ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ನಮ್ಮ ಹೆಮ್ಮೆ ಡಾ. ಎಂ. ಚಿದಾನಂದಮೂರ್ತಿ ಬಿಬಿಎ ಪ್ರಥಮ ಸೆಮಿಸ್ಟರ್ , ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಯನ ಕೈಪಿಡಿ
―――――――――――――――――――――――――――――――――――――――
೧. ಪಾಠದ ಪರಿಚಯ (Introduction)
ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಬಿಬಿಎ ಪ್ರಥಮ ಸೆಮಿಸ್ಟರ್ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ 'ಕನ್ನಡ ಧಾರೆ'ಯ ಎರಡನೇ ಘಟಕದ ನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯವಾದ 'ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ನಮ್ಮ ಹೆಮ್ಮೆ' ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಶೋಧಕ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಚಿಂತಕ ಡಾ. ಎಂ. ಚಿದಾನಂದಮೂರ್ತಿ ಅವರ ವೈಚಾರಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಬಂಧವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಅವರ 'ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ : ನಮ್ಮ ಹೆಮ್ಮೆ' ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿಯಿಂದ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಹಾಗೂ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಳ ಸುಮಾರು ಒಂದೂವರೆ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಹಾಗೂ ಸಮೃದ್ಧ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವುದು ಈ ಪಾಠದ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
೨. ಲೇಖಕರ ಪರಿಚಯ (Author's Profile)
ಕನ್ನಡದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಶೋಧಕ, ಶಾಸನತಜ್ಞ, ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನಿ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಿಂತಕರಾದ ಡಾ. ಎಂ. ಚಿದಾನಂದಮೂರ್ತಿ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವಿವರಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:
ವಿವರಣೆ (Details) ಮಾಹಿತಿ (Information)
ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು & ಜೀವಿತಾವಧಿ ಡಾ. ಎಂ. ಚಿದಾನಂದಮೂರ್ತಿ (ಮೇ ೧೦, ೧೯೩೧ – ಜನವರಿ ೧೧, ೨೦೨೦)
ಜನ್ಮಸ್ಥಳ ದಾವಣಗೆರೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚನ್ನಗಿರಿ ತಾಲೂಕಿನ ಹಿರೇಕೋಗಲೂರು
ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ಶಾಸನ ಸಂಶೋಧಕರು, ಜಾನಪದ ತಜ್ಞರು, ಮೈಸೂರು ಹಾಗೂ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು
ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ, ಶಾಸನ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಹೊಸತು-ಹೊಸತು, ಕನ್ನಡ ಶಾಸನಗಳ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ, ಜಾನಪದ ಕಾವ್ಯ
ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ('ಹೊಸತು-ಹೊಸತು' ಕೃತಿಗೆ), ರಾಜ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕಾವೇರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮುಂತಾದವುಗಳು
೩. ಪಾಠದ ಹಿನ್ನೆಲೆ (Background)
ಕನ್ನಡ ನಾಡು-ನುಡಿಗೆ ಸುಮಾರು ಒಂದೂವರೆ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ವೈಭವೋಪೇತವಾದ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ೫ನೇ ಶತಮಾನದ ಹಲ್ಮಿಡಿ ಶಾಸನದಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡು ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಕನ್ನಡವು ತನ್ನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಬೆಳೆದುಬಂದಿದೆ. ಸಂಸ್ಕೃತ, ಪ್ರಾಕೃತ, ಹಿಂದಿ, ಮರಾಠಿ ಮುಂತಾದ ಭಾಷೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೋದರತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ತನ್ನ ಮೂಲ ದ್ರಾವಿಡ ಜಾಯಮಾನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡದೆ, ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಅರಳಿದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಹಾಗೂ ಕಲಾತ್ಮಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಯುವಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಮ್ಮೆ ಹಾಗೂ ಅರಿವನ್ನು ಮೂಡಿಸುವುದು ಈ ಲೇಖನದ ಮೂಲ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.
೪. ಪಠ್ಯದ ಭಾವಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಸಾರಾಂಶ (Detailed Summary)
ಅ. ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆ (Language & Literature)
ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯು ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿ ಪದಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರೂ ತನ್ನ ದೇಸಿ ತನವನ್ನು ಹಾಗೂ ಜಾಯಮಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಸಂಸ್ಕೃತ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಕೃತದಿಂದ ಬಂದ ತದ್ಭವಗಳು ಕನ್ನಡ ದ್ರಾವಿಡ ಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮರಸವಾಗಿ ಬೆರೆತುಹೋಗಿವೆ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಮಡಿವಂತಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗದೆ, ಉಳಿದ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಚಂಪೂ, ವಚನ, ರಗಳೆ, ಷಟ್ಪದಿ, ಸಾಂಗತ್ಯ ಮುಂತಾದ ಕಾವ್ಯಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಮೆರೆದಿದೆ. ಪಂಪ, ರನ್ನ, ಕುಮಾರವ್ಯಾಸರು ಮಹಾಭಾರತದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಅದನ್ನು ಕನ್ನಡ ನೆಲದ ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯವಂತೂ ವಿಶ್ವಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡವು ನೀಡಿದ ಅತ್ಯಂತ ಅಪೂರ್ವವಾದ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿದೆ. ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪುರಂದರದಾಸರ ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಭಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ವೈಚಾರಿಕತೆಯ ಅದ್ಭುತ ಸಂಗಮವಾಗಿವೆ.
ಆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಪರಂಪರೆ (Carnatic Music)
ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ 'ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬರಲು ಈ ಪರಂಪರೆಯು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದುದೇ ಕಾರಣ. ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರು, ಸಂಗೀತ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿದ್ದರು. ನಾನ್ಯದೇವ, ಸೋಮೇಶ್ವರ ಚಕ್ರವರ್ತಿ, ಕಲ್ಲಿನಾಥ, ಪುಂಡರೀಕವಿಠಲ, ಶಾರ್ಙ್ಗದೇವ ಹಾಗೂ ನಿಜಗುಣ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು ಸಂಗೀತ ಶಾಸ್ತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪುರಂದರದಾಸರನ್ನು 'ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಪಿತಾಮಹ'ರೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ 'ಕರ್ನಾಟಕ' ಎಂದರೆ 'ಸಂಪ್ರದಾಯ' ಹಾಗೂ 'ಶುದ್ಧ' ಎಂಬ ಅರ್ಥಗಳೂ ಇವೆ.
ಇ. ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಲೆ (Dance & Painting)
ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ನೃತ್ಯ ಶೈಲಿ ಇತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಡಾ. ಚೂಡಾಮಣಿ ನಂದಗೋಪಾಲ್ ಅವರು ಐಹೊಳೆ, ಬಾದಾಮಿ, ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು, ಬೇಲೂರು, ಹಳೆಬೀಡು, ಸೋಮನಾಥಪುರಗಳ ದೇವಾಲಯಗಳ ಶಾಸನ ಹಾಗೂ ಶಿಲ್ಪಗಳ ಆಧಾರದಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರತ್ನಾಕರವರ್ಣಿಯ 'ಭರತೇಶ ವೈಭವ'ದಲ್ಲಿ ನರ್ತನಶಾಲೆ, ದಿಕ್ಕನ್ನಿಕಾ ನಾಟ್ಯ, ಜಲಕನ್ನಿಕಾ ನಾಟ್ಯಗಳ ವರ್ಣನೆಯಿದೆ. ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಣಿ ಶಾಂತಲೆ ಅದ್ವಿತೀಯ ನರ್ತಕಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ೭ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಚಲ ಎಂಬ ನಟನ ನೃತ್ಯ ಶೈಲಿಯನ್ನು 'ಸಿಂಹನಾದ'ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಲಾಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ರ his ಕೂಟರ ಕಾಲದ ಚೀರಘಟ್ಟಿ ಎಂಬ ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮಟ್ಟದ ಕೀರ್ತಿ ಪಡೆದಿದ್ದನು. ಅಜಂತಾ ಚಿತ್ರಕಲೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ (ಚಾಲುಕ್ಯ-ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ) ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿದೆ.
ಈ. ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ (Architecture & Sculpture)
ಕರ್ನಾಟಕವು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ 'ನಾಗರ' ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ 'ದ್ರಾವಿಡ' ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಗಳ ಸುಂದರ ಸಂಗಮವಾಗಿದೆ. ಐಹೊಳೆ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು ಭಾರತೀಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ 'ಕರಾಗಾರ' (Cradle/Laboratory of Architecture) ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಟಗಿಯ ಮಹಾದೇವ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಶಾಸನಗಳು 'ದೇವಾಲಯಗಳ ಚಕ್ರವರ್ತಿ' ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿವೆ. ಚಾಲುಕ್ಯರ ಹಾಗೂ ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದ ಸಾವಿರಾರು ಸುಂದರ ದೇವಾಲಯಗಳು ಉತ್ತರ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಳ್ಳಿಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ವಿರಾಜಮಾನವಾಗಿವೆ.
೫. ಮುಖ್ಯ ಆಶಯಗಳು (Core Themes)
• ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸ್ವತಂತ್ರತೆ ಮತ್ತು ಹೊಸದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮುಕ್ತ ಮನೋಭಾವ.
• ವಿಶ್ವಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ವಚನ ಹಾಗೂ ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅನನ್ಯ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವುದು.
• ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ಚಿತ್ರಕಲೆ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಕನ್ನಡಿಗರ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆ.
• ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕನ್ನಡಿಗನಲ್ಲೂ ತನ್ನ ನಾಡು-ನುಡಿ, ಕಲೆ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಮ್ಮೆ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಮೂಡಿಸುವುದು.
೬. ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳು (Key Personalities)
ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ/ಪ್ರಕೃತಿ (Personality) ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೊಡುಗೆ / ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಪಾತ್ರ (Cultural Contribution)
ಪಂಪ, ರನ್ನ, ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ವ್ಯಾಸ ಮಹಾಭಾರತದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಕನ್ನಡ ನೆಲದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಕವಿತ್ರಯರು.
ಪುರಂದರದಾಸರು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಪಿತಾಮಹರು. ಭಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಕೀರ್ತನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದವರು.
ಶಾಂತಲೆ ಮತ್ತು ಅಚಲ ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ರಾಣಿ ಶಾಂತಲೆ ಅದ್ವಿತೀಯ ನರ್ತಕಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ೭ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಚಲ ನೃತ್ಯಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಂಹನಾದವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು.
ಚೀರಘಟ್ಟಿ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದ.
ಸೋಮೇಶ್ವರ / ನಂಜುಂಡ / ರತ್ನಾಕರವರ್ಣಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಶಾಸ್ತ್ರ ಗ್ರಂಥಕರ್ತರು ಹಾಗೂ 'ಭರತೇಶ ವೈಭವ'ದಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ ಕಲೆಯ ವೈಭವವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದ ಕವಿಗಳು.
೭. ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳ ಅರ್ಥ (Glossary)
ಪದ (Word) ಅರ್ಥ (Meaning)
ಜಾಯಮಾನ (Jayamana) ಸ್ವಭಾವ, ನಿಸರ್ಗಸಿದ್ಧ ಗುಣ, ಮೂಲ ಪ್ರಕೃತಿ
ಮಡಿವಂತಿಕೆ (Madivantike) ಸಂಕೋಚ, ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಆಚರಣೆ, ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧತೆ
ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರ (Vaggeyakara) ಸಾಹಿತ್ಯ (ಸಾಹಿತ್ಯಬಂಧ) ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ (ಧಾತು) ಎರಡನ್ನೂ ಸ್ವತಃ ರಚಿಸುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಗೀತಗಾರ
ಕರಾಗಾರ (Karagara) ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆ, ನಿರ್ಮಾಣ ಕೇಂದ್ರ (Cradle of Architecture)
ತದ್ಭವ (Tadbhava) ಸಂಸ್ಕೃತ/ಪ್ರಾಕೃತದಿಂದ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಬಂದ ಪದಗಳು
ಚಂಪೂ (Champu) ಗದ್ಯ ಮತ್ತು ಪದ್ಯಗಳಿಂದ ಮಿಶ್ರಿತವಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾವ್ಯಶೈಲಿ
೮. ೨ ಅಂಕದ ಮಾದರಿ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು (~೫೦ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ)
ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ 'ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಹೇಗೆ ಬಂತು?
ಉತ್ತರ: ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಪರಂಪರೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಗೀತ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮತ್ತು ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ 'ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅನನ್ಯತೆ ಏನು?
ಉತ್ತರ: ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಕನ್ನಡ ನೆಲದ ಸ್ವಂತ ಅನುಭವ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿ ಹಾಗೂ ಸರಳ ಭಾಷಿಕ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ವಿಶ್ವಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡವು ನೀಡಿದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹಾಗೂ ಅಪೂರ್ವವಾದ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: ಭಾರತೀಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ 'ಕರಾಗಾರ' ಎಂದು ಯಾವ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ?
ಉತ್ತರ: ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಐಹೊಳೆ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ 'ಕರಾಗಾರ' (Cradle of Architecture) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಶೈಲಿಯ ದೇವಾಲಯಗಳ ಸಂಗಮವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೪: 'ದೇವಾಲಯಗಳ ಚಕ್ರವರ್ತಿ' ಎಂದು ಶಾಸನಗಳು ಯಾವ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿವೆ?
ಉತ್ತರ: ರಾಯಚೂರು (ಇಂದಿನ ಕೊಪ್ಪಳ) ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಟಗಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಕಾಲದ 'ಮಹಾದೇವ ದೇವಾಲಯ'ವನ್ನು ಶಾಸನಗಳು 'ದೇವಾಲಯಗಳ ಚಕ್ರವರ್ತಿ' ಎಂದು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಬಣ್ಣಿಸಿವೆ.
೯. ೫ ಅಂಕದ ಮಾದರಿ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು (~೧೦೦ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ)
ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಿಶೇಷತೆಗಳನ್ನು ಡಾ. ಎಂ. ಚಿದಾನಂದಮೂರ್ತಿ ಹೇಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ?
ಉತ್ತರ: ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯು ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದರೂ, ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿ ಪದಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ದ್ರಾವಿಡ ಜಾಯಮಾನಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳು ಕನ್ನಡದ ತದ್ಭವಗಳಾಗಿ ದೇಸಿ ಭಾಷೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಮರಸವಾಗಿ ಬೆರೆತಿವೆ. ಸಾಹಿತ್ಯಿಕವಾಗಿ ಕನ್ನಡವು ಯಾವುದೇ ಮಡಿವಂತಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗದೆ ಚಂಪೂ, ವಚನ, ರಗಳೆ, ಷಟ್ಪದಿ ಹಾಗೂ ಸಾಂಗತ್ಯದಂತಹ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಾವ್ಯಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪಂಪ, ರನ್ನ, ಕುಮಾರವ್ಯಾಸರಂತಹ ಕವಿಗಳು ವ್ಯಾಸ ಮಹಾಭಾರತದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಕನ್ನಡ ನೆಲದ ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಕಾವ್ಯ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಚನ ಹಾಗೂ ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳು ಸಮಾಜಮುಖಿ ಚಿಂತನೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿವೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ಕರ್ನಾಟಕದ ನೃತ್ಯ ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರಕಲಾ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಲೇಖಕರು ಹೇಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದಾರೆ?
ಉತ್ತರ: ಡಾ. ಚೂಡಾಮಣಿ ನಂದಗೋಪಾಲ್ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಐಹೊಳೆ, ಬಾದಾಮಿ, ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು, ಬೇಲೂರು, ಹಳೆಬೀಡುಗಳ ಶಿಲ್ಪ ಹಾಗೂ ಶಾಸನಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಶಿಷ್ಟ ನೃತ್ಯ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ. ರತ್ನಾಕರವರ್ಣಿಯ 'ಭರತೇಶ ವೈಭವ' ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ನರ್ತನಶಾಲೆ ಹಾಗೂ ವಿವಿ 형태ಯ ಬ್ಯಾಲೆಗಳ ವರ್ಣನೆಯಿದೆ. ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಣಿ ಶಾಂತಲೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನರ್ತಕಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ೭ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಚಲ ಎಂಬ ನಟನ ನೃತ್ಯವನ್ನು 'ಸಿಂಹನಾದ' ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಕಾಲದ ಚೀರಘಟ್ಟಿ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮಟ್ಟದ ಕೀರ್ತಿ ಪಡೆದಿದ್ದನು. ಅಜಂತಾ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲೋರಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿತ್ರಕಲೆಗಳು ಮೂಲತಃ ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ (ಚಾಲುಕ್ಯ-ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ) ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿವೆ.
೧೦. ೧೦ ಅಂಕದ ದೀರ್ಘ ಉತ್ತರ (~೩೦೦ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ)
ಪ್ರಶ್ನೆ: 'ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ನಮ್ಮ ಹೆಮ್ಮೆ' ಲೇಖನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕನ್ನಡಿಗರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಹಾಗೂ ಕಲಾತ್ಮಕ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಸವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ.
ಉತ್ತರ:
ಪೀಠಿಕೆ: ಡಾ. ಎಂ. ಚಿದಾನಂದಮೂರ್ತಿ ಅವರು ಬರೆದಿರುವ 'ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ನಮ್ಮ ಹೆಮ್ಮೆ' ಲೇಖನವು ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ವೈಭವೋಪೇತ ಇತಿಹಾಸ ಹಾಗೂ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ಚಿತ್ರಕಲೆ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಿಗರು ನೀಡಿದ ಅನನ್ಯ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಈ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
೧. ಭಾಷಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವೈಭವ: ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ೧೫೦೦ ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಕನ್ನಡವು ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದರೂ, ಸಂಸ್ಕೃತ-ಪ್ರಾಕೃತಗಳಿಂದ ಹೊಸ ಪದಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ತನ್ನ ತದ್ಭವಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ದ್ರಾವಿಡ ಜಾಯಮಾನದಲ್ಲೇ ಬೆಳೆದುಬಂದಿದೆ. ಚಂಪೂ, ವಚನ, ರಗಳೆ, ಷಟ್ಪದಿ ಹಾಗೂ ಸಾಂಗತ್ಯಗಳಂತಹ ನೂತನ ಕಾವ್ಯಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕಕ್ಕೆ ನೀಡಿದೆ. ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆ, ಕಾಯಕ ತತ್ವ ಹಾಗೂ ಸ್ವಂತ ಅನುಭವದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದ್ದು ವಿಶ್ವಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿದೆ.
೨. ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಉಗಮ: ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ 'ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿರುವುದು ಈ ಸಂಗೀತ ಪರಂಪರೆಯು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸಿ ಬೆಳೆದುದರಿಂದಲೇ ಆಗಿದೆ. ನಾನ್ಯದೇವ, ಸೋಮೇಶ್ವರ ಚಕ್ರವರ್ತಿ, ಕಲ್ಲಿನಾಥ, ಪುಂಡರೀಕವಿಠಲ, ಶಾರ್ಙ್ಗದೇವ ಹಾಗೂ ನಿಜಗುಣ ಶಿವಯೋಗಿಗಳಂತಹ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಸಂಗೀತ ಶಾಸ್ತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪುರಂದರದಾಸರನ್ನು 'ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಪಿತಾಮಹ'ರೆಂದು ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
೩. ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಲೆ: ಶಾಸನಗಳು ಹಾಗೂ ದೇವಾಲಯಗಳ ಶಾಸನಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ನೃತ್ಯ ಪರಂಪರೆ ಇತ್ತು ಎಂಬುದು ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ. ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಣಿ ಶಾಂತಲೆ, ೭ನೇ ಶತಮಾನದ ನಟ ಅಚಲ ನೃತ್ಯಕಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು. ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಕಾಲದ ಚೀರಘಟ್ಟಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದನಾಗಿದ್ದನು. ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅಜಂತಾ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲೋರಾಗಳ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಕನ್ನಡ ರಾಜವಂಶಗಳ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿವೆ.
೪. ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ: ಕರ್ನಾಟಕವು ನಾಗರ ಮತ್ತು ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಗಳ ಸಂಗಮ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಐಹೊಳೆ-ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ 'ಕರಾಗಾರ' ಎಂದೂ, ಇಟಗಿಯ ಮಹಾದೇವ ದೇವಾಲಯವನ್ನು 'ದೇವಾಲಯಗಳ ಚಕ್ರವರ್ತಿ' ಎಂದೂ ಶಾಸನಗಳು ಹೊಗಳಿವೇ. ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು, ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು ಹಾಗೂ ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಳು ಕನ್ನಡಿಗರ ಕಲಾ ನೈಪುಣ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ.
ಉಪಸಂಹಾರ: ಹೀಗೆ ಕನ್ನಡ ನಾಡು ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಗೀತ, ಕಲೆ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ. ಈ ಅಪೂರ್ವ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಅರಿತು ಗೌರವಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಉಳಿಸಿ ಬೆಳೆಸುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕನ್ನಡಿಗನ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ.
೧೧. ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಬರೆಯುವ ವಿಧಾನ (Exam Answering Strategy)
• ಪೀಠಿಕೆ ಮತ್ತು ಲೇಖಕರ ಪರಿಚಯ: ಯಾವುದೇ ೫ ಅಥವಾ ೧೦ ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಬರೆಯುವಾಗ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 'ಲೇಖಕರು: ಡಾ. ಎಂ. ಚಿದಾನಂದಮೂರ್ತಿ, ಕೃತಿ: 'ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ : ನಮ್ಮ ಹೆಮ್ಮೆ'' ಎಂದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ನಮೂದಿಸಿ.
• ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ (Headings): ೧೦ ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಬರೆಯುವಾಗ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ-ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಎಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಉತ್ತರಿಸಿ.
• ಶಾಸನ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು: ಐಹೊಳೆ, ಇಟಗಿ ಮಹಾದೇವ ದೇವಾಲಯ, ಶಾಂತಲೆ, ಚೀರಘಟ್ಟಿ, ಪುರಂದರದಾಸರ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದರಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಕಗಳು ಲಭಿಸುತ್ತವೆ.
• ಪ್ರಬಂಧ ಶೈಲಿ: ಸ್ಪಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಂಥಿಕ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ರೂಪಿಸಿ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಉಪಸಂಹಾರವನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.
೧೨. ಪಾಠದಿಂದ ಕಲಿಯಬಹುದಾದ ಸಂದೇಶ (Moral / Key Message)
• ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಲ್ಲೂ ಆಳವಾದ ಅರಿವು ಹಾಗೂ ಆತ್ಮಗೌರವ ಮೂಡಬೇಕು.
• ಅನ್ಯ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಉತ್ತಮ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಲೇ, ನಮ್ಮ ಮೂಲ ಸತ್ವ ಹಾಗೂ ದ್ರಾವಿಡ ಜಾಯಮಾನವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
• ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ಕಟ್ಟಿಬೆಳೆಸಿದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಲೆ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ.
೧೩. ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಕೊನೆಯ ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು (Textbook Exercise Q&A)
ಪ್ರಶ್ನೆ ೧. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ, ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕುರಿತು ಲೇಖಕರ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ಡಾ. ಎಂ. ಚಿದಾನಂದಮೂರ್ತಿಯವರ ಪ್ರಕಾರ, ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ಸುಮಾರು ೧೫೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಲಿಖಿತ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಕನ್ನಡವು ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದರೂ ಸಂಸ್ಕೃತ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಕೃತಗಳಿಂದ ಸೂಕ್ತ ಪದಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ತದ್ಭವಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ದ್ರಾವಿಡ ಜಾಯಮಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಬೆಳೆದುಬಂದಿದೆ. ಸಾಹಿತ್ಯಿಕವಾಗಿ ಕನ್ನಡವು ಯಾವುದೇ ಮಡಿವಂತಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗದೆ, ಉಳಿದ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಚಂಪೂ, ವಚನ, ರಗಳೆ, ಷಟ್ಪದಿ ಹಾಗೂ ಸಾಂಗತ್ಯದಂತಹ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕಾವ್ಯಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ. ಪಂಪ, ರನ್ನ, ಕುಮಾರವ್ಯಾಸರು ಮಹಾಭಾರತದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಕನ್ನಡ ನೆಲದ ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಕಾವ್ಯವಾಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಸ್ವಂತ ಅನುಭವ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿಯಿಂದ ಕೂಡಿ ವಿಶ್ವಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡದ ಮಹತ್ವದ ಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೨. ಕರ್ನಾಟಕದ ನೃತ್ಯ, ಚಿತ್ರಕಲೆ ಕುರಿತು ಬರೆಯಿರಿ.
ಉತ್ತರ: ಡಾ. ಚೂಡಾಮಣಿ ನಂದಗೋಪಾಲ್ ಅವರ ಶಾಸನ ಹಾಗೂ ಶಿಲ್ಪ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ನೃತ್ಯ ಶೈಲಿ ಇತ್ತು. ಐಹೊಳೆ, ಬಾದಾಮಿ, ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು, ಬೇಲೂರು, ಹಳೆಬೀಡು ದೇವಾಲಯಗಳ ಶಿಲ್ಪಗಳು ನೃತ್ಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತವೆ. ರತ್ನಾಕರವರ್ಣಿಯ 'ಭರತೇಶ ವೈಭವ' ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ದಿಕ್ ಕನ್ನಿಕಾ ನೃತ್ಯ, ಜಲಕನ್ನಿಕಾ ನೃತ್ಯಗಳ ವರ್ಣನೆಯಿದೆ. ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಣಿ ಶಾಂತಲೆ ಅದ್ವಿತೀಯ ನರ್ತಕಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ೭ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಚಲ ಎಂಬ ನಟನ ನೃತ್ಯ ಶೈಲಿಯನ್ನು 'ಸಿಂಹನಾದ' ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಚೀರಘಟ್ಟಿ ಎಂಬ ಕಲಾವಿದ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮಟ್ಟದ ಕೀರ್ತಿ ಪಡೆದಿದ್ದನು. ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅಜಂತಾ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲೋರಾಗಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿತ್ರಕಲೆಗಳು ಮೂಲತಃ ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸೇರಿವೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೩. ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಪರಂಪರೆಗೆ 'ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬರಲು ಈ ಶೈಲಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದುದೇ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರು ಹಾಗೂ ಸಂಗೀತ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿದ್ದರು. ನಾನ್ಯದೇವ, ಸೋಮೇಶ್ವರ ಚಕ್ರವರ್ತಿ, ಕಲ್ಲಿನಾಥ, ಪುಂಡರೀಕವಿಠಲ, ಶಾರ್ಙ್ಗದೇವ ಹಾಗೂ ನಿಜಗುಣ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು ಲಕ್ಷಣ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪುರಂದರದಾಸರನ್ನು 'ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಪಿತಾಮಹ'ರೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ 'ಕರ್ನಾಟಕ' ಎಂದರೆ 'ಸಂಪ್ರದಾಯ' ಹಾಗೂ 'ಶುದ್ಧ' ಎಂಬ ಅರ್ಥಗಳಿದ್ದು, ದಕ್ಷಿಣಾದಿ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಹಾಗೂ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಆಕಾರ ದೊರೆತದ್ದು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿಯೇ ಎಂಬುದು ಸಂಗೀತ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಒಮ್ಮತದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ.