ಅಜ್ಞಾತವಾ - ಬಸವರಾಜ ಕಟ್ಟಿಮನಿ
೧. ಪಾಠದ ಪರಿಚಯ (Introduction)
ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಬಿಬಿಎ ಪ್ರಥಮ ಸೆಮಿಸ್ಟರ್ 'ಕನ್ನಡ ಧಾರೆ' ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಎರಡನೇ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಬಸವರಾಜ ಕಟ್ಟಿಮನಿ ಅವರ 'ಅಜ್ಞಾತವಾಸಿ' ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಣ್ಣಕಥೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕಥೆಯು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ 1942ರ ಆಗಸ್ಟ್ ಚಳುವಳಿ/ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳುವಳಿ) ಭೀಕರ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹಾಗೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕಾರದ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ, ಪೋಲಿಸರ ಅಮಾನವೀಯ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಮತ್ತು ನಾಡಿನ ಸ್ವತಂತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸುಖ-ಸಂತೋಷಗಳನ್ನು, ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬದವರ ಅಪಾರ ಬಲಿದಾನವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
೨. ಲೇಖಕರ ಪರಿಚಯ (Author Profile)
ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ಬರಹಗಾರರಾದ ಬಸವರಾಜ ಕಟ್ಟಿಮನಿ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ:
ಲೇಖಕರ ಹೆಸರು ಬಸವರಾಜ ಕಟ್ಟಿಮನಿ
ಜನನ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳ ೧೯೧೯ (1919), ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಾಲಮಾರಡಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.
ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಭೇದ ಕಥೆಗಾರರು, ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು ಹಾಗೂ ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ಸಾಹಿತಿಗಳು.
ಪ್ರಮುಖ ಕಥಾ ಸಂಕಲನಗಳು ಕಾರವಾನ್, ಸೆರೆಯಿಂದ ಹೊರಗೆ, ಗುಲಾಬಿ ಹೂ, ಸುಂಟರಗಾಳಿ, ಸೈನಿಕನ ಹೆಂಡತಿ ಮುಂತಾದವು.
ಪ್ರಮುಖ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಡೆಗೆ, ಮಾಡಿ ಮಡಿದವರು, ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಮೇಲೆ, ಮೋಹದ ಬಲೆಯಲ್ಲಿ, ಜರತಾರಿ ಜಗದ್ಗುರು ಮುಂತಾದವು.
ಸಾಹಿತ್ಯದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿ, ಶೋಷಿತರ ಪರ ಧ್ವನಿ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಯ ನೈಜ ಚಿತ್ರಣ ಹಾಗೂ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ವಿಚಾರಗಳ ಅನಾವರಣ.
೩. ಪಾಠದ ಹಿನ್ನೆಲೆ (Background of the Story)
೧೯೪೨ರ 'ಆಗಸ್ಟ್ ಚಳುವಳಿ' ಅಥವಾ 'ಭಾರತ ಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗಿ' (Quit India Movement) ಹೋರಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಕಿಡಿ ಹೊತ್ತಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಜನರು, ರೈತರು, ಯುವಕರು ನಾಯಕರ ಕರೆಗೆ ಓಗೊಟ್ಟು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆಯೆದ್ದು, ಸಮಾಂತರ 'ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ರಾಜ್ಯ'ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಊರಿನ ಯುವಕರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗಲಭೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬ ತೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕಾರವು ಇಡೀ ಊರಿನ ಮೇಲೆ ಮಿಲಿಟರಿ/ಪೋಲಿಸ್ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿ, ಅಮಾಯಕರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ, ಶೋಷಣೆ ಮಾಡಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಊರಿನ ಹಿರಿಯರ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪ ಅಜ್ಞಾತವಾಸಿಯಾಗಿ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನನ್ನು ಹಿಡಿಯಲಾಗದ ಪೋಲಿಸರು ಅವನ ಪತ್ನಿ ನಾಗಮ್ಮಳ ಮೇಲೆ ಎಸಗುವ ಭೀಕರ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಹಾಗೂ ಹಿಂಸಾಚಾರವು ಈ ಕಥೆಯ ಕಟು ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.
೪. ಪಾಠದ ಭಾವಾರ್ಥ ಹಾಗೂ ವಿವರವಾದ ಸಾರಾಂಶ (Detailed Summary)
ಅ) ನಾಗಮ್ಮಳ ಮೇಲಿನ ಪೋಲಿಸರ ಅಮಾನವೀಯ ಹಿಂಸಾಚಾರ:
ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪನನ್ನು ಬಂಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಪೋಲಿಸರು, ಅವನ ಸುಳಿವು ಪಡೆಯಲು ಅವನ ಪತ್ನಿ ನಾಗಮ್ಮಳನ್ನು ಶಾನುಭೋಗರ ತೋಟದ ಗುಡಿಸಲಿನಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿಡುತ್ತಾರೆ. ಎಂಟು ದಿನಗಳಿಂದ ದಫೇದಾರ್ ಮತ್ತು ಪೋಲಿಸ್ ಸಿಪಾಯಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಬಂದು ನಾಗಮ್ಮಳನ್ನು ಬೆತ್ತಲೆಗೊಳಿಸಿ, ಲಾಠಿ, ಬೆತ್ತ, ಬೂಟು ಕಾಲಿನಿಂದ ಭೀಕರವಾಗಿ ಹೊಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವಳ ಎಳೆಯ ಶರೀರದಿಂದ ರಕ್ತ ಸುರಿಯುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಕಟುಕ ಪೋಲಿಸರ ಕಲ್ಲು ಹೃದಯ ಕರಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಾಗಮ್ಮ ಕೃಷ್ಣ, ಶಿವಶಂಕರ ಹಾಗೂ ಯಮಧರ್ಮನಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡುವಂತೆ ಆರ್ಥವಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರೂ ಯಾವ ದೇವರೂ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಗಂಡನ ಸುಳಿವು ಹೇಳಿದರೆ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವುದಾಗಿ ಪೋಲಿಸರು ಬೆದರಿಸಿದರೂ, ನಾಗಮ್ಮ ತನ್ನ ಹಲ್ಲು ಮುರಿದು ರಕ್ತ ಸುರಿಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ಬಾಯಿ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಆ) ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪ ಹಾಗೂ ಕರಿಯಣ್ಣನ ಭೇಟಿ:
ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಕಾಡಿನ ಬಿಲದಂತಿರುವ ರಕ್ಷಿತ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪ 'ಅಜ್ಞಾತವಾಸಿ'ಯಾಗಿ ಕಾಲ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದನು. ಹಸಿವು, ಕಾಡಿನ ಅಲೆದಾಟ, ಗಡ್ಡ-ಮೀಸೆ ಬೆಳೆದು ಕೃಶವಾಗಿದ್ದರೂ ಅವನಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕಿಚ್ಚು ಆರปฏิರಲಿಲ್ಲ. ಅವನ ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯ ರೈತ ವೃದ್ಧ ಕರಿಯಣ್ಣ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಕಾಡಿಗೆ ಬಂದು ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪನನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಪೋಲಿಸರು ಊರಿನಲ್ಲಿ ಎಸಗಿದ ಲೂಟಿ ಮತ್ತು ನಾಗಮ್ಮಳನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಹೆಣಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಘೋರ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿ, ನಾಗಮ್ಮನ್ನು ಉಳಿಸಲು ತಕ್ಷಣ ಹೋಗುವಂತೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಇ) ದಂಪತಿಗಳ ಕೊನೆಯ ಕ್ಷಣ ಹಾಗೂ ಆತ್ಮತ್ಯಾಗ:
ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ವೇಳೆ ಶಾನುಭೋಗರ ತೋಟಕ್ಕೆ ಬಂದು, ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾವಲುಗಾರ ಸಿಪಾಯಿಯನ್ನು ಉಪಾಯದಿಂದ ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿ, ಜೇಬಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಬಾಗಿಲ ಕೀ ಹಾಗೂ ಬಂದೂಕನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಗುಡಿಸಲಿನೊಳಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿರೂಪಗೊಂಡು ಪ್ರಾಣಾಪಾಯದಲ್ಲಿದ್ದ ನಾಗಮ್ಮಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ನಾಗಮ್ಮ ಗಂಡನ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿ ಕಣ್ಣುತೆರೆದು, ತನ್ನ ಗಂಡನ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ತಲೆಯಿಟ್ಟು, ಗಂಡನನ್ನು ಕಂಡ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಶಾಂತವಾಗಿ ಪ್ರಾಣ ಬಿಡುತ್ತಾಳೆ. ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಹೆಂಡತಿಯ ಮೃತದೇಹ ಪೋಲಿಸರ ಅಮಾನವೀಯ ಕೈಗಳಿಗೆ ಸಿಗಬಾರದೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪ, ಗುಡಿಸಲಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿ ದಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬಂದೂಕನ್ನು ಹಿಡಿದು ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಾ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ 'ಅಜ್ಞಾತವಾಸಿ'ಯಾಗಿ ಹೋರಾಡುವ ಶಪಥ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
೫. ಮುಖ್ಯ ಆಶಯಗಳು (Main Themes)
• ಕಥೆಯು ರವಾನಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ವಿಚಾರ ಹಾಗೂ ಮೌಲ್ಯಗಳು:
ದೇಶಪ್ರೇಮ ಹಾಗೂ ಆತ್ಮತ್ಯಾಗ: ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು, ರೈತರು ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರು ತೋರಿದ ಅಪಾರ ದೇಶಪ್ರೇಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವುದು.
ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ಕ್ರೌರ್ಯ: ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಪೋಲಿಸರು ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿಯ ಮದದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರ ಮೇಲೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಎಸಗಿದ ಪೈಶಾಚಿಕ ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುವುದು.
ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ನಾರಿಯ ಪಾತಿವ್ರತ್ಯ/ವೀರತೆ: ನಾಗಮ್ಮನ ಪಾತ್ರದ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ನಾರಿಯ ಸಾಹಸ, ದೃಢಸಂಕಲ್ಪ ಹಾಗೂ ಗಂಡನಿಗೆ ಮತ್ತು ದೇಶಕ್ಕೆ ಎಸಗದ ವಿಶ್ವಾಸದ್ರೋಹದ ಪವಿತ್ರತೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವುದು.
ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಅಜ್ಞಾತ ಹೋರಾಟ: ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು ಕೇವಲ ಮುಖಂಡರ ಭಾಷಣದಿಂದ ಬರಲಿಲ್ಲ; ಹೆಸರಿಲ್ಲದ ಲಕ್ಷಾಂತರ 'ಅಜ್ಞಾತವಾಸಿ'ಗಳ ರಕ್ತ-ಬೆವರಿನ ಫಲ ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುವುದು.
೬. ಪಾತ್ರಗಳ ಪರಿಚಯ (Character Profiles)
೧. ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪ:
ಕಥೆಯ ನಾಯಕ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಯ ಧೀರ ಮುಖಂಡ. ಊರಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬ ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ ಊರವರ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ 'ಅಜ್ಞಾತವಾಸಿ'ಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಹೆಂಡತಿಯ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಕ್ಕಸ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಸಶಸ್ತ್ರ ಅಜ್ಞಾತ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಲು ಸಿದ್ಧನಾಗುವ ಧೀರ.
೨. ನಾಗಮ್ಮ:
ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪನ ಪ್ರೀತಿಯ ಪತ್ನಿ. ಮಹಾನ್ ತ್ಯಾಗಿ ಹಾಗೂ ದೇಶಭಕ್ತ ನಾರಿ. ಪೋಲಿಸರು ಎಂಟು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರತಿದಿನ ಅತ್ಯಾಚಾರ, ಲಾಠಿ ಏಟು ನೀಡಿದರೂ, ಬೂಟು ಕಾಲಿನಿಂದ ತುಳಿದರೂ ಗಂಡನ ಸುಳಿವು ನೀಡದೆ, ಗಂಡನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಬಿಟ್ಟ ಅಮರ ಹುತಾತ್ಮಳು.
೩. ರೈತ ಮುದುಕ ಕರಿಯಣ್ಣ:
ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪನ ನೆರೆಮನೆಯ ಕರುಣಾಳು ಮುದುಕ. ಪೋಲಿಸರ ಕಣ್ಣು ತಪ್ಪಿಸಿ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪನನ್ನು ಹುಡುಕಿ, ನಾಗಮ್ಮನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿ, ಅವರಿಬ್ಬರ ಕೊನೆಯ ಮಿಲನಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾಗುವ ಕರುಣಾಮಯಿ ಹಿರಿಯ.
೪. ದಫೇದಾರ್ ಮತ್ತು ಪೋಲಿಸ್ ಸಿಪಾಯಿ:
ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕಾರದ ನಿಕೃಷ್ಟ, ರಕ್ಕಸಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು. ಅಮಾಯಕರ ಮೇಲೆ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಎಸಗುವ, ಮಾನವೀಯತೆ ಇಲ್ಲದ ಪೈಶಾಚಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಸಂಕೇತಗಳು.
೭. ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳ ಅರ್ಥ (Glossary)
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಗ್ರಾಂಥಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪದಗಳ ಅರ್ಥಗಳ ಕೋಷ್ಟಕ:
ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳು (Word) ಅರ್ಥ (Meaning)
ಅಜ್ಞಾತವಾಸಿ ತಲೆಮರೆಸಿಕೊಂಡು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಬಾಳುವವನು / ನೆಲೆಸುವವನು
ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಕೂರವಾಗಿ ಕೊಡುವ ದೈಹಿಕ ಹಾಗೂ ಮಾನಸಿಕ ಯಾತನೆ
ಪಶ್ಯಾಚಿ / ರಕ್ಕಸರು ಕ್ರೂರಿಗಳು, ಮಾನವೀಯತೆ ಇಲ್ಲದ ಧಾಷ್ಟ್ಯ ಮನೋಭಾವದವರು
ಕಳೇಬರ ಸತ್ತ ಶರೀರ / ಹೆಣ / ಮೃತದೇಹ
ಪರಾರಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಓಡಿಹೋದವನು
ದಫೇದಾರ್ ಪೋಲಿಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ / ಸಣ್ಣ ಅಧಿಕಾರಿ
ಹುತಾತ್ಮ ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಅಥವಾ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದವನು
ದಿಗ್ಭ್ರಮೆ ಏನು ತೋಚದ ಸ್ಥಿತಿ / ಆಶ್ಚರ್ಯ ಹಾಗೂ ಆಘಾತದ ಸನ್ನಿವೇಶ
೮. ೨ ಅಂಕದ ಮಾದರಿ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು
ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪನು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅಜ್ಞಾತವಾಸಿಯಾಗಲು ಕಾರಣವೇನು?
ಉತ್ತರ: ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಊರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗಲಭೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬ ತೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ಪೋಲಿಸರು ಊರಿನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಬಂಧಿಸುವ ಅಪಾಯವಿತ್ತು. ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮುಖಂಡನಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ, ಊರಿನ ಹಿರಿಯರು ಒತ್ತಾಯಿಸಿ ಅವನನ್ನು ಪೋಲಿಸರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಕಾಡಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿ ಅಜ್ಞಾತವಾಸಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ಪೋಲಿಸರು ನಾಗಮ್ಮನ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ದೌರ್ಜನ್ಯವೆಂತಹುದು?
ಉತ್ತರ: ಪೋಲಿಸರು ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪನ ಸುಳಿವು ಪಡೆಯಲು ನಾಗಮ್ಮಳನ್ನು ತೋಟದ ಗುಡಿಸಲಿನಲ್ಲಿ ಎಂಟು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಬಂಧಿಸಿಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಸಂಜೆ ಅವಳನ್ನು ಬೆತ್ತಲೆಗೊಳಿಸಿ, ಲಾಠಿ, ಬೆತ್ತ ಹಾಗೂ ಬೂಟು ಕಾಲುಗಳಿಂದ ಭೀಕರವಾಗಿ ಹೊಡೆದು, ಅತ್ಯಾಚಾರ ಎಸಗಿ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಕಟು ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪನು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯ ಮೃತದೇಹವನ್ನು ಗುಡಿಸಲಿನಲ್ಲಿಟ್ಟು ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿದ್ದೇಕೆ?
ಉತ್ತರ: ನಾಗಮ್ಮ ತನ್ನ ಗಂಡನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ಬಿಟ್ಟ ನಂತರ, ಅವಳ ಪವಿತ್ರ ಮೃತದೇಹವೂ ಸಹ ರಕ್ಕಸ ಪೋಲಿಸರ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕಿ ಅಪವಿತ್ರಗೊಳ್ಳಬಾರದು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಹೂಳುವುದು ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲು ಗುಡಿಸಲಿನ ಹುಲ್ಲಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿ ದಹಿಸಿ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಬೀಳ್ಕೊಡುತ್ತಾನೆ.
೯. ೫ ಅಂಕದ ಮಾದರಿ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು
ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: ಕರಿಯಣ್ಣನು ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪನಿಗೆ ನಾಗಮ್ಮನ ಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಗೆ ವಿವರಿಸಿದನು?
ಉತ್ತರ: ಕರಿಯಣ್ಣನು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳಿಂದ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಿ ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಕಳವಳದಿಂದ, 'ನೀವೆಲ್ಲ ಪರಾರಿಯಾದ ಮೇಲೆ ಪೋಲಿಸರು ಊರಿಗೆ ಬಂದು ಎಲ್ಲರ ಮನೆಗಳನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿದರು. ನಾಗಮ್ಮ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದು ಅವರ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದಾಳೆ. ಆ ದೆವ್ವಗಳು ಅವಳನ್ನು ಹೊಡೆದು ಬಡೆದು ಹೆಣ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವಳು ಇನ್ನು ಉಳಿಯುವುದು ನಿನ್ನಿಂದ ಹೊರತು ಇನ್ನಾರಿಂದಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ಸುಳಿವು ತಿಳಿಯಲು ಅವಳನ್ನು ಸೈತಾನರಂತೆ ಪೀಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವಳು ಪ್ರಾಣ ಹೋದರೂ ನಿನಗಿರುವ ಜಾಗ ತಿಳಿಸಿಲ್ಲ. ನೀನು ತಕ್ಷಣ ಹೋಗಿ ಅವಳನ್ನು ಆ ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸು' ಎಂದು ಕರುಳು ಹಿಂಡುವಂತೆ ವಿವರಿಸಿದನು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪನು ಸಿಪಾಯಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಗುಡಿಸಲಿನೊಳಗೆ ಹೋಗುವ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಶಾನುಭೋಗರ ತೋಟಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದಾಗ, ಬಾವಿಯ ಹತ್ತಿರ ಡೇರೆಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಪೋಲಿಸರೆಲ್ಲ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಗುಡಿಸಲಿನ ಎದುರು ಕಾವಲಿದ್ದ ಸಿಪಾಯಿ ಅರೆನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದನು. ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಮರೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದು, ಸಿಪಾಯಿಯ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬಂದೂಕನ್ನು ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಅವನ ಬಾಯಿಗೆ ಹುಲ್ಲು ತುರುಕಿ, ರುಮಾಲಿನಿಂದ ಮರಕ್ಕೆ ಬಿಗಿದು ಕಟ್ಟಿದನು. ನಂತರ ಅವನ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಗುಂಡುಗಳು, ಬೆಂಕಿಪಟ್ಟಣ ಹಾಗೂ ಗುಡಿಸಲಿನ ಬೀಗದ ಕೀಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಶಬ್ದವಾಗದಂತೆ ಬೀಗ ತೆರೆದು ಗುಡಿಸಲಿನೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
೧೦. ೧೦ ಅಂಕದ ದೀರ್ಘ ಉತ್ತರ
ಪ್ರಶ್ನೆ: 'ಅಜ್ಞಾತವಾಸಿ' ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ನಾಗಮ್ಮನ ತ್ಯಾಗ, ಸಹನಶೀಲತೆ ಹಾಗೂ ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪನ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ.
ಪೀಠಿಕೆ: ಬಸವರಾಜ ಕಟ್ಟಿಮನಿ ಅವರ 'ಅಜ್ಞಾತವಾಸಿ' ಕಥೆಯು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದ ಕಟು ವಾಸ್ತವತೆಯನ್ನು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕಾರದ ಪೈಶಾಚಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯವನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಅಪಾರ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಸಾರುವ ಅತ್ಯಂತ ರೋಚಕ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನಾಗಮ್ಮನ ವೀರಾವೇಶ ಹಾಗೂ ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪನ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ದೇಶಪ್ರೇಮದ ಪರಮಾವಧಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.
ನಾಗಮ್ಮನ ವೀರತ್ವ ಹಾಗೂ ಸಹನಶೀಲತೆ: ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಕಾಡಿಗೆ ತಲೆಮರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋದಾಗ, ಪೋಲಿಸರು ಅವನ ಪತ್ನಿ ನಾಗಮ್ಮಳನ್ನು ತೋಟದ ಗುಡಿಸಲಿನಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿಡುತ್ತಾರೆ. ಎಂಟು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರತಿದಿನ ಪೋಲಿಸರು ಅವಳ ಮೇಲೆ ಎಸಗಿದ ಅತ್ಯಾಚಾರ, ಲಾಠಿ ಏಟು, ಬೂಟು ಕಾಲಿನ ತುಳಿತಗಳು ವರ್ಣನಾತೀತ. ಅವಳ ಹಲ್ಲು ಮುರಿದು ರಕ್ತ ಸುರಿಯುತ್ತಿದ್ದರೂ, ದೇಹವೆಲ್ಲ ಗಾಯಗಳಿಂದ ವಿರೂಪಗೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಗಂಡನ ಸುಳಿವು ನೀಡದೆ ತನ್ನ ಪಾತಿವ್ರತ್ಯ ಹಾಗೂ ದೇಶಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೆರೆಯುತ್ತಾಳೆ. ತನ್ನ ಗಂಡನ ಒಮ್ಮೆ ಕಂಡು, ಅವನ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ತಲೆಯಿಟ್ಟು ಶಾಂತವಾಗಿ ಪ್ರಾಣಬಿಡುವ ಮೂಲಕ ಅಮರ ಹುತಾತ್ಮಳಾಗುತ್ತಾಳೆ.
ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪನ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ನಿರ್ಧಾರ: ಕಾಡಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪ ಕರಿಯಣ್ಣನ ಮೂಲಕ ಹೆಂಡತಿಯ ಶೋಚನೀಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದು, ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಗುಡಿಸಲಿಗೆ ಬಂದು ಸಿಪಾಯಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿ ನಾಗಮ್ಮಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಹೆಂಡತಿಯ ಪ್ರಾಣ ಹೋದ ಮೇಲೆ, ಅವಳ ಪವಿತ್ರ ದೇಹ ರಕ್ಕಸ ಪೋಲಿಸರ ಕೈಗೆ ಸಿಗಬಾರದೆಂದು ಗುಡಿಸಲಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿ ದಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಂಸಾರಬಂಧನ ಹರಿದುಹೋದ ನಂತರ, ತಾನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಅಜ್ಞಾತವಾಸಿಯಾಗಿ ಬಂದೂಕು ಹಿಡಿದು ಹೋರಾಡುವ ಧೀರ ನಿರ್ಧಾರ ತಳೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಉಪಸಂಹಾರ: ಹೀಗೆ 'ಅಜ್ಞಾತವಾಸಿ' ಕಥೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರೇಮ ಅಥವಾ ಶೋಕದ ಕಥೆಯಾಗಿರದೆ, ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಅಮಾಯಕರ, ವೀರನಾರಿಯರ ರಕ್ತ ಹಾಗೂ ತ್ಯಾಗದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
೧೧. ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಬರೆಯುವ ವಿಧಾನ (Exam Strategy & Tips)
ಪರೀಕ್ಷಾ ಯಶಸ್ಸಿನ ಸೂತ್ರಗಳು:
೧. ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕಥೆಗಾರರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉಲ್ಲೇಖ: ಪ್ರತಿಯೊಂದು ೫ ಮತ್ತು ೧೦ ಅಂಕದ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವಾಗ 'ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾಗವನ್ನು ಬಸವರಾಜ ಕಟ್ಟಿಮನಿ ಅವರ 'ಅಜ್ಞಾತವಾಸಿ' ಎಂಬ ಸಣ್ಣಕಥೆಯಿಂದ ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ' ಎಂದು ಬರೆಯಿರಿ.
೨. ಘಟನೆಗಳ ಸರಿಯಾದ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮ: ಕಥೆಯ ಆರಂಭ (ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ), ನಾಗಮ್ಮನ ಬಂಧನ/ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ, ಕರಿಯಣ್ಣನ ಭೇಟಿ, ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪನ ಆಗಮನ ಹಾಗೂ ನಾಗಮ್ಮನ ಸಮಾಧಿ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಸರಣಿಬದ್ಧವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿ.
೩. ಪಾತ್ರಗಳ ಮನೋಭಾವದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ: ನಾಗಮ್ಮನ ತ್ಯಾಗ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೋಲಿಸರ ಕ್ರೌರ್ಯ ಹಾಗೂ ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದುಃಖ ಮತ್ತು ದೇಶಪ್ರೇಮದ ದ್ವಂದ್ವಗಳನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಿ.
೪. ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು (Headings): ೧೦ ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಪೀಠಿಕೆ, ವಿಚಾರ ವಿವರಣೆ, ಪಾತ್ರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಹಾಗೂ ಉಪಸಂಹಾರ ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ರೂಪಿಸಿ.
೧೨. ಪಾಠದಿಂದ ಕಲಿಯಬಹುದಾದ ಸಂದೇಶ (Value Message)
• 'ಅಜ್ಞಾತವಾಸಿ' ಕಥೆಯು ನಮಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಅದರ ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿರುವ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಹೆಸರು ತಿಳಿಯದ ವೀರರ ಅಪಾರ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.
• ಕಷ್ಟ ಕಾಲದಲ್ಲೂ, ಎಂಥದ್ದೇ ದೈಹಿಕ ಹಿಂಸೆಯಲ್ಲೊ ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರಿಗೆ ವಿಶ್ವಾಸದ್ರೋಹ ಬಗೆಯಬಾರದು ಎಂಬ ದೃಢಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ನಾಗಮ್ಮನ ಪಾತ್ರ ಕ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ.
• ದೇಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಗೌರವದ ಮುಂದೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸುಖ-ಸಂತೋಷಗಳು ಗೌಣ ಎಂಬ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಕಥೆಯು ರವಾನಿಸುತ್ತದೆ.
೧೩. ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಕೊನೆಯ ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು (Textbook Exercises)
ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: ಪೋಲಿಸರು ನಾಗಮ್ಮನನ್ನು ಹಿಂಸಿಸಿದ ಬಗೆ ವಿವರಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪನನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಗದ ಪೋಲಿಸರು, ಅವನ ಸುಳಿವು ಪಡೆಯಲು ನಾಗಮ್ಮಳನ್ನು ಎಂಟು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಶಾನುಭೋಗರ ತೋಟದ ಗುಡಿಸಲಿನಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಸಂಜೆ ದಫೇದಾರ್ ಮತ್ತು ಸಿಪಾಯಿ ಬಂದು ಅವಳ ಸೀರೆ-ಕುಪ್ಪಸಗಳನ್ನು ಎಳೆದು ಬೆತ್ತಲೆಗೊಳಿಸಿ, ಲಾಠಿ, ಬೆತ್ತ ಹಾಗೂ ಬೂಟು ಕಾಲುಗಳಿಂದ ಭೀಕರವಾಗಿ ಹೊಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಬೂಟಿನ ಮಳೆಗಳ ಆಘಾತದಿಂದ ಅವಳ ಹಲ್ಲು ಮುರಿದು ರಕ್ತ ಸುರಿಯುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಸಂಟದ ಮೂಳೆ ಮುರಿದಿದ್ದರೂ ಪ್ರತಿದಿನ ಅವಳ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಎಸಗುತ್ತಾ ಅಮಾನವೀಯವಾಗಿ ಹಿಂಸಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ನಾಗಮ್ಮನನ್ನು ಕಾಣಲೆಂದು ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪನಿಗೆ ಹೇಳಿದವರು ಯಾರು? ಏಕೆ?
ಉತ್ತರ: ನಾಗಮ್ಮನನ್ನು ಕಾಣಲೆಂದು ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪನಿಗೆ ಹೇಳಿದವರು ಅವರ ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯ ರೈತ ವೃದ್ಧ ಕರಿಯಣ್ಣ. ಏಕೆಂದರೆ, ಪೋಲಿಸರು ಊರಿನ ಮನೆಗಳನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿ ನಾಗಮ್ಮಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹೊಡೆದು-ಬಡೆದು ಹೆಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾಗಮ್ಮ ಪ್ರಾಣ ಹೋದರೂ ಗಂಡನ ಸುಳಿವು ನೀಡದೆ ನರಳುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವಳನ್ನು ಪೋಲಿಸರ ಕೈಯಿಂದ ಉಳಿಸಲು ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪನಿಂದ ಹೊರತು ಇನ್ನಾರಿಂದಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕರಿಯಣ್ಣ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪನನ್ನು ಹುಡುಕಿ ತಕ್ಷಣ ಹೋಗಿ ನಾಗಮ್ಮಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ತಿಳಿಸಿದನು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪನು ಹೆಂಡತಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಭರವಸೆಯ ಸಂದರ್ಭ ನಿರೂಪಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ಚಳುವಳಿಯ ಗಲಾಟೆಯ ನಂತರ ಊರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗುವ ರಾತ್ರಿ, ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪನು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯ ಕನ್ನೆಗೆ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟು, ತಲೆಗೂದಲನ್ನು ಸವರುತ್ತಾ 'ಹೆದರಬೇಡ ನಾಗೂ, ಈ ಗಲಾಟೆ ಎಲ್ಲಾ ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ ಮತ್ತೆ ಬರ್ತೀನಿ, ನನಗಾಗಿ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಕಾದಿರು' ಎಂದು ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಭರವಸೆ ನೀಡಿ ಬೀಳ್ಕೊಟ್ಟಿದ್ದನು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೪: ನಾಗಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ಕ್ಷಣಗಳ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಗುಡಿಸಲಿಗೆ ಬಂದು 'ನಾಗೂ, ನನ್ನ ನಾಗೂ' ಎಂದು ಕರೆದಾಗ, ಸಾವಿನ ದವಡೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ನಾಗಮ್ಮ ಕಣ್ಣುತೆರೆದು ಗಂಡನನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪ ಅವಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತನ್ನ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, 'ನೀವು ಬರ್ತೀರ ಅಂತ ಕಾಯ್ತಿದ್ದೆ, ನಿಮ್ಮ ತೊಡೆಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಪ್ರಾಣ ಬಿಡ್ಬೇಕು ಅಂದಿದ್ದೆ, ಬಂದಿರಿ.. ಇನ್ನು ಆನಂದದಿಂದ ಪ್ರಾಣ ಬಿಡ್ತೀನಿ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ, ಗಂಡನಿಗೆ ಅಪಾಯವಾಗಬಾರದೆಂದು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಲೇ ಗಂಡನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿ ಪ್ರಾಣ ಬಿಡುತ್ತಾಳೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೫: ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪನು ಯಾವುದನ್ನು ಕುರಿತು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದನು?
ಉತ್ತರ: ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪನು ತನ್ನ ಊರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು, ಆಗಸ್ಟ್ ಚಳುವಳಿಯ ದಿನಗಳನ್ನು, ಪೋಲಿಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ ಊರಿನ ಮೇಲೆ ಬಂದ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಊರಿನ ಗತಿಯೇನಾಗಿದೆಯೋ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೋಲಿಸ್ ರಾಜ್ಯವು ಎಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಪೀಡಿಸುತ್ತಿದೆಯೋ ಎಂದು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಪತ್ನಿ ನಾಗಮ್ಮ ಪೋಲಿಸರ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಅವಳ ಗತಿಯೇನು ಎಂದು ತೀವ್ರ ಕಳವಳದಿಂದ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.