ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ - ಎಂ. ಚಂದ್ರಪೂಜಾರಿ

ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಠ್ಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಚರ್ಚೆ ಹಾಗೂ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ಕೈಪಿಡಿ

೧. ಪಾಠದ ಪರಿಚಯ (Introduction to the Lesson)

ಡಾ. ಎಂ. ಚಂದ್ರಪೂಜಾರಿ ಅವರ 'ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ' ಲೇಖನವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಾಗತಿಕ ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ವೈಚಾರಿಕವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ಲೇಖನವಾಗಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಕೃಷಿ ವಲಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ದ್ವಿತೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಲೇಖಕರು ಇಲ್ಲಿ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೇಲೆ ಮಾಡುವ ವಿನಿಯೋಗ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಪನ್ನದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯ ಪಾಲು ಕುಸಿಯುತ್ತಿದೆ. ಆದರೂ ಕೃಷಿಯನ್ನೇ ನಂಬಿ ಬದುಕುವ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆ ತಗ್ಗಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ನಗರ ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳ ಜನರ ಜೀವನಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಅಂತರ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರ ದುಃಸ್ಥಿತಿಯು ದೈವಿಕ ಅಥವಾ ಪ್ರಕೃತಿದತ್ತವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಅವಾಂತರವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಪಾಠವು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

೨. ಲೇಖಕರ ಪರಿಚಯ (Author Biography)

ಡಾ. ಎಂ. ಚಂದ್ರಪೂಜಾರಿ ಅವರು ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ಚಿಂತಕರು, ಸಂಶೋಧಕರು ಹಾಗೂ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

·       ಜನನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ: ಇವರು ೧೯೫೬ ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೦೨ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಎಂ.ಕಾಮ್ ಹಾಗೂ ಪಿಎಚ್.ಡಿ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

·       ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸೇವೆ: ಹಂಪಿಯ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಜಾನಪದ ಹಾಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸುದೀರ್ಘ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ, ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ, ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ.

·       ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು: 'ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸ್ವದೇಶಿ - ಒಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ', 'ದೇಶೀಯತೆಯ ನೆರಳಲ್ಲಿ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ', 'ಜನಯೋಜನೆ - ಹೈದರಾಬಾದ್ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅನುಭವಗಳು', 'ಜಂಟಿ ಅರಣ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ', 'ಸಂಶೋಧಕರು ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಕಾರ್ಯ', 'ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ', 'ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಸ್ತಾವ' ಮುಂತಾದವುಗಳು ಇವರ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳಾಗಿವೆ.

೩. ಪಾಠದ ಹಿನ್ನೆಲೆ (Background of the Essay)

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೋತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಗತೀಕರಣೋತ್ತರ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಗಳು ನಗರ ಕೇಂದ್ರಿತ ಹಾಗೂ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ವಸತಿ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯದಂತಹ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಮಾಡುವ ಅನುದಾನ ಕಡಿತಗೊಂಡಿತು. 'ಹಳ್ಳಿಗಳ ಉದ್ದಾರವೇ ದೇಶದ ಉದ್ದಾರ' ಎಂಬ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಕನಸಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, 'ನಗರೀಕರಣವೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ' ಎಂಬ ಹೊಸ ನಂಬಿಕೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಚಲಿತ ಆರ್ಥಿಕ ಮಾದರಿಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮಾಜವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಾರ್ಶ್ವಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅವಲೋಕಿಸುವುದು ಈ ಲೇಖನದ ಮೂಲ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.

೪. ಪಾಠದ ಸರಳ ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಸಾರಾಂಶ (Detailed Narrative Summary)

ಲೇಖನದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು:

·       ೧. ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರ ದುಃಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ: ಹಳ್ಳಿಯ ಬದುಕು ಇಂದು ಸಾಧಿಸಬೇಕಾದ ಗುರಿಯಾಗದೆ, ಅನವಾರ್ಯವಾಗಿ ಸವೆಸಬೇಕಾದ ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಲ ಸಿಕ್ಕರೂ, ಬೆಳೆದ ಬೆಳೆಗೆ ವೆಚ್ಚ ಭರಿಸುವಷ್ಟು ಬೆಲೆ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಿದರೂ ಲಾಭವಿಲ್ಲದೆ ಜನರು ನಗರಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಂದೊದಗಿದೆ.

·       ೨. ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಮಿತಿ: ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೂಲಾಧಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಕೃಷಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಪೋಷಕ ನಟನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನೋಡಿವೆ. ಕೃಷಿಯೇತರ ಸರಕು-ಸೇವೆಗಳ ಅನುಭೋಗ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದನ್ನೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ.

·       ೩. ಅರ್ಬನ್ ಬಯಾಸ್ (ನಗರ ಪಕ್ಷಪಾತ): ಮೈಕೆಲ್ ಲಿಪ್ಸನ್ ಅವರ ವಾದದಂತೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನೀತಿಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಪಟ್ಟಣದ ಜನರು ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದರೂ ಶಿಕ್ಷಿತರು, ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತ ಹೊಂದಿದವರು ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ರೂಪಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿಯಲ್ಲಿ, ಸಾಲ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳಲ್ಲಿ ನಗರಗಳ ಪರವಾಗಿ ಪಕ್ಷಪಾತ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

·       ೪. ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ವರದಿ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ: ೨೦೦೭ ರ ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ವರದಿಯು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕೃಷಿ ವಲಯಕ್ಕೆ ಗಮನ ಹರಿಸಿದರೂ, ಸಣ್ಣ ರೈತರಿಗೆ 'ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ' ಎಂಬ ಸರಳೀಕೃತ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಿತು. ಆದರೆ ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸರಪಳಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದ್ದು, ಸಣ್ಣ ರೈತರಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ.

·       ೫. ಮುಸುಕಾಗುತ್ತಿರುವ ಗಡಿಗಳು: ಇಂದು ಕೃಷಿ ಲಾಭದಾಯಕವಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಸಣ್ಣ ರೈತರು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ದ್ವಿಚಕ್ರ ವಾಹನ ಚಾಲನೆ, ಅಂಗಡಿ, ಬಾಡಿಗೆ ಕಾರುಗಳಂತಹ ಕೃಷಿಯೇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ನಗರ ವಲಸೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಹಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳ ನಡುವಿನ ಗಡಿಗಳು ಮುಸುಕಾಗುತ್ತಿವೆ.

೫. ಮುಖ್ಯ ಆಶಯಗಳು (Core Themes & Objectives)

·       ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ: ಗ್ರಾಮೀಣ ವಲಯ ಮತ್ತು ನಗರ ವಲಯದ ನಡುವೆ ಇರುವ ಬೃಹತ್ ಆದಾಯ ಹಾಗೂ ಜೀವನಮಟ್ಟದ ಅಂತರವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದು.

·       ಕೃಷಿಗೆ ಪ್ರಥಮ ಆದ್ಯತೆ: ಕೃಷಿಯನ್ನು ಕೇವಲ 'ಕಚ್ಚಾವಸ್ತು ಪೂರೈಸುವ ವಲಯ' ಎಂದು ನೋಡದೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವುದು.

·       ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ: ಭೂಸುಧಾರಣೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ವಸತಿ ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಸುಧಾರಣೆ ತರುವುದು.

·       ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮಿತಿಗಳ ಅರಿವು: ಕೇವಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆಧಾರಿತ ನೀತಿಗಳು ಸಣ್ಣ ರೈತರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳ ಬೆಂಬಲ ಅಗತ್ಯ ಎಂಬ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದು.

೬. ಪ್ರಮುಖ ಸಿದ್ಧಾಂತಕಾರರು ಮತ್ತು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳ ಪರಿಚಯ (Key Thinkers & Concepts)

ಸಿದ್ಧಾಂತಕಾರರು / ಸಂಸ್ಥೆ	ಪರಿಕಲ್ಪನೆ / ಸಿದ್ಧಾಂತ	ವಿವರಣೆ / ಪ್ರಮುಖ ವಾದ
ಸೈಮನ್ ಕುಜ್ನೆಟ್ಸ್ (Kuznets, 1964)	ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ೩ ಹಂತಗಳು	ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯ ಪಾಲು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ, ಮೊದಲು ಕೈಗಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ನಂತರ ಸೇವಾವಲಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಾದ.
ಆರ್ಥರ್ ಲೆವಿಸ್ (Arthur Lewis, 1958)	ಡ್ಯುಯಲ್ ಎಕಾನಮಿ ಮಾಡೆಲ್	ಹಿಂದುಳಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ವಲಯದಲ್ಲಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶ್ರಮಿಕರನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದು ಲಾಭದಾಯಕ ಎಂಬ ಮಾದರಿ.
ಮೈಕೆಲ್ ಲಿಪ್ಸನ್ (Michael Lipton, 1968/77)	ಅರ್ಬನ್ ಬಯಾಸ್ (ನಗರ ಪಕ್ಷಪಾತ)	ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನೀತಿಗಳು ನಗರದ ಶಿಕ್ಷಿತ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಪರವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಶೋಷಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತ.
ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ (World Bank, 2007)	World Development Report	ಕೃಷಿ ವಲಯದ ಪ್ರಮುಖತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೂ, ಸಣ್ಣ ರೈತರಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಹಾಗೂ ಕೃಷಿಯೇತರ ವಲಸೆಯ ಸರಳೀಕೃತ ಪರಿಹಾರ ಸೂಚಿಸಿತು.

 

೭. ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಪದಕೋಶ (Glossary / Vocabulary)

ಪ್ರಮುಖ ಪದ / ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಶಬ್ದ	ಅರ್ಥ / ವಿವರಣೆ
ವಿನಿಯೋಗ (Investment/Allocation)	ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬಂಡವಾಳವಾಗಿ ಮಾಡುವ ವೆಚ್ಚ ಅಥವಾ ಅನುದಾನ ಹಂಚಿಕೆ.
ಅರ್ಬನ್ ಬಯಾಸ್ (Urban Bias)	ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಪರವಾಗಿ ಇರುವ ಪಕ್ಷಪಾತ ಧೋರಣೆ.
ಡ್ಯುಯಲ್ ಎಕಾನಮಿ (Dual Economy)	ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ (ಕೃಷಿ) ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ (ಕೈಗಾರಿಕಾ) ಎಂಬ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯಗಳು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ存在 ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.
ಪುಟ್ಟಿಂಗ್ ಔಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (Putting-Out System)	ವರ್ತಕರು ಅಥವಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಶ್ರಮಿಕರಿಗೆ ಕಚ್ಚಾವಸ್ತು ನೀಡಿ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಸಿದ್ಧವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕಾಂಟ್ರಾಕ್ಟ್ ಪದ್ಧತಿ.
ಹಿಡುವಳಿದಾರರು (Landholders)	ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಥವಾ ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡುವ ರೈತರು (ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಅತಿ ಸಣ್ಣ ರೈತರು).
ನಿಯೋ ಲಿಬರಲ್ (Neo-Liberal)	ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಉದಾರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಕನಿಷ್ಠ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಹೊಸ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿ.

 

೮. ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಕೊನೆಯ ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು

ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಅವಾಂತರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖಕರ ನಿಲುವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮಾಜವನ್ನು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ವಲಯವನ್ನು ಕೀಳಾಗಿ ಕಂಡಿದ್ದೇ ಇಂದಿನ ಬಹುತೇಕ ದುಃಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕಾರಣ ಎಂಬುದು ಲೇಖಕ ಎಂ. ಚಂದ್ರಪೂಜಾರಿ ಅವರ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿಲುವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೂಲಾಧಾರವೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿ, ಕೃಷಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಪೋಷಕ ವಲಯವಾಗಿ ನೋಡಿದವು. ಉದ್ಯಮಗಳು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಕೃಷಿಯೇತರ ಸರಕು-ಸೇವೆಗಳ ಅನುಭೋಗ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದನ್ನೇ 'ಅಭಿವೃದ್ಧಿ' ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದವು. ಆಧುನೀಕರಣ ಎಂದರೆ ನಗರೀಕರಣ, ಹಾಗೂ ಹಳ್ಳಿಯ ಬದುಕು ಎಂದರೆ ಅನಭಿವೃದ್ಧಿ ಎಂಬ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ತಂದವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ಸಣ್ಣ ರೈತರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ನಶಿಸಿ, ದುಡಿಯುವ ಕೈಗಳಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗವಿಲ್ಲದೆ, ನಗರಗಳ ಕಡೆಗೆ ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು. ಇದು ಪ್ರಕೃತಿದತ್ತ ದುರಂತವಲ್ಲ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಮಾನವನಿರ್ಮಿತ ಅವಾಂತರವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ ನಡೆಯಲು ಕಾರಣವೇನು?  

ಉತ್ತರ: ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ ಸಂಭವಿಸಲು ಕೃಷಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಶ್ರಮಿಕರ ಲಭ್ಯತೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ವಲಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಕೆಲಸವಿಲ್ಲದೆ ಮುಕ್ತಗೊಂಡರು. ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶ್ರಮಿಕರನ್ನು ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಕೂಲಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡವು. ಜೊತೆಗೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ 'ಪುಟ್ಟಿಂಗ್ ಔಟ್' (Putting-out) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ನಡುವೆ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿತು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವು.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: ಲೆವಿಸನ ಡ್ಯುಯಲ್ ಎಕಾನಮಿ ಮಾಡೆಲ್ ಎಂದರೇನು?  

ಉತ್ತರ: ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಅರ್ಥರ್ ಲೆವಿಸ್ (೧೯೫೮) ಮಂಡಿಸಿದ 'ಡ್ಯುಯಲ್ ಎಕಾನಮಿ ಮಾಡೆಲ್' (ದ್ವಿ-ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾದರಿ) ಎಂದರೆ ಹಿಂದುಳಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ (ಕೃಷಿ) ವಲಯ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ (ಕೈಗಾರಿಕಾ) ವಲಯ ಎಂಬ ಎರಡು ವಲಯಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶ್ರಮಿಕರಿದ್ದು, ಅವರ ಸೀಮಾಂತ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಶೂನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದರಿಂದ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆ ಎರಡಕ್ಕೂ ಲಾಭವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಈ ಮಾದರಿಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೪: ಅರ್ಬನ್ ಬಯಾಸ್ ಥಿಯರಿ ವಾದವನ್ನು ಕುರಿತು ಬರೆಯಿರಿ.  

ಉತ್ತರ: ಮೈಕೆಲ್ ಲಿಪ್ಸನ್ (೧೯೬೮/೭೭) ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ 'ಅರ್ಬನ್ ಬಯಾಸ್ ಥಿಯರಿ' (ನಗರ ಪಕ್ಷಪಾತ ಸಿದ್ಧಾಂತ) ಯು ಸರ್ಕಾರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನೀತಿಗಳು ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಜನರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತದೆ. ನಗರದ ಜನರು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದರೂ, ಶಿಕ್ಷಿತರಾಗಿದ್ದು, ಮಾಧ್ಯಮ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ನಗರದ ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತಿರುಗಿಸುವುದು, ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆ ಹಾಗೂ ನಗರದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದು, ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ಮತ್ತು ಸಾಲ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನಗರಕ್ಕೇ ಹೆಚ್ಚು ನೀಡುವುದನ್ನು ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಬಯಲುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಧೋರಣೆಯಿಂದ ಇಡೀ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬಡತನ ಮಡುಗಟ್ಟಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮಾಜವು ಶೋಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೫: ಪುಟ್ಟಿಂಗ್ ಔಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದರೇನು? ತಿಳಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: 'ಪುಟ್ಟಿಂಗ್ ಔಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ' (Putting-Out System) ಎಂದರೆ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಉತ್ಪಾದನಾ ಪದ್ಧತಿ. ಇದರಲ್ಲಿ ನಗರದ ವರ್ತಕರು ಅಥವಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಕೃಷಿಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬದವರಿಗೆ ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿ, ಅವರಿಂದ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಸಿದ್ಧವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಕೂಲಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಗಳ ನಡುವೆ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೬: ನಗರದ ಪಕ್ಷಪಾತ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಅರ್ಬನ್ ಬಯಾಸ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿ.  

ಉತ್ತರ: ಅರ್ಬನ್ ಬಯಾಸ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, ಸರ್ಕಾರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಗರ ಕೇಂದ್ರಿತವಾಗಿವೆ. ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಮದಾರರು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಗಳು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಾಗದಂತೆ ತಡೆಯಲು, ಕೃಷಿಕರಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುತ್ತವೆ. ಕೃಷಿ ವಲಯಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಬೆಂಬಲ ನೀಡದೆ, ಸಾಲ, ಸಬ್ಸಿಡಿ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೇ ಹೆಚ್ಚು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಈ ಪಕ್ಷಪಾತಿ ನೀತಿಯಿಂದಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ವಸತಿ ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೊಳಗಾಗಿವೆ. ಇದರಿಂದ ನಗರ ಹಾಗೂ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಜನರ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಅನುಭೋಗದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ-ಭೂಮಿಯಷ್ಟು ಅಂತರ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೭: ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೂರು ಹಂತಗಳಾವವು? ವಿವರಿಸಿ.  

ಉತ್ತರ: ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಕುಜ್ನೆಟ್ಸ್ (೧೯೬೪) ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಒಂದು ಪ್ರದೇಶ ಅಥವಾ ದೇಶವು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುವಾಗ ಅದು ಮೂರು ಹಂತಗಳನ್ನು ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ:
೧. ಪ್ರಥಮ ಹಂತ (ಕೃಷಿ ವಲಯ): ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ವಲಯವೇ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
೨. ದ್ವಿತೀಯ ಹಂತ (ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯ): ದೇಶ ಬೆಳೆದಂತೆ ಕೃಷಿಯ ಪಾಲು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ, ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದ ಪಾಲು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.
೩. ತೃತೀಯ ಹಂತ (ಸೇವಾ ವಲಯ): ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸೇವಾವಲಯವು (ಸಾರಿಗೆ, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ಶಿಕ್ಷಣ ಇತ್ಯಾದಿ) ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂರು ಹಂತಗಳ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಕೃಷಿಗಿಂತ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸೇವಾವಲಯವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂಬ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೮: ಸಣ್ಣ ಹಿಡುವಳಿದಾರರು ಲಾಭ ಪಡೆಯಲು ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ತೋರಿದ ದಾರಿಗಳಾವವು?  

ಉತ್ತರ: ೨೦೦೭ ರ ತನ್ನ 'ವಿಶ್ವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವರದಿ'ಯಲ್ಲಿ (World Development Report) ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಅತಿ ಸಣ್ಣ ರೈತರು ಲಾಭ ಪಡೆಯಲು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು:
೧. ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ: ಸಣ್ಣ ರೈತರು ಕೇವಲ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ಕೃಷಿ ಮಾಡದೆ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಆವಶ್ಯಕತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆದು ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವುದು.
೨. ಕೃಷಿಯೇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು: ಕೃಷಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಇತರ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಕೃಷಿಯೇತರ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
೩. ನಗರ ವಲಸೆ: ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಆದಾಯ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ನಗರಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಿ ಉದ್ಯೋಗ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು.
ಆದರೆ, ಆಧುನಿಕ ಸಂಕೀರ್ಣ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ರೈತರು ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಲೇಖಕರು ವಿಮರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೯: ಆಧುನೀಕರಣದಿಂದ ಹಳ್ಳಿ-ಪಟ್ಟಣಗಳ ಗಡಿಗಳು ಹೇಗೆ ಮುಸುಕಾಗುತ್ತಿದೆ? ಲೇಖನದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಾಗತೀಕರಣ ಹಾಗೂ ಆಧುನೀಕರಣದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಹಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳ ನಡುವಿದ್ದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗಡಿಗಳು ಹಾಗೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಕರಗಿ ಮುಸುಕಾಗುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಲೇಖಕ ಎಂ. ಚಂದ್ರಪೂಜಾರಿ ಅವರು ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ 'ಹಳ್ಳಿ' ಎಂದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೃಷಿಯನ್ನೇ ನಂಬಿದ, ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯಾದ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯೊಂದರಿಂದಲೇ ಜೀವನ ನಡೆಸುವುದು ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಅತಿ ಸಣ್ಣ ರೈತರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರು ಕೃಷಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಅಥವಾ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ವಿವಿಧ ಕೃಷಿಯೇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದು ಹೋಟೆಲ್ ಇಡುವುದು, ಆಟೋ/ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್/ಬಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಓಡಿಸುವುದು, ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ ಶೋ ರೂಮ್, ಚಿಕ್ಕ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇವು ಹಳ್ಳಿಯ ಗಡಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಪಟ್ಟಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸುವ ವ್ಯವಹಾರಗಳಾಗಿವೆ.

ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಯುವಜನರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬಗಳು ಕೆಲಸದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ನಗರಗಳಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ದುಡಿದು ಗಳಿಸಿದ ಆದಾಯ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ನಗರದ ಜೀವನಶೈಲಿ, ಉಡುಪು, ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ನಡವಳಿಕೆ ಹಾಗೂ ಅನುಭೋಗಿಸುವ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ತರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಉಪಕರಣಗಳು, ಮೊಬೈಲ್, ವಾಹನಗಳು ಇಂದಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪಟ್ಟಣದ ಮಾದರಿ ಅನುಭೋಗ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹಳ್ಳಿಯನ್ನೂ ಆವರಿಸಿದೆ.

ಹೀಗೆ, ಹಳ್ಳಿಯ ಜನರು ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು ಮತ್ತು ನಗರದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ-ಸರಕುಗಳು ಹಳ್ಳಿಗೆ ಬರುವುದರ ಮೂಲಕ, ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಹಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳ ನಡುವಿದ್ದ ಶಿಸ್ತಿನ ಗಡಿಗಳು ಮಸುಕಾಗುತ್ತಿವೆ. ಇಂದು ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ನಗರದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ನೋಡುವ ಕಾಲ ಮುಗಿದಿದ್ದು, ಇಡೀ ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಈ ಬದಲಾದ ಹೊಸ ಆಯಾಮದಲ್ಲಿ ಮರುರೂಪಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ ಎಂದು ಲೇಖಕರು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

೯. ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಬರೆಯುವ ವಿಧಾನ (Exam Strategy & Writing Tips)

·       ಅಂಕಗಳ ವಿಭಾಗೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪದಮಿತಿ: ೨ ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ೨-೩ ಮುಖ್ಯ ವಾಕ್ಯಗಳು (~೫೦ ಪದಗಳು), ೫ ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ೮-೧೦ ಸಾಲುಗಳು (~೧೦೦ ಪದಗಳು), ಹಾಗೂ ೧೦ ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ೨-೩ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಷಯ ವಿಸ್ತರಿಸಿ (~೩೦೦ ಪದಗಳು) ಉತ್ತರಿಸಿ.

·       ವಿಚಾರ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ: ಅರ್ಬನ್ ಬಯಾಸ್, ಡ್ಯುಯಲ್ ಎಕಾನಮಿ, ಕುಜ್ನೆಟ್ಸ್ ಹಂತಗಳಂತಹ ಆರ್ಥಿಕ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ.

·       ಲೇಖಕರ ಚೌಕಟ್ಟು: ಉತ್ತರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವಾಗ ಲೇಖಕರ ಹೆಸರನ್ನು (ಎಂ. ಚಂದ್ರಪೂಜಾರಿ) ಮತ್ತು ಲೇಖನದ ಹೆಸರನ್ನು ('ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ') ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಕ ಗಳಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.

೧೦. ಪಾಠದಿಂದ ಕಲಿಯಬಹುದಾದ ಸಂದೇಶ (Message & Values)

ಈ ಲೇಖನವು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಿತ ಯುವಜನತೆಗೆ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ: ಹಳ್ಳಿಯ ಬದುಕು ಅನಾಗರಿಕ ಅಥವಾ ಹಿಂದುಳಿದಿದ್ದಲ್ಲ. ನಿಜವಾದ ದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಕೇವಲ ಶೋಕಿ ಉದ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಗಳ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕೃಷಿಕರ, ಸಣ್ಣ ಹಿಡುವಳಿದಾರರ ಮತ್ತು ದುಡಿಯುವ ಕೈಗಳ ಸಬಲೀಕರಣದಲ್ಲಿದೆ. ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ಆದ್ಯತೆಯು ಇಡೀ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆಗೆ ದಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

೧೧. ಸ್ವಂತ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Critical Self-Analysis)

ಎಂ. ಚಂದ್ರಪೂಜಾರಿ ಅವರ ಲೇಖನವು ಸಮಕಾಲೀನ ಭಾರತದ ಕಟು ವಾಸ್ತವವನ್ನು ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ. ಇಂದು ನಾವು ಕಾಣುತ್ತಿರುವ ಕೃಷಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು, ರೈತರ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ತಡೆರಹಿತ ನಗರ ವಲಸೆಯು ತಪ್ಪು ಆರ್ಥಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ಉದಾರೀಕರಣ ಹಾಗೂ ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಹಳ್ಳಿಯ ಬಡತನವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರಜೆಗೆ ಭೂಮಿ, ಬಂಡವಾಳ, ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ, ಉಚಿತ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಸಿಕ್ಕಾಗ ಮಾತ್ರವೇ ನೈಜ 'ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ' ಸಾಧ್ಯ. ಲೇಖಕರ ಈ ಆಲೋಚನೆಯು ಯುವ ಪಳಿಗೆಗೆ ಕಣ್ಣುತೆರೆಸುವಂತಿದೆ.