮೆ, ಸಾಲ, ಮನೆ, ಬಾವಿ, ಬೋರ್ವೆಲ್ ಮುಂತಾದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸರಪಂಚಳಾದ ನಂತರವೂ ಮನೆಯಲ್ಲಿನ ಬಡತನ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವಳ ಗಂಡ ಕೆಲಸ ಬಿಟ್ಟು ಕುಡಿತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದಾಗ ಕುಟುಂಬದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹದಗೆಡುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಗೆ ಸರಪಂಚಳಾಗಿದ್ದರೂ ಶಿವಮ್ಮ ಬೇರೆಯವರ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಕೂಲಿ ಮಾಡುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಬಡತನದ ಕರಾಳತೆಯನ್ನು ಕಥೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಜಾತಿವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಚಿತ್ರಣ:
ಶಿವಮ್ಮ ಕೆಳಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದವಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವಳ ಬದುಕಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿಯೂ ಜಾತಿಯ ಪ್ರಭಾವ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅವಳ ಹಣೆಗೆ ಕುಂಕುಮ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಗೌಡತಿ ಗದರಿಸುವುದು, ಕಿರಿಸ್ತಾನಳಾದರೆ ಹೊಲದ ಕೆಲಸ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಭಯ ಮೂಡಿಸುವುದು ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಒತ್ತಡವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಕೇರಿ ಆಧಾರಿತ ಮತಗಳ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಗೌಡರು ಶಿವಮ್ಮನನ್ನು ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸರಪಂಚ ಸ್ಥಾನವೂ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಶಿವಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ಆಕೆಯ ಜಾತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಜಾತಿ ರಾಜಕೀಯದ ಸಾಧನವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಲೇಖಕರು ವಿಮರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪುರುಷಾಧಿಕಾರದ ಚಿತ್ರಣ:
ಶಿವಮ್ಮ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದು ಸರಪಂಚಳಾದರೂ, ನಿಜವಾದ ಅಧಿಕಾರ ಅವಳ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಗೌಡರು ಮತ್ತು ಮುನಿಮರು ಅವಳಿಂದ ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವಳು ಯಾರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯ ನೀಡಬೇಕು, ಯಾವ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನೂ ಅವರೇ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಅವಳು ವಿರೋಧಿಸಿದಾಗ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಬೆದರಿಕೆ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಅವಳ ಗಂಡ ಶಂಕ್ರು ಸರಪಂಚಳ ಗಂಡನಾಗಿರುವುದನ್ನು ತನ್ನ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ವಿಷಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಅವಳ ಮೇಲೆ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡುವುದು, ಬೈಯುವುದು, ಹೊಡೆಯುವುದು ಮುಂತಾದವು ಪುರುಷಾಧಿಕಾರದ ಕ್ರೂರ ಮುಖವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಬಡತನವು ಶಿವಮ್ಮನನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿದರೆ, ಜಾತಿವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅವಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ; ಪುರುಷಾಧಿಕಾರವು ಅವಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂರು ಅಂಶಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುತ್ತಾ ಶಿವಮ್ಮ ತನ್ನ ಆತ್ಮಗೌರವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು ಕಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.
.
