ಸಖೀಗೀತ
ಎಚ್. ನಾಗವೇಣಿ
ಸಮಗ್ರ ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಭ್ಯಾಸ ಕೈಪಿಡಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ
೧. ಪಾಠದ ಪರಿಚಯ (Introduction to the Lesson)
'ಸಖೀಗೀತ' ಎಂಬುದು ಖ್ಯಾತ ಲೇಖಕಿ ಎಚ್. ನಾಗವೇಣಿ ಅವರ 'ಮೀಯುವ ಆಟ' ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಥಾಸಂಕಲನದಿಂದ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾದ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಕರುಣಾರ್ದ್ರ ಹಾಗೂ ಭಾವಪೂರ್ಣ ಕಥಾಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಥೆಯು 'ಕಥೆಯೊಳಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಕಥೆ' (Frame Narrative / ಚೌಕಟ್ಟು ಕಥೆ) ಎಂಬ ಅಪೂರ್ವ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ತಂತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ಸೌಂದರ್ಯಮಯ ಸಂಜೆಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ, ಸಮುದ್ರದ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕರಾದ ಮಾದೇಗೌಡರು (ಗೌಡ ಮಾಸ್ಟರ್) ತಮ್ಮ ಪ್ರಿಯ ಮಡದಿ ಸಿರಿದೇವಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ರಸವತ್ತಾಗಿ ಕಥೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಈ ವಾಚನ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ನಿರೂಪಣೆಯ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬಯಲುಸೀಮೆಯ ವೃದ್ಧ ಬಡಕವಿಯೊಬ್ಬರ ದಾಂಪತ್ಯ ಜೀವನ, ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಎತ್ತರ, ಅವರ ಬಡತನದ ತಾಪತ್ರಯ ಹಾಗೂ ಉಡುಪಿಯ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ಕವಿಪತ್ನಿಯ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಷವಾದ ತೀವ್ರ ಆಸೆಯ ದಾರುಣ ಚಿತ್ರಣವಿದೆ. ಆಸೆ ಇದ್ದರೂ ಬಡತನ ಹಾಗೂ ವಾಹನದ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶದ ಅಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಉಡುಪಿಗೆ ಹೋಗಲಾಗದೆ, ತದನಂತರ ಲಕ್ವ ಪೀಡಿತಳಾಗಿ ಪತ್ನಿ ಮರಣ ಹೊಂದುತ್ತಾಳೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವೃದ್ಧ ಕವಿಯು ತನ್ನ ಮೃತ ಪತ್ನಿಯ ಪ್ರಿಯವಾದ 'ಕಪ್ಪು ಚಾಳೀಸನ್ನು' (ಕನ್ನಡಕವನ್ನು) ಉಡುಪಿಯ ಕನಕನ ಕಿಂಡಿಯ ಮುಂದೆ ಹಿಡಿದು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವಳ ಕೊನೆಯ ಆಸೆಯನ್ನು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಈಡೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಥೆಯು ಪ್ರೀತಿ, ತ್ಯಾಗ, ಬಡತನದ ನಿರಾಸೆ ಹಾಗೂ ಮಾನವೀಯ ಭಕ್ತಿಭಾವಗಳ ದಿವ್ಯ ಸಂಗಮವಾಗಿದೆ.
೨. ಲೇಖಕರ ಪರಿಚಯ (Author Introduction)
ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದ ಪ್ರಮುಖ ಲೇಖಕಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಎಚ್. ನಾಗವೇಣಿ ಅವರ ಲೇಖಕ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ:
ಲೇಖಕರ ಹೆಸರು ಎಚ್. ನಾಗವೇಣಿ (H. Nagaveni)
ಜನನ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳ ೧೯೬೨ರಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿನ ಹೊನ್ನಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.
ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಿ ಮಾಹಿತಿ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ (M.Lib.I.Sc.) ಗಳಿಸಿದರು. ಕೋಲ್ಕತಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಪರಾಮರ್ಶನ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಹಂಪಿಯ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಗ್ರಂಥಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಬರವಣಿಗೆಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಹೊಸ ಕಥನ ಶೈಲಿಯನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಇವರು, ಕರಾವಳಿ ಹಾಗೂ ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಿಸರವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಆಪ್ತವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು ಕಾದಂಬರಿ: 'ಗಾಂಧಿ ಬಂದ'
ಇತರ ಕೃತಿಗಳು: 'ನಾಲ್ಕನೇ ನೀರು', 'ಮೀಯುವ ಆಟ' (ಕಥಾಸಂಕಲನ).
ಆಕರ ಗ್ರಂಥ ಪ್ರಸ್ತುತ 'ಸಖೀಗೀತ' ಎಂಬ ಪಾಠವನ್ನು ಎಚ್. ನಾಗವೇಣಿ ಅವರ 'ಮೀಯುವ ಆಟ' ಎಂಬ ಕಥಾಸಂಕಲನದಿಂದ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
೩. ಪಾಠದ ಹಿನ್ನೆಲೆ (Background of the Lesson)
ಈ ಕಥೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯು ವಾಸ್ತವ ಘಟನೆಯೊಂದರ ಸೃಜನಶೀಲ ರೂಪಾಂತರವಾಗಿದೆ. ಪೆರ್ಮುದೆಯ ಗೋವಿಂದಭಟ್ಟರು ಕೆಂಜಾರುವಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನೈಜ ಘಟನೆಯೊಂದನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದರು. ಆ ಘಟನೆಯು ಕೇಳುಗರ ಅಂತಃಕರಣವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕಲಕುವಂತಿತ್ತು. ಆ ಘಟನೆಯನ್ನು ಘಟ್ಟದ ಮಾಸ್ಟರ್ ಮಾದೇಗೌಡರು ತಮ್ಮ 'ಚಿಂತನೆಯ ಕುಲುಮೆ'ಯಲ್ಲಿ ಕಾಯಿಸಿ, ಕನಲಿಸಿ, ಅತ್ಯಂತ ಕಲಾತ್ಮಕವಾದ ಕಥೆಯಾಗಿ ರೂಪ ನೀಡಿದರು.
ಬಯಲುಸೀಮೆಯ ವೃದ್ಧ ಗಾರುಡಿಗ ಕವಿಗೆ ಕರಾವಳಿಯ ಕಡಲೆಂದರೆ ಪ್ರಾಣ. ಆದರೆ ಕಿತ್ತುತಿನ್ನುವ ಬಡತನದಿಂದಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಪದೇ ಪದೇ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಉಡುപಿಯ ಅಷ್ಟಮಠಗಳ ಪರ್ಯಾಯ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಗೋಷ್ಠಿ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯಗೋಷ್ಠಿ ಏರ್ಪಾಡಾದಾಗ, ಕವಿಯನ್ನು ಕರೆತರಲು ಪರ್ಯಾಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ವಾಹನ ಕಾರು ಬಯಲುಸೀಮೆಗೆ ತೆರಳುತ್ತದೆ. ಈ ಘಟನೆಯು ಕವಿ ಮತ್ತು ಕವಿಪತ್ನಿಯ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದ ತೀವ್ರ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಏರಿಳಿತಗಳು ಹಾಗೂ ನಿರಾಸೆಗಳೇ ಈ ಕಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.
೪. ಸರಳ ವಿವರಣೆ (Simple Narrative Summary)
ಕಥೆಯ ಪೂರ್ಣ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ:
ಅ. ಕಡಲತೀರದಲ್ಲಿ ಕಥೆಯ ಆರಂಭ:
ಸಂಜೆಯ ಬೈಗುಗೆಂಪು ನಸುಗಪ್ಪಿಗೆ ವಾಲುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ, ಮಾದೇಗೌಡರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮಡದಿ ಸಿರಿದೇವಿ ಕಡಲ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕೂತಿದ್ದರು. ಗೌಡ ಮಾಸ್ಟರ್ರವರು ನೈಜ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ರಕ್ತ-ಮಾಂಸ ತುಂಬಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಕಥೆ ಹೇಳುವ ಕೌಶಲ ಉಳ್ಳವರಾಗಿದ್ದರು. ಗೌಡ ಮಾಸ್ಟರ್ ತಮ್ಮ ಕಥಾಪೀಠಿಕೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾ, ಬಯಲುಸೀಮೆಯ ಜನಪದ ಪ್ರಾಸ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮೋಡಿ ಮಾಡುವ ವೃದ್ಧ ಕವಿಯ ಬಡತನ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯಪಕ್ವತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಆ. ಆಹ್ವಾನ ಮತ್ತು ಕವಿಪತ್ನಿಯ ಆಸೆ:
ಉಡುಪಿಯ ಅಷ್ಟಮಠಗಳ ಪರ್ಯಾಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯಗೋಷ್ಠಿಗೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಲು ಬಯಲುಸೀಮೆಯ ಕವಿಗೆ ಉಡುಪಿಯಿಂದ ಆಹ್ವಾನ ಬರುತ್ತದೆ. ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಕಾರು ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದಾಗ, ಬಡತನದಲ್ಲೇ ಬದುಕಿದ ಕವಿಪತ್ನಿಯ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ದರ್ಶನ ಮಾಡುವ ಅಪಾರ ಆಸೆ ಚಿಗುರುತ್ತದೆ. ಕವಿಯು ಹೆಂಡತಿಯ ಬೆನ್ನು ತಡವಿ ಈ ಬಾರಿ ಖಂಡಿತ ಉಡುಪಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವುದಾಗಿ ಮಾತು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ದಂಪತಿಗಳು ಬಟ್ಟೆಬರೆ, ರೊಟ್ಟಿ, ಚಟ್ನಿಪುಡಿಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಕಾರಿಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಾರೆ.
ಇ. ಕ್ರೂರ ನಿರಾಸೆ ಮತ್ತು ಕವಿಯ ನಿರ್ಗಮ:
ನಿಗದಿತ ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಡವಾಗಿ ಬಂದ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಘಟಕರು ಹಾಗೂ ಕಡಲೂರು ಮಂದಿ ಕಿಕ್ಕಿರಿದು ತುಂಬಿದ್ದರು. ಕವಿಯ ಸಣ್ಣ ದೇಹಕ್ಕಷ್ಟೇ ಜಾಗವಿತ್ತು. ಪತ್ನಿಗೆ ಸ್ಥಳವಿಲ್ಲದ್ದು ಕಂಡು ದಂಪತಿಗಳ ಹೃದಯ ಒಡೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕವಿಪತ್ನಿ ಕಣ್ಣೀರಿಡುತ್ತಾ ಅಡುಗೆ ಮನೆ ಸೇರಿದಾಗ, ಕವಿಯು ಅಸಹಾಯಕತೆಯಿಂದ 'ನನ್ನ ಜೀವ ಇಲ್ಲೇ ಬಿಟ್ಟು ಹೊಂಟೀನಿ, ಮುಂದಿನ ಬಾರಿ ಖಂಡಿತ ಉಡುಪಿಗೆ ಹೋಗೋಣ' ಎಂದು ಸಾಂತ್ವನ ಹೇಳಿ ಭಾರವಾದ ಎದೆಯಿಂದ ಒಬ್ಬರೇ ಉಡುಪಿಗೆ ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ.
ಈ. ಲಕ್ವ ಮತ್ತು ಪತ್ನಿಯ ಮರಣ:
ಉಡುಪಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮುಗಿಸಿ ಬಂದ ಕವಿಗೆ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಉಡುಪಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಹಣ ಜೋಡಿಸುವುದೇ ಮುಖ್ಯ ಗೀಳಾಗುತ್ತದೆ. ಕವಿಯ ಕಾವ್ಯಮಾಲೆಗೆ ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ പുರಸ್ಕಾರ ಲಭಿಸಿ, ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಧನಕನಕ ಒದಗಿಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಉಡುಪಿಗೆ ಹೊರಡುವ ದಿನಾಂಕ ನಿಗದಿಯಾಗುವಷ್ಟರಲ್ಲಿಯೇ ಕವಿಪತ್ನಿಗೆ ಲಕ್ವ (ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು) ಬಡಿದು, ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದು ಕೊನೆಗೆ ಕೃಷ್ಣದರ್ಶನ ಪಡೆಯಲಾಗದೆಯೇ ಮಣ್ಣಾಗುತ್ತಾಳೆ.
ಉ. ಚಾಳೀಸಿನ ಮೂಲಕ ಕೃಷ್ಣ ದರ್ಶನ:
ವರ್ಷದ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಪರ್ಯಾಯ ಬಂದಾಗ ಸಂಘಟಕರು ಕವಿಯನ್ನು ಉಡುಪಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ. ಹೊರಡುವ ಮುನ್ನ ಕವಿಯು ತಮ್ಮ ಕೋಟಿನ ಬಲಜೇಬಿನಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ 'ಕಪ್ಪು ಚಾಳೀಸನ್ನು' (ಕನ್ನಡಕ) ಭದ್ರವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಪತ್ನಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅವಳ ಪ್ರಿಯವಾದ ಚಾಳೀಸಿಗೆ ಕೃಷ್ಣದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸಿದರೆ ಪತ್ನಿಗೇ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸಿದಷ್ಟು ಆತ್ಮತೃಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ ಕವಿಯು, ಉಡುಪಿಯ ಕನಕನ ಕಿಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಚಾಳೀಸಿನ ಮೂಲಕ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕಣ್ಣು ಸೋಲುವಷ್ಟು ದಿಟ್ಟಿಸಿ ತಮ್ಮ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.
೫. ಮುಖ್ಯ ಆಶಯಗಳು (Main Themes & Core Values)
• ೧. ಸಾಂಸಾರಿಕ ಪ್ರೀತಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ:
ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಹಣ ಅಥವಾ ಚಿನ್ನಾಭರಣಗಳಂತಹ ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳಿಗಿಂತ ದಾಂಪತ್ಯದ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಷ ಪ್ರೀತಿ, ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ ಹಾಗೂ ಒಡನಾಟವೇ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದದ್ದು ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಕಥೆ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ.
• ೨. ಬಡತನದ ಕ್ರೂರತೆ ಮತ್ತು ಅಸಹಾಯಕತೆ:
ಕಿತ್ತುತಿನ್ನುವ ಬಡತನವು ಮನುಷ್ಯನ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಆಸೆಗಳನ್ನೂ ಹೇಗೆ ಚಿವುಟಿ ಹಾಕುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ವಿಧಿಯ ಆಟದ ಮುಂದೆ ಬಡವರ ಬಯಕೆಗಳು ಹೇಗೆ ಅಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ದಾರುಣ ಚಿತ್ರಣ ಇಲ್ಲಿದೆ.
• ೩. ಅಮರ ಪ್ರೇಮದ ಸಂಕೇತ (ಚಾಳೀಸು):
ಪತ್ನಿ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅವಳ ನೆನಪು ಮತ್ತು ಅವಳ ಚಾಳೀಸಿನ ಮೂಲಕ ಕೃಷ್ಣದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸುವ ಕವಿಯ ಕೃತ್ಯವು, ದೇಹ ಮಣ್ಣಾದರೂ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಅಮರ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
೬. ಪಾತ್ರಗಳ ಪರಿಚಯ (Character Profiles)
ಪಾತ್ರದ ಹೆಸರು ಪಾತ್ರದ ಸ್ವಭಾವ ಹಾಗೂ ವಿವರಣೆ
ಮಾದೇಗೌಡ (ಗೌಡ ಮಾಸ್ಟರ್) ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕರು ಹಾಗೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಥೆಗಾರರು. ತಾವು ಕಂಡ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಣ ತುಂಬಿ, ರಕ್ತ-ಮಾಂಸ ನೀಡಿ, ಅತ್ಯಂತ ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿಯಾಗಿ ಕಥೆ ಹೇಳುವ ಕಲಾವಿದ ಮನಸ್ಸಿನವರು.
ಸಿರಿದೇವಿ ಗೌಡ ಮಾಸ್ಟರ್ರವರ ಪ್ರಿಯ ಮಡದಿ, ಶ್ರೀಮಂತ ಗುತ್ತಿನ ಶೆಟ್ಟರ ಮಗಳು. ಗಂಡನ ಕಥನ ಕೌಶಲ ಹಾಗೂ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಸೋತು ಬಂದವಳು. ಸಹೃದಯತೆಯಿಂದ ಕಥೆ ಆಲಿಸುವ ಭಾವಜೀವಿ.
ಬಯಲುಸೀಮೆಯ ಬಡಕವಿ ಕಾವ್ಯ ಗಾರುಡಿಗ, ಅಪಾರ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಎತ್ತರವುಳ್ಳ ವೃದ್ಧ ಕವಿ. ಭೀಕರ ಬಡತನದಲ್ಲೂ ಸ್ವಚ್ಛಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸುವವರು, ಹೆಂಡತಿಯ ಮೇಲೆ ಜೀವವನ್ನೇ ಇಟ್ಟಿರುವ ಭಾವುಕ ಪ್ರೇಮಿ.
ಕವಿಪತ್ನಿ ಕವಿಯ ಪ್ರಿಯ ಸಂಗಾತಿ. ಬಡತನದ ತಾಪತ್ರಯಗಳನ್ನು ನಗೆಮುಖದಿಂದಲೇ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಸತಿ. ಉಡುಪಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ಒಂದೇ ಒಂದು ಆಸೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ನಿರಾಸೆಯಿಂದಲೇ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದವಳು.
ವಾಮನ ಪೈ ಹಾಗೂ ಸಂಘಟಕರು ಉಡುಪಿಯ ಕಾವ್ಯಗೋಷ್ಠಿಯ ಸಂಘಟಕರು. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಗಡಿಬಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಕವಿಯ ಹೆಂಡತಿಯ ಆಸೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದೆ, ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ವ್ಯವಹರಿಸುವ ಕಡಲೂರು ಸಾಹಿತ್ಯಾಸಕ್ತರು.
೭. ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳ ಅರ್ಥ (Vocabulary / Glossary)
ಪಠ್ಯದ ಪದ ಪದದ ಅರ್ಥ / ವಿವರಣೆ
ಬೈಗುಗೆಂಪು ಸಂಜೆಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ
ಬಯಲುಸೀಮೆ ಘಟ್ಟದ ಮೇಲಿನ ಒಣ ಹಾಗೂ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶ
ಗಾರುಡಿಗ ಮಾಂತ್ರಿಕ / ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಲಾಕೌಶಲದಿಂದ ವಶೀಕರಣಗೊಳಿಸುವವನು
ಚೌಳಿಕಾಯಿ ಒಂದು ಬಗೆಯ ತರಕಾರಿ (ಬೀನ್ಸ್ / ಚವಳಿಕಾಯಿ)
ಕಾಂಚಾಣ ಹಣ / ಧನ ಸಂಪತ್ತು
ಚಾಳೀಸು ಕಣ್ಣಿನ ಕನ್ನಡಕ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಯಸ್ಸಾದವರು ಬಳಸುವ ಕನ್ನಡಿ)
ಕನಕನ ಕಿಂಡಿ ಉಡುಪಿಯ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ದರ್ಶಿಸಲು ಇರುವ ಪವಿತ್ರ ಕಿಂಡಿ
ಯಮಕಿಂಕರರು ಯಮನ ದೂತರು / ಪ್ರಾಣ ಒಯ್ಯುವವರು
ದಿವಟಿಗೆ ದೀಪ / ಬೆಳಕು ನೀಡುವ ದೀವಟಿಗೆ
ಮುಷ್ಟಿಮಾಲೆ ಕೊರಳಿನಲ್ಲಿ ಧರಿಸುವ ಚಿನ್ನದ ದಪ್ಪಗಿನ ಸರ
೮. ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು (Textbook Questions & Answers)
ಅ. ೨ ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: ೧. ಮಾದೇಗೌಡರು ಹೆಂಡತಿಗೆ ಎಂಥ ಕತೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು?
ಉತ್ತರ: ಮಾದೇಗೌಡರು (ಘಟ್ಟದ ಮಾಸ್ಟರ್) ತಮ್ಮ ಮಡದಿಯಾದ ಸಿರಿದೇವಿಗೆ ಅಂತಿಂಥ ಸಾಧಾರಣ ಕತೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ತಾವು ಸ್ವತಃ ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡ, ಕಿವಿಯಾರೆ ಕೇಳಿದ ನೈಜ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಸ್ವಂತ ಕಲ್ಪನೆಯ ಮೂಲಕ ರಕ್ತ-ಮಾಂಸ ತುಂಬಿ, ಜೀವಕೊಟ್ಟು, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಕತೆ ಹೆಣೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಡಲತೀರದಲ್ಲಿ ಕೂತು ಅವರು ಹೇಳುವ ಕಥೆಗಳು ಸಿರಿದೇವಿಯ ಅಂತರಂಗದ ಒಡಲನ್ನೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕರಗಿಸುವಂತಿದ್ದವು. ಇಂತಹ ಎದೆ ಕಲಕುವಂತಹ, ನೋವು ಮತ್ತು ಆರ್ದ್ರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ರೋಮಾಂಚಕಾರಿ ಕತೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ ಹೇಳಿಯೇ ಗೌಡ ಮಾಸ್ಟರ್ರವರು ಗುತ್ತಿನ ಶೆಟ್ಟರ ಮುದ್ದಿನ ಮಗಳಾದ ಸಿರಿದೇವಿಯ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗೆದ್ದು, ಅವಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಒಡಲಿಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಥೆಯೂ ಮಾನವೀಯ ಸಂವೇದನೆ ಹಾಗೂ ಗಂಭೀರವಾದ ಜೀವನದ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತಿತ್ತು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ೨. ಮಾದೇಗೌಡರ ಹೆಂಡತಿಯ ಹೆಸರೇನು? ಗೌಡ ಮಾಸ್ಟರ್ ಅವಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆದರು?
ಉತ್ತರ: ಮಾದೇಗೌಡರ ಹೆಂಡತಿಯ ಹೆಸರು ಸಿರಿದೇವಿ. ಸಿರಿದೇವಿಯು ಕರಾವಳಿಯ ಶ್ರೀಮಂತ ಗುತ್ತಿನ ಶೆಟ್ಟರ ಮನೆಯ ಮುದ್ದಿನ ಮಗಳಾಗಿದ್ದಳು. ಶಾಲೆ ಕಲಿಯಲು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಗೌಡರ ಮಗಳು ಸಿರಿದೇವಿಯು ಶಾಲಾ ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಗಿದ್ದ ಗೌಡ ಮಾಸ್ಟರ್ (ಮಾದೇಗೌಡ) ಅವರ ಮಾತುಗಳ ಬಲೆಗೆ ಸಿಲುಕಿದಳು. ಮಾದೇಗೌಡರು ತಮ್ಮ ಅಪಾರ ಕಥಾನಕ ಪ್ರವೀಣತೆಯಿಂದ, ಎದೆ ಕಲಕುವಂತಹ ಹಾಗೂ ಮನಮುಟ್ಟುವಂತಹ ನಾನಾ ನಮೂನೆಯ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ ಹೇಳಿಯೇ ಸಿರಿದೇವಿಯ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕರಗಿಸಿದರು. ಗಂಡನ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಕಥನ ಕೌಶಲಕ್ಕೆ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮನಸೋತ ಸಿರಿದೇವಿಯು ಗೌಡ ಮಾಸ್ಟರ್ರವರ ಪ್ರೇಮಪಾಶದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿ, ಅವರ ಪ್ರಿಯ ಮನದರಸಿಯಾಗಿ ಅವರ ಒಡಲನ್ನೇ ಸೇರಿ ಅವರ ಬದುಕಿನ ನೆಲೆ ನಿಂತಳು.
ಆ. ೫ ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು :
ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: ೩. ಕವಿಯ ಹೆಂಡತಿಯ ಕೃಷ್ಣ ದರ್ಶನ ಆಸೆ ಈಡೇರಲಿಲ್ಲ ಯಾಕೆ?
ಉತ್ತರ: ಬಯಲುಸೀಮೆಯ ವೃದ್ಧ ಬಡಕವಿಯ ಪತ್ನಿಗೆ ತನ್ನ ಜೀವಮಾನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಉಡುಪಿಯ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ದರ್ಶನ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಷವಾದ ಸುಪ್ತ ಆಸೆಯೊಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ, ನಿರಂತರ ಕಿತ್ತುತಿನ್ನುವ ಬಡತನದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವಳಿಗೆ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಉಡುಪಿಗೆ ಪಯಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಮ್ಮೆ ಉಡುಪಿಯ ಅಷ್ಟಮಠಗಳ ಪರ್ಯಾಯ ಸಂಭ್ರಮದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಕಾವ್ಯಗೋಷ್ಠಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಲು ಬಯಲುಸೀಮೆಯ ಈ ಗಾರುಡಿಗ ಕವಿಗೆ ಉಡುಪಿಯ ಸಂಘಟಕರಿಂದ ಅಧಿಕೃತ ಆಹ್ವಾನ ಬಂದಿತು. ಕವಿಯನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಉಡುಪಿಯಿಂದ ಕಾರು ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದಾಗ, ಕವಿಪತ್ನಿಯ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಸಂತಸದ ಹೊನಲು ಹರಿಯಿತು. ಈ ಬಾರಿಯಾದರೂ ಗಂಡನ ಜೊತೆ ತೆರಳಿ ಉಡುಪಿ ಕೃಷ್ಣನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯಬಹುದೆಂದು ಆಕೆ ಅಪಾರ ಭರವಸೆಯಿಂದ ಪ್ರೇಮಪಯಣದ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸಿದಳು. ರೊಟ್ಟಿ, ಚಟ್ನಿಪುಡಿ ಹಾಗೂ ಉಡುಪಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿಟ್ಟು, ಹದಿನಾರರ ಹರೆಯದ ಯುವತಿಯಂತೆ ಸಂಭ್ರಮಿಸಿದಳು.
ಆದರೆ, ನಿಗದಿತ ಸಮಯಕ್ಕಿಂತ ತಡವಾಗಿ ಬಂದ ಸಂಘಟಕರ ಕಾರು ಕವಿಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ನಿಂತಾಗ ಅವಳಿಗೆ ತೀವ್ರ ನಿರಾಸೆ ಎದುರಾಯಿತು. ಕಾರಿನ ತುಂಬಾ ಸಂಘಟಕರು ಹಾಗೂ ಕಡಲೂರು ಮಂದಿ ಕಿಕ್ಕಿರಿದು ತುಂಬಿದ್ದರು. ಕವಿಯ ಸಣ್ಣ ದೇಹಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಜಾಗವಿದ್ದು, ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳಷ್ಟೂ ಸ್ಥಳವಿರಲಿಲ್ಲ. ಕವಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಅಸಹಾಯಕತೆಯಿಂದ ಮನನೊಂದು, ಮುಂದಿನ ಬಾರಿ ಖಂಡಿತ ಕರೆದೊಯ್ಯುವುದಾಗಿ ಸಾಂತ್ವನ ಹೇಳಿ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಬಿಟ್ಟು ಒಬ್ಬನೇ ಉಡುಪಿಗೆ ಹೊರಟನು. ಉಡುಪಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮುಗಿಸಿ ಬಂದ ಕವಿಗೆ, ಮಡದಿಯನ್ನು ಕೃಷ್ಣದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಹಣ ಜೋಡಿಸುವುದೇ ದೊಡ್ಡ ಗೀಳಾಯಿತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಕವಿಯ ಕಾವ್ಯಮಾಲೆಗೆ ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರ ಲಭಿಸಿ, ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಧನಕನಕ ಒದಗಿಬಂದಿತು. ದಿನಾಂಕ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿ ಉಡುಪಿಗೆ ಹೊರಡಲು ಸಿದ್ಧರಾಗುವಷ್ಟರಲ್ಲಿಯೇ ಬಡತನದ ದಾರುಣ ಕೊಡುಗೆಯೋ ಎಂಬಂತೆ ಕವಿಪತ್ನಿಗೆ ದಿಢೀರನೆ ಲಕ್ವ (ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು) ಬಡಿಯಿತು. ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದ ಕವಿಪತ್ನಿಯು ಕೃಷ್ಣನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯಲಾಗದೆಯೇ ಕೊನೆಗೆ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದಳು. ಹೀಗೆ ಬಡತನ ಹಾಗೂ ವಿಧಿಯ ಕ್ರೂರ ಆಟದಿಂದಾಗಿ ಕವಿಪತ್ನಿಯ ಜನ್ಮದೊಡ್ಡ ಆಸೆಯು ಈಡೇರಲೇ ಇಲ್ಲ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೪: ೪. 'ಕೃಷ್ಣ ದರುಶನ ಅವಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅವಳ ಕನ್ನಡಕಕ್ಕೆ ಮಾಡಿಸುವ' ಕವಿಯ ಆಶೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ಎಚ್. ನಾಗವೇಣಿ ಅವರ 'ಸಖೀಗೀತ' ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕವಿಯು ತನ್ನ ದಿವಂಗತ ಪತ್ನಿಯ ಅಪೂರ್ಣ ಆಸೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸಲು ತೋರುವ ಕರುಣಾರ್ದ್ರ ಪ್ರೇಮಭಾವವೇ ಈ ಮಾತಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಕವಿಯ ಪತ್ನಿಯು ಉಡುಪಿಯ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಬಡತನದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಹಾಗೂ ತದನಂತರ ಬಂದ ಲಕ್ವ ರೋಗದಿಂದಾಗಿ ಆ ಆಸೆ ಈಡೇರದೆ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ್ದಳು. ಪತ್ನಿ ಮಣ್ಣಾಗಿ ವರ್ಷ ಕಳೆಯುವುದರೊಳಗೆ ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಪರ್ಯಾಯದ ಸಂಭ್ರಮ ಬಂದಿತು. ಸಂಘಟಕರು ಈ ಕವಿಯನ್ನು ಸನ್ಮಾನಿಸಲು ಪುನಃ ಕಾರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಹೊರಡುವ ಮುನ್ನ ವೃದ್ಧ ಕವಿಯು ತನ್ನ ಮನೆಯ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳನ್ನು, ಕೌದಿಯ ಅಡಿಭಾಗವನ್ನು ಹಾಗೂ ಟ್ರಂಕ್ಗಳನ್ನು ತಡಕಾಡುತ್ತ ಅತ್ಯಂತ ತವಕದಿಂದ ವಸ್ತುವೊಂದನ್ನು ಹುಡುಕಲಾರಂಭಿಸಿದರು.
ಅವರು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ಬೇರೇನನ್ನೂ ಅಲ್ಲ; ಅನೇಕ ಯುಗಾದಿಗಳಿಂದ ಪತ್ನಿಯು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವಳ ಪ್ರಿಯವಾದ 'ಕಪ್ಪು ಚಾಳೀಸು' (ಕನ್ನಡಕ). ಪತ್ನಿಯು ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅವಳ ಮುಖದಷ್ಟೇ ಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ ಆ ಚಾಳೀಸನ್ನು ಉಡುಪಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದು ಕನಕನ ಕಿಂಡಿಯ ಮೂಲಕ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸಿದರೆ, ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಪತ್ನಿಗೇ ಕೃಷ್ಣದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸಿದಷ್ಟು ಆತ್ಮತೃಪ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಭಾವುಕ ಕವಿಯ ಪವಿತ್ರ ಸಂಕಲ್ಪವಾಗಿತ್ತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕೋಟಿನ ಬಲಭಾಗದ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಚಾಳೀಸನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದ ಕವಿಯ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಶುಭ್ರ ಆಕಾಶದಂತೆ ನಗೆ ಮೂಡಿತು. ಉಡುಪಿಯ ದೇವಳದ ಪ್ರಾಂಗಣಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದೊಡನೆ ಕವಿಯು ಚಾಳೀಸನ್ನು ತೊಟ್ಟು ಕನಕನ ಕಿಂಡಿಯ ಮೂಲಕ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕಣ್ಣು ಸೋಲುವಷ್ಟು ದಿಟ್ಟಿಸಿದರು. ಅಗಲಿದ ಪತ್ನಿಯ ಮೇಲಿದ್ದ ಕವಿಯ ಅನಂತ ಪ್ರೀತಿ, ಭಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಅವಳ ಅಪೂರ್ಣ ಇಷ್ಟಾರ್ಥವನ್ನು ದಿವ್ಯ ಸಂಕೇತದ ಮೂಲಕ ಈಡೇರಿಸಿದ ಅಪೂರ್ವ ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿದೆ.
ಇ. ೧೦ ಅಂಕದ ದೀರ್ಘ ಉತ್ತರಗಳು :
ಪ್ರಶ್ನೆ ೫: ೫. ಸಾಂಸಾರಿಕ ಸಂಬಂಧ ಹಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಭಾವನೆಗಳ ಆದ್ಯತೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಥೆ ಹೇಗೆ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ?
ಪೀಠಿಕೆ ಹಾಗೂ ಹಿನ್ನೆಲೆ:
ಎಚ್. ನಾಗವೇಣಿ ಅವರ 'ಸಖೀಗೀತ' ಎಂಬ ಕಥೆಯು ಸಾಂಸಾರಿಕ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಹಣ, ಆಭರಣ ಹಾಗೂ ಸಂಪತ್ತಿಗಿಂತ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿ, ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬೆಸುಗೆಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದದ್ದು ಎಂಬುದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಂಪತಿಗಳ ಚಿತ್ರಣವಿದೆ — ಒಂದು ನಿರೂಪಕರಾದ ಮಾದೇಗೌಡ ಮತ್ತು ಸಿರಿದೇವಿಯರ ದಾಂಪತ್ಯ, ಮತ್ತೊಂದು ಬಯಲುಸೀಮೆಯ ವೃದ್ಧ ಬಡಕವಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿಯ ದಾಂಪತ್ಯ. ಈ ಎರಡೂ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಆರ್ಥಿಕ ಕೊರತೆಗಳಿದ್ದರೂ ಭಾವನೆಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆ ಕಥೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ವಿಷಯ ವಿಸ್ತರಣೆ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ:
ಕಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಮಾದೇಗೌಡರು ಗೌಡ ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಗಿ ಗುತ್ತಿನ ಶೆಟ್ಟರ ಮಗಳು ಸಿರಿದೇವಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಸಿರಿದೇವಿಯು ಸಿರಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಬಂದವಳಾಗಿದ್ದರೂ ಗಂಡನ ಬಡತನದ ಮಧ್ಯೆಯೂ ಅವರ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಕರಗಿ ಬದುಕುತ್ತಾಳೆ. ಗೌಡ ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಥೆ ಹೇಳುವಾಗ, ಸಿರಿದೇವಿಯು ತನ್ನ ಕೊರಳಿನ 'ಮುಷ್ಟಿಮಾಲೆಗೆ' ಮುತ್ತು-ಹವಳ ಕಟ್ಟಿಸುವ ಹಾಗೂ ಕಿವಿಯೋಲೆ ಕೊಡಿಸುವ ಲೌಕಿಕ ಬಯಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ಗೌಡ ಮಾಸ್ಟರ್ ಹೇಳುವ ಕಥೆಯ ಕರುಣಾರ್ದ್ರ ತಿರುಳು ಆಕೆಯ ಮನಸ್ಸಿನ ಲೌಕಿಕ ಬಯಕೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸಿ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸತ್ಯದತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.
ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಬಯಲುಸೀಮೆಯ ಬಡಕವಿಯ ಸಾಂಸಾರಿಕ ಬದುಕು ಕೇವಲ ಪ್ರೀತಿಯ ಬಲದ ಮೇಲೆಯೇ ನಿಂತಿತ್ತು. ಕವಿಯು ತಮ್ಮ ಇಡೀ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಬಡತನ ಮತ್ತು ತಾಪತ್ರಯಗಳನ್ನಲ್ಲದೆ ಬೇರೇನನ್ನೂ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆಕೆ ಗಂಡನಿಂದ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನಷ್ಟೇ ಬಯಸಿದ್ದಳು. ಉಡುපಿಯ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ಆಕೆಯ ಒಂದೇ ಒಂದು ಆಸೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸಲು ಕವಿ ಅಪಾರ ಪ್ರಯತ್ನ ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿಗೆ ಜಾಗ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ, ಕವಿಯು ಅಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಕಣ್ಣೀರಿಡುತ್ತ 'ನನ್ನ ಜೀವ ಇಲ್ಲೇ ಬಿಟ್ಟು ಹೊಂಟೀನಿ' ಎಂದು ಸಾಂತ್ವನ ಹೇಳುವುದು ಅವರ ಗಂಭೀರ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬಂಧವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಂತಿಮ ಸಾರಾಂಶ ಹಾಗೂ ಉಪಸಂಹಾರ:
ಕವಿಯ ಕಾವ್ಯಮಾಲೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುರಸ್ಕಾರ ಲಭಿಸಿ ಅಪಾರ ಹಣ (ಕಾಂಚಾಣ) ಹರಿದುಬಂದರೂ, ಕವಿಪತ್ನಿ ಲಕ್ವ ಪೀಡಿತಳಾಗಿ ಮಣ್ಣಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಧನ-ಸಂಪತ್ತು ಬಂದರೂ ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿ ಜೊತೆಗಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಹಣವು ನಿರರ್ಥಕ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕವಿಯು ಪತ್ನಿಯ 'ಕಪ್ಪು ಚಾಳೀಸನ್ನು' ಕೋಟಿನ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಉಡುಪಿಯ ಕನಕನ ಕಿಂಡಿಯ ಮುಂದೆ ಹಿಡಿದು ಕೃಷ್ಣದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೈಹಿಕ ದೇಹ ಮಣ್ಣಾದರೂ, ಅವರ ನಡುವಿನ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂಬಂಧ ಹಾಗೂ ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ಮೃತಿ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸಾಂಸಾರಿಕ ನೆಮ್ಮದಿಗೆ ಹಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಂತಃಕರಣ, ಕರುಣೆ ಹಾಗೂ ಭಾವನೆಗಳ ಆದ್ಯತೆಯೇ ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಕಥೆಯು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಸತ್ಯವಾಗಿ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೬: ೬. ಮಾದೇಗೌಡರು ಸಿರಿದೇವಿಯರ ದಾಂಪತ್ಯ ಅಶಾಂತಿಯುತ ಬದುಕನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಜೀರ್ಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆಯೇ?
ಪೀಠಿಕೆ ಹಾಗೂ ದಾಂಪತ್ಯ ಸನ್ನಿವೇಶ:
ಎಚ್. ನಾಗವೇಣಿ ಅವರ 'ಸಖೀಗೀತ' ಕಥೆಯು ಮಾದೇಗೌಡರು ಮತ್ತು ಸಿರಿದೇವಿಯರ ದಾಂಪತ್ಯ ಬದುಕಿನ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಕೊರತೆಗಳು, ಅಸಮಾಧಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಅಶಾಂತಿಯುತ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಥನ ಕಲೆಯ ಮೂಲಕ ಹೇಗೆ ಜೀರ್ಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲೂ ಬಡತನ, ಆಸೆಗಳ ಅಭಾವ ಹಾಗೂ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಏರಿಳಿತಗಳಿಂದಾಗಿ ಅಶಾಂತಿ ಮೂಡುವುದು ಸಹಜ. ಅದನ್ನು ಹಿಂಸೆ ಅಥವಾ ಜಗಳದಿಂದಲ್ಲದೆ, ಸಹಾನುಭೂತಿ ಹಾಗೂ ಜಾಣ್ಮೆಯಿಂದ ಎದುರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಸಂದೇಶ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ವಿಷಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಹಾಗೂ ಸಂದರ್ಭಗಳ ಜೀರ್ಣಿಸುವಿಕೆ:
೧. ಕಥನ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಮನಸ್ಸಿನ ಕರಗಿಸುವಿಕೆ: ಮಾದೇಗೌಡರು (ಗೌಡ ಮಾಸ್ಟರ್) ತಮ್ಮ ಸಂಸಾರದ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಕಥನ ಕಲೆಯನ್ನೇ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಗುತ್ತಿನ ಶೆಟ್ಟರ ಶ್ರೀಮಂತ ಮಗಳಾದ ಸಿರಿದೇವಿಯು ಗೌಡರ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಸೋತು ಬಂದಿದ್ದರೂ, ಸಾಂಸಾರಿಕ ಬದುಕಿನ ಮಧ್ಯೆ ಆಕೆಗೆ ಚಿನ್ನಾಭರಣಗಳ (ಮುತ್ತು-ಹವಳದ ಸರ) ಅಪೇಕ್ಷೆ ಮೂಡುವುದು ಮಾನವ ಸಹಜ ಗುಣ. ಗೌಡ ಮಾಸ್ಟರ್ ಈ ಆಸೆಗೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳದೆ ಅಥವಾ ಅಸಹನೆ ತೋರದೆ, ತಾನು ಹೇಳುವ ಬಡಕವಿಯ ಕಥೆಯ ಮೂಲಕ ಆಕೆಯ ಅಂತರಂಗವನ್ನು ಕರಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
೨. ಕಥೆಯೊಳಗಿನ ಕಥೆಯ ಸಾಂತ್ವನ: ವೃದ್ಧ ಬಡಕವಿಯು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಗದಿದ್ದಾಗ ಅನುಭವಿಸುವ ನರಕಯಾತನೆ, ಕವಿಪತ್ನಿಯ ನಿರಾಸೆ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಗೆ ಲಕ್ವದಿಂದ ಆಕೆ ತೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ದುರಂತವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಸಿರಿದೇವಿಯ ಎದೆ ಕರಗಿ ನೀರಾಗುತ್ತದೆ. ತನಗಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು, ನಿರಾಸೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಇನ್ನೊಂದು ಜೀವದ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಸಿರಿದೇವಿಗೆ ತನ್ನ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಲೌಕಿಕ ಬಯಕೆಗಳಿಗಿಂತ ತಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ದಾಂಪತ್ಯ ಪ್ರೀತಿಯೇ ದೊಡ್ಡದು ಎಂಬ ಸತ್ಯದ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ.
ಉಪಸಂಹಾರ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೌಲ್ಯ:
ಕಥೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಿರಿದೇವಿಯು ಗಂಡನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಕವಿ ಮತ್ತು ಕವಿಪತ್ನಿಯ ಚಾಳೀಸನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಸನ್ನಿವೇಶವು ಅವರ ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೂಡಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಅಶಾಂತಿ ಹಾಗೂ ಅಸಮಾಧಾನಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶಮನಗೊಳಿಸಿ, ಪ್ರೀತಿ ಹಾಗೂ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಬದುಕಿನ ಕಠಿಣ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಅಶಾಂತಿಯನ್ನು ಜೀರ್ಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪರಸ್ಪರ ಕರುಣೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರೀತಿಯ ಮಾತುಗಳು ಎಷ್ಟು ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ಮಾದೇಗೌಡರ ಈ ಕಥನ ವಿಧಾನ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ.
೯. ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಬರೆಯುವ ವಿಧಾನ (Exam Answering Strategy & Guidelines)
ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರಬಂಧ ರೂಪದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ಅಂಕಗಳನ್ನು (ಮಾಸ್ಟರ್ ಅಂಕಗಳು) ಗಳಿಸಲು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಕೆಳಗಿನ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು:
• ೧. ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಅಂಕ ಹಾಗೂ ಸಾಲುಗಳ ಮಿತಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ:
೨ ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಸುಮಾರು ೬ ರಿಂದ ೮ ಸಾಲುಗಳು, ೫ ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ೧೫ ರಿಂದ ೨೦ ಸಾಲುಗಳು ಹಾಗೂ ೧೦ ಅಂಕದ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ೧ ಪೂರ್ಣ ಪುಟದ (೨೫-೩೦ ಸಾಲುಗಳು) ಉತ್ತರ ಬರೆಯುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ.
• ೨. ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಮೂರು ಹಂತಗಳ ರಚನೆ (Structure):
೫ ಮತ್ತು ೧೦ ಅಂಕಗಳ ಉತ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ (ಅ) ಪೀಠಿಕೆ / ಕೃತಿ-ಲೇಖಕರ ಪರಿಚಯ, (ಆ) ವಿಷಯ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು (ಇ) ಉಪಸಂಹಾರ / ಸ್ವಂತ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಉಪ-ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಬರೆಯಿರಿ.
• ೩. ಆಕರ ಮತ್ತು ಕೃತಿಯ ಉಲ್ಲೇಖ (Mandatory Citation):
ಉತ್ತರದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲೇ 'ಈ ಕಥಾಭಾಗವನ್ನು ಎಚ್. ನಾಗವೇಣಿ ಅವರ 'ಮೀಯುವ ಆಟ' ಎಂಬ ಕಥಾಸಂಕಲನದ 'ಸಖೀಗೀತ' ಪಾಠದಿಂದ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ' ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದು ಮೌಲ್ಯಮಾಪಕರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
• ೪. ಕಾಗುಣಿತ ಶುದ್ಧತೆ ಹಾಗೂ ವಾಕ್ಯ ರಚನೆ:
ಕನ್ನಡ ಕಾಗುಣಿತ ದೋಷಗಳಿಲ್ಲದೆ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ 'ಚಾಳೀಸು', 'ಕನಕನ ಕಿಂಡಿ', 'ಮಾದೇಗೌಡ', 'ಪರ್ಯಾಯ', 'ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು') ಶುದ್ಧ ಹಾಗೂ ಸೌಂದರ್ಯಯುತ ಕೈಬರಹದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಿರಿ.
• ೫. ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು (Highlighting):
ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳು, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಂಡರ್ಲೈನ್ ಮಾಡಿ ಅಥವಾ ದಪ್ಪ ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ (Bold) ನೀಡುವುದು ಅಂಕ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.