ಮಾಧವೀಲತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾ-ಬಿ. ಜಿ. ಎಲ್. ಸ್ವಾಮಿ

   

ಮಾಧವೀಲತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾ-ಬಿ. ಜಿ. ಎಲ್. ಸ್ವಾಮಿ 

(ಹಸಿರು ಹೊನ್ನು ಕೃತಿಯಿಂದ ಆಯ್ದ ಭಾಗ )

ಅಧ್ಯಯನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಪರಿಚಯ

 

೧. ಕಥೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ (Background of the Essay)

ಲೇಖಕರ ಹಾಗೂ ಕೃತಿಯ ಪರಿಚಯ:  'ಮಾಧವೀಲತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾ' ಲೇಖನವು ಕನ್ನಡದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನಿ ಹಾಗೂ ಡಿ.ವಿ.ಜಿ. ಅವರ ಪುತ್ರರಾದ ಬಿ. ಜಿ. ಎಲ್. ಸ್ವಾಮಿ (ಬೆಂಗಳೂರು ಗುಂಡಪ್ಪ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಸ್ವಾಮಿ) ಅವರ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ 'ಹಸಿರು ಹೊನ್ನು' ಕೃತಿಯಿಂದ ಆಯ್ದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಬಂಧದ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ:  ಬಿ.ಜಿ.ಎಲ್. ಸ್ವಾಮಿ ಅವರು ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನಿ ಪ್ರೊ. ಅರ್ವಿಂಗ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಬೈಲಿ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಸಸ್ಯ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದವರು. ಅವರು ಮದರಾಸಿನ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಗಿದ್ದಾಗ ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ನೀಲಗಿರಿ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ದಟ್ಟ ಶೋಲಾ (Shola) ಅರಣ್ಯಗಳಿಗೆ 'ಫೀಲ್ಡ್ ಟ್ರಿಪ್' (ಸಸ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಪ್ರವಾಸ) ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದ ಘಟನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಬಂಧ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ.

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಮ್ಮಿಲನ:  ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನದ ಕಠಿಣ ಹಾಗೂ ಸಂಕೀರ್ಣ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಾಹಿತ್ಯದ ನವರಸಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿ, ಹಾಸ್ಯ, ಕುತೂಹಲ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಗಂಭೀರತೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೋಧಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿ ಈ ಕೃತಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ 'ಮಾಧವೀಲತೆ'ಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ 'ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾ' ಸಸ್ಯದ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಅಪೂರ್ವ ಅನುಭವ ಈ ಲೇಖನದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ.

೨. ಕಥೆಯ ಭಾವಾರ್ಥ (Gist & Poetic Meaning)

ಕಥಾನಕದ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹರಿವು: ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಸ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಬಹುದು:

• ಮಾಧವೀಲತೆಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ: ಶೋಲಾ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮೊದಲು ಸಿಗುವುದು ಬೃಹತ್ ಮರಬಳ್ಳಿಯಾದ ಮಾಧವೀಲತೆ (Hiptage madablota). ಇದನ್ನು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಕವಿಗಳು 'ವಸಂತದೂತಿ', 'ಮಾಧವೀ', 'ಅತಿಮುಕ್ತ' ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಸ್ಕೃತ ನಾಟಕ 'ರತ್ನಾವಳಿ'ಯಲ್ಲಿ ಸಾಗರಿಕೆಯು ಈ ಬಳ್ಳಿಗೆ ನೇಣು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಾದ ವರದರಾಜ ಮತ್ತು ಜಾನಕಿ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹೂವಿನ ಮಕರಂದ, ಸೌಂದರ್ಯ ಹಾಗೂ ಹಾರುವ ಬೀಜಗಳ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಸ್ಮಯವನ್ನು ಲೇಖಕರು ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.

• ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾ ಸಸ್ಯದ ರೋಮಾಂಚಕ ಅನ್ವೇಷಣೆ: ಲೇಖಕರು ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹತ್ತು ರೂಪಾಯಿ ಬಹುಮಾನದ ಆಸೆ ತೋರಿಸಿ, ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲೇ ಅಪರೂಪವಾದ ಆವೃತಬೀಜಿ (Angiosperm) ಸಸ್ಯವೊಂದನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಕಾಡಿನಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಹಿಸುಕಿ, ಹುಡುಕಿ ಕಡೆಗೆ ವರದರಾಜನ ಜುಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದ ಹೂವಿನ ಗೊಂಚಲಿನಿಂದ ಆ ಸಸ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ.

• ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆವೃತಬೀಜಿ ಸಸ್ಯಗಳ ದಾರು (Xylem) ಅಂಗಾಂಶದಲ್ಲಿ 'ವೆಸಲ್' (Vessels) ಇರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ 'ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾ' ಸಸ್ಯವು ಆವೃತಬೀಜಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ 'ವೆಸಲ್'ಗಳಿಲ್ಲದೆ ಕೇವಲ 'ಟ್ರೇಕೀಡ್' (Tracheids) ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತವೆ. ಇದು ಸಸ್ಯ ವಿಕಾಸದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಜಿಮ್ನೋಸ್ಪರ್ಮ್ ಹಾಗೂ ಆಂಜಿಯೋಸ್ಪರ್ಮ್ ನಡುವಿನ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿದೆ. ಲೇಖಕರು ತಮ್ಮ ಗುರು ಪ್ರೊ. ಅರ್ವಿಂಗ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಬೈಲಿ ಅವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಈ ಸಸ್ಯಕ್ಕೆ 'ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾ ಅರ್ವಿಂಗ್ಬೈಲೀಯೈ' (Sarcandra irvingbaileyi) ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

೩. ಮುಖ್ಯ ಆಶಯಗಳು (Core Themes)

• ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮಹತ್ವ: ಕೇವಲ ತರಗತಿಯ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕ ಓದುವುದಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿ ಸಂಶೋಧಿಸುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಶಿಕ್ಷಣ ಎಂಬುದು ಲೇಖಕರ ಪ್ರಮುಖ ಆಶಯ.

• ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪರಸ್ಪರ ಬಾಂಧವ್ಯ: ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿತವಾಗಿರುವ 'ಮಾಧವೀಲತೆ'ಯನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನದ 'ಹಿಪ್ಪೇಜ್ ಮಾಡಬ್ಲೋಟ'ದೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದು, ವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪೂರಕವಾಗಿರುವುದನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

• ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನದ ಸೌಹಾರ್ದತೆ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆ: ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಾದ ತಂಗವೇಲು, ವರದರಾಜ, ಕಲ್ಪಕಂ, ಜಾನಕಿ ಮುಂತಾದವರ ತಂಟೆ-ತಮಾಷೆಗಳು, ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಸಸ್ಯ ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡುವುದು ಹಾಗೂ ರಾತ್ರಿ ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾ ಎಲೆಗಳ ಸಾರು ಮಾಡಿ ಕುಡಿಯುವ ತಮಾಷೆಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನದ ಮಧುರ ಒಡನಾಟವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.

• ಗುರು ಗೌರವ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ: ಲೇಖಕರು ತಮ್ಮ ಅಮೆರಿಕದ ಗುರು ಪ್ರೊ. ಬೈಲಿ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಸೂಚಿಸಲು ಹೊಸದಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ ಸಸ್ಯಕ್ಕೆ ಅವರ ಹೆಸರಿಡುವುದು ಗುರು-ಶಿಷ್ಯ ಪರಂಪರೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

೪. ಕಥೆಯ ವಿಸ್ತೃತ ಸಾರಾಂಶ (Detailed Summary)

 'ಮಾಧವೀಲತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾ' ಪ್ರಬಂಧವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನಿ ಬಿ. ಜಿ. ಎಲ್. ಸ್ವಾಮಿ ಅವರ 'ಹಸಿರು ಹೊನ್ನು' ಕೃತಿಯಿಂದ ಆಯ್ದ ಒಂದು ರಸವತ್ತಾದ ವಿಜ್ಞಾನ-ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಲೇಖನವಾಗಿದೆ. ಲೇಖಕರು ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೃಂದದೊಂದಿಗೆ ಮದರಾಸಿನ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ನೀಲಗಿರಿಯ ಶೋಲಾ (Shola) ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಸ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ (Field Trip) ಪ್ರವಾಸ ಹೋದಾಗ ಅನುಭವಿಸಿದ ಅಪೂರ್ವ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಕಾಡನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅವರಿಗೆ ಮೊದಲು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದು ಬೃಹದಾಕಾರದ ಮಾಧವೀಲತೆ (Hiptage madablota) ಎಂಬ ಮರಬಳ್ಳಿ. ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 'ವಸಂತದೂತಿ', 'ಅತಿಮುಕ್ತ', 'ಮಾಧವೀ' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಈ ಬಳ್ಳಿಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಬೆರಗಾಗುತ್ತಾರೆ. ಸಂಸ್ಕೃತ ನಾಟಕ 'ರತ್ನಾವಳಿ'ಯ ಸಾಗರಿಕೆಯು ಈ ಬಳ್ಳಿಗೆ ನೇಣು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮಾಧವೀಲತೆಯ ಹೂವುಗಳು ಚಿಟ್ಟೆಯ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಬಿಳಿ ಹಾಗೂ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಮೃದು ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರ ಬೀಜಗಳು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳಂತಿರುವ ಪತ್ರಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.

ತರುವಾಯ, ಲೇಖಕರು ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪವಾದ ಒಂದು ಸಸ್ಯವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಮೊದಲು ಗುರುತಿಸಿದವರಿಗೆ ಹತ್ತು ರೂಪಾಯಿ ಬಹುಮಾನ ಘೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಕಾಡಿನ ಗಿಡಗಂಟೆಗಳನ್ನು ಹಿಸುಕಿ, ವಾಸನೆ ನೋಡಿ ಹುಡುಕಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೊನೆಗೆ ವರದರಾಜನ ಜುಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ತಂಗವೇಲು ತಮಾಷೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಸಿದ್ದ ಹೂವಿನ ಗೊಂಚಲಿನಿಂದ ಆ ಅಪರೂಪದ ಸಸ್ಯವು ಪತ್ತೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅದುವೇ 'ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾ' (Sarcandra).

ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾ ಸಸ್ಯವು ಆವೃತಬೀಜಿ (Angiosperm) ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದರೂ, ಅದರ ದಾರು ಅಂಗಾಂಶದಲ್ಲಿ ನೈಜ ಕೊಳವೆಗಳಾದ 'ವೆಸಲ್'ಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಜಿಮ್ನೋಸ್ಪರ್ಮ್ ಸಸ್ಯಗಳಂತೆ ಕೇವಲ 'ಟ್ರೇಕೀಡ್'ಗಳು ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತವೆ. ಇದು ಸಸ್ಯ ವಿಕಾಸದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿದೆ. ಲೇಖಕರು ತಮ್ಮ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಗುರುಗಳಾದ ಪ್ರೊ. ಅರ್ವಿಂಗ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಬೈಲಿ ಅವರ ನಲವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಸಸ್ಯ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಈ ಸಸ್ಯಕ್ಕೆ 'ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾ ಅರ್ವಿಂಗ್ಬೈಲೀಯೈ' (Sarcandra irvingbaileyi) ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಸಸ್ಯದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವಾಗ ಅರಣ್ಯ ರೇಂಜರ್ 'ಕಾಡು ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ' ಎಂದು ಶಂಕೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಾಗ, ಲೇಖಕರು ಅದಕ್ಕೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮಜಾಯಿಷಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಅಂದು ರಾತ್ರಿ ತಂಗವೇಲು ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾದ ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಜಜ್ಜಿ ಮಸಾಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ 'ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾ ಸಾರು' ಮಾಡಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉಣಿಸುತ್ತಾನೆ! ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಲೇಖಕರಿಗೆ ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾ ಎಲೆಗಳ ಹಾರ ಹಾಕಿ ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನದ ಕಠಿಣ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು, ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನದ ಆನಂದವನ್ನು ಬಿ. ಜಿ. ಎಲ್. ಸ್ವಾಮಿಯವರು ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಜ್ಞವಾಗಿ ಈ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

೫. ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳ ಅರ್ಥ (Glossary / Vocabulary)

ಪದ (Word) ಅರ್ಥ (Meaning / Explanation)

ಶೋಲಾ (Shola) ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ದಟ್ಟವಾದ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಅರಣ್ಯ (ತಮಿಳಿನ 'ಶೋಲೈ').

ಮಾಧವೀಲತೆ (Hiptage madablota) ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅರಳುವ ಸುಂದರ ನನೆಬಳ್ಳಿ (ವಸಂತದೂತಿ / ಅತಿಮುಕ್ತ).

ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾ (Sarcandra) ವೆಸಲ್ಗಳಿಲ್ಲದ ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ಪ್ರಾಚೀನ ಆವೃತಬೀಜಿ ಸಸ್ಯ.

ಟ್ರೇಕೀಡ್ (Tracheid) ಸಸ್ಯಗಳ ದಾರುವಿನಲ್ಲಿ ನೀರು ಸಾಗಿಸುವ ಕೊಳವೆಯಂತಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಜೀವಕೋಶ.

ವೆಸಲ್ (Vessel) ಆವೃತಬೀಜಿ ಸಸ್ಯಗಳ ದಾರುವಿನಲ್ಲಿರುವ ಸುಧಾರಿತ ನೀರಿನ ಸಾಗಣೆ ನಾಳ.

ಆವೃತಬೀಜಿ (Angiosperm) ಬೀಜಗಳು ಹಣ್ಣಿನ ಒಳಗೆ ಆವೃತವಾಗಿರುವ ಸಸ್ಯ ವರ್ಗ (Flowering Plants).

ನರರುಗಂಪು ಸುಗಂಧ / ಮೃದುವಾದ ಸುವಾಸನೆ.

ಪತ್ರಕೋಶ ಹೂವಿನ ದಳಗಳ ಅಥವಾ ಬೀಜದ ರೆಕ್ಕೆಯಂತಿರುವ ಭಾಗ.

ಫೀಲ್ಡ್ ಟ್ರಿಪ್ (Field Trip) ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಸುವು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಳ ವೀಕ್ಷಣೆ / ಪ್ರವಾಸ.

ಅಟಿಫಿಷಿಯಲ್ ವರ್ಗೀಕರಣ ಕೃತಕ ಸಸ್ಯ ವರ್ಗೀಕರಣ ಪದ್ಧತಿ.

೬. ೨ ಅಂಕದ ಮಾದರಿ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು (2-Mark Questions & Answers)

• ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: 'ಶೋಲಾ' ಅರಣ್ಯ ಎಂದರೆ ಏನು? ಅದರ ವಿಶೇಷತೆಯೇನು?

ಉತ್ತರ: ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ನೀಲಗಿರಿ ಮುಂತಾದ ಕಣಿವೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವಿನ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡಿಗೆ 'ಶೋಲಾ' (Shola) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ತಮಿಳಿನ 'ಶೋಲೈ' ಪದದ ಅಪಭ್ರಂಶವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪದ ಮರಬಳ್ಳಿಗಳು ಹಾಗೂ ಅಪರೂಪದ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಬೇಧಗಳು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.

• ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ಮಾಧವೀಲತೆ ಸಸ್ಯದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರೇನು?

ಉತ್ತರ: ಮಾಧವೀಲತೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಹೆಸರುಗಳು 'ವಸಂತದೂತಿ', 'ಅತಿಮುಕ್ತ', 'ಮಾಧವೀ' ಹಾಗೂ ಸಂಘ ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ 'ಕುರುಕ್ಕತ್ತಿ' ಆಗಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಇದರ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಹೆಸರು 'ಹಿಪ್ಪೇಜ್ ಮಾಡಬ್ಲೋಟ' (Hiptage madablota) ಎಂದಾಗಿದೆ. 'ಮಾಡಬ್ಲೋಟ' ಎಂಬುದು ಮಾಧವೀಲತೆ ಎಂಬ ಪದದ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಪಭ್ರಂಶವಾಗಿದೆ.

• ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾ ಸಸ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಶೇಷತೆ ಏನು?

ಉತ್ತರ: ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾ ಸಸ್ಯವು ಆವೃತಬೀಜಿ (Angiosperm) ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದರೂ, ಅದರ ದಾರು ಅಂಗಾಂಶದಲ್ಲಿ ಆವೃತಬೀಜಿಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವಾದ 'ವೆಸಲ್' (Vessels) ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಕೇವಲ 'ಟ್ರೇಕೀಡ್' (Tracheids) ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತವೆ. ಇದು ಸಸ್ಯ ವಿಕಾಸದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ಪ್ರಾಚೀನ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.

• ಪ್ರಶ್ನೆ ೪: ಲೇಖಕರು ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾ ಸಸ್ಯಕ್ಕೆ 'ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾ ಅರ್ವಿಂಗ್ಬೈಲೀಯೈ' ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲು ಕಾರಣವೇನು?

ಉತ್ತರ: ಲೇಖಕರಾದ ಬಿ.ಜಿ.ಎಲ್. ಸ್ವಾಮಿಯವರು ಅಮೆರಿಕದ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತಮಗೆ ಗುರುವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರೊ. ಅರ್ವಿಂಗ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಬೈಲಿ ಅವರ ನಲವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಸಸ್ಯ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅವರೊಡನೆ ಕಲ್ತ ಸವಿನೆನಪಿಗಾಗಿ ಈ ಸಸ್ಯಕ್ಕೆ 'ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾ ಅರ್ವಿಂಗ್ಬೈಲೀಯೈ' ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು.

• ಪ್ರಶ್ನೆ ೫: ಅರಣ್ಯ ರೇಂಜರ್ ಲೇಖಕರ ಸಸ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೆ ಏನೆಂದು ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು?

ಉತ್ತರ: ಲೇಖಕರು ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ೧೨ ಗೋಣಿಚೀಲಗಳ ತುಂಬಾ ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾ ಸಸ್ಯದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದನ್ನು ಕಂಡ ಅರಣ್ಯ ರೇಂಜರ್, 'ಇಷ್ಟೊಂದು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಒಯ್ದರೆ ಕಾಡು ಉಜಾಡಾಗಿ (ಹಾಳಾಗಿ) ಹೋಗುತ್ತದಲ್ಲವೇ?' ಎಂದು ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.

೭. ೫ ಅಂಕದ ಮಾದರಿ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು (5-Mark Questions & Answers )

• ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: ಮಾಧವೀಲತೆ ಸಸ್ಯದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ ಹಾಗೂ ಅದರ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: ಬಿ.ಜಿ.ಎಲ್. ಸ್ವಾಮಿಯವರು ಶೋಲಾ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ 'ಮಾಧವೀಲತೆ'ಯನ್ನು ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.

೧. ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ಕನ್ನಡ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಧವೀಲತೆಗೆ 'ವಸಂತದೂತಿ', 'ಅತಿಮುಕ್ತ', 'ಮಾಧವೀ' ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ. ಸಂಘ ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು 'ಕುರುಕ್ಕತ್ತಿ' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹರ್ಷವರ್ಧನನ 'ರತ್ನಾವಳಿ' ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸಾಗರಿಕೆಯು ಈ ಬಳ್ಳಿಗೆ ನೇಣು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಪ್ರಸಂಗ ಬರುತ್ತದೆ. ಚತ್ತಿಲಪ್ಪದಿಕಾರಂ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲೂ ಇದರ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ.

೨. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ: ಮಾಧವೀಲತೆಯು ಮರಗಳ ಮೇಲೆ ಹರಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಬೃಹತ್ ಮರಬಳ್ಳಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಹೂವುಗಳು ಅರಳಿದಾಗ ಮುದುಡಿಕೊಂಡ ಚಿಟ್ಟೆಯಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ಹೂವಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಳದಿ ಛಾಯೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದು ನವುರಾದ ಸುವಾಸನೆಯನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಕಾಯಿಗಳು ಬಲಿಯುವಾಗ ಪತ್ರಕೋಶಗಳು ರೆಕ್ಕೆಗಳಂತೆ ಬೆಳೆದು, ಗಿಡದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಗಿಡಪಟಗಳಂತೆ ಹಾರಿ ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಳೆಯುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಮಾಧವೀಲತೆಯು ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಅಪೂರ್ವ ಸೌಂದರ್ಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.

• ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾ ಸಸ್ಯದ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ಲೇಖಕರು ಹೇಗೆ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ?

ಉತ್ತರ: ಲೇಖಕರು ಶೋಲಾ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪವಾದ ಸಸ್ಯವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹತ್ತು ರೂಪಾಯಿ ಬಹುಮಾನದ ಆಸೆ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಕುತೂಹಲ ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಉತ್ಸಾಹ ಮೂಡುತ್ತದೆ.

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಾದ ಕಲ್ಪಕಂ, ತಂಗವೇಲು, ವರದರಾಜ, ರಾಮಮೂರ್ತಿ, ಜಾನಕಿ ಮುಂತಾದವರು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪೊದೆಗಳ ಮೇಲೆಯೂ ಬಿದ್ದು ಎಲೆಗಳನ್ನು ಹಿಸುಕಿ, ಮೂಸಿ ನೋಡುತ್ತಾ ಹುಡುಕತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. ಕಡೆಗೆ ವರದರಾಜನ ಜುಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ತಂಗವೇಲು ತಮಾಷೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಸಿದ್ದ ಹೂವಿನ ಗೊಂಚಲಿನಿಂದ ಆ ಅಪರೂಪದ ಸಸ್ಯವು ಪತ್ತೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಲೇಖಕರು ಅದುವೇ ತಾವು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದ 'ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾ' ಸಸ್ಯ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಆಗ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಆನಂದಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲೆಯಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಸ್ಯಗಳ ಪ್ರಬೇಧಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತು, ಫೋಟೋ ತೆಗೆದು, ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಮತ್ತು ಡ್ರಾಯಿಂಗ್ ಬೋರ್ಡ್ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ ಬರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ರಾತ್ರಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ಗೆ ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾ ಎಲೆಗಳ ಹಾರ ಹಾಕಿ ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಂಗವೇಲು ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾ ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಜಜ್ಜಿ 'ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾ ಸಾರು' ಮಾಡಿ ಬಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಪ್ರಸಂಗವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಕಲಿವಿನ ಉತ್ಸಾಹಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

• ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾ ಸಸ್ಯದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ ಹಾಗೂ ಪ್ರೊ. ಬೈಲಿ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾ (Sarcandra) ಸಸ್ಯವು ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಸಸ್ಯವು ಆವೃತಬೀಜಿ (Angiosperm) ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದರೂ, ಅದರ ದಾರು ಅಂಗಾಂಶದಲ್ಲಿ 'ವೆಸಲ್'ಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಜಿಮ್ನೋಸ್ಪರ್ಮ್ ಸಸ್ಯಗಳಂತೆ ಕೇವಲ 'ಟ್ರೇಕೀಡ್'ಗಳು ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತವೆ. ಹಿಂದೆ ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇದನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ 'ಕ್ಲೋರಾಂಥಸ್ ಗ್ಲಾಬರ್' (Chloranthus glaber) ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ್ದರು.

ಲೇಖಕರಾದ ಬಿ.ಜಿ.ಎಲ್. ಸ್ವಾಮಿಯವರು ಅಮೆರಿಕದ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನಿ ಪ್ರೊ. ಅರ್ವಿಂಗ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಬೈಲಿ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ವೆಸಲ್ರಹಿತ ಆವೃತಬೀಜಿ ಸಸ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ನಲವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ್ದರು. ಭಾರತದಲ್ಲೂ ಈ ಸಸ್ಯವನ್ನು ಅದರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಲೇಖಕರು, ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳ ಸವಿನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಈ ಸಸ್ಯಕ್ಕೆ 'ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾ ಅರ್ವಿಂಗ್ಬೈಲೀಯೈ' (Sarcandra irvingbaileyi) ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. ಇದು ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಡೆದ ಅಪೂರ್ವ ನಾಮಕರಣವಾಗಿದೆ.

೮. ೧೦ ಅಂಕದ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಬಂಧ ಮಾದರಿ ಉತ್ತರ (10-Mark Essay Answer)

• ಪ್ರಶ್ನೆ: 'ಮಾಧವೀಲತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾ' ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ವಿಜ್ಞಾನದ ಗಂಭೀರತೆ, ನಿಸರ್ಗ ಪ್ರೇಮ ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ-ಗುರು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ.

ಪೀಠಿಕೆ: 'ಮಾಧವೀಲತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾ' ಎಂಬ ಲೇಖನವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತಿ ಡಾ. ಬಿ. ಜಿ. ಎಲ್. ಸ್ವಾಮಿ ಅವರ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ 'ಹಸಿರು ಹೊನ್ನು' ಕೃತಿಯಿಂದ ಆಯ್ದ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರ ಲೇಖನವಾಗಿದೆ. ವಿಜ್ಞಾನದ ಒಣ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾಹಿತ್ಯದ ರಸಸ್ವಾದದೊಂದಿಗೆ ಸಮ್ಮಿಲನಗೊಳಿಸಿ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರವಾಸದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುವ ಈ ಲೇಖನವು ವಿಜ್ಞಾನ, ನಿಸರ್ಗ ಸೌಂದರ್ಯ ಹಾಗೂ ಮಾನವೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಅಪೂರ್ವ ಸಂಗಮವಾಗಿದೆ.

ಮಾಧವೀಲತೆಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ಲೇಖಕರು ತಮ್ಮ ಮದರಾಸಿನ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಕಾಲೇಜಿನ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನೀಲಗಿರಿಯ ಶೋಲಾ (Shola) ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಮೊದಲು ಕಂಡದ್ದು ಮಾಧವೀಲತೆ (Hiptage madablota). ಇದನ್ನು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಕವಿಗಳು 'ವಸಂತದೂತಿ', 'ಅತಿಮುಕ್ತ', 'ಮಾಧವೀ' ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರತ್ನಾವಳಿ ನಾಟಕದ ಸಾಗರಿಕೆಯ ಪ್ರಸಂಗ, ಸಿಲಪ್ಪದಿಕಾರಂ ಕಾವ್ಯಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಮಾಧವೀಲತೆಯ ಹೂವುಗಳು ಚಿಟ್ಟೆಯಂತೆ ಅರಳಿ, ನವುರಾದ ಸುಗಂಧ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಇದರ ಕಾಯಿಗಳು ಬಲಿತಾಗ ಪತ್ರಕೋಶಗಳು ರೆಕ್ಕೆಗಳಂತೆ ಬೆಳೆದು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟದಂತೆ ಹಾರಿ ಹೊಸ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಳೆಯುತ್ತವೆ. ಲೇಖಕರು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಈ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಧ್ವನಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಗಂಭೀರತೆ: ಲೇಖಕರು ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ 'ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾ' ಸಸ್ಯವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಬಹುಮಾನದ ಆಸೆ ತೋರಿಸಿದಾಗ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಕಾಡಿನಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಹಂಬಲದಿಂದ ಹುಡುಕುತ್ತಾರೆ. ಕಡೆಗೆ ವರದರಾಜನ ಜುಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ತಂಗವೇಲು ತಮಾಷೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಸಿದ್ದ ಹೂವಿನಿಂದ ಈ ಸಸ್ಯವು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಶೇಷತೆಯೆಂದರೆ ಅದು ಆವೃತಬೀಜಿ (Angiosperm) ಸಸ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಅದರ ದಾರುವಿನಲ್ಲಿ 'ವೆಸಲ್'ಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ 'ಟ್ರೇಕೀಡ್'ಗಳು ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತವೆ. ಇದು ಸಸ್ಯ ವಿಕಾಸದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಜಿಮ್ನೋಸ್ಪರ್ಮ್ ಮತ್ತು ಆಂಜಿಯೋಸ್ಪರ್ಮ್ಗಳ ನಡುವಿನ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿದೆ.

ಗುರು-ಶಿಷ್ಯ ಬಾಂಧವ್ಯ ಹಾಗೂ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಾತಾವರಣ: ಲೇಖಕರು ಅಮೆರಿಕದ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ತಮ್ಮ ಗುರು ಪ್ರೊ. ಅರ್ವಿಂಗ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಬೈಲಿ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಈ ಸಸ್ಯಕ್ಕೆ 'ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾ ಅರ್ವಿಂಗ್ಬೈಲೀಯೈ' ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ರಾತ್ರಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪ್ರೊಫೆಸರ್ಗೆ ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾ ಎಲೆಗಳ ಹಾರ ಹಾಕಿ ಗೌರವಿಸುವುದು, ತಂಗವೇಲು 'ಸಾರ್ಕೇಂಡ್ರಾ ಸಾರು' ಮಾಡಿ ಹಾಸ್ಯ ಮಾಡುವುದು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಭಾವಪರವಶರಾಗಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡುವುದು ಗುರು-ಶಿಷ್ಯರ ನಡುವಿನ ಪವಿತ್ರ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಹಾಗೂ ಮುಕ್ತ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಉಪಸಂಹಾರ: ಬಿ.ಜಿ.ಎಲ್. ಸ್ವಾಮಿಯವರು ಈ ಲೇಖನದ ಮೂಲಕ ವಿಜ್ಞಾನವು ತರಗತಿಯ ಗೋಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಬಂಧಿಯಾಗದೆ, ಕಾಡಿನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಅನುಭವದಿಂದ ಕಲಿಯಬೇಕಾದ ಜೀವಂತ ವಿಷಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಧಿಸಿ ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅರಣ್ಯ ರೇಂಜರ್ನ ಸಂಶಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವರ್ಗೀಕರಣದವರೆಗಿನ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಲೇಖಕರು ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಲಿತವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಹಾಸ್ಯಮಯವಾಗಿ ಮೂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಬಂಧವಾಗಿದೆ.

೯. ಪಾಠದಿಂದ ಕಲಿಯಬಹುದಾದ ಸಂದೇಶ (Moral / Life Message)

• ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕಲಿಕೆಯ ಮಹತ್ವ: ಕೇವಲ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಓದುವುದಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಿ ಕಲಿಯುವುದು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಶಾಶ್ವತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

• ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರೇಮ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಪ್ರಜ್ಞೆ: ನಿಸರ್ಗವು ತನ್ನೊಡಲಿನಲ್ಲಿ ಅಗಾಧ ಸೌಂದರ್ಯ ಹಾಗೂ ಜ್ಞಾನದ ಭಂಡಾರವನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ. ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿ, ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮಾನವನ ಕರ್ತವ್ಯ.

• ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಮ್ಮಿಲನ: ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವಾಗ ಶುಷ್ಕವಾಗಿರದೆ, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮೌಲ್ಯ ಹಾಗೂ ಉಲ್ಲಾಸದೊಂದಿಗೆ ಕಲಿಯುವುದು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಆನಂದದಾಯಕವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.

• ಗುರು ಗೌರವ ಮತ್ತು ಕೃತಜ್ಞತೆ: ನಮಗೆ ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿದ ಗುರುಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸತ್ಯಸಂಧತೆಯ ಲಕ್ಷಣ.

• ಉತ್ಸಾಹ ಹಾಗೂ ಸಹಕಾರ ಮನೋಭಾವ: ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗುವ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ನಿರಾಸೆಯಿಂದ ನೋಡದೆ, ಹಾಸ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಎದುರಿಸಬೇಕು.