ದುಂಬಿ ಮತ್ತು ಹೂವು' - ಸು.ರಂ. ಎಕ್ಕುಂಡಿ

 

ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ - ಬಿ.ಎ. ೩ನೇ ಸೆಮಿಸ್ಟರ್
ಕಲಾ ಕನ್ನಡ-೩: 'ಸಂಬಂಧ' ವಿಭಾಗ
ಕವಿತೆ: 'ದುಂಬಿ ಮತ್ತು ಹೂವು'
- ಸು.ರಂ. ಎಕ್ಕುಂಡಿ

೧. ಪಾಠದ ಪರಿಚಯ

'ದುಂಬಿ ಮತ್ತು ಹೂವು' ಕವಿತೆಯು ನವೋದಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ನವೋದಯ ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕವಿ ಸು.ರಂ. ಎಕ್ಕುಂಡಿಯವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಥನ ಕವನವಾಗಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಬಿ.ಎ. ೩ನೇ ಸೆಮಿಸ್ಟರ್ 'ಕಲಾ ಕನ್ನಡ-೩' ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ 'ಸಂಬಂಧ' ಎಂಬ ಮೊದಲ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಈ ಕವಿತೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಂಕೇತಗಳಾದ 'ಹೂವು' ಮತ್ತು 'ದುಂಬಿ'ಯ ನಡುವಿನ ಅಪೂರ್ವ ಸಂವಾದದ ಮೂಲಕ ಮಾನವ ಬದುಕಿನ ಆಳವಾದ ತತ್ತ್ವವೊಂದನ್ನು ಕವಿ ಇಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೂವು ತನ್ನ ರೂಪ, ಬಣ್ಣ, ರೇಷ್ಮೆಯಂಥ ಪಕಳೆಗಳು, ಸುಗಂಧ ಹಾಗೂ ಸೌಂದರ್ಯದ ಆಡಂಬರದಿಂದ ದುಂಬಿಯನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ದೂರದೂರಿನಿಂದ ಹಸಿದು ದಣಿದು ಬಂದ ದುಂಬಿಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಆಡಂಬರದ ಸೌಂದರ್ಯವಲ್ಲ, ತನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಹಸಿವನ್ನು ಹಿಂಗಿಸುವ ಮಕರಂದ ರಸ! ಬಾಹ್ಯ ಮೆರುಗು ಹಾಗೂ ಆಂತರಿಕ ಅಗತ್ಯದ ನಡುವಿನ ಈ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಕವಿ ಸುಂದರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.

೨. ಲೇಖಕರ ಪರಿಚಯ (ಸು.ರಂ. ಎಕ್ಕುಂಡಿ)

ಕವಿಯ ಹೆಸರು: ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ರಾಮಚಂದ್ರ ಎಕ್ಕುಂಡಿ (ಸು.ರಂ. ಎಕ್ಕುಂಡಿ)

ಜನನ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ: ೧೯೨೩ ರ ಜನವರಿ ೨೦ ರಂದು ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ದೇವದುರ್ಗದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.

ವೃತ್ತಿಜೀವನ: ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ, ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬ್ಯಾಡಗಿಯ ಕೆ.ಜೆ. ಸೋಮಯ್ಯ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಹಾಗೂ ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯರಾಗಿ ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು: 'ಬಕುಲದ ಹೂಗಳು', 'ಮತ್ಸ್ಯಗಂಧಿ', 'ಶ್ರೀ ಆನಂದತೀರ್ಥರು', 'ಕಥನ ಕವನಗಳು', 'ನೆರಳು', 'ಬೆಳಕಿನ ಗರಿ', 'ಹಾಡು ಹಕ್ಕಿ', 'ನೆಲದ ಹಾಡು' ಮುಂತಾದವು ಇವರ ಪ್ರಮುಖ ಕಾವ್ಯ ಕೃತಿಗಳಾಗಿವೆ.

ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಗೌರವಗಳು: ಇವರ 'ಬಕುಲದ ಹೂಗಳು' ಕೃತಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೨), ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಸೋವಿಯತ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ನೆಹರೂ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ.

ಕಾವ್ಯ ಶೈಲಿ: ಎಕ್ಕುಂಡಿಯವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸರಳ, ಪ್ರಾಂಜಲ ಹಾಗೂ ಕಥನರೂಪಿ ಕವಿತೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾದವರು. ಸಣ್ಣ ಕಥಾನಕವನ್ನು ಕಾವ್ಯದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ತಂದು, ಕೊನೆಗೆ ಮಾರ್ಮಿಕವಾದ ಮಾನವೀಯ ಹಾಗೂ ನೈತಿಕ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಹೊಳೆಯಿಸುವುದು ಇವರ ಕಾವ್ಯದ ಅನನ್ಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿದೆ.

೩. ಪಾಠದ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಮಾನವ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಾರಿ ಬಾಹ್ಯ ಅಲಂಕಾರ, ಕೃತಕ ನಡವಳಿಕೆ ಹಾಗೂ ಆಡಂಬರಗಳು ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅಥವಾ ನಿಜವಾದ ಹಸಿವಿದ್ದಾಗ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಬೇಕಿರುವುದು ನೈಜವಾದ ಆಸರೆ ಹಾಗೂ ಆಂತರಿಕ ತೃಪ್ತಿ. ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ಸಾರಲು ಕವಿ ಎಕ್ಕುಂಡಿಯವರು ಪ್ರಕೃತಿಯ ರೂಪಕಗಳಾದ ಹೂವು ಮತ್ತು ದುಂಬಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಹೂವು ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಸಂಕೇತ. ಅದು ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಬಣ್ಣ, ಆಕಾರ, ಮೃದು ಸ್ಪರ್ಶ ಹಾಗೂ ಸುಗಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರ ಹೆಮ್ಮೆ ಹೊಂದಿದೆ. ದುಂಬಿ ತನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಾಗ, ಹೂವು ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅಲೆದಾಡಿ ದಣಿದು ಬಂದ ದುಂಬಿಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಆ ಕ್ಷಣದ ಪ್ರಾಣರಕ್ಷಕ ಆಹಾರವಾದ ಮಕರಂದ. ಕವಿತೆಯು ಬಾಹ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ಆಂತರಿಕ ನೈಜ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಡುತ್ತದೆ.

೪. 'ದುಂಬಿ ಮತ್ತು ಹೂವು' ಕವಿತೆಯ ಸರಳ ವಿವರಣೆ / ಸಾರಾಂಶ

೧. ಹೂವಿನ ಆತ್ಮೀಯ ಆಹ್ವಾನ ಹಾಗೂ ದುಂಬಿಯ ಹಸಿವಿನ ನಿವೇದನೆ:

ತನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದ ದುಂಬಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಹೂವು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ: 'ಒಲವಿನ ಬಂಧುವೇ, ಬಾ! ಕಾಲು ತೊಳೆದುಕೊಂಡು ಒಳಗೆ ಬಾ. ಹಸಿದು ದಣಿದು ಬಂದಿರುವೆಯಾ? ನನ್ನ ಬಳಿ ಇರುವುದನ್ನೆಲ್ಲ ನಿನಗೆ ನೀಡುವೆ' ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ದುಂಬಿಯು 'ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬಯಸಿ ಬರಲಿಲ್ಲ; ನಾ ಬಂದದ್ದು ದೂರದಿಂದ ಅಲೆದಾಡಿ ತುಂಬಾ ಹಸಿಯಿತೆಂದು' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.

೨. ರೂಪ-ಸ್ಪರ್ಶ-ಗಂಧದ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಹಾಗೂ ದುಂಬಿಯ ನಿರಾಕರಣೆ:

ಹೂವು ಮುಂದುವರಿದು ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಬಣ್ಣಗಳ ಭಂಡಾರ, ಮೃದುವಾದ ರೇಷ್ಮೆಯಂತಿರುವ ಎಸಳುಗಳು, ಕೇಸರದ ಸುಂದರ ಕೋಶ ಹಾಗೂ ಅಪ್ಪಿಕೊಡುವ ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಆಫರ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ದುಂಬಿ 'ನನಗೆ ಸ್ಪರ್ಶವಾಗಲಿ, ಕೇಸರಗಳಾಗಲಿ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಅದರಿಂದ ನನ್ನ ಹಸಿವು ಹಿಂಗುವುದಿಲ್ಲ' ಎನ್ನುತ್ತದೆ.

೩. ಸೌರಭ ಹಾಗೂ ಬೆಡಗು-ಒಯ್ಯಾರಗಳ ನಿರಾಕರಣೆ:

ಹೂವು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿರುವ ಸವಿಗಂಧ ಹಾಗೂ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಸೌರಭಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿ ತನ್ನ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಮರುಳಾಗಲು ಕೋರುತ್ತದೆ. ನಂತರ ತನ್ನ ಒನಪು, ಒಯ್ಯಾರ, ಬೆಡಗುಗಳನ್ನು ಸೂರೆಗೊಳ್ಳಲು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ದುಂಬಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ 'ನನಗೆ ಪರಿಮಳದ ಹಸಿವಿಲ್ಲ. ಹಸಿವು ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಹೊತ್ತಿಕೊಂಡಿರುವಾಗ ಈ ಯಾವ ಬೆಡಗು-ಒಯ್ಯಾರಗಳ ಆಟವೂ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ' ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ.

೪. ನಿಜವಾದ ಹಸಿವಿನ ಅರಿವು ಹಾಗೂ ಮಕರಂದದ ಸವಿಸೇವನೆ:

ಹೂವು ನೊಂದು 'ಹಾಗಾದರೆ ನಿನ್ನ ಹಸಿವು ಯಾವುದರಿಂದ ಹಿಂಗುತ್ತದೆ?' ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ದುಂಬಿ 'ನಾನು ದೂರದೂರಿನ ಅತಿಥಿ, ನನಗೆ ಬೇಕಿರುವುದು ನಿನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಮಕರಂದ ರಸ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದ ಹೂವು ತಕ್ಷಣ ತನ್ನ ಬಾಗಿಲನ್ನು ತೆರೆದು, ರಸ ತುಂಬಿದ ಬಟ್ಟಲನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ದುಂಬಿಯು ಆ ರಸವನ್ನು ಕುಡಿದು 'ಎಷ್ಟೊಂದು ಸವಿಯಾಗಿದೆ!' ಎಂದು ಹಿಗ್ಗಿ ಹಾಡುತ್ತದೆ.

೫. ಸಫಲತೆಯ ಮುಕ್ತಾಯ:

ಮಣ್ಣು, ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿ ಒಂದಾಗಿ ಹೂವಾದಂತೆ, ದುಂಬಿಯು ಮಕರಂದವನ್ನು ಸವಿದು ತನ್ನ ಸುದೀರ್ಘ ಪಯಣವನ್ನು ತೃಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಹಂಬಲದ ದುಂಬಿಗೆ ಪರಿಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

೫. ಕವಿತೆಯ ಮುಖ್ಯ ಆಶಯಗಳು

ಆಶಯ ೧ - ೧. ಬಾಹ್ಯ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಆಂತರಿಕ ಅಗತ್ಯವೇ ಮುಖ್ಯ:

ರೂಪ, ಬಣ್ಣ, ರೇಷ್ಮೆ ಎಸಳು, ಸುಗಂಧಗಳು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಂಡರೂ, ಜೀವಧಾರಣೆಯ ಹಸಿವಿನ ಮುಂದೆ ಅವು ನಿರುಪಯುಕ್ತ. ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಹಸಿವಿಗೆ ಪ್ರಾಣದಾಯಕವಾದ 'ಮಕರಂದ'ವೇ ಪರಿಹಾರ.

ಆಶಯ ೨ - ೨. ನೈಜ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಕಾರದ ಸ್ವರೂಪ:

ಪ್ರೀತಿ ಎಂದರೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದಲ್ಲ; ಎದುರಿಗಿರುವ ಜೀವಿಯ ನಿಜವಾದ ಕಷ್ಟ ಮತ್ತು ಹಸಿವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವುದು.

ಆಶಯ ೩ - ೩. ಅತಿಥಿ ದೇವೋ ಭವ ತತ್ತ್ವ:

ದೂರದಿಂದ ಹಸಿದು ದಣಿದು ಬಂದ ಅತಿಥಿಯ ಹಸಿವನ್ನು ಹಿಂಗಿಸಿ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುವುದೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕರ್ತವ್ಯ.

ಆಶಯ ೪ - ೪. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಹಜ ಸಾಮರಸ್ಯ:

ಮಣ್ಣು, ಗಾಳಿ, ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಹಾಗೂ ಸಸ್ಯಸಂಕುಲಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಹೂವು-ಮಕರಂದವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಂತೆ, ಜೀವಜಾಲದ ಪರಸ್ಪರ ಅವಲಂಬನೆ ಬದುಕಿಗೆ ಸಾರ್ಥಕತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

೬. ಪಾತ್ರಗಳ ಪರಿಚಯ

೧. ಹೂವು (ಉದಾರತೆಯ ಹಾಗೂ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಸಂಕೇತ):

ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಹೂವು ಸೌಂದರ್ಯ, ಕರುಣೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಐಶ್ವರ್ಯದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅದು ತನ್ನ ಬಣ್ಣ, ರೇಷ್ಮೆ ಎಸಳು, ಸ್ಪರ್ಶ ಹಾಗೂ ಸುಗಂಧಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ದುಂಬಿಯನ್ನು ಉಪಚರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತದೆ. ದುಂಬಿಯ ಆಂತರಿಕ ಹಸಿವಿನ ನೈಜತೆ ತಿಳಿದಾಗ, ತನ್ನ ಅಹಂ ಅಥವಾ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದು ಮಕರಂದ ರಸದ ಬಟ್ಟಲನ್ನೇ ನೀಡುತ್ತದೆ.

೨. ದುಂಬಿ (ಸತ್ಯಾನ್ವೇಷಕ ಹಾಗೂ ಅತಿಥಿಯ ಸಂಕೇತ):

ದುಂಬಿಯು ಸುದೀರ್ಘ ಪಯಣದಿಂದ ಹಸಿದು ಬಂದ ಪ್ರವಾಸಿ. ಅದು ಬಾಹ್ಯ ಆಡಂಬರ, ಶೃಂಗಾರ ಹಾಗೂ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗೆ ಮರುಳಾಗದೆ, ತನ್ನ ನೈಜ ಅಗತ್ಯವಾದ ಆಹಾರಕ್ಕೆ (ಮಕರಂದಕ್ಕೆ) ಬದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸತ್ಯವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ನುಡಿಯುವ ಧೈರ್ಯ ಹಾಗೂ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ನಂತರ ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ಹಾಡುವ ಗುಣ ದುಂಬಿಯಲ್ಲಿದೆ.

೭. ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳ ಅರ್ಥ (ಪದಕೋಶ)

ಪದ (Word)	ಅರ್ಥ (Meaning)
ಒಲವಿಗ	ಪ್ರಿಯಕರ / ಪ್ರೀತಿಯ ಬಂಧು / ಒಲವಿನ ವ್ಯಕ್ತಿ
ತಣಿಸು	ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸು / ಶಮನಗೊಳಿಸು / ಶಾಂತಗೊಳಿಸು
ಪಕಳೆ	ಹೂವಿನ ಎಸಳು (Petal)
ಕೇಸರ	ಹೂವಿನ ನಡುಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪರಾಗ ರೇಣು/ಬೀಜಕೋಶ
ಸೌರಭ / ಗಂಧ	ಸುವಾಸನೆ / ಒಳ್ಳೆ ಪರಿಮಳ
ಒನಪು / ಒಯ್ಯಾರ	ಅಂದಚಂದ / ಶೃಂಗಾರ / ಬೆಡಗು / ಬಿನ್ನಾಣ
ಮಕರಂದ	ಹೂವಿನ ಜೇನುತುಪ್ಪ / ಮಧು / ರಸ
ಕವಳ	ತುತ್ತು / ಆಹಾರದ ಪಿಂಡ
ಪುಲಕ	ಆನಂದದ ರೋಮಾಂಚನ / ಮೈ ನಡುಕ
ಹಿಂಗು	ಕಡಿಮೆಯಾಗು / ಶಮನವಾಗು / ಕಳೆಯು
ಭಂಡಾರ	ಖಜಾನೆ / ಸಮೃದ್ಧ ಸಂಗ್ರಹ
ಅತಿಥಿ	ಮನೆಗೆ ಬಂದ ಅಭ್ಯಾಗತ / ಪ್ರವಾಸಿ

೮. ೨ ಅಂಕದ ಮಾದರಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತರಗಳು

ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: ಕಾಲು ತೊಳೆದು ಒಳಗೆ ಬಾ ಎಂದು ಹೂವು ಯಾರಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ? ಏಕೆ?

ಉತ್ತರ: 'ಕಾಲು ತೊಳೆದು ಒಳಗೆ ಬಾ' ಎಂದು ಹೂವು ತನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದ ದುಂಬಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ದೂರದಿಂದ ಅಲೆದಾಡಿ ದಣಿದು ಹಾಗೂ ಹಸಿದು ಬಂದಿರುವ ದುಂಬಿಗೆ ಆದರದಿಂದ ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡಿ, ತನ್ನಲ್ಲಿದ್ದದ್ದನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಉಪಚರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೂವಿನದಾಗಿತ್ತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ಹೂವು ದುಂಬಿಗೆ ನೀಡಲು ಬಯಸಿದ ಬಾಹ್ಯ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಯಾವುವು?

ಉತ್ತರ: ಹೂವು ದುಂಬಿಗೆ ತನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಬಣ್ಣಗಳ ಭಂಡಾರ, ಮೃದುವಾದ ರೇಷ್ಮೆ ಎಸಳುಗಳು, ಕೇಸರದ ನವಿರಾದ ಕೋಶ, ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ಪರ್ಶ ಹಾಗೂ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ಸವಿಗಂಧದ ಸೌರಭವನ್ನು ನೀಡಿ ತಣಿಸಲು ಬಯಸಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: ಹೂವಿನ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ದುಂಬಿ ಏಕೆ ನಿರಾಕರಿಸಿತು?

ಉತ್ತರ: ದುಂಬಿಯು ಸೌಂದರ್ಯ, ಬಣ್ಣ, ರೇಷ್ಮೆ ಪಕಳೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸುಗಂಧಕ್ಕೆ ಹಸಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗಿದ್ದು ತನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಹಸಿವನ್ನು ಹಿಂಗಿಸುವ ಮಕರಂದ ರಸ. ಹಸಿವು ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಹೊತ್ತಿಕೊಂಡಾಗ ಈ ಬಾಹ್ಯ ಆಟ-ಅಲಂಕಾರಗಳು ನಿರುಪಯುಕ್ತ ಎಂಬುದು ದುಂಬಿಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೪: ದುಂಬಿಯ ಹಸಿವು ಕೊನೆಗೆ ಹೇಗೆ ಹಿಂಗಿತು?

ಉತ್ತರ: ಹೂವು ತನ್ನ ಅಂತರಂಗದ ಬಾಗಿಲನ್ನು ತೆರೆದು, ತುಂಬಿದ್ದ ಮಕರಂದ ರಸದ ಬಟ್ಟಲನ್ನು ದುಂಬಿಗೆ ನೀಡಿತು. ಆ ರಸವನ್ನು ಕುಡಿದ ದುಂಬಿಯು 'ಎಷ್ಟೊಂದು ಸವಿಯಾಗಿದೆ' ಎಂದು ಹಿಗ್ಗಿ ಹಾಡುತ್ತಾ ತನ್ನ ಹಸಿವನ್ನು ಹಿಂಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೫: ದುಂಬಿಯು ತನ್ನನ್ನು ಹೂವಿನ ಬಳಿ ಹೇಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ?

ಉತ್ತರ: ದುಂಬಿಯು ತಾನು ಯಾವುದೋ 'ದೂರದೂರಿನ ಅತಿಥಿ' ಎಂದು ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ತಾನು ಸೌಂದರ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೋಡಲು ಬರಲಿಲ್ಲ, ಸುದೀರ್ಘ ಪಯಣದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಹಸಿವನ್ನು ಹಿಂಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಂದಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

೯. ೫ ಅಂಕದ ಮಾದರಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತರಗಳು

ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: ಹೂವು ದುಂಬಿಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಮಾಡಿದ ಉಪಚಾರ ಮತ್ತು ನೀಡಿದ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: ಸು.ರಂ. ಎಕ್ಕುಂಡಿಯವರ 'ದುಂಬಿ ಮತ್ತು ಹೂವು' ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದ ದುಂಬಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಹೂವು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ 'ಒಲವಿಗನೆ ಬಾ, ಕಾಲು ತೊಳೆದು ಒಳಗೆ ಬಾ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ದಣಿದು ಹಸಿದು ಬಂದ ದುಂಬಿಗೆ ತನ್ನಲ್ಲಿರುವುದನ್ನೆಲ್ಲ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಹೂವು ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಬಣ್ಣಗಳ ಖಜಾನೆ, ರೇಷ್ಮೆಯಂಥ ಮೃದುವಾದ ಎಸಳುಗಳು, ಕೇಸರದ ಕೋಶ, ರೋಮಾಂಚನಗೊಳಿಸುವ ಸ್ಪರ್ಶ ಹಾಗೂ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ ಸವಿಸೌರಭಗಳನ್ನು ಸವಿಯುವಂತೆ ಕೋರುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಬೆಡಗು, ಒನಪು ಹಾಗೂ ಒಯ್ಯಾರಗಳನ್ನು ಸೂರೆಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಹೂವು ತನ್ನ ಸಮೃದ್ಧ ಸೌಂದರ್ಯ ಹಾಗೂ ಬಾಹ್ಯ ವೈಭವದ ಮೂಲಕ ದುಂಬಿಗೆ ರಾಜೋಪಚಾರ ಮಾಡಲು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ಹೂವಿನ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳಿಗೆ ದುಂಬಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ನೈಜ ಹಸಿವಿನ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: ಹೂವಿನ ಸೌಂದರ್ಯ ಹಾಗೂ ಉಪಚಾರದ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳನ್ನು ದುಂಬಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ. ತಾನು ಬಣ್ಣ, ರೇಷ್ಮೆ ಎಸಳು, ಸ್ಪರ್ಶ ಅಥವಾ ಸುವಾಸನೆಯ ಹಸುವಿನಿಂದ ಬರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಹಸಿವು ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಹೊತ್ತಿ ಉರಿಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಈ ಯಾವ ಒನಪು-ಒಯ್ಯಾರಗಳ ಆಟವೂ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ತಾನು 'ದೂರದೂರಿನ ಅತಿಥಿ'ಯಾಗಿದ್ದು, ತನ್ನ ಜೀವರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಹೂವಿನಲ್ಲಿರುವ ಮಕರಂದ ರಸ ಮಾತ್ರ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಬಾಹ್ಯ ಆಡಂಬರಗಳು ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಾಣಾವಶ್ಯಕತೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಲಾರವು ಎಂಬುದನ್ನು ದುಂಬಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: 'ದುಂಬಿ ಮತ್ತು ಹೂವು' ಕವಿತೆಯ ಮೂಲಕ ಕವಿ ನೀಡುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಮಾನವೀಯ ಸಂದೇಶವೇನು?

ಉತ್ತರ: ಈ ಕವಿತೆಯ ಮೂಲಕ ಕವಿ ಎಕ್ಕುಂಡಿಯವರು ಮಾನವ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮಹತ್ವದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸಾರಿದ್ದಾರೆ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯ ಶೃಂಗಾರ, ಆಡಂಬರ, ಪ್ರದರ್ಶನ ಹಾಗೂ ಕೃತಕ ವಿಚಾರಗಳಿಗಿಂತ ಆಂತರಿಕ ನೈಜ ಅಗತ್ಯಗಳ ಈಡೇರಿಕೆ ಮುಖ್ಯ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅಥವಾ ಹಸಿದಿದ್ದಾಗ ಅವನಿಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಉಪದೇಶ ಅಥವಾ ಆಡಂಬರದ ಪ್ರದರ್ಶನವಲ್ಲ, ಅವನ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ತೀರಿಸುವ ಸಾಂತ್ವನ ಹಾಗೂ ನೆರವು. ಹೂವು ತನ್ನ ಸೌಂದರ್ಯದ ಹೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ತೊರೆದು ಮಕರಂದವನ್ನು ನೀಡಿದಾಗಲೇ ದುಂಬಿಯ ಪಯಣ ಸಫಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಅವರ ನೈಜ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವುದೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಾನವೀಯತೆಯಾಗಿದೆ.

೧೦. ೧೦ ಅಂಕದ ದೀರ್ಘ ಉತ್ತರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತರಗಳು

ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: 'ದುಂಬಿ ಮತ್ತು ಹೂವು' ಕವಿತೆಯ ಸಮಗ್ರ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ದುಂಬಿ-ಹೂವಿನ ಸಂವಾದದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುದೀರ್ಘವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿ.

ಉತ್ತರ:
ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಥನ ಕವನಕಾರರಾದ ಸು.ರಂ. ಎಕ್ಕುಂಡಿಯವರ 'ಬಕುಲದ ಹೂಗಳು' ಕವನ ಸಂಕಲನದಿಂದ 'ದುಂಬಿ ಮತ್ತು ಹೂವು' ಕವಿತೆಯನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಕುಸುಮ ಹಾಗೂ ಭ್ರಮರಗಳ ಸಂವಾದದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಈ ಕವಿತೆಯು, ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ಹಾಗೂ ಆಂತರಿಕ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.

ವಿಷಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (ಸಂವಾದದ ಹಂತಗಳು):
೧. ಹೂವಿನ ಆದರದ ಆಹ್ವಾನ:
ತನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದ ದುಂಬಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಹೂವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ 'ಒಲವಿಗನೆ ಬಾ, ಕಾಲು ತೊಳೆದು ಒಳಗೆ ಬಾ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ಸುದೀರ್ಘ ಪಯಣದಿಂದ ದಣಿದು ಬಂದಿರುವೆಯಾ ಎಂದು ವಿಚಾರಿಸಿ, ತನ್ನಲ್ಲಿದ್ದದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ನೀಡಲು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.

೨. ಹೂವಿನ ಬಾಹ್ಯ ಸೌಂದರ್ಯದ ಪ್ರಸ್ತಾಪ:
ಹೂವು ತನ್ನ ಬಳಿಯಿರುವ ಕಣ್ಣು ಕೋರೈಸುವ ಬಣ್ಣಗಳ ಭಂಡಾರ, ರೇಷ್ಮೆಗಿಂತ ಮೃದುವಾದ ಎಸಳುಗಳು, ಕೇಸರದ ಕೋಶ, ಆನಂದ ನೀಡುವ ಸ್ಪರ್ಶ ಹಾಗೂ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲಿಬರುವ ಸವಿಸೌರಭವನ್ನು ಉಪಚರಿಸಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ರೂಪ, ಒನಪು, ಬೆಡಗು ಹಾಗೂ ಒಯ್ಯಾರಗಳನ್ನು ಸೂರೆಗೊಳ್ಳಲು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ.

೩. ದುಂಬಿಯ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿರಾಕರಣೆ:
ದೂರದೂರಿನಿಂದ ಪ್ರಾಣಾವಶ್ಯಕ ಆಹಾರವನ್ನು ಅರಸಿ ಬಂದ ದುಂಬಿ ಈ ಯಾವ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಿಗೂ ಮರುಳಾಗುವುದಿಲ್ಲ. 'ನನಗೆ ಬಣ್ಣದ, ರೇಷ್ಮೆ ಎಸಳುಗಳ ಅಥವಾ ಸುಗಂಧದ ಹಸಿವಿಲ್ಲ. ಹಸಿವು ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಹೊತ್ತಿಕೊಂಡಿರುವಾಗ ಈ ಯಾವ ಸೌಂದರ್ಯದ ಆಟವೂ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ನುಡಿಯುತ್ತದೆ.

೪. ಮಕರಂದದ ಸವಿಸೇವನೆ ಹಾಗೂ ಸಫಲತೆ:
ಹೂವು ನೊಂದು 'ನಿನ್ನ ಹಸಿವು ಯಾವುದರಿಂದ ಹಿಂಗುತ್ತದೆ?' ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ದುಂಬಿಯು 'ನಾ ದೂರದೂರಿನ ಅತಿಥಿ, ನನಗೆ ಬೇಕಿರುವುದು ನಿನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಮಕರಂದ ರಸ' ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ತಕ್ಷಣ ಹೂವು ತನ್ನ ಅಂತರಂಗದ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದು ರಸದ ಬಟ್ಟಲನ್ನೇ ನೀಡುತ್ತದೆ. ದುಂಬಿ ಅದನ್ನು ಕುಡಿದು 'ಎಷ್ಟೊಂದು ಸವಿಯೆಂದು' ಹಿಗ್ಗಿ ಹಾಡುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣು, ಗಾಳಿ ಹಾಗೂ ಸೂರ್ಯನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಹೂವು ತನ್ನ ರಸವನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ದುಂಬಿಯು ಅದನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಇಬ್ಬರ ಪಯಣವೂ ಸಫಲಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಮುಕ್ತಾಯ:
ಹೀಗೆ 'ದುಂಬಿ ಮತ್ತು ಹೂವು' ಕವಿತೆಯು ಕೇವಲ ಪ್ರಕೃತಿ ವರ್ಣನೆಯಾಗದೆ, ಮಾನವ ಜೀವನದ ಮಹತ್ತರ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಬಾಹ್ಯ ಶೃಂಗಾರಗಳಿಗಿಂತ ಆಂತರಿಕ ಜೀವರಕ್ಷಕ ಅಗತ್ಯವೇ ನಿಜವಾದ ಸತ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಕವಿತೆ ಸುಂದರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: 'ದುಂಬಿ ಮತ್ತು ಹೂವು' ಕವಿತೆಯು ಬಾಹ್ಯ ಆಡಂಬರಕ್ಕಿಂತ್ತ ಆಂತರಿಕ ಅಗತ್ಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಾರುತ್ತದೆ? ಚರ್ಚಿಸಿ.

ಉತ್ತರ:
ಪೀಠಿಕೆ:
ಸು.ರಂ. ಎಕ್ಕುಂಡಿಯವರ ಕಾವ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಗುಣವೆಂದರೆ ಕಥೆಯ ಮೂಲಕ ಗಂಭೀರ ತತ್ತ್ವ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸುವುದು. 'ದುಂಬಿ ಮತ್ತು ಹೂವು' ಕವಿತೆಯು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕೃತಕತೆ ಹಾಗೂ ನೈಜತೆಗಳ ನಡುವಿನ ತೌಲನಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಬಾಹ್ಯ ಆಡಂಬರ vs ಆಂತರಿಕ ಅಗತ್ಯ:
೧. ಕೃತಕ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳ ನಿರರ್ಥಕತೆ:
ಹೂವು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದು ಬಾಹ್ಯ ಸೌಂದರ್ಯ, ಬಣ್ಣ, ರೇಷ್ಮೆಯ ಎಸಳು, ಸುಗಂಧ ಹಾಗೂ ಒಯ್ಯಾರಗಳನ್ನು. ಇವು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಆನಂದ ನೀಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಜೀವಧಾರಣೆಯ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇವು ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಬೆಲೆಯಿರುವುದಿಲ್ಲ.

೨. ದುಂಬಿಯ ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತಿಕೆ:
ದುಂಬಿಯು ತೀವ್ರ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ಕಾಪಾಡುವ ಆಹಾರ (ಮಕರಂದ) ಬೇಕೇ ಹೊರತು ಸೌಂದರ್ಯದ ಪ್ರದರ್ಶನವಲ್ಲ. 'ಹಸಿವು ಬೆಂಕಿಯ ಹಾಗೆ ಹೊತ್ತಿಕೊಂಡಾಗ ಆಟವೊಂದೂ ನಡೆಯದು' ಎಂಬ ದುಂಬಿಯ ಮಾತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಕಣ್ಣು ತೆರೆಸುವಂತಹುದು.

೩. ಆತಿಥ್ಯದ ನೈಜ ಅರ್ಥ:
ನಿಜವಾದ ಆತಿಥ್ಯ ಎಂದರೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಬಂದ ಅತಿಥಿಯ ನೈಜ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡು ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವುದು. ಹೂವು ತನ್ನ ಮಕರಂದವನ್ನು ನೀಡಿದಾಗಷ್ಟೇ ಆತಿಥ್ಯ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಯಿತು.

ಮುಕ್ತಾಯ:
ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ಬಾಹ್ಯ ವೈಭವ, ಶೋಕಿ ಹಾಗೂ ಆಡಂಬರಗಳಿಗೆ ನೀಡುವಷ್ಟು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಆಂತರಿಕ ನೆಮ್ಮದಿ, ಹಸಿವು ಹಾಗೂ ಮಾನವೀಯ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಎಕ್ಕುಂಡಿಯವರ ಈ ಕವಿತೆಯು ಬಾಹ್ಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲ, ಆಂತರಿಕ ತೃಪ್ತಿಯೇ ನಿಜವಾದ ಬದುಕು ಎಂಬ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಸತ್ಯವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ.

೧೧. ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಬರೆಯುವ ವಿಧಾನ (Exam Writing Strategy)

ಅಂಕಗಳಿಕೆಗೆ ಸಲಹೆ ೧ - ೧. ಕವಿ ಹಾಗೂ ಕೃತಿ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಬರೆಯಿರಿ:

ಯಾವುದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಬರೆಯುವಾಗ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 'ಕವಿ: ಸು.ರಂ. ಎಕ್ಕುಂಡಿ', 'ಆಕರ ಗ್ರಂಥ: ಬಕುಲದ ಹೂಗಳು' ಹಾಗೂ 'ಘಟಕ: ಸಂಬಂಧ' ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ.

ಅಂಕಗಳಿಕೆಗೆ ಸಲಹೆ ೨ - ೨. ಸ್ಪಷ್ಟ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ:

೧೦ ಅಂಕದ ದೀರ್ಘ ಉತ್ತರಗಳಿಗೆ 'ಪೀಠಿಕೆ', 'ವಿಷಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ' ಮತ್ತು 'ಮುಕ್ತಾಯ' ಎಂಬ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಉತ್ತರಿಸಿದರೆ ಗರಿಷ್ಠ ಅಂಕಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.

ಅಂಕಗಳಿಕೆಗೆ ಸಲಹೆ ೩ - ೩. ಕವಿತೆಯ ಮೂಲ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ:

ಉತ್ತರದ ಮಧ್ಯೆ ಕವಿತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಲುಗಳಾದ 'ನಾ ದೂರದೂರಿನ ಅತಿಥಿ', 'ಹಸಿವು ಬೆಂಕಿಯ ಹಾಗೆ ಹೊತ್ತಿಕೊಂಡರೆ ಸಾಕು' ಮುಂತಾದ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿ ಬರೆದರೆ ಮೌಲ್ಯಮಾಪಕರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ.

ಅಂಕಗಳಿಕೆಗೆ ಸಲಹೆ ೪ - ೪. ಪದಮಿತಿ ಹಾಗೂ ಸಮಯ ಪಾಲನೆ:

೨ ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ೪೦ ಪದಗಳು (೪-೫ ಸಾಲುಗಳು), ೫ ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ೮೦ ಪದಗಳು (೧ ಪುಟ) ಹಾಗೂ ೧೦ ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ೧೬೦ ಪದಗಳು (೨  ಪುಟಗಳು) ಬರೆಯುವುದು ಸೂಕ್ತ.

೧೨. 'ದುಂಬಿ ಮತ್ತು ಹೂವು' ಪಾಠದಿಂದ ಕಲಿಯಬಹುದಾದ ಸಂದೇಶ

• ಮಾನವ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಮೆರುಗು, ಶೃಂಗಾರ ಹಾಗೂ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಿಂತ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ನೀಡುವ ನೈಜ ನೆರವು ಮುಖ್ಯ.

• ಎಷ್ಟೇ ವೈಭವವಿದ್ದರೂ ಹಸಿದ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಆಹಾರವೇ ಪ್ರಥಮ ಆದ್ಯತೆ. ಆಂತರಿಕ ಹಸಿವನ್ನು ತಣಿಸುವುದೇ ಧರ್ಮ.

• ಅತಿಥಿ ಅಥವಾ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದವರು ಬಂದಾಗ ಅವರ ಇಷ್ಟಾನಿಷ್ಟ ಹಾಗೂ ನಿಜವಾದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಉಪಚರಿಸಬೇಕು.

• ಪ್ರಕೃತಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಿಯೂ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪೂರಕವಾಗಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಚಕ್ರ ಸಫಲಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

೧೩. ಸ್ವಂತ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Critical Analysis)

ಸು.ರಂ. ಎಕ್ಕುಂಡಿಯವರ 'ದುಂಬಿ ಮತ್ತು ಹೂವು' ಕವಿತೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರಕೃತಿ ಕವನವಲ್ಲ; ಅದೊಂದು ನೈತಿಕ ಹಾಗೂ ಮಾನಸಿಕ ರೂಪಕವಾಗಿದೆ. ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಭೋಗಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ಬಾಹ್ಯ ಶೋಕಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಹಾಗೂ ಕೃತಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಜೀವನದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು ಎದುರಾದಾಗ ಅಥವಾ ಆಂತರಿಕ ಶಾಂತಿ ಬೇಕಾದಾಗ ಈ ಬಾಹ್ಯ ಆಡಂಬರಗಳು ನಿರುಪಯುಕ್ತವೆನಿಸುತ್ತವೆ.

ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಹೂವು ತನ್ನ ಸೌಂದರ್ಯದ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ದುಂಬಿಯನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸುವುದು ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರೆ, ದುಂಬಿಯ ಧೋರಣೆಯು ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಅರಿತ ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹೂವು ಕೊನೆಗೆ ತನ್ನ ಅಂತರಂಗದ ಮಕರಂದವನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ಥಕತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕವಿಯ ಈ ಧ್ವನಿಪೂರ್ಣ ನಿರೂಪಣೆ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿಯಾಗಿದೆ.

೧೪. ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಗಳು

 

ಪ್ರಶ್ನೆ ೧) ಕಾಲು ತೊಳೆದೂ ಬಾ ಎಂದು ಹೂವು ಯಾರಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ? ಏಕೆ?

ಉತ್ತರ: 'ಕಾಲು ತೊಳೆದೂ ಬಾ' ಎಂದು ಹೂವು ತನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದ 'ದುಂಬಿಗೆ' ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಕಾರಣ: ದುಂಬಿಯು ಬಹುದೂರದಿಂದ ಅಲೆದಾಡಿ, ದಣಿದು ಹಾಗೂ ತೀವ್ರ ಹಸಿದು ಬಂದಿತ್ತು. ದಣಿದು ಬಂದ ಅತಿಥಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡಿ, ಕಾಲು ತೊಳೆಯಲು ನೀರು ಕೊಟ್ಟು, ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಉಪಚಾರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ತಣಿಸುವ ಸೌಜನ್ಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಹೂವು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೨) 'ನಾ ದೂರದೂರಿನ ಅತಿಥಿ' - ದುಂಬಿಯ ಮಾತಿನ ಅರ್ಥವೇನು? ವಿವರಿಸಿ.

ಉತ್ತರ:
ಕವಿ ಸು.ರಂ. ಎಕ್ಕುಂಡಿಯವರ 'ಬಕುಲದ ಹೂಗಳು' ಕವನ ಸಂಕಲನದಿಂದ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾದ 'ದುಂಬಿ ಮತ್ತು ಹೂವು' ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ದುಂಬಿಯು ಹೂವಿನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ "ನಾ ದೂರದೂರಿನ ಅತಿಥಿ ಉಂಟಲ್ಲ ನಿನ್ನ ಮಕರಂದ ರಸವು" ಎಂದು ನುಡಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾತು ಕೇವಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾಕ್ಯವಾಗಿರದೆ, ಆಳವಾದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಸಂದರ್ಭ ಮತ್ತು ಅರ್ಥ ವಿವರಣೆ:
೧. ಅತಿಥಿಯ ಸ್ಥಿತಿ: ದುಂಬಿಯು ದೂರದೂರಿನಿಂದ ಸುದೀರ್ಘ ಪಯಣ ಮಾಡಿ ಬಂದಿದೆ. ಅದು ದಣಿದಿದೆ ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹಸಿದಿದೆ. ಅದು ಹೂವಿನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದದ್ದು ಅದರ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅಥವಾ ಬಣ್ಣಗಳಿಗೆ ಮರುಳಾಗಲು ಅಲ್ಲ; ತನ್ನ ಪ್ರಾಣಧಾರಣೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ.

೨. ಹೂವಿನ ಬಾಹ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳ ನಿರಾಕರಣೆ: ಹೂವು ತನ್ನ ಬಣ್ಣದ ಭಂಡಾರ, ರೇಷ್ಮೆಯಂಥ ಪಕಳೆಗಳು, ಕೇಸರ, ಆನಂದದ ಸ್ಪರ್ಶ, ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ ಸವಿಸೌರಭ ಹಾಗೂ ಒನಪು-ಒಯ್ಯಾರಗಳನ್ನು ದುಂಬಿಗೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ದುಂಬಿಯು 'ನನಗೆ ಬಣ್ಣದ, ಸ್ಪರ್ಶದ ಅಥವಾ ಸುವಾಸನೆಯ ಹಸಿವಿಲ್ಲ. ಹಸಿವು ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಹೊತ್ತಿ ಉರಿಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಈ ಆಟಗಳು ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.

೩. 'ದೂರದೂರಿನ ಅತಿಥಿ' ಮಾತಿನ ಅಂತರಂಗ: ದುಂಬಿಯು ತಾನು 'ದೂರದೂರಿನ ಅತಿಥಿ' ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ, ತಾನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಶೋಕಿ ಅಥವಾ ವಿನೋದಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದವನಲ್ಲ; ದೂರದ ಪಯಣದಿಂದ ಬಂದ ಅತಿಥಿಗೆ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಪ್ರಾಣ ರಕ್ಷಕ ಆಹಾರ. ಹೂವಿನ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿರುವ 'ಮಕರಂದ ರಸ'ವೇ ತನ್ನ ಹಸಿವನ್ನು ಹಿಂಗಿಸಬಲ್ಲ ಏಕೈಕ ಅಮೃತ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.

೪. ಸಫಲತೆ: ಹೂವು ದುಂಬಿಯ ಮಾತಿನ ಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಅರಿತು, ತನ್ನ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದು ಮಕರಂದ ರಸದ ಬಟ್ಟಲನ್ನೇ ನೀಡುತ್ತದೆ. ದುಂಬಿಯು ಅದನ್ನು ಸವಿದು ತೃಪ್ತಿ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
'ನಾ ದೂರದೂರಿನ ಅತಿಥಿ' ಎಂಬ ಮಾತು ಬಾಹ್ಯ ಶೃಂಗಾರಗಳಿಗಿಂತ ಪ್ರಾಣಾವಶ್ಯಕ ನೈಜ ಅಗತ್ಯವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು ಎಂಬುದನ್ನು ದುಂಬಿಯ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಕವಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.