ಕಕರನ ಯುಗಾದಿ - ಡಾ. ಬೆಸಗರಹಳ್ಳಿ ರಾಮಣ್ಣ

  

ಕಕರನ ಯುಗಾದಿ - ಡಾ. ಬೆಸಗರಹಳ್ಳಿ ರಾಮಣ್ಣ 

 ಸಮಗ್ರ ಅಧ್ಯಯನ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು (Word Format)

ಪಾಠದ ಚುಟುಕು ನೋಟ (Quick Overview)

ಡಾ. ಬೆಸಗರಹಳ್ಳಿ ರಾಮಣ್ಣ ಅವರ 'ಕಕರನ ಯುಗಾದಿ' ಕಥೆಯು ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದ ಭೀಕರ ಬಡತನ, ಮೂಢನಂಬಿಕೆ, ಜಾತೀಯತೆ, ಶೋಷಣೆ ಹಾಗೂ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಮಹಾಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಯುಗಾದಿಯ ಹೊಸ ಭರವಸೆಯ ನಡುವೆಯೂ ದಲಿತ ಶ್ರಮಜೀವಿ ಕಕರನ ಬದುಕು ಹೇಗೆ ದುರಂತದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಕಥೆ ಅತ್ಯಂತ ನೈಜವಾಗಿ ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ.

೧. ಕಥೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ (Story Background)

ಲೇಖಕರ ನೈಜ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ: ಕನ್ನಡ ಸಣ್ಣಕಥಾ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ನೈಜತೆಯನ್ನು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಕಥೆಗಾರರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಬೆಸಗರಹಳ್ಳಿ ರಾಮಣ್ಣನವರು ಪ್ರಮುಖರು. ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದ ರಾಮಣ್ಣನವರು ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಬಡತನ, ಶೋಷಣೆ, ಅಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ರೈತರ-ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳ ಬದುಕಿನ ವಿವಿಧ ಮುಖಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಕಂಡು ಅಕ್ಷರರೂಪಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿದವರು.

ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಘರ್ಷ: 'ಕಕರನ ಯುಗಾದಿ' ಕಥೆಯು ಸಾಲದ ಸುಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ, ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಸತತ ಬರಗಾಲದಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟ ಗ್ರಾಮೀಣ ದಲಿತ ಕುಟುಂಬವೊಂದರ ಕರುಣಾಜನಕ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ. ಯುಗಾದಿ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಒಂದು ಅಚ್ಚು ರಾಗಿ-ಅಕ್ಕಿಗೂ ಪರದಾಡುವ ಕಕರನ ಬಡತನ, ಕಡು ಬಡತನದಲ್ಲೂ ಮೊಮ್ಮಗ ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಪಡುವ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಆನಂದ ಹಾಗೂ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಹೋಗಿ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ತೆರುವ ಆತನ ಉದಾತ್ತ ಮಾನವೀಯ ಗುಣ ಈ ಕಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.

೨. ಕಥೆಯ ಭಾವಾರ್ಥ (Gist / Story Meaning)

ಹಸಿವಿನ ಕಟು ವಾಸ್ತವ: ಬೀಸಿದ ಬರಗಾಲಕ್ಕೆ ಕೆರೆಯ ನೀರು ಬತ್ತಿ, ಒಣಗಿದ ಹುಣಸೆ ಮರದ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ದಲಿತ ಶ್ರಮಜೀವಿ ಕಕರನಿಗೆ ಕುಟುಂಬದ ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಗಳು ಬೆನ್ನಿಗಂಟಿ ಕಿತ್ತು ತಿನ್ನುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ನಾಲ್ವರು ಸತತವಾಗಿ ಕೆಮ್ಮುವ ಬಡಕಲು ಮಕ್ಕಳು, ಬಸುರಿ ಮಗಳು ನಾಚಿ (ನಾಗಿ), ಮತ್ತು ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ನರಳುವ ಹೆಂಡತಿ ಚೆನ್ನಿ - ಇವರ ಹಸಿವನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ಕಕರನು ಊರಿನ ಪಂಡಿತ ಹಾಗೂ ಜ್ಯೋತಿಷಿಯಾದ ಜೋಯಿಸರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಧನ-ಧಾನ್ಯದ ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಡುತ್ತಾನೆ.

ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಮೂಢನಂಬಿಕೆ: ಜೋಯಿಸರು ಯುಗಾದಿಯ ನಂತರ ಕಕರನ ಗ್ರಹಚಾರ ಮುಗಿದು ಭಾರಿ ಮಳೆ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭವಿಷ್ಯ ಹೇಳಿ, ಸೌದೆ ಹೊತ್ತು ತಂದರೆ ಹಣ ಕೊಡುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಕರನು ಸೌದೆ ಹೊತ್ತು ಜೋಯಿಸರ ಮನೆಗೆ ತಲುಪಿದರೂ ಜೋಯಿಸರ ತಾಯಿ ಗೋವಿಂದಮ್ಮ 'ಮೈಲಿಗೆಯಾಗುತ್ತದೆ' ಎಂದು ಸೌದೆಯ ಮೇಲೆ ಸಗಣಿ ನೀರು ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಜೋಯಿಸರು ಶುಕ್ರವಾರದ ನೆಪವೊಡ್ಡಿ ಹಣ ಕೊಡದೆ ನಾಳೆ ಬರಲು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸಂತೆಗೂ ಹೋಗಿ ನಯಾಪೈಸೆ ಸಾಲ ಸಿಗದೆ ಕಕರ ಬರಿಗೈಯಲ್ಲಿ ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಾನೆ.

ದುರಂತ ಅಂತ್ಯ: ಯುಗಾದಿ ಹಬ್ಬದ ಸೂರ್ಯೋದಯದ ವೇಳೆಗೆ ಕಕರನ ಮಗಳು ಹೆರಿಗೆಯಾಗಿ ಗಂಡು ಮಗುವಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡುತ್ತಾಳೆ. ಮೊಮ್ಮಗ ಹುಟ್ಟಿದ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಕರನು ಧಾನ್ಯ-ಕೂಲಿ ಕೇಳಲು ಮತ್ತೆ ಜೋಯಿಸರ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಆ ವೇಳೆಗೆ ಜೋಯಿಸರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ತೆ ಗೋವಿಂದಮ್ಮ ಹಾಗೂ ಬಂಜೆ ಸೊಸೆ ಯಶೋದಮ್ಮನ ನಡುವೆ ಜಗಳವಾಗಿ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಯಶೋದಮ್ಮ ಸಾಕುಮಗ ನಾಗರಾಜನಿಗೆ ಕಾಯಿಸಿದ ನೀರನ್ನು ಸುರಕಿಸಿ, ಅಪರಾಧ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ಮನೆಯ ಹಿತ್ತಿಲ ಭಾವಿಗೆ ಧುಮುಕುತ್ತಾಳೆ.

ಅಂತಿಮ ವಿಷಾದ: ಬಾವಿಗೆ ಬಿದ್ದ ಮೇಲ್ಜಾತಿಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹೆಂಗಸನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಊರಿನ ಮೇಲ್ಜಾತಿಯ ಜನರು ಹಿಂಜರಿದಾಗ, ಕಕರನು ತನ್ನ ಪ್ರಾಣದ ಹಂಗು ತೊರೆದು ಬಾವಿಗೆ ಧುಮುಕುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಭಯದಿಂದ ತತ್ತರಿಸಿದ ಯಶೋದಮ್ಮ ಕಕರನ ಕತ್ತನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಅಪ್ಪಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತಾಳೆ. ಕಕರನು ನೀರೊಳಗೆ ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿ, ಇಬ್ಬರೂ ಬಾವಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲೇ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಾರೆ. ಸಾವಿನಲ್ಲೂ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ಕಳಂಕ, ಸಮಾಜದ ನಿಷ್ಕರುಣತನ ಹಾಗೂ 'ದೇವರಿದ್ದಾನೆ' ಎಂದು ಆಕಾಶ ತೋರಿಸುವ ಶ್ಯಾನುಭೋಗರ ಕೃತಕ ಕರುಣೆ ಕಥೆಯ ಕಟು ಸತ್ಯವನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡುತ್ತದೆ.

೩. ಮುಖ್ಯ ಆಶಯಗಳು (Core Themes)

೧. ಬಡತನ ಮತ್ತು ಹಸಿವಿನ ಶೋಷಣೆ: ಬರಗಾಲದ ಹೊಡೆತ, ನಿರುದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಕಡುವ ಬಡತನದಿಂದಾಗಿ ಕೆಳವರ್ಗದ ಜನರು ಎದುರಿಸುವ ಹಸಿವಿನ ಯಾತನೆ.

೨. ಜಾತಿವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ಕಳಂಕ: ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಜಾತಿವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ಎಷ್ಟೊಂದು ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದೆ ಎಂದರೆ, ಸಾವು-ಬದುಕಿನ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲೂ ಉಚ್ಚ-ನೀಚ ಭಾವನೆಗಳು ತಾಂಡವವಾಡುತ್ತವೆ.

೩. ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಮಾನವೀಯತೆ: ದಲಿತ ಕಕರನು ಜಾತಿ ಅಥವಾ ಧರ್ಮದ ಭೇದವೆಣಿಸದೆ ತನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ಪಣಕ್ಕಿಟ್ಟು ಬಾವಿಗೆ ಬಿದ್ದ ಹೆಂಗಸನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಧುಮುಕುವ ಪ್ರಸಂಗವು ಆತನ ಪವಿತ್ರ ಉದಾತ್ತತೆಯ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

೪. ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳ ವಿಮರ್ಶೆ: ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ, ಗ್ರಹಚಾರ ಮತ್ತು ದೈವಿಕ ಹರಕೆಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬಡವರನ್ನು ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸುವ ಮತ್ತು ಶೋಷಿಸುವ ಪಟ್ಟಭದ್ರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಕಪಟತನ.

೫. ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ನಿಷ್ಕರುಣತೆ: ಬಡವನು ಸತ್ತಾಗ ಆತನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸಾಂತ್ವನ ನೀಡುವ ಬದಲು ಆಕಾಶ ತೋರಿಸಿ 'ದೇವರಿದ್ದಾನೆ' ಎನ್ನುವ ಸಮಾಜದ ಕೃತಕ ಹಾಗೂ ನಕಲಿ ಸಹಾನುಭೂತಿ.

೪. ಕಥೆಯ ವಿಸ್ತೃತ ಸಾರಾಂಶ  

ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹಾಗೂ ಬಡತನ: ಡಾ. ಬೆಸಗರಹಳ್ಳಿ ರಾಮಣ್ಣ ಅವರ 'ಕಕರನ ಯುಗಾದಿ' ಕಥೆಯು ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದ ಭೀಕರ ಬಡತನ, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ದಲಿತ ಶ್ರಮಜೀವಿಯೊಬ್ಬನ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಶ ಮಾನವೀಯತೆಯ ದುರಂತ ಕಥಾನಕವಾಗಿದೆ. ಕಥೆಯ ನಾಯಕ ಕಕರನು ಮಂಡ್ಯ ಭಾಗದ ಹಳ್ಳಿಯೊಂದರ ಬಡ ದಲಿತ ರೈತ. ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬಿದ್ದ ಭೀಕರ ಬರಗಾಲದಿಂದಾಗಿ ಕೆರೆ-ಕಟ್ಟೆಗಳು ಒಣಗಿ, ಬೆಳೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ಇಡೀ ಊರು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಕಕರನ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಆತನ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂಡ ಬಳಲುವ ಹೆಂಡತಿ ಚೆನ್ನಿ, ಕೆಮ್ಮಿನಿಂದ ಬಳಲುವ ನಾಲ್ವರು ಪುಟ್ಟ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ಹಾಗೂ ಬಸುರಿ ಮಗಳು ನಾಚಿ (ನಾಗಿ) ಇದ್ದಾರೆ. ಯುಗಾದಿ ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಮನೆಗೆ ಒಂದು ಅಚ್ಚು ರಾಗಿ-ಅಕ್ಕಿ ತರಲೂ ಕಕರನಲ್ಲಿ ಕಾಸಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಜ್ಯೋತಿಷಿಯ ಭರವಸೆ ಮತ್ತು ನಿರಾಶೆ: ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲಿದ ಕಕರನು ಊರಿನ ಜೋಯಿಸರನ್ನು ಕಂಡು ಸಹಾಯ ಬೇಡುತ್ತಾನೆ. ಜೋಯಿಸರು ಆತನ ಹಸ್ತವನ್ನು ನೋಡಿ, ಯುಗಾದಿಯ ನಂತರ ನಿನ್ನ ಎಲ್ಲ ಕಷ್ಟಗಳು ತೀರಿ ಭಾರಿ ಮಳೆ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಮನೆಗೆ ಧಾನ್ಯ ತರಲು ಕಕರನು ಜೋಯಿಸರ ಮನೆಗೆ ಸೌದೆ ಹೊತ್ತು ತರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಜೋಯಿಸರ ತಾಯಿ ಗೋವಿಂದಮ್ಮ ಮೈಲಿಗೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೌದೆಯ ಮೇಲೆ ಸಗಣಿ ನೀರು ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸಿ, ಕಕರನನ್ನು ಕೀಳಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾಳೆ. ಜೋಯಿಸರು ಹಣ ಕೊಡದೆ 'ನಾಳೆ ಬಾ' ಎಂದು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಕರನು ಸಂತೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಲಿ ಮಾಡಿ ಧಾನ್ಯ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಕನ್ನಯ್ಯ ಎಂಬ ವರ್ತಕ ಆತನಿಗೆ ಸಾಲ ಕೊಡದೆ ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕಕರನು ಬರಿಗೈಯಲ್ಲಿ ಮನೆಗೆ ಮರಳುತ್ತಾನೆ.

ಯುಗಾದಿಯ ದುರಂತ ಘಟನೆ: ಯುಗಾದಿ ಹಬ್ಬದ ಸೂರ್ಯೋದಯದ ಸುಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಕರನ ಮಗಳು ನಾಗಿ ಗಂಡು ಮಗುವಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡುತ್ತಾಳೆ. ಹಬ್ಬದ ದಿನವೇ ಮೊಮ್ಮಗ ಹುಟ್ಟಿದ ಸಂತಸದಲ್ಲಿ ಕಕರನು ಮಗ ದೇವಣಸನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಜೋಯಿಸರ ಮನೆಗೆ ಕೂಲಿ ಧಾನ್ಯ ತರಲು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜೋಯಿಸರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ತೆ ಗೋವಿಂದಮ್ಮ ಮತ್ತು ಬಂಜೆ ಸೊಸೆ ಯಶೋದಮ್ಮನ ನಡುವೆ ತೀವ್ರ ಜಗಳ ನಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಪ ಮತ್ತು ನೈರಾಶ್ಯೆಯಿಂದ ಯಶೋದಮ್ಮನು ಸಾಕುಮಗ ನಾಗರಾಜನಿಗೆ ಕಾಯಿಸಿದ ನೀರನ್ನು ಸುರಕಿಸಿ, ಭಯದಿಂದ ಮನೆಯ ಹಿತ್ತಿಲಿನ ಆಳವಾದ ಬಾವಿಗೆ ಹಾರುತ್ತಾಳೆ.

ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು ಕಕರನ ಬಲಿ: ಯಶೋದಮ್ಮ ಬಾವಿಗೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಜೋಯಿಸರು ಹಾಗೂ ನೆರೆಹೊರೆಯವರು ಬಾವಿಯ ಸುತ್ತ ನೆರೆದರೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಮುಟ್ಟಲು ಹಾಗೂ ಬಾವಿಗೆ ಇಳಿಯಲು ಭಯಪಟ್ಟು ಸುಮ್ಮನೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಕಂಡ ಕಕರನು ಜಾತಿ, ಮೈಲಿಗೆ ಅಥವಾ ತನ್ನ ಜೀವದ ಹಂಗನ್ನು ತೊರೆದು ತಕ್ಷಣವೇ ಬಾವಿಗೆ ಧುಮುಕುತ್ತಾನೆ. ಬಾವಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿದ್ದ ಯಶೋದಮ್ಮನನ್ನು ಎತ್ತಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಭಯದಿಂದ ತತ್ತರಿಸಿದ ಯಶೋದಮ್ಮ ಕಕರನ ಕತ್ತನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಬಿಗಿದಪ್ಪುತ್ತಾಳೆ. ಕಕರನು ಎಷ್ಟೇ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ, ನೀರು ಕುಡಿದು ಇಬ್ಬರೂ ಬಾವಿಯ ತಳದಲ್ಲೇ ಮುಳುಗಿ ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿ ಪ್ರಾಣ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ.

ಅಂತಿಮ ಸಾರಾಂಶ: ನಂತರ ಊರಿನವರು ಹಗ್ಗಹಾಕಿ ಇಬ್ಬರ ಶವಗಳನ್ನು ಮೇಲೆತ್ತುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹೆಂಗಸಿನ ಶವವನ್ನು ದಲಿತ ಕಕರನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಜೋಯಿಸರು ಮತ್ತು ಊರಿನವರು ಅಸಹ್ಯ ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಶ್ಯಾನುಭೋಗರು 'ಕಕರ ಪವಿತ್ರ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಸತ್ತಿದ್ದಾನೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹೆಂಗಸನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಹೋಗಿ ಸಾಯುವುದು ಕೋಟಿಗೊಬ್ಬನಿಗೆ ಸಿಗುವ ಭಾಗ್ಯ' ಎಂದು ಕೃತಕವಾಗಿ ಹೊಗಳುತ್ತಾರೆ. ಕಕರನ ಹೆಂಡತಿ ಚೆನ್ನಿ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಬಂದು 'ನಮ್ಮ ಗತಿ ಏನು?' ಎಂದು ಗೋಳಾಡಿದಾಗ ಶ್ಯಾನುಭೋಗರು ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಕೈತೋರಿಸಿ 'ದೇವರಿದ್ದಾನೆ' ಎಂದು ಜಾರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಕಕರನ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಬಲಿ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದ ಕರುಣಾಜನಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಈ ಕಥೆ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.

೫. ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳ ಅರ್ಥ (Vocabulary / Glossary)

ಕ್ರ.ಸಂ. ಕಠಿಣ ಪದಗಳು ಅರ್ಥ / ವಿವರಣೆ

೧ ಕಕರ ಕಥೆಯ ಮುಖ್ಯ ನಾಯಕ, ಬಡ ದಲಿತ ಶ್ರಮಜೀವಿ

೨ ಜೋಯಿಸರು ಊರಿನ ಜ್ಯೋತಿಷಿ ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪಂಡಿತರು

೩ ಬೊಸರಿ / ಬಸುರಿ ಗರ್ಭಿಣಿ ಸ್ತ್ರೀ (ನಾಚಿ/ನಾಗಿ)

೪ ಮೈಲಿಗೆ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ/ಅಶುದ್ಧತೆ ಎಂಬ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಾವನೆ

೫ ಪಂಕ್ತಿಯೂಟ ಸಾಲು ಸಾಲಾಗಿ ಕುಳಿತು ಉಣ್ಣುವ ಔತಣ

೬ ಶ್ಯಾನುಭೋಗರು ಊರಿನ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಇಡುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿ

೭ ಮಿಡ್ಬಾಯಮ್ಮ

ಹೆರಿಗೆ ಮಾಡಿಸುವ ದಾದಿ / ಹೆರಿಗೆ ಹೆಂಗಸು

೮ ಅಸಹಾಯಕರಾಗು ಯಾವ ದಾರಿಯೂ ತೋರದೆ ಶೂನ್ಯವಾಗುವುದು

೯ ಉಸಿರುಗಟ್ಟು ಗಾಳಿ ಸಿಗದೆ ಪ್ರಾಣ ಹೋಗುವ ಸ್ಥಿತಿ

೧೦ ಕೃಪಣತೆ / ಪಿಣುಗು ಲೋಭಿತನ / ಜಿಂಜಿಕತನ / ಕರುಣೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು

೬. ೨ ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು 

ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: ಕಕರನು ಜೋಯಿಸರ ಬಳಿಗೆ ಏಕೆ ಹೋಗಿದ್ದನು?

ಉತ್ತರ: ಕಕರನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಸತತ ಬರಗಾಲದಿಂದಾಗಿ ತೀವ್ರ ಬಡತನ ಹಾಗೂ ಹಸಿವು ತಾಂಡವವಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಮರುದಿನ ಯುಗಾದಿ ಹಬ್ಬವಿದ್ದು, ಮನೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಅಚ್ಚು ರಾಗಿ ಅಥವಾ ಅಕ್ಕಿ ತರಲು ಆತನ ಬಳಿ ಹಣವಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಧಾನ್ಯ ಅಥವಾ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಣವನ್ನು ಸಾಲವಾಗಿ ಅಥವಾ ಕೂಲಿಯಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಆಶಯದಿಂದ ಕಕರನು ಜೋಯಿಸರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದನು.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ಜೋಯಿಸರು ಕಕರನಿಗೆ ಹೇಳಿದ ಭವಿಷ್ಯವೇನು?

ಉತ್ತರ: ಕಕರನ ಹಸ್ತವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ ಜೋಯಿಸರು, 'ಯುಗಾದಿ ಹಬ್ಬ ಮುಗಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ನಿನ್ನ ಎಲ್ಲ ಗ್ರಹಚಾರ ಹಾಗೂ ಕಷ್ಟಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ. ಊರಿಗೆ ಭಾರಿ ಮಳೆ ಬಂದು ಕೆರೆ-ಕಟ್ಟೆಗಳು ತುಂಬಿ ತಣ್ಣಗಾಗುತ್ತವೆ. ನಿನಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ದಿನಗಳು ಬರಲಿವೆ' ಎಂದು ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದರು.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: ಜೋಯಿಸರ ತಾಯಿ ಗೋವಿಂದಮ್ಮ ಕಕರ ತಂದ ಸೌದೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಳು?

ಉತ್ತರ: ಕಕರನು ಕಾಡಿನಿಂದ ತಂದ ಸೌದೆಯನ್ನು ಜೋಯಿಸರ ಹಿತ್ತಿಲಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಾಗ, ಜೋಯಿಸರ ತಾಯಿ ಗೋವಿಂದಮ್ಮ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ಭಾವನೆಯಿಂದ 'ಮೈಲಿಗೆಯಾಗುತ್ತದೆ' ಎಂದು ಗದರಿದಳು. ನಂತರ ಆ ಸೌದೆಯ ಮೇಲೆ ಸಗಣಿ ನೀರನ್ನು ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸಿ ಮಡಿ ಮಾಡುವ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮಾಡಿ, ಕಕರನಿಗೆ ಕೂಲಿ ಕೊಡದೆ ಕಳುಹಿಸಿದಳು.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೪: ಯಶೋದಮ್ಮ ಬಾವಿಗೆ ಧುಮುಕಲು ಕಾರಣವೇನು?

ಉತ್ತರ: ಬಂಜೆಯಾಗಿದ್ದ ಯಶೋದಮ್ಮ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಅತ್ತೆ ಗೋವಿಂದಮ್ಮನ ನಡುವೆ ನಿತ್ಯವೂ ಜಗಳ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಯುಗಾದಿಯ ದಿನ ಜಗಳ ವಿಕೋಪಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಯಶೋದಮ್ಮ ಸಾಕುಮಗ ನಾಗರಾಜನಿಗೆ ಕಾಯಿಸಿದ ನೀರನ್ನು ಸುರಕಿಸಿದಳು. ಇದರಿಂದ ಮಗು ಕಿರುಚಿದಾಗ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಭಯದಿಂದ ಯಶೋದಮ್ಮ ಬಾವಿಗೆ ಧುಮುಕಿದಳು.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೫: ಕಕರನು ಬಾವಿಗೆ ಧುಮುಕಿದ್ದು ಏಕೆ ಮತ್ತು ಆತನಿಗೆ ಒದಗಿದ ದುರಂತವೇನು?

ಉತ್ತರ: ಯಶೋದಮ್ಮ ಬಾವಿಗೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಯಾರೂ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಇಳಿಯದಿದ್ದಾಗ, ಕಕರನು ತನ್ನ ಪ್ರಾಣದ ಹಂಗು ತೊರೆದು ಆಕೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಬಾವಿಗೆ ಧುಮುಕಿದನು. ಆದರೆ ಭಯಗೊಂಡ ಯಶೋದಮ್ಮ ಕಕರನ ಕತ್ತನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಬಿಗಿದಪ್ಪಿದ್ದರಿಂದ, ಕಕರನಿಗೆ ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿ ಇಬ್ಬರೂ ಬಾವಿಯ ತಳದಲ್ಲೇ ಮುಳುಗಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು.

೭. ೫ ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು  

ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: 'ಕಕರನ ಯುಗಾದಿ' ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬಡತನ ಮತ್ತು ಶೋಷಣೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: ಡಾ. ಬೆಸಗರಹಳ್ಳಿ ರಾಮಣ್ಣ ಅವರ 'ಕಕರನ ಯುಗಾದಿ' ಕಥೆಯು ಮಂಡ್ಯ ಭಾಗದ ಬಡ ದಲಿತ ರೈತ ಕಕರನ ಕುಟುಂಬದ ಭೀಕರ ಬಡತನವನ್ನು ನೈಜವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಸತತ ಬರಗಾಲದಿಂದಾಗಿ ಊರಿನ ಕೆರೆಗಳು ಒಣಗಿ ಬೆಳೆ ಇಲ್ಲದೆ ಸಮಾಜದ ಕೆಳವರ್ಗದ ಜನರು ಹಸಿವಿನಿಂದ ನರಳುತ್ತಾರೆ. ಕಕರನ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ರೋಗಿ ಹೆಂಡತಿ ಚೆನ್ನಿ, ಕೆಮ್ಮಿನಿಂದ ಬಳಲುವ ನಾಲ್ವರು ಪುಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳು ಹಾಗೂ ಬಸುರಿ ಮಗಳು ನಾಚಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಮನೆಗೆ ಧಾನ್ಯ ತರಲು ಕಕರನು ಪಡುವ ಯಾತನೆ ಕರುಣಾಜನಕವಾಗಿದೆ.

ಜೋಯಿಸರ ಮನೆಗೆ ಸೌದೆ ಹೊತ್ತು ತಂದರೂ ಜೋಯಿಸರು ಕೂಲಿ ನೀಡದೆ 'ನಾಳೆ ಬಾ' ಎಂದು ಸಾಗಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಜೋಯಿಸರ ತಾಯಿ ಸೌದೆಗೆ ಸಗಣಿ ನೀರು ಚಿಮುಕಿಸಿ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯನ್ನು ಮೆರೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಸಂತೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಲಿ ಮಾಡಿ ಧಾನ್ಯ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಕನ್ನಯ್ಯ ಎಂಬ ವರ್ತಕ ಆತನಿಗೆ ಸಾಲ ಕೊಡದೆ ಹೀಯಾಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಬಡತನ ಮತ್ತು ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ಶೋಷಣೆಯ ನಡುವೆ ಕಕರನ ಜೀವನ ಹಸಿವಿನ ಯಾತನೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಥೆ ಮನಮುಟ್ಟುವಂತೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ಜೋಯಿಸರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದುರಂತ ಘಟನೆ ಮತ್ತು ಕಕರನ ಉದಾತ್ತ ರಕ್ಷಣಾ ಯತ್ನವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: ಯುಗಾದಿ ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಕಕರನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮೊಮ್ಮಗ ಹುಟ್ಟಿದ ಸಂತಸವಿದ್ದರೆ, ಜೋಯಿಸರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಕಲಭು ಮೂಡಿತ್ತು. ಬಂಜೆ ಸೊಸೆ ಯಶೋದಮ್ಮ ಮತ್ತು ಅತ್ತೆ ಗೋವಿಂದಮ್ಮನ ನಡುವೆ ಜಗಳವಾಗಿ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಯಶೋದಮ್ಮ ಸಾಕುಮಗ ನಾಗರಾಜನಿಗೆ ಕಾಯಿಸಿದ ನೀರನ್ನು ಸುರಕಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಮಗು ಬಿಸಿನೀರಿನಿಂದ ಬೆಂದು ಕಿರಚಿದಾಗ, ಯಶೋದಮ್ಮ ಭಯ ಹಾಗೂ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ಮನೆಯ ಹಿತ್ತಿಲಿನ ಆಳವಾದ ಬಾವಿಗೆ ಹಾರುತ್ತಾಳೆ.

ಬಾವಿಯ ಸುತ್ತ ಊರಿನ ಜನರು ನೆರೆದರೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಮುಟ್ಟಲು ಹಾಗೂ ಬಾವಿಗೆ ಧುಮುಕಲು ಯಾರೂ ಧೈರ್ಯ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಕಕರನು ಜಾತಿ-ಮೈಲಿಗೆಗಳ ಭೇದವೆಣಿಸದೆ, ತನ್ನ ಪ್ರಾಣದ ಹಂಗು ತೊರೆದು ತಕ್ಷಣವೇ ಬಾವಿಗೆ ಧುಮುಕುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನೀರೊಳಗೆ ಭಯದಿಂದ ತತ್ತರಿಸಿದ ಯಶೋದಮ್ಮ ಕಕರನ ಕತ್ತನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಬಿಗಿದಪ್ಪುತ್ತಾಳೆ. ಕಕರನು ಎಷ್ಟೇ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ, ನೀರು ಕುಡಿದು ಇಬ್ಬರೂ ಬಾವಿಯ ತಳದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಾರೆ. ಕಕರನ ಈ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ರಕ್ಷಣಾ ಯತ್ನವು ಆತನ ಪವಿತ್ರ ಮಾನವೀಯತೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: ಕಥೆಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ಯಾನುಭೋಗರ ನಡೆ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದ ನಿಷ್ಕರುಣತನವನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: ಕಕರ ಹಾಗೂ ಯಶೋದಮ್ಮ ಇಬ್ಬರ ಶವಗಳನ್ನು ಬಾವಿಯಿಂದ ಮೇಲೆತ್ತಿದಾಗ, ಸಮಾಜದ ಕ್ರೂರ ಹಾಗೂ ಕೃತಕ ಮುಖವಾಡ ಬಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶವಗಳನ್ನು ಕಂಡ ಜೋಯಿಸರು ಹಾಗೂ ಮೇಲ್ಜಾತಿಯ ಜನರು 'ದಲಿತ ಕಕರನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ' ಎಂದು ಅಸಹ್ಯ ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಶ್ಯಾನುಭೋಗರು ವಿಷಯವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಲು 'ಕಕರ ಪವಿತ್ರ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಸತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹೆಂಗಸನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಹೋಗಿ ಪ್ರಾಣಬಿಡುವುದು ಕೋಟಿಗೊಬ್ಬನಿಗೆ ಸಿಗುವ ಭಾಗ್ಯ' ಎಂದು ಕೃತಕವಾಗಿ ಹೊಗಳುತ್ತಾರೆ.

ಕಕರನ ಹೆಂಡತಿ ಚೆನ್ನಿ ತನ್ನ ಸಣ್ಣ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಬಂದು 'ನಮ್ಮ ಗತಿ ಏನು? ನಮಗೆ ಯಾರು ದಿಕ್ಕು?' ಎಂದು ಎದೆಬಡಿದುಕೊಂಡು ಗೋಳಾಡಿದಾಗ, ಶ್ಯಾನುಭೋಗರು 'ದೇವರಿದ್ದಾನೆ ಬಿಡು' ಎಂದು ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಕೈತೋರಿಸಿ ಜಾರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಬಡವ ಸತ್ತಾಗ ಆತನ ಕುಟುಂಬದ ಹೊಣೆ ಹೊರಲು ಸಮಾಜ ಸಿದ್ಧವಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಹಾಗೂ ಕೇವಲ ಬಾಯಿಮಾತಿನ ಧರ್ಮ ಬೋಧನೆ ಮಾಡುವುದು ಸಮಾಜದ ನಿಷ್ಕರುಣತನ ಮತ್ತು ಕಪಟತನವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.

೮. ೧೦ ಅಂಕದ ದೀರ್ಘ ಉತ್ತರ  

ಪ್ರಶ್ನೆ: 'ಕಕರನ ಯುಗಾದಿ' ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ದುರಂತ, ಜಾತ್ಯತೀತ ಮಾನವೀಯತೆ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದ ಕಪಟತನವನ್ನು ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: ಪೀಠಿಕೆ: ಡಾ. ಬೆಸಗರಹಳ್ಳಿ ರಾಮಣ್ಣ ಅವರ 'ಕಕರನ ಯುಗಾದಿ' ಕಥೆಯು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ದಲಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಥೆಯಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಇಡೀ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆ, ಶೋಷಣೆ, ಕಡುವ ಬಡತನ ಹಾಗೂ ಪಟ್ಟಭದ್ರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಕಪಟತನವನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಕಥಾನಕವಾಗಿದೆ. ವೈದ್ಯ ವೃತ್ತಿಯ ಲೇಖಕರು ಹಳ್ಳಿಯ ಬದುಕಿನ ನೈಜ ನೋವುಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಣೆದಿದ್ದಾರೆ.

೧. ಬಡತನ ಮತ್ತು ಹಸಿವಿನ ಚಿತ್ರಣ: ಕಥೆಯ ನಾಯಕ ಕಕರನು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಸತತ ಬರಗಾಲದಿಂದಾಗಿ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಮನೆ ಮಂದಿಯಲ್ಲ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಯುಗಾದಿ ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಮನೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಅಚ್ಚು ರಾಗಿ-ಅಕ್ಕಿ ತರಲು ಆತನಲ್ಲಿ ಹಣವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಜೋಯಿಸರ ಮನೆಗೆ ಸೌದೆ ಹೊತ್ತು ತಂದರೂ ಕೂಲಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸಂತೆಯಲ್ಲೂ ಸಾಲ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬಡವನಿಗೆ ಹಬ್ಬವೂ ಒಂದು ಶಾಪವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುವ ಭೀಕರ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಕಥೆ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ.

೨. ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಶೋಷಣೆ: ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಜಾತಿಯ ಕಳಂಕ ಎಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿದೆ ಎಂದರೆ ಕಕರನು ತಂದ ಸೌದೆಗೂ ಜೋಯಿಸರ ತಾಯಿ ಗೋವಿಂದಮ್ಮ ಸಗಣಿ ನೀರು ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸಿ ಮಡಿ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಕೆಳಜಾತಿಯ ಶ್ರಮಜೀವಿಯ ದುಡಿತ ಬೇಕು ಆದರೆ ಆತನಿಗೆ ಕೊಡುವ ಕೂಲಿ ಹಾಗೂ ಗೌರವ ಮಾತ್ರ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿತ. ಜೋಯಿಸರು ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ 'ನಿನ್ನ ಕಷ್ಟ ತೀರಿ ಭಾರಿ ಮಳೆ ಬರುತ್ತದೆ' ಎಂದು ಕಕರನಿಗೆ ಹುಸಿ ಭರವಸೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಹೊರತು ತತ್ಕ್ಷಣದ ಹಸಿವಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

೩. ಕಕರನ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಮಾನವೀಯತೆ: ಯುಗಾದಿಯ ದಿನ ಜೋಯಿಸರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜಗಳವಾಗಿ ಯಶೋದಮ್ಮ ಬಾವಿಗೆ ಹಾರಿದಾಗ, ಬಾವಿಯ ಸುತ್ತ ನೆರೆದಿದ್ದ ಯಾರೊಬ್ಬರೂ ಆಕೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಧುಮುಕುವುದಿಲ್ಲ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಮೈಲಿಗೆ ಎಂಬ ಮೂಢನಂಬಿಕೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಣಭಯ ಜನರನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕಕರನು ಜಾತಿ, ಮೈಲಿಗೆ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಪ್ರಾಣದ ಹಂಗು ತೊರೆದು ಬಾವಿಗೆ ಧುಮುಕುತ್ತಾನೆ. ಈ ಘಟನೆಯು ಕಕರನ ಉದಾತ್ತ ಹಾಗೂ ಕಲುಷಿತಗೊಳ್ಳದ ಪವಿತ್ರ ಮಾನವೀಯತೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

೪. ದುರಂತ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಕಪಟತನ: ಬಾವಿಯಲ್ಲಿ ಭಯದಿಂದ ತತ್ತರಿಸಿದ ಯಶೋದಮ್ಮ ಕಕರನ ಕತ್ತನ್ನು ಬಿಗಿದಪ್ಪಿದಾಗ, ಕಕರನು ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿ ಇಬ್ಬರೂ ಬಾವಿಯ ತಳದಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಾರೆ. ಶವಗಳನ್ನು ಮೇಲೆತ್ತಿದಾಗ ಸಮಾಜದ ನಕಲಿ ಮುಖ ಬಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಲಿತ ಕಕರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಜನ ಅಸಹ್ಯ ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಶ್ಯಾನುಭೋಗರು 'ಕಕರ ಪವಿತ್ರ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಸತ್ತಿದ್ದಾನೆ' ಎಂದು ಕೃತಕವಾಗಿ ಹೊಗಳಿ, ಆತನ ಅನಾಥ ಕುಟುಂಬ 'ನಮ್ಮ ಗತಿ ಏನು?' ಎಂದು ಅತ್ತಾಗ 'ದೇವರಿದ್ದಾನೆ' ಎಂದು ಆಕಾಶ ತೋರಿಸಿ ಜಾರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಉಪಸಂಹಾರ: 'ಕಕರನ ಯುಗಾದಿ' ಕಥೆಯು ಧರ್ಮ, ಜಾತಿ ಹಾಗೂ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳಿಗಿಂತ ಮನುಷ್ಯನ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಬಡತನ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದ ಕಪಟತನದ ನಡುವೆ ಕಕರನ ಬಲಿ ನೀಡುವ ಈ ಕಥೆ ಓದುಗರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸದಾ ಕಾಲ ಹಸಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯುವ ಚಿಂತನಾರ್ಹ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ.

೯. ಪಾಠದಿಂದ ಕಲಿಯಬಹುದಾದ ಸಂದೇಶ (Message / Moral of the Story)

ಜೀವನ ಸಂದೇಶ (Moral Message)

೧. ಮಾನವೀಯತೆಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಧರ್ಮ: ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಜಾತಿ, ಕುಲ ಹಾಗೂ ಧರ್ಮಕ್ಕಿಂತ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಮಾನವೀಯ ಗುಣವೇ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದದ್ದು.

೨. ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ಮತ್ತು ತಾರತಮ್ಯದ ನಿರ್ಮೂಲನೆ: ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಆತನ ಹುಟ್ಟು ಅಥವಾ ಜಾತಿಯಿಂದ ಅಳೆಯದೆ ಆತನ ಉದಾತ್ತ ಗುಣ ಹಾಗೂ ಶ್ರಮದಿಂದ ಗೌರವಿಸಬೇಕು.

೩. ಕೃತಕ ಸಮಾಜದ ಜಾಗೃತಿ: ದುರಂತ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ಕೇವಲ ಬಾಯಿಮಾತಿನ ಸಾಂತ್ವನ ಅಥವಾ 'ದೇವರಿದ್ದಾನೆ' ಎಂದು ಜಾರಿಕೊಳ್ಳದೆ, ಅನಾಥರಾದ ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ನೈಜ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಸರೆ ನೀಡುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನ ಕರ್ತವ್ಯ.