ಗಣಕ ಸಂಪದ – ೧: ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಕಥಾ ಭಾಗ – ಅಧ್ಯಾಯ ೨: 'ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆ'
ಲೇಖಕರು: ಗೋರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ | ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಹಾಗೂ ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು
೧. ಲೇಖಕರ ಪರಿಚಯ (Author Biography)
ಕನ್ನಡದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹಾಸ್ಯಬರಹಗಾರ, ಗಾಂಧೀವಾದಿ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರಾದ ಗೋರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಅವರು ೧೯೦೪ ಜುಲೈ ೪ ರಂದು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅರಕಲಗೂಡು ತಾಲೂಕಿನ ಗೋರೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತೀವ್ರ ದೇಶಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಸಬರಮತಿ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿದ್ದು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆ ನೂಲುವ ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ಸೆರೆಮನೆ ವಾಸವನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸಿದರು. 'ಹಳ್ಳಿಯ ಚಿತ್ರಗಳು', 'ನಮ್ಮ ಊರಿನ ರಸಿಕರು', 'ನಮ್ಮ ಊರಿನ ಗರುಡಗಂಬದ ದಾಸಯ್ಯ' ಮುಂತಾದ ಕೃತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡ ಹಾಸ್ಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರಬಂಧ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಅಮೂಲ್ಯ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. 'ಭೂತಯ್ಯನ ಮಗ ಅಯ್ಯು' ಮತ್ತು 'ಹೇಮಾವತಿ' ಕಥೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿವೆ. ಅವರ 'ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಗೋರೂರು' ಪ್ರವಾಸಕಥನಕ್ಕೆ ೧೯೮೦ ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ സാಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿದೆ. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮಡಿಕೇರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೫೫ ನೇ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಇವರು ೧೯೯೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೮ ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.
ಗೋರೂರರ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳು
ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು: ಹಳ್ಳಿಯ ಚಿತ್ರಗಳು, ನಮ್ಮ ಊರಿನ ರಸಿಕರು, ವೈಯಾರಿ, ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ, ಭೂತಯ್ಯನ ಮಗ ಅಯ್ಯು, ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಗೋರೂರು.
ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಗೌರವಗಳು: ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೮೦), ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ (೧೯೮೨).
೨. ಪಾಠದ ಹಿನ್ನೆಲೆ (Background of the Story)
'ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆ' ಕಥೆಯು ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭಿಕ ಹಳೆಯ ಮೈಸೂರು ಭಾಗದ ಕೃಷಿಕ ಸಮಾಜದ ನೈಜ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಹಳ್ಳಿಯ ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳು ಎದುರಿಸುವ ಆರ್ಥಿಕ ಕಷ್ಟಗಳು, ಪಿತೃಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಬಾಳುವ ಶ್ರಮದಾಯಕ ಬದುಕು, ಹಳ್ಳಿಯ ಮುಗ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮನೆಮಾಡಿರುವ ಅಜ್ಞಾನ, ಶಕುನ-ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಥೆಯು ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ. ಮಲಮಗಳ ಸೌಂದರ್ಯ ಹಾಗೂ ಬಡತನದ ದುರ್ಲಾಭ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸುವ ತಳವಾರ ಕರಿಯನಂತಹ ದುಷ್ಟರ ಸಂಚುಗಳು ಒಂದು ಕಡೆಯಾದರೆ, ದುಡಿದು ತಿನ್ನುವ ಕಾಯಕದಲ್ಲೇ ದೈವತ್ವವನ್ನು ಕಾಣುವ ಬಸವಯ್ಯ-ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯರ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರೇಮ ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಮುಖಗಳನ್ನು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವುದು ಈ ಕಥೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.
೩. ಪಾಠದ ಭಾವಾರ್ಥ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Detailed Analysis)
ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜೀವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಪವಿತ್ರತೆಯನ್ನು ಗೋರೂರರು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಿಂಗನೆಂಬ ಕಾಯಕಯೋಗಿ ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ, ಆತನ ಹೆಂಡತಿ ಹಾಗೂ ಮಗಳು ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದಿಂದ ದುಡಿದು ಬದುಕುತ್ತಾರೆ. ಹಳ್ಳಿಯ ಸೊಕ್ಕಿನ ತಳವಾರ ಕರಿಯನು ಬಡತನದ ಸುಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿದ ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯನ್ನು ವರಿಸಲು ಬಲವಂತ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಸುಗ್ಗಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಕೂಲಿಯಾಳಾಗಿ ಬಂದ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಹುಕಾರನ ಮಗ ಬಸವಯ್ಯನು ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯ ನಿರಾಡಂಬರ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾತ್ವಿಕ ಗುಣಕ್ಕೆ ಮನಸೋಲುತ್ತಾನೆ.
ದುಷ್ಟ ತಳವಾರ ಕರಿಯನು ಪೂಜಾರಿಯ ಮೂಲಕ 'ಶಕುನ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿದೆ' ಎಂದು ಬೆದರಿಸಿ ಮದುವೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಸಂಚು ಹೂಡಿದಾಗ, ಹಳ್ಳಿಯ ಬುಡಬುಡಕೆ ಮುದುಕಿಯು ಕರಿಯನ ಸಂಚನ್ನು ಬಯಲಿಗೆಳೆದು ಪ್ರೇಮಿಗಳಿಗೆ ಆಶೀರ್ವದಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳಾದ ಮಾದ-ಹೊಸಬಿ ದಂಪತಿಗಳ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಬಸವಯ್ಯ ಮತ್ತು ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯರ ವಿವಾಹವು ವೈದಿಕ ಆಡಂಬರಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯ ತತ್ತ್ವದ ಮೇಲೆ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಗೆ ಬಸವಯ್ಯನು ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಹುಕಾರನೆಂದು ತಿಳಿದಾಗ ಇಡೀ ಹಳ್ಳಿಯೇ ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಡತನ ಮತ್ತು ಸಿರಿತನಕ್ಕಿಂತ ಮಾನವೀಯ ಗುಣವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂಬ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.
೪. ಮುಖ್ಯ ಆಶಯಗಳು (Core Themes)
೧. ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ ಶ್ರಮಜೀವನ: ಬಡತನದಲ್ಲೂ ಯಾರ ಎದುರೂ ತಲೆಬಗ್ಗಿಸದೆ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯಿಂದ ಜೀವಿಸುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳ ಕಾಯಕ ಗೌರವ.
೨. ಕಪಟ ಶಕುನ ಮತ್ತು ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳ ಖಂಡನೆ: ಪೂಜಾರಿ ಹಾಗೂ ತಳವಾರರಂತಹ ಪಟ್ಟಭದ್ರರು ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಶಕುನಗಳನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡುವುದು.
೩. ನೈಜ ಪ್ರೇಮ ಮತ್ತು ಕಾಯಕದ ಹಿರಿಮೆ: ಆಡಂಬರದ ಸಿರಿತನಕ್ಕಿಂತ ದುಡಿಮೆ, ಸಾತ್ವಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಪ್ರೀತಿಯೇ ಸಂಸಾರವನ್ನು ಸುಖಮಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವುದು.
೫. ಪಾಠದ ಸಮಗ್ರ ಸಾರಾಂಶ
'ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆ' ಕಥೆಯು ಗಾಂಧೀವಾದಿ ಸಾಹಿತಿ ಗೋರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಅವರ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ.
ಕಥೆಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಯ ಸಕಲ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲ, ಊರಿನ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಮಗುವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ಜ್ವರದಿಂದ ತೀರಿಕೊಂಡ ನಿಂಗನೆಂಬ ಶ್ರಮಜೀವಿಯ ಪರಿಚಯ ಬರುತ್ತದೆ.ನಿಂಗನ ಮರಣದ ನಂತರ ಆತನ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಹದಿನೇಳು ವರ್ಷದ ಹಿರಿಯ ಮಗಳು 'ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆ' ಯಾರ ಹಂಗೂ ಇಲ್ಲದೆ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದಿಂದ ದುಡಿದು ಬದುಕುತ್ತಾರೆ. ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯು ಕಪ್ಪಗಿದ್ದರೂ ಕಪ್ಪೆಚಿಪ್ಪಿನಂತಹ ಅಗಲ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಚುರುಕುತನ ಹಾಗೂ ಸಾತ್ವಿಕ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಇಡೀ ೧೨ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲೇ ಸೌಂದರ್ಯವತಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ಹಳ್ಳಿಯ ಸೊಕ್ಕಿನ ತಳವಾರ ಕರಿಯನು ಈ ಬಡ ಕುಟುಂಬದ ಅಸಹಾಯಕತೆಯ ದುರ್ಲಾಭ ಪಡೆದು ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯನ್ನು ವರಿಸಲು ಹೊಂಚು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದನು. ಮಲೆನಾಡಿನ ಸುಗ್ಗಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪೈರು ಕಟಾವು ಮಾಡಲು ನೆರೆಹೊರೆಯ ಊರುಗಳಿಂದ ಬರುವ ಕೂಲಿಯಾಳುಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣದ ಬಸವಯ್ಯನು ಬರುತ್ತಾನೆ. ಬಸವಯ್ಯನು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣದ ನೂರಾರು ಖಂಡುಗ ಭತ್ತ ಬೆಳೆಯುವ ದೊಡ್ಡ ಸಾಹುಕಾರನ ಮಗನಾಗಿದ್ದರೂ, ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಕೂಲಿಯಾಳಾಗಿ ನಟಿಸುತ್ತಾನೆ.ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಮನೆಯ ಹೊಲ-ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುತ್ತಾ, ಆಕೆಯ ಕೈಯಿಂದ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಉಂಡು ಬಸವಯ್ಯನು ಆಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಲು ತೊಡಗುತ್ತಾನೆ ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯೂ ಸಹ ಬಸವಯ್ಯನ ಕಟ್ಟುಮಸ್ತಾದ ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯ, ಸರಳತೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರೀತಿಯ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಮನಸೋತು ಆತನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಒಪ್ಪುತ್ತಾಳೆ. ಇದನ್ನು ಕಂಡ ತಳವಾರ ಕರಿಯನು ಕಪಟ ಸಂಚು ಹೂಡಿ, ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪೂಜಾರಿಯ ಬಸವನು ದನಗಳನ್ನು ಮೇಯಿಸದಂತೆ ತಡೆದು ಆತನನ್ನು ಹೆದರಿಸುತ್ತಾನೆ.ಕರಿಯನ ಬೆದರಿಕೆಗೆ ಮಣಿದ ಪೂಜಾರಿ ಐನೋರು, 'ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣದ ಆಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರೆ ಕೆಡುಕಾಗುತ್ತದೆ' ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ಶಕುನದ ವದಂತಿ ಹಬ್ಬಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯ ತಾಯಿ ಭಯಗೊಂಡು ಮದುವೆಗೆ ನಿರಾಕರಿಸಿದಾಗ, ಬಸವಯ್ಯನು ಬಡ ಕೃಷಿಕ ದಂಪತಿಗಳಾದ ಮಾದ ಮತ್ತು ಹೊಸಬಿಯರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಬಂದ ಬುಡಬುಡಕೆ ದಾಸಯ್ಯರ ಮುದುಕಿಯು ಜನರ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಅರಿತು ಸಂತೆಮಾಳದಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯ ಹೇಳಲು ತೊಡಗುತ್ತಾಳೆ. ತಳವಾರ ಕರಿಯನು ಆ ಮುದುಕಿಗೆ ಲಂಚ ನೀಡಿ ಬಸವಯ್ಯನ ವಿರುದ್ಧ ಶಕುನ ಹೇಳಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದಾಗ, ಕರಿಯನ ಸಂಚನ್ನು ಬಸವಯ್ಯನು ಉಪಾಯವಾಗಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುತ್ತಾನೆ. ಬುಡಬುಡಕೆ ಮುದುಕಿಯು ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಗೆ 'ನಿನ್ನ ಮದುವೆಗೆ ದೈವದ ಅನುಗ್ರಹವಿದೆ' ಎಂದು ಶುಭ ಶಕುನ ನುಡಿದು ಕರಿಯನ ಕಪಟವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತಾಳೆ. ನಂತರ ಮಾದ ಮತ್ತು ಹೊಸಬಿಯರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಯವರೆಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಬಸವಯ್ಯ ಹಾಗೂ ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯರ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ವಿವಾಹದ ದಿನ ಊರಿನ ವೈದಿಕ ಜೋಯಿಸರಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ಹಳ್ಳಿಯ ಯುವಕ ನಾಣಿಯು ಶಾಸ್ತ್ರದ ಗೋಜಿಲ್ಲದೆ, ಸರಳ ಮಂತ್ರ ಮತ್ತು ಹೂ-ಅಕ್ಷತೆಯಿಂದ ಮದುವೆ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮದುವೆಯ ನಂತರ ಹಳ್ಳಿಯ ಪದ್ಧತಿಯಂತೆ ಬೀಗರ ಔತಣಕೂಟ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕರಿಯನ ಹಳೆಯ ಅಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮಾದನು ಪಂಚಾಯಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬಯಲು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕರಿಯನು ಪೂಜಾರಿಯ ಬಸವನಿಗೆ ಲಂಚ ನೀಡಿದ್ದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಸಭೆಯ ಎದುರು ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿ ಎರಡು ರೂಪಾಯಿ ದಂಡ ತೆರುತ್ತಾನೆ. ಮದುವೆಯಾದ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಬಸವಯ್ಯನು ತನ್ನ ನವವಧು ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದಾಗ ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಗೆ ಬಸವಯ್ಯನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೂಲಿಯಾಳಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಬಂಗಲೆ ಮತ್ತು ನೂರಾರು ಎಕರೆ ಜಮೀನಿನ ಸಾಹುಕಾರನೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.ಬಸವಯ್ಯನ ತಂದೆಯು ಮೊದಲು ಹಳ್ಳಿಯ ಬಡ ಹುಡುಗಿಯೆಂದು ರೇಗಿದರೂ, ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಸೌಜನ್ಯ ಹಾಗೂ ಗುಣಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸೊಸೆಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬಡತನದಲ್ಲೂ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಬದುಕಿದ ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಜೀವನವು ಕೊನೆಗೆ ಸುಖಮಯ ಸಾಂಸಾರಿಕ ನಂದನವನವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ಗ್ರಾಮವೇ ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಅದೃಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಬಸವಯ್ಯನ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಶ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಆನಂದಬಾಷ್ಪ ಸುರಿಸುತ್ತದೆ.
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಈ ಕಥೆಯು ಶ್ರಮದ ಗೌರವ, ಸಾತ್ವಿಕ ಪ್ರೇಮದ ವಿಜಯ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೌಹಾರ್ದತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ.
೬. ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳ ಅರ್ಥ (Glossary)
ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳು ಅರ್ಥ / ವಿವರಣೆ
ಅರಕೆ ಕೊರತೆ / ಕೊರಗು / ತಾಪತ್ರಯ
ತಳವಾರ ಗ್ರಾಮದ ದನಕಾಯುವ/ಗಾವಲು ಕಾಯುವ ಆಳು
ಬಾಲಚಾರಿ ಸ್ಕೌಟ್ (Scout) / ಸೇವಕ
ಬಿನ್ನ / ಬಿನ್ನಹ ವಿನಂತಿ / ಪ್ರಾರ್ಥನೆ
ಗಮ್ಮತ್ತು / ಗಾರು ಸಂಭ್ರಮ / ಗೌರವ / ಶೋಕಿ
ಪೌರೋಹಿತ್ಯ ಪುರೋಹಿತನ ಕಾಯಕ / ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿ
ವಿಷಮಶೀತಜ್ವರ ಟೈಫಾಯ್ಡ್ / ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪದ ಜ್ವರ
ತೇರು / ತೆರ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ನೀಡುವ ವಧುದಕ್ಷಿಣೆ / ಧನ
ಮುಂಬು ಪೈರಿನ ಸಾಲು / ಕಟಾವಿನ ಭಾಗ
ಪಿಂಡಿ ವೀಳ್ಯದೆಲೆಯ ಕಟ್ಟು
ಅವೇಗ / ಅಪಥ್ಯ ಅಯೋಗ್ಯತೆ / ನಿಯಮಮೀರುವುದು
ರಡವಾಡ / ರಡ್ಯಾದು ಬಂಡುತನ / ಜಗಳದ ಸ್ವಭಾವ
ಖಂಡುಗ ಧಾನ್ಯ ಅಳೆಯುವ ಹಳೆಯ ಅಳತೆ ಮಾನ
ಸೋಬಲಕ್ಕಿ ಮಂಗಲಕರ ಧಾನ್ಯದ ಶಾಸ್ತ್ರ
೭. ೨ ಅಂಕದ ಮಾದರಿ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು (Short Answer Questions)
ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: ನಿಂಗನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಆತನ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ನಿಂಗನು ಹಳ್ಳಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸವನ್ನು ಚಾಚೂತಪ್ಪದೆ ಬಲ್ಲ 'ಬಾಲಚಾರಿ'ಯಂತಿದ್ದ ಅಪರೂಪದ ಶ್ರಮಜೀವಿ. ಆತ ಮನೆ ಕಟ್ಟುವುದು, ಬಡಗಿ ಕೆಲಸ, ನೇಗಿಲು ಕೆತ್ತುವುದು, ದನಕರುಗಳಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವುದು ಮುಂತಾದ ಸಕಲ ಕಾಯಕಗಳಲ್ಲೂ ಪರಿಣತನಾಗಿದ್ದನು. ಒಮ್ಮೆ ಹಳ್ಳಿಯ ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ನದಿಯ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಬಾಲಕನನ್ನು ತನ್ನ ಪ್ರಾಣದ ಹದನೆನ್ನದೆ ಈಜಿ ಬದುಕಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಆ ಘಟನೆಯಿಂದಾಗಿ ಆತನಿಗೆ ತೀವ್ರವಾದ ವಿಷಮಶೀತಜ್ವರ ಬಂದು ಕೊನೆಗೆ ನಿಧನರಾದನು. ಆತನ ಅಗಲಿಕೆಯಿಂದ ಇಡೀ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ತುಂಬಲಾರದ ಶೂನ್ಯತೆ ಉಂಟಾಯಿತು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯ ದೈಹಿಕ ರೂಪ ಮತ್ತು ಗುಣಸ್ವಭಾವಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.
ಉತ್ತರ: ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಮೈಕಟ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಅತ್ಯಂತ ಸೌಂದರ್ಯವತಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ಆಕೆಯ ಗಂಭೀರ ನಡಿಗೆ, ಕಪ್ಪೆಚಿಪ್ಪಿನಂತಹ ಅಗಲವಾದ ಹೊಳೆಯುವ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಮೃದುವಾದ ಧ್ವನಿ ಹಾಗೂ ಹಕ್ಕಿಯಂತಹ ಚುರುಕುತನ ಎಲ್ಲರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೇವಲ ಎರಡು ರೂಪಾಯಿಯ ಕರೇ ಸೀರೆಯನ್ನು ಉಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಆಕೆಯ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಸಹಜ ದೈವಿಕ ಕಳೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಆಕೆಯು ಔದಾರ್ಯ, ಗಂಭೀರತೆ ಹಾಗೂ ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧೆಯುಳ್ಳ ಸಾತ್ವಿಕ ಹುಡುಗಿಯಾಗಿದ್ದಳು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: ನಿಂಗನ ಹೆಂಡತಿ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಹೇಗೆ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋದಳು?
ಉತ್ತರ: ಗಂಡ ನಿಂಗ ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ ಆತನ ಹೆಂಡತಿ ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಅನಾಥಳಾದಳು. ಆದರೂ ಧೈರ್ಯಗೆಡದೆ, ಗಂಡಸರ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ದುಡಿದು ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಿದಳು. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ಭತ್ತ-ರಾಗಿ ಧಾನ್ಯಗಳು, ಹಸು-ಎಮ್ಮೆಗಳು ಹಾಗೂ ಹಂದಿ-ಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಸಾಕಿ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಮಮತೆಯಿಂದ ಸಾಕಿ ಬೆಳೆಸಿದಳು. ಯಾರ ಎದುರೂ ತಲೆ ತಗ್ಗಿಸದೆ, ಯಾರ ಹಂಗೂ ಇಲ್ಲದೆ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದಿಂದ ಬಾಳಿದ ಆಕೆಯ ನಡೆ ಇಡೀ ಹಳ್ಳಿಯ ಜನರಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಮೂಡಿಸಿತು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೪: ತಳವಾರ ಕರಿಯನ ದುಷ್ಟ ನಡವಳಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ತಳವಾರ ಕರಿಯನು ಹಳ್ಳಿಯ ದನಕರುಗಳನ್ನು ಕಾಯುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಆತ ಬೀದಿಯ ದನಗಳನ್ನು ರಾಗಿಯ ಆಸೆಯಿಂದ ತನ್ನ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡಿ ಹಾಕಿ, ರೈತರಿಂದ ರಾಗಿ ಪಡೆದು ಬಿಡಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಯಾರಾದರೂ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರೆ ಬೆದರಿಸಿ ದೊಡ್ಡ ದೊಣ್ಣೆ ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ನಿಂಗನ ಮರಣದ ನಂತರ ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹೊಂಚು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದನು. ಬಸವಯ್ಯನು ಬಂದಾಗ ಕಪಟ ಸಂಚು ಹೂಡಿ ಪೂಜಾರಿಯ ಮೂಲಕ ಸುಳ್ಳು ಶಕುನದ ವದಂತಿ ಹಬ್ಬಿಸಿದನು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೫: ಬಸವಯ್ಯನು ಹಳ್ಳಿಗೆ ಬರಲು ಕಾರಣವೇನು ಮತ್ತು ಆತನ ನಿಜವಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಏನು?
ಉತ್ತರ: ಬಸವಯ್ಯನು ಮಲೆನಾಡಿನ ಸುಗ್ಗಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪೈರು ಕಟಾವು ಮಾಡಲು ಆಳುಗಳನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದನು. ಆತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೂಲಿಯಾಳಾಗಿರದೆ, ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅನುಕೂಲಸ್ಥ ಸಾಹುಕಾರನ ಮಗನಾಗಿದ್ದನು. ಆತನ ತಂದೆ ನೂರಾರು ಖಂಡುಗ ಭತ್ತ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಲೇವಾದೇವಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಆದರೆ ಬಸವಯ್ಯನು ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡೊಡನೆ ಆಕೆಯ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ತನ್ನ ಸಾಹುಕಾರಿಕೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟು ಕೃಷಿ ಕೂಲಿಯಾಳಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದನು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೬: ಪೂಜಾರಿ ಐನೋರು ಮತ್ತು ಕರಿಯನ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಒಪ್ಪಂದವೇನು?
ಉತ್ತರ: ಪೂಜಾರಿಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬಸವನು ಊರಿನ ಹೊಲಗಳಿಗೆ ನುಗ್ಗಿ ರಾಗಿ-ಭತ್ತ ಮೇಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ತಳವಾರ ಕರಿಯನು ಅದನ್ನು ದೊಡ್ಡಿಗೆ ಹಾಕುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಮ್ಮೆ ಕರಿಯನು ಪೂಜಾರಿಯ ಬಳಿ ಬಂದು, ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆ ಬಸವಯ್ಯನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗದಂತೆ 'ಶಕುನ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿದೆ' ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಲು ಕೋರಿದನು. ಪೂಜಾರಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದಾಗ, 'ನಾಳೆಯಿಂದ ನಿನ್ನ ಬಸವನನ್ನು ದೊಡ್ಡಿಗೆ ಹಾಕಿ ರಾಗಿ ದಂಡ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ' ಎಂದು ಬೆದರಿಸಿದನು. ದಂಡಕ್ಕೆ ಹೆದರಿದ ಪೂಜಾರಿಯು ಕರಿಯನ ಮಾತಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೭: ಬುಡಬುಡಕೆ ಮುದುಕಿಯು ಸಂತೆಮಾಳದಲ್ಲಿ ಏನು ನುಡಿದಳು?
ಉತ್ತರ: ಬುಡಬುಡಕೆ ದಾಸಯ್ಯಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಅರವತ್ತು ವರ್ಷದ ಮುದುಕಿಯು ಸಂತೆಮಾಳದ ಆಲದ ಮರದ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಭವಿಷ್ಯ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಳು. ಕರಿಯನು ಆಕೆಗೆ ಲಂಚ ನೀಡಿ ಬಸವಯ್ಯನ ವಿರುದ್ಧ ಶಕುನ ಹೇಳಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದ್ದನು. ಆದರೆ ಬಸವಯ್ಯನ ಉಪಾಯ ಹಾಗೂ ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಿತ ಮುದುಕಿಯು, ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಕೈನೋಡಿ 'ಈಗ ತಕ್ಷಣ ಬಸವಯ್ಯನನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೋ, ನಿನ್ನ ಮದುವೆಗೆ ದೇವರಿಗೇ ಸಮ್ಮತಿಯಿದೆ, ನಿನಗೆ ರಾಜಯೋಗವಿದೆ' ಎಂದು ಶುಭ ಶಕುನ ನುಡಿದಳು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೮: ಬಸವಯ್ಯ ಮತ್ತು ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯರ ಮದುವೆ ಹೇಗೆ ನೆರವೇರಿತು?
ಉತ್ತರ: ಜೋಯಿಸರು ಊರಲಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಹಳ್ಳಿಯ ಯುವಕ ನಾಣಿಯು ಪೌರೋಹಿತ್ಯ ವಹಿಸಿದನು. ಆತ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮಂತ್ರಗಳ ಗೋಜಿಗೆ ಹೋಗದೆ ರಾಜಶೇಖರ ವಿಲಾಸದ ಪದ್ಯಗಳು, ಅಮರಕೋಶ ಹಾಗೂ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಠಿಸಿದನು. ಬಸವಯ್ಯನಿಂದ ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಗೆ ತಲಕ ತಿಲಕ, ಹೂ ಮುಡಿಸಿ, ಕಂಕಣ ಕಟ್ಟಿಸಿ, ಜನಿವಾರದ ನೂಲಿನಿಂದ ಸುತ್ತಿ ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದನು. ಮಾದ ಮತ್ತು ಹೊಸಬಿಯರ ಯಜಮಾನಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಹಳ್ಳಿಯ ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳು ಸೇರಿ ದಾರೆ ಎರೆದು ವಿವಾಹ ನೆರವೇರಿಸಿದರು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೯: ಮದುವೆಯ ಔತಣಕೂಟದ ನಂತರ ನಡೆದ ಪಂಚಾಯಿತಿಯ ತೀರ್ಮಾನವೇನು?
ಉತ್ತರ: ಮದುವೆಯ ಊಟದ ನಂತರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮಾದನು ಎದ್ದು ನಿಂತು, ತಳವಾರ ಕರಿಯನು ಪೂಜಾರಿಯ ಬಸವನ ಮೇವಿನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಬಸವಯ್ಯ ಹಾಗೂ ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯರ ಮದುವೆ ಮುರಿಯಲು ಹೂಡಿದ ಕಪಟ ಸಂಚನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡಿದನು. ಪೂಜಾರಿಯು ಸತ್ಯ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಾಗ, ಇಡೀ ಸಭೆಯು ಕರಿಯನನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿತು. ಕರಿಯನು ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಇಡೀ ಸಭೆಗೆ ಶರಣಾಗಿ, ಎರಡು ರೂಪಾಯಿ ದಂಡವನ್ನು ತೆತ್ತು ತಲೆತಗ್ಗಿಸಿ ನಿಂತನು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೧೦: ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಗೆ ಉಂಟಾದ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನು?
ಉತ್ತರ: ಮದುವೆಯಾದ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಬಸವಯ್ಯನು ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯನ್ನು ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದನು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದಾಗ ತಾನು ಮದುವೆಯಾದ ಗಂಡ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೂಲಿಯಾಳಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಊರಿನ ಭವ್ಯ ಬಂಗಲೆ ಮತ್ತು ನೂರಾರು ಎಕರೆ ಜಮೀನಿನ ಮಾಲೀಕನಾದ ಸಾಹುಕಾರನೆಂದು ತಿಳಿದು ಆಕೆಗೆ ಅಪಾರ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಯಿತು. ಬಸವಯ್ಯನ ತಂದೆಯು ಮೊದಲು ರೇಗಿದರೂ, ನಂತರ ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿ ಆಕೆಗೆ ಸಾಹುಕಾರತಿಯ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿದಾಗ ಆಕೆಯ ಆನಂದಕ್ಕೆ ಮೇರೆಯಿರಲಿಲ್ಲ.
೮. ೫ ಅಂಕದ ಮಾದರಿ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು (Medium Answer Questions)
ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: ನಿಂಗನ ಅಗಲಿಕೆ ಹಾಗೂ ಆತನ ಕುಟುಂಬವು ನಡೆಸಿದ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಬದುಕನ್ನು ಕುರಿತು ಬರೆಯಿರಿ.
ಉತ್ತರ: ನಿಂಗನು ಹಳ್ಳಿಯ ಸಕಲ ಜನರಿಗೂ ಪ್ರಿಯನಾಗಿದ್ದ ಕಾಯಕಯೋಗಿ. ಆತ ಮನೆ ಕಟ್ಟುವಿಕೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಬಡಗಿ ಕೆಲಸ, ದನಕರುಗಳ ರೋಗಶಮನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯವರೆಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲೂ ಪರಿಣತನಾಗಿದ್ದನು. ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ನದಿಗೆ ಬಿದ್ದ ಹುಡುಗನನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಹೋಗಿ ತೀವ್ರವಾದ ವಿಷಮಶೀತಜ್ವರಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗಿ ಕೊನೆಗೆ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದನು. ಆತನ ಸಾವು ಇಡೀ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಆಘಾತವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ನಿಂಗನ ಮರಣದ ನಂತರ ಆತನ ಹೆಂಡತಿ ಹಾಗೂ ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಾದ ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆ ಹಾಗೂ ಆಕೆಯ ತಂಗಿ ಅನಾಥರಾದರು.
ಆದರೆ ನಿಂಗನ ಹೆಂಡತಿಯು ಧೈರ್ಯಗೆಡದೆ ಯಾರ ಹಂಗೂ ಇಲ್ಲದೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಸಂಸಾರ ನಡೆಸಿದಳು. ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ರಾಗಿ, ಭತ್ತ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ, ಹಸು-ಎಮ್ಮೆಗಳನ್ನು ಸಾಕಿ, ಹಂದಿ-ಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಜೋಪಾನ ಮಾಡಿದಳು. ಗಂಡಸರ ನೆರವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯಾಗಿ ಬದುಕುವ ಆಕೆಯ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಹಾಗೂ ಶ್ರಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಹಳ್ಳಿಯ ಜನರಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಗೌರವ ಮೂಡಿಸಿತು. ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯೂ ಸಹ ತಾಯಿಗೆ ಆಸರೆಯಾಗಿ ಹೊಲ-ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೆವರು ಹರಿಸಿ ದುಡಿದು ಬದುಕಿದಳು. ಕಷ್ಟ ಬಂದಾಗ ಬೇಡುವ ಬದಲು ದುಡಿದು ತಿನ್ನುವ ಈ ಕುಟುಂಬದ ಬದುಕು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಹಾಗೂ ಆಕೆಯ ಸ್ವಭಾವದ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯು ಹಳ್ಳಿಯ ಬಡ ಕೃಷಿಕ ಕುಟುಂಬದ ಹೆಣ್ಣುಮಗಳಾಗಿದ್ದರೂ, ಆಕೆಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳು ಅಪೂರ್ವವಾಗಿದ್ದವು. ಆಕೆಯು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಮೈಕಟ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಆಕೆಯ ಕಪ್ಪೆಚಿಪ್ಪಿನಂತಹ ಅಗಲವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳು, ನವಿಲ ನಡಿಗೆ ಹಾಗೂ ಗಂಭೀರವಾದ ಧ್ವನಿ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಆಕೆಯು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದುದು ಕೇವಲ ಎರಡು ರೂಪಾಯಿಯ ಕರೇ ಸೀರೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ. ಆದರೆ ಆಕೆಯ ಮುಖದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾತ್ವಿಕ ಕಳೆ ಹಾಗೂ ನಿರಾಡಂಬರತೆ ಆಕೆಗೆ ಅಪಾರ ಶೋಭೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹನ್ನೆರಡು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲೂ ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯೇ ಅತಿ ಸುಂದರಿ ಎಂಬ ತೀರ್ಮಾನವಾಗಿತ್ತು.
ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯು ಕೇವಲ ರೂಪವತಿಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಔದಾರ್ಯ ಹಾಗೂ ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧೆಯುಳ್ಳ ಗುಣವತಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ಬಡತನದಲ್ಲೂ ಯಾರೊಬ್ಬರ ದ್ವೇಷ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳದೆ, ಹಳ್ಳಿಯ ಹಿರಿಯರಲ್ಲಿ ವಿನಯದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಳು. ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿ ನಿಂತು ಹೊಲದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಯಾರ ಹಂಗಿಗೂ ಒಳಗಾಗದೆ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯಾಗಿ ಜೀವಿಸುವ ಮನೋಭಾವ ಆಕೆಯದ್ದಾಗಿತ್ತು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: ತಳವಾರ ಕರಿಯನ ದುರಾಶೆ ಹಾಗೂ ಆತನ ಕಪಟ ಸಂಚುಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ತಳವಾರ ಕರಿಯನು ಹಳ್ಳಿಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದನಕರುಗಳನ್ನು ಕಾಯುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಆತ ಧಾನ್ಯದ ಆಸೆಯಿಂದ ಬೀದಿಯ ದನಗಳನ್ನು ತಂದು ತನ್ನ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡಿ ಹಾಕಿ, ರೈತರಿಂದ ರಾಗಿ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಯಾರಾದರೂ ವಿರೋಧಿಸಿದರೆ ದೊಣ್ಣೆ ತೋರಿಸಿ ಬೆದರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ನಿಂಗನು ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ, ಅನಾಥವಾದ ಆ ಕುಟುಂಬದ ದುರ್ಲಾಭ ಪಡೆದು ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯನ್ನು ವರಿಸಲು ಹೊಂಚು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದನು. ಆದರೆ ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಗೆ ಕರಿಯನ ಧೂರ್ತತನ ಕಂಡರೆ ಅಸಹ್ಯವಿತ್ತು.
ಸುಗ್ಗಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಬಂದ ಬಸವಯ್ಯ ಹಾಗೂ ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯರು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿಸತೊಡಗಿದಾಗ ಕರಿಯನ ಹೊಟ್ಟೆಯುರಿಯಿತು. ಆತ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪೂಜಾರಿಯನ್ನು ಬೆದರಿಸಿ, 'ಬಸವಯ್ಯನನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರೆ ಶಕುನ ಕೆಡುತ್ತದೆ' ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ಹಬ್ಬಿಸಿದನು. ನಂತರ ಸಂತೆಮಾಳದ ಬುಡಬುಡಕೆ ಮುದುಕಿಗೆ ಲಂಚ ನೀಡಿ ಬಸವಯ್ಯನ ವಿರುದ್ಧ ಶಕುನ ಹೇಳಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಕೊನೆಗೆ ಆತನ ಕಪಟವೆಲ್ಲವೂ ಬಯಲಾಗಿ ಪಂಚಾಯಿತಿಯಲ್ಲಿ ದಂಡ ತೆರುವಂತಾಯಿತು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೪: ಬಸವಯ್ಯನು ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭ ಮತ್ತು ಆತನ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ಬಸವಯ್ಯನು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣದ ಬೃಹತ್ ಜಮೀನ್ದಾರ ಹಾಗೂ ಲೇವಾದೇವಿ ಸಾಹುಕಾರನ ಮಗನಾಗಿದ್ದನು. ಆತ ಸುಗ್ಗಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪೈರು ಕಟಾವು ಮಾಡಲು ಕೂಲಿಯಾಳುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹಳ್ಳಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದನು. ಹೊಲದಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಆಳುಗಳಿಗೆ ಹಿಟ್ಟು ಬಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಆಕೆಯ ನಿರಾಡಂಬರ ಸೌಂದರ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಾತ್ವಿಕತೆಗೆ ಮನಸೋತನೂ. ಆಕೆಯನ್ನು ವರಿಸಲು ತನ್ನ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟು ತಾನೂ ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೂಲಿಯಾಳಾಗಿ ನಟಿಸಿದನು.
ಬಸವಯ್ಯನು ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಹೊಲ-ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಗಲಿರುಳು ಬೆವರು ಹರಿಸಿ ದುಡಿದನು. ಆಕೆಯ ಕೈಯಿಂದ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಉಂಡು ಅಪಾರ ಆನಂದ ಅನುಭವಿಸಿದನು. ಕರಿಯ ಮತ್ತು ಪೂಜಾರಿಯ ಕುತಂತ್ರಗಳಿಂದ ಮದುವೆಗೆ ವಿಘ್ನ ಬಂದಾಗಲೂ ಆತ ಧೈರ್ಯಗೆಡಲಿಲ್ಲ. ಬಡ ಕೃಷಿಕ ದಂಪತಿಗಳಾದ ಮಾದ-ಹೊಸಬಿಯರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಮೇಲಿನ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡನು. ತನ್ನ ತಂದೆಯ ವಿರೋಧವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡರೂ ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯನ್ನೇ ಮದುವೆಯಾಗಿ ಆಕೆಗೆ ಸಾಹುಕಾರತಿಯ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿದನು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೫: ಪೂಜಾರಿ ಮತ್ತು ಕರಿಯನ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಸಂಭಾಷಣೆ ಹಾಗೂ ಕುತಂತ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ಪೂಜಾರಿಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬಸವನು ಊರಿನ ರೈತರ ಹೊಲ-ಗದ್ದೆಗಳಿಗೆ ನುಗ್ಗಿ ರಾಗಿ ಹಾಗೂ ಭತ್ತವನ್ನು ತಂದಿಷ್ಟ ಬಂದಂತೆ ಮೇಯುತ್ತಿತ್ತು. ತಳವಾರ ಕರಿಯನು ಆ ಬಸವನನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗೆ ಹಾಕದೆ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಪೂಜಾರಿಗೆ ಆತನ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆಯಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ಪೂಜಾರಿಯು ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ಕರಿಯನು ಬಂದು, 'ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯು ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣದ ಆಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗದಂತೆ ಶಕುನ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ಹೇಳು' ಎಂದು ಕೋರಿದನು.
ಪೂಜಾರಿಯು ಮೊದಲು ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಲು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಕರಿಯನು 'ನಾಳೆಯಿಂದ ನಿನ್ನ ಬಸವನನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗೆ ಹಾಕಿ, ದಿನಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಖಂಡುಗ ರಾಗಿ ದಂಡ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ' ಎಂದು ಬೆದರಿಸಿದನು. ರಾಗಿ ದಂಡ ತೆರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಪೂಜಾರಿಯು ಭಯಪಟ್ಟು ಕರಿಯನ ಮಾತಿಗೊಪ್ಪಿದನು. ಮರುದಿನ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಪೈರು ಕಟಾವು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಆಳುಗಳ ಎದುರು 'ಬಸವಯ್ಯನನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರೆ ಕೆಡುಕಾಗುತ್ತದೆ' ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ಶಕುನದ ವದಂತಿ ಹಬ್ಬಿಸಿದನು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೬: ಬುಡಬುಡಕೆ ಮುದುಕಿಯು ಶಕುನ ನುಡಿದ ಸನ್ನಿವೇಶ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಜಾಣ್ಮೆಯನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.
ಉತ್ತರ: ಬುಡಬುಡಕೆ ದಾಸಯ್ಯಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಅರವತ್ತು ವರ್ಷದ ಮುದುಕಿಯು ನದಿ ತೀರದ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆಲದ ಮರದ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಜನರಿಗೆ ಶಕುನ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಳು. ಆಕೆಯು ಜನರ ಸ್ವಭಾವಗಳನ್ನು ಚನ್ನಾಗಿ ಬಲ್ಲವಳಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮಂಗಳಕರವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ ರಾಗಿ-ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಕರಿಯನು ಆಕೆಗೆ ರಾಗಿ ಮತ್ತು ಹಣದ ಆಸೆ ತೋರಿಸಿ ಬಸವಯ್ಯನ ವಿರುದ್ಧ ಶಕುನ ನುಡಿಯುವಂತೆ ಹೇಳಿದ್ದನು.
ಆದರೆ ಬಸವಯ್ಯನು ಕರಿಯನ ಕುತಂತ್ರವನ್ನು ಅರಿತು ಮುದುಕಿಯ ಬಳಿ ಹೋಗಿ ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು. ನಂತರ ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯು ಶಕುನ ಕೇಳಲು ಬಂದಾಗ, ಮುದುಕಿಯು ಆಕೆಯ ಕೈಯನ್ನು ನೋಡಿ, 'ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ ಬಸವಯ್ಯನನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಮದುವೆಯಾಗು, ನಿನ್ನ ಮದುವೆಗೆ ದೈವದ ಅನುಗ್ರಹವಿದೆ, ನಿನಗೆ ಮುಂದೆ ರಾಜಯೋಗ ಕಾಯುತ್ತಿದೆ' ಎಂದು ಶುಭ ಶಕುನ ನುಡಿದಳು. ಇದರಿಂದ ಕರಿಯನ ಕಪಟ ಯೋಜನೆ ತಲೆಕೆಳಗಾಯಿತು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೭: ಮಾದ ಮತ್ತು ಹೊಸಬಿಯರ ಪಾತ್ರ ಹಾಗೂ ಅವರು ಬಸವಯ್ಯ-ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ಮಾದ ಮತ್ತು ಹೊಸಬಿಯರು ಹಳ್ಳಿಯ ಮುಗ್ಧ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ ಬಡ ಕೃಷಿಕ ದಂಪತಿಗಳು. ಕರಿಯ ಮತ್ತು ಪೂಜಾರಿಯ ಕುತಂತ್ರದಿಂದ ಬಸವಯ್ಯನಿಗೆ ವಸತಿ ಇಲ್ಲದಂತಾದಾಗ, ಮಾದನು ಆತನಿಗೆ ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದನು. ಹೊಸಬಿಯು ಬಸವಯ್ಯನಿಗೆ ತಾಯಿಯಂತೆ ಊಟೋಪಚಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, 'ಪೂಜಾರಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನಂಬಬೇಡ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕರಿಯನ ಮೋಸವಿದೆ' ಎಂದು ಧೈರ್ಯ ತುಂಬಿದಳು.
ಮದುವೆಯ ಸಂಚು ಬಯಲಾದಾಗ ಮಾದನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಊರಿನ ಹಿರಿಯರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿದನು. ಬಸವಯ್ಯನ ಪರವಾಗಿ ನಿಂತು ತಾನೇ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ಮದುವೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದನು. ಮದುವೆಯ ನಂತರ ನಡೆದ ಪಂಚಾಯಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕರಿಯನ ಅಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ, ಆತನಿಗೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು. ಮಾದ-ಹೊಸಬಿಯರ ಈ ಮಾನವೀಯ ಬೆಂಬಲವು ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳ ಬಾಂಧವ್ಯಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೮: ನಾಣಿಯು ನೆರವೇರಿಸಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮದುವೆ ವಿಧಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ಬಸವಯ್ಯ ಮತ್ತು ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯರ ಮದುವೆಯ ದಿನ ಊರಿನ ಮುಖ್ಯ ಜೋಯಿಸರು ಲಭ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಹಳ್ಳಿಯ ಯುವಕ ನಾಣಿಯು ಪುರೋಹಿತನಾಗಿ ಮದುವೆ ನೆರವೇರಿಸಲು ಮುಂದೆ ಬಂದನು. ನಾಣಿಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಗಡುಚು ಮಂತ್ರಗಳು ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಆತ ಅತ್ಯಂತ ಆಸ್ಥೆಯಿಂದ ಮದುವೆಯ ವಿಧಿಗಿಳಿದನು.
ಆತ 'ರಾಜಶೇಖರ ವಿಲಾಸ' ಕಾವ್ಯದ ಮೊದಲ ಪದ್ಯ, 'ಅಮರಕೋಶ'ದ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಹಾಗೂ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಮಂತ್ರಗಳಂತೆ ಪಠಿಸಿದನು. ಬಸವಯ್ಯನಿಂದ ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಹೊಸ ಸೀರೆಯ ನೆರಿಗೆಗೆ ತಿಲಕ ಇಡಿಸಿ, ಅರ್ಶಿನ-ಕುಂಕುಮ ಹಚ್ಚಿಸಿ, ಹೂ ಮುಡಿಸಿದನು. ಜನಿವಾರದ ನೂಲನ್ನು ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಸುತ್ತಿ ಕಂಕಣ ಕಟ್ಟಿಸಿದನು. ವೈದಿಕ ಆಡಂಬರಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ನಾಣಿಯ ಜಾಣ್ಮೆ ಹಾಗೂ ಸರಳತೆಯಿಂದ ಮದುವೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾಗಿ ನೆರವೇರಿತು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೯: ಬಸವಯ್ಯನ ತಂದೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಗೆ ಆತ ಸೊಸೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ಬಸವಯ್ಯನು ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ತಂದೆಯ ಬಳಿ 'ನಾನೊಂದು ಹಳ್ಳಿಯ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದೇನೆ' ಎಂದಾಗ ಆತನ ತಂದೆಗೆ ಕೋಪ ಉಕ್ಕಿಬಂದಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಆತ ಪಟ್ಟಣದ ದೊಡ್ಡ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಲಿತ ಮಗಳನ್ನು ಸೊಸೆಯಾಗಿ ತಂದು ದೊಡ್ಡ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವ ಕನಸು ಕಂಡಿದ್ದನು. ಮಗನು 'ಗೊಬ್ಬರದ ಹಳ್ಳಿಯ ಹುಡುಗಿ'ಯನ್ನು ತಂದಿದ್ದನ್ನು ಕಂಡು ಜರೆದು ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರನಡೆಯಲು ಹೇಳಿದನು.
ಆಗ ಬಸವಯ್ಯನು 'ನನಗೆ ಆಸ್ತಿಯೂ ಬೇಡ, ಸಾಹುಕಾರಿಕೆಯೂ ಬೇಡ, ನಾನು ಆಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೂಲಿ ಮಾಡಿ ಬದುಕುತ್ತೇನೆ' ಎಂದು ಸ್ವಾಭಿಮಾನದಿಂದ ಹೊರಟನು. ಮಗನ ಧೈರ್ಯ ಹಾಗೂ ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಶಾಂತ, ಸಾತ್ವಿಕ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡು ತಂದೆಯ ಮನಸ್ಸು ಕರಗಿತು. ಕೊನೆಗೆ ತನ್ನ ಹಟವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಮಗ ಹಾಗೂ ಸೊಸೆ ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮನೆಗೆ ಕರೆತಂದು ಸಾಹುಕಾರತಿಯ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೧೦: 'ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆ' ಕಥೆಯು ನೀಡುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂದೇಶವೇನು?
ಉತ್ತರ: 'ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆ' ಕಥೆಯು ಭಾರತೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನದ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಬಡತನದಲ್ಲೂ ಯಾರ ಹಂಗಿಗೂ ಒಳಗಾಗದೆ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದಿಂದ ಜೀವಿಸುವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು ಎಂಬುದು ಇದರ ಮೊದಲ ಸಂದೇಶ. ಕಪಟ ಶಕುನ, ಮೂಢನಂಬಿಕೆ ಹಾಗೂ ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ವಂಚಿಸುವ ಕರಿಯ ಮತ್ತು ಪೂಜಾರಿಯಂತಹ ಪಟ್ಟಭದ್ರರನ್ನು ಕಥೆಯು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಿರಿತನ ಮತ್ತು ಆಡಂಬರಕ್ಕಿಂತ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಶ ಪ್ರೀತಿ, ಕಾಯಕ ಗೌರವ ಹಾಗೂ ಮಾನವೀಯ ಸೌಜನ್ಯಗಳೇ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಆಸ್ತಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಬಸವಯ್ಯ-ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯರ ವಿವಾಹ ತೋರಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಗೆ ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಸಿಗುವ ವಿಜಯವು ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಗೆ ಯಾವತ್ತೂ ಜಯವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಥೆಯು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಭವ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸೌಹಾರ್ದತೆಯ ಸುಂದರ ಪ್ರಬಂಧವಾಗಿದೆ.
೯. ೧೦ ಅಂಕದ ದೀರ್ಘ ಮಾದರಿ ಉತ್ತರಗಳು (Long Essay Questions)
ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: 'ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆ' ಕಥೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಿಂಗನ ಕುಟುಂಬದ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಹಾಗೂ ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಪಾತ್ರಚಿತ್ರಣವನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಬರೆಯಿರಿ.
ಉತ್ತರ: 'ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆ' ಕಥೆಯು ಗ್ರಾಮೀಣ ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳ ಬದುಕು, ಕಾಯಕ ನಿಷ್ಠೆ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಅನನ್ಯ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. ಕಥೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾದ ನಿಂಗನ ಕುಟುಂಬವು ಬಡತನದ ತೀವ್ರತೆಯ ನಡುವೆಯೂ ಯಾರ ಎದುರೂ ಕೈಚಾಚದೆ ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ಬಾಳಿದ ಪರಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೇರಣಾದಾಯಕವಾಗಿದೆ.
೧. ನಿಂಗನ ಕಾಯಕಯೋಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ:
ನಿಂಗನು ಹಳ್ಳಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ನೆರವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಯುಳ್ಳ ಶ್ರಮಜೀವಿ. ಆತ ಮನೆ ಕಟ್ಟುವುದು, ಬಡಗಿ ಕೆಲಸ, ನೇಗಿಲು ಕೆತ್ತುವುದು, ದನಕರುಗಳಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವುದು ಮುಂತಾದ ಸಕಲ ಕಾಯಕಗಳಲ್ಲೂ ಸಿದ್ಧಹಸ್ತನಾಗಿದ್ದನು. ಊರಿನಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೆ ಕಷ್ಟ ಬಂದರೂ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದ ಆತ, ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ನದಿಗೆ ಬಿದ್ದ ಬಾಲಕನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ತನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ಪಣಕ್ಕಿಟ್ಟು ಈಜಿದನು. ಬಾಲಕನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದರೂ ತನಗಂಟಿದ ತೀವ್ರ ವಿಷಮಶೀತಜ್ವರದಿಂದ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದನು. ಆತನ ಅಗಲಿಕೆಯು ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಅನಾಥವಾಗಿಸಿತಾದರೂ, ಆತನ ಕಾಯಕ ನಿಷ್ಠೆಯು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ತಳಹದಿಯಾಗಿತ್ತು.
೨. ತಾಯಿಯ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ ಬದುಕು:
ಗಂಡ ನಿಂಗ ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ ಆತನ ಹೆಂಡತಿಯು ಇಬ್ಬರು ಎಳೆಯ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಬಡತನದ ಸುಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿದಳು. ಆದರೆ ಆಕೆಯು ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸುತ್ತಾ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳದೆ, ಗಂಡಸರ ನೆರವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಸಂಸಾರವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಿದಳು. ಹೊಲದಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುತ್ತಾ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆದಳು. ಮನೆಯ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಸು, ಎಮ್ಮೆ, ಹಂದಿ ಮತ್ತು ಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸಾಕಿದಳು. ಬಡತನವಿದ್ದರೂ ಯಾರ ಬಳಿಯೂ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡದೆ, ತಲೆತಗ್ಗಿಸದೆ ಜಗತ್ತಿನ ಎದುರು ಸ್ವಾಭಿಮಾನದಿಂದ ಬಾಳಿದಳು. ಆಕೆಯ ಈ ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮವು ಹಳ್ಳಿಯ ಜನರಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಗೌರವವನ್ನು ಮೂಡಿಸಿತು.
೩. ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಅಪೂರ್ವ ರೂಪ ಹಾಗೂ ಗುಣಗಳು:
ನಿಂಗನ ಹಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯು ಹದಿನೇಳು ವರ್ಷದ ಚೆಲುವೆ. ಆಕೆಯು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಮೈಕಟ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಆಕೆಯ ಅಗಲವಾದ ಕಪ್ಪೆಚಿಪ್ಪಿನಂತಹ ಕಣ್ಣುಗಳು, ನವಿಲು ನಡಿಗೆ, ಗಂಭೀರ ಪ್ರಕೃತಿ ಹಾಗೂ ಮೃದುವಾದ ಧ್ವನಿ ಆಕೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಕಳೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದ್ದವು. ಆಕೆಯು ಕೇವಲ ಎರಡು ರೂಪಾಯಿಯ ಕರೇ ಸೀರೆಯನ್ನು ಉಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಆಕೆಯ ಮುಖದಲ್ಲಿ ದೈವಿಕ ನಿರಾಡಂಬರತೆ ಇತ್ತು. ಹನ್ನೆರಡು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲೂ ಆಕೆಯೇ ಅತಿ ಸುಂದರಿ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿತ್ತು.
೪. ಕಷ್ಟಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಹಾಗೂ ಸಾತ್ವಿಕ ಮನೋಭಾವ:
ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯು ಕೇವಲ ರೂಪವತಿಯಷ್ಟೇ ಆಗಿರದೆ, ತಾಯಿಯ ಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಹೆಗಲು ಕೊಟ್ಟು ಹೊಲ-ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಗಲಿರುಳು ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಳು. ಆಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾತ್ವಿಕತೆ, ವಿನಯ ಹಾಗೂ ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧೆಯು ಹಳ್ಳಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಮನ ಗೆದ್ದಿತ್ತು. ತಳವಾರ ಕರಿಯನಂತಹ ದುಷ್ಟನು ತನ್ನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹೂಡಿದ ಕಪಟ ಸಂಚುಗಳಿಗೆ ಆಕೆಯು ಧೈರ್ಯಗೆಡದೆ ಎದುರಾದಳು. ಕೊನೆಗೆ ತನ್ನ ಕಾಯಕದಲ್ಲೇ ದೈವವನ್ನು ಕಂಡು ಬಸವಯ್ಯನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿ, ಆತನೊಡನೆ ಸುಖಿ ದಾಂಪತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಳು. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಪಾತ್ರವು ಭಾರತೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ನಾರಿಯ ಸಾತ್ವಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ಬಸವಯ್ಯ ಮತ್ತು ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯರ ಪ್ರೇಮ ವೃತ್ತಾಂತ ಹಾಗೂ ಕರಿಯ-ಪೂಜಾರಿಯರ ಕಪಟ ಸಂಚು ಬಯಲಾದ ಬಗೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: 'ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆ' ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮ, ಕಪಟ ಸಂಚು ಹಾಗೂ ಸತ್ಯದ ವಿಜಯದ ರೋಮಾಂಚಕಾರಿ ಘಟನೆಗಳು ಹಣೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಪ್ರೀತಿಯು ಅಂತಸ್ತು ಮತ್ತು ಆಡಂಬರಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ್ದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಬಸವಯ್ಯ-ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯರ ಬಂಧವು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.
೧. ಬಸವಯ್ಯನ ಆಗಮನ ಹಾಗೂ ಪ್ರೇಮಾಂಕುರ:
ಮಲೆನಾಡಿನ ಸುಗ್ಗಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪೈರು ಕಟಾವು ಮಾಡಲು ನೆರೆಹೊರೆಯ ಊರುಗಳಿಂದ ಆಳುಗಳು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜಮೀನ್ದಾರನ ಮಗನಾದ ಬಸವಯ್ಯನು ಆಳುಗಳನ್ನು ಕರೆತರಲು ಬಂದು, ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಹಿಟ್ಟು ಬಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡನು. ಆಕೆಯ ನಿರಾಡಂಬರ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಮನಸೋತ ಬಸವಯ್ಯನು ತನ್ನ ಸಾಹುಕಾರಿಕೆಯನ್ನು ಮರೆತು, ತಾನೂ ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೃಷಿ ಕೂಲಿಯಾಳಾಗಿ ನಟಿಸಿ ಆಕೆಯ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ದುಡಿಯತೊಡಗಿದನು. ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯೂ ಸಹ ಆತನ ಕಟ್ಟುಮಸ್ತಾದ ದೇಹ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರೀತಿಯ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಮನಸೋತು ಆತನನ್ನು ವರಿಸಲು ಒಪ್ಪಿದಳು.
೨. ಕರಿಯ ಮತ್ತು ಪೂಜಾರಿಯರ ಕಪಟ ಸಂಚು:
ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯನ್ನು ತಾನೇ ಮದುವೆಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಹೊಂಚು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದ ತಳವಾರ ಕರಿಯನಿಗೆ ಬಸವಯ್ಯನ ಪ್ರೀತಿ ತಿಳಿದು ಉರಿ ಹೊತ್ತಿಕೊಂಡಿತು. ಕರಿಯನು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪೂಜಾರಿಯನ್ನು ಬೆದರಿಸಿ, 'ಬಸವಯ್ಯನನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರೆ ಶಕುನ ಕೆಡುತ್ತದೆ' ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ಹಬ್ಬಿಸಿದನು. ಪೂಜಾರಿಯು ದಂಡದ ಭಯಕ್ಕೆ ಮಣಿದು ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಕಟಾವು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಆಳುಗಳ ಎದುರು 'ಈ ಮದುವೆ ಈಶ್ವರನಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ವದಂತಿ ಹಬ್ಬಿಸಿದನು. ಇದರಿಂದ ಭಯಗೊಂಡ ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯ ತಾಯಿಯು ಮದುವೆಗೆ ನಿರಾಕರಿಸಿದಳು.
೩. ಬುಡಬುಡಕೆ ಮುದುಕಿ ಹಾಗೂ ಸಂಚಿನ ಬಯಲು:
ಕರಿಯನು ಸಂತೆಮಾಳದಲ್ಲಿದ್ದ ಬುಡಬುಡಕೆ ಮುದುಕಿಗೆ ಲಂಚ ನೀಡಿ ಬಸವಯ್ಯನ ವಿರುದ್ಧ ಶಕುನ ಹೇಳಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಬಸವಯ್ಯನು ಮುದುಕಿಗೆ ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು. ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯು ಶಕುನ ಕೇಳಲು ಬಂದಾಗ ಮುದುಕಿಯು 'ನಿನ್ನ ಮದುವೆಗೆ ದೈವದ ಸಮ್ಮತಿಯಿದೆ, ತಕ್ಷಣ ಬಸವಯ್ಯನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗು' ಎಂದು ಶುಭ ಶಕುನ ನುಡಿದು ಕರಿಯನ ಸಂಚನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡಿದಳು.
೪. ಪಂಚಾಯಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸತ್ಯದ ವಿಜಯ:
ಮಾದ ಮತ್ತು ಹೊಸಬಿಯರ ನೆರವಿನಿಂದ ಮದುವೆ ನೆರವೇರಿದ ನಂತರ, ಔತಣಕೂಟದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಾದನು ಕರಿಯನ ಅಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡಿದನು. ಪೂಜಾರಿಯು ಕರಿಯನ ಬೆದರಿಕೆಗೆ ಮಣಿದು ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಾಗ, ಇಡೀ ಸಭೆಯು ಕರಿಯನನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿತು. ಕರಿಯನು ಸಭೆಯ ಎದುರು ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿ ಎರಡು ರೂಪಾಯಿ ದಂಡ ತೆತ್ತನು. ಹೀಗೆ ಕಪಟ ಸಂಚು ಧೂಳೀಪಟವಾಗಿ ಬಸವಯ್ಯ-ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯರ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರೇಮಕ್ಕೆ ಜಯ ಸಿಕ್ಕಿತು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: 'ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆ' ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದಿರುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪದ್ಧತಿಗಳು, ಆಚಾರ-ವಿಚಾರಗಳು ಹಾಗೂ ವಿವಾಹ ಮಹೋತ್ಸವದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ಗೋರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ 'ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆ' ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಮೈಸೂರು ಭಾಗದ ಹಳ್ಳಿಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನ, ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಹಾಗೂ ವಿವಾಹದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ನೈಜವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
೧. ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ಸುಗ್ಗಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ:
ಹಳ್ಳಿಯ ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಕೃಷಿಯೇ ಬದುಕಿನ ಉಸಿರು. ಮಳೆಯಾದಾಗ ಭೂಮಿ ಹದವಾಗಿ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡುವುದು, ಸುಗ್ಗಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭತ್ತ ಮತ್ತು ರಾಗಿಯ ಪೈರನ್ನು ಕಟಾವು ಮಾಡುವುದು ಹಳ್ಳಿಯ ದೊಡ್ಡ ಹಬ್ಬದಂತಿರುತ್ತದೆ. ಸುಗ್ಗಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೆರೆಊರುಗಳಿಂದ ಕೂಲಿಯಾಳುಗಳು ಬರುವುದು, ರೈತರು ಅವರಿಗೆ ಗದ್ದೆಯಲ್ಲೇ ಬಿಸಿ ಹಿಟ್ಟು-ಸಾರನ್ನು ಬಡಿಸುವುದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸೌಹಾರ್ದತೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ರೈತರು ತಮ್ಮ ತನು-ಮನಗಳನ್ನು ದುಡಿಮೆಯಲ್ಲೇ ತೊಡಗಿಸಿ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯ ಹೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.
೨. ಹಳ್ಳಿಯ ಆಚಾರಗಳು ಹಾಗೂ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳು:
ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಶಕುನಗಳು, ಹಕ್ಕಿಯ ಉಲಿ, ಗೂಗೆಯ ಕೂಗು ಹಾಗೂ ಬುಡಬುಡಕೆ ದಾಸಯ್ಯಗಳ ಶಕುನ ನುಡಿಗಳಿಗೆ ತೀವ್ರ ನಂಬಿಕೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಶಕುನ ಕೆಟ್ಟರೆ ಮದುವೆ-ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಷ್ಟು ಮೂಢನಂಬಿಕೆ ಜನರಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನೇ ಬಂಡವಾಳ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪೂಜಾರಿ ಹಾಗೂ ಕರಿಯನಂತಹ ದುಷ್ಟರು ಜನರನ್ನು ಹೆದರಿಸಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಾರ್ಥ ಸಾಧಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.
೩. ಸರಳ ವಿವಾಹ ಮಹೋತ್ಸವದ ಚಿತ್ರಣ:
ಬಸವಯ್ಯ ಮತ್ತು ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯರ ವಿವಾಹವು ಆಡಂಬರವೇ ಇಲ್ಲದ ಸರಳ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ. ಊರಿನ ಮುಖ್ಯ ಜೋಯಿಸರಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಯುವಕ ನಾಣಿಯು ಶಾಸ್ತ್ರದ ಗೋಜಿಗೆ ಹೋಗದೆ ಕಾವ್ಯದ ಪದ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಮಂತ್ರಗಳಂತೆ ಪಠಿಸುತ್ತಾನೆ. ನವವಧುವಿಗೆ ಅರ್ಶಿನ-ಕುಂಕುಮ ಹಚ್ಚಿ, ಹೂ ಮುಡಿಸಿ, ಕಂಕಣ ಕಟ್ಟಿ, ಜನಿವಾರದ ನೂಲಿನಿಂದ ಸುತ್ತಿ ಸರಳವಾಗಿ ಧಾರೆಯೆರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಊರಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಯಿಂದ ರಾಗಿ, ಭತ್ತ ಹಾಗೂ ಸೌದೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಸಮುದಾಯವೇ ಸೇರಿ ಮದುವೆಯ ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವುದು ಹಳ್ಳಿಯ ಸಾಮೂಹಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
೪. ಪಂಚಾಯಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ:
ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮದುವೆ ಅಥವಾ ಶುಭ ಕಾರ್ಯ ನಡೆದಾಗ ಊರಿನ ನ್ಯಾಯ-ಪಂಚಾಯಿತಿ ನಡೆಯುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಬಾಳೆ ಎಲೆಯಲ್ಲಿ ಊಟಕ್ಕೆ ಕುಳಿತಾಗ ಯಾರಾದರೂ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದರೆ, ಹತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳ ಹಿರಿಯರು ಸೇರಿ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳು ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಜೀವ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೪: ಬಸವಯ್ಯನ ಧೈರ್ಯ, ಪ್ರೇಮ ನಿಷ್ಠೆ ಹಾಗೂ ಆತನ ತಂದೆಯ ಮನಸ್ಸು ಬದಲಾದ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಕುರಿತು ಬರೆಯಿರಿ.
ಉತ್ತರ: 'ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆ' ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬಸವಯ್ಯನ ಪಾತ್ರವು ಉದಾರತೆ, ಧೈರ್ಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರೇಮ ನಿಷ್ಠೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ. ಸಾಹುಕಾರನ ಮಗನಾಗಿದ್ದರೂ ಆತ ತೋರಿದ ಸರಳತೆ ಇಡೀ ಕಥೆಗೆ ಹೊಸ ಮೆರುಗನ್ನು ನೀಡಿದೆ.
೧. ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಸಿರಿತನದ ತ್ಯಾಗ:
ಬಸವಯ್ಯನು ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣದ ಬೃಹತ್ ಜಮೀನ್ದಾರ ಹಾಗೂ ಲೇವಾದೇವಿಗಾರ ಸಾಹುಕಾರನ ಮಗನಾಗಿದ್ದನು. ಆತನಿಗೆ ಸಿರಿವಂತಿಕೆಯ ಗರ್ವವಿರಲಿಲ್ಲ. ಸುಗ್ಗಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೂಲಿಯಾಳಾಗಿ ಬಂದಾಗ ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಾತ್ವಿಕತೆಗೆ ಮನಸೋತ ಆತ, ಆಕೆಯ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಲು ತಾನೂ ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೃಷಿ ಕೂಲಿಯಾಳಾಗಿ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ದುಡಿದನು. ಕರಿಯ ಮತ್ತು ಪೂಜಾರಿಯ ಕುತಂತ್ರಗಳಿಂದ ಮದುವೆಗೆ ವಿಘ್ನ ಬಂದಾಗಲೂ ಆತ ಧೈರ್ಯಗೆಡದೆ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲೇ ಉಳಿದು ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯನ್ನು ವರಿಸಿದನು.
೨. ತಂದೆಯ ಎದುರು ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ವಾದ:
ಮದುವೆಯಾದ ನಂತರ ಬಸವಯ್ಯನು ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ತಂದೆಗೆ ವಿಷಯ ತಿಳಿಸಿದನು. ತಂದೆಯು ಪಟ್ಟಣದ ದೊಡ್ಡ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಲಿತ ಮಗಳನ್ನು ಸೊಸೆಯಾಗಿ ತಂದು ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವ ಕನಸು ಕಂಡಿದ್ದನು. ಮಗನು ಹಳ್ಳಿಯ ಬಡ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದನ್ನು ಕಂಡು ತಂದೆಗೆ ವಿಪರೀತ ಕೋಪ ಬಂದಿತು. 'ಕೂಲಿಕಾರರ, ತಿರುಕರ ಹೆಣ್ಣನ್ನು ತಂದಿದ್ದೀಯಾ, ಆಕೆಗೆ ಆಸ್ತಿಗಾಗಿ ಮರುಳಾಗಿದ್ದೀಯಾ' ಎಂದು ಗದರಿ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರನಡೆಯಲು ಹೇಳಿದನು. ಆಗ ಬಸವಯ್ಯನು ಶಾಂತವಾಗಿ, 'ನಾನು ಆಕೆಗೆ ಸಾಹುಕಾರನ ಮಗನೆಂದು ತಿಳಿಸಿಲ್ಲ. ಆಕೆಯು ನನ್ನನ್ನು ಕೂಲಿಯಾಳೆಂದೇ ಭಾವಿಸಿ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ನಿನ್ನ ಆಸ್ತಿಯೂ ಬೇಡ, ಹಣವೂ ಬೇಡ, ನಾನು ಆಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೂಲಿ ಮಾಡಿ ಬದುಕುತ್ತೇನೆ' ಎಂದು ಸ್ವಾಭಿಮಾನದಿಂದ ಹೊರಟನು.
೩. ತಂದೆಯ ಮನಃಪರಿವರ್ತನೆ ಹಾಗೂ ಸ್ವೀಕಾರ:
ಮಗನ ಈ ದೃಢವಾದ ಪ್ರೇಮ ನಿಷ್ಠೆ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾಭಿಮಾನವನ್ನು ಕಂಡು ತಂದೆಯ ಮನಸ್ಸು ಕರಗಿತು. ತಾನು ಕಂಡ ಜಂಬದ ಕನಸಿಗಿಂತ ಮಗನ ಸಂತೋಷವೇ ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಅರಿತ ತಂದೆಯು ಮಗನನ್ನು ಕರೆದು, ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಮನೆಗೆ ಕರೆತರಲು ಒಪ್ಪಿದನು. ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯು ಮನೆಗೆ ಬಂದಾಗ ಆಕೆಯ ನಮ್ರತೆ, ಸೌಜನ್ಯ ಹಾಗೂ ದೈವಿಕ ಕಳೆಯನ್ನು ಕಂಡು ತಂದೆಯು ತಾನೇ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ಆಕೆಗೆ ಮನೆಯ ಯಜಮಾನತಿಯ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿದನು. ಹೀಗೆ ಬಸವಯ್ಯನ ನಿಷ್ಠೆ ಹಾಗೂ ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಸಾತ್ವಿಕತೆಗಳು ಸಾಹುಕಾರನ ಕಠಿಣ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದವು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೫: 'ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆ' ಕಥೆಯ ಮೂಲಕ ಲೇಖಕರಾದ ಗೋರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಅವರು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಸಂದೇಶವೇನು?
ಉತ್ತರ: ಗೋರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಅವರು 'ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆ' ಕಥೆಯ ಮೂಲಕ ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಕಾಯಕ, ಪ್ರೇಮ, ಮಾನವೀಯತೆ ಹಾಗೂ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳ ನಿವಾರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
೧. ಕಾಯಕ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಹಿರಿಮೆ:
ಕಥೆಯು ಶ್ರಮಜೀವನದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ನಿಂಗನ ಕುಟುಂಬವು ಬಡತನದ ಸುಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿದರೂ ಯಾರ ಬಳಿಯೂ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡದೆ, ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ದುಡಿದು ಬದುಕುತ್ತದೆ. ದುಡಿಮೆಯಲ್ಲೇ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ದೈವಿಕತೆಯಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಥೆಯು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಸಿರಿತನಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಬದುಕೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು ಎಂಬುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ.
೨. ಮೂಢನಂಬಿಕೆ ಹಾಗೂ ಕಪಟ ಧರ್ಮದ ಖಂಡನೆ:
ಹಳ್ಳಿಯ ಜನರ ಮುಗ್ಧತೆಯನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪೂಜಾರಿ ಮತ್ತು ತಳವಾರ ಕರಿಯನಂತಹ ಕಪಟಿಗಳನ್ನು ಕಥೆಯು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಶಕುನಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಾರ್ಥ ಸಾಧಿಸುವ ಪಟ್ಟಭದ್ರರ ಹುನ್ನಾರಗಳನ್ನು ಬುಡಬುಡಕೆ ಮುದುಕಿ ಹಾಗೂ ಬಸವಯ್ಯನ ಪಾತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಬಯಲು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ಬಾಹ್ಯ ಶಕುನಗಳಿಗಿಂತ ಅಂತರಂಗದ ಶುದ್ಧತೆಯೇ ನಿಜವಾದ ಧರ್ಮ ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
೩. ನಿಜವಾದ ಪ್ರೇಮ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳು:
ಬಸವಯ್ಯ ಮತ್ತು ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯರ ಪ್ರೇಮವು ಭೌತಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆ ಅಥವಾ ಆಸ್ತಿ-ಪಾಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಸಾಹುಕಾರನ ಮಗನಾದ ಬಸವಯ್ಯನು ಕೇವಲ ಗುಣ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಬಡ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ವರಿಸುವುದು ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಅಂತೆಯೇ, ಮಾದ-ಹೊಸಬಿಯರಂತಹ ಬಡ ಕೃಷಿಕರು ಅಸಹಾಯಕರಿಗೆ ನೀಡುವ ನೆರವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸೌಹಾರ್ದತೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಈ ಕಥೆಯು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಆತನ ಜಾತಿ, ಆಸ್ತಿ ಅಥವಾ ಬಣ್ಣದಿಂದ ಅಳೆಯದೆ, ಆತನ ನಡತೆ ಹಾಗೂ ಗುಣದಿಂದ ಗೌರವಿಸಬೇಕೆಂಬ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮಾನವೀಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ.
೧೦. ಪಾಠದಿಂದ ಕಲಿಯಬಹುದಾದ ಜೀವನ ಸಂದೇಶ (Summary Message)
'ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆ' ಕಥೆಯಿಂದ ಕಲಿಯಬಹುದಾದ ಪ್ರಮುಖ ಜೀವನ ಸಂದೇಶವೆಂದರೆ - ಬಡತನವು ಶಾಪವಲ್ಲ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ ಶ್ರಮಜೀವನವೇ ನಿಜವಾದ ಗೌರವ. ಯಾರ ಹಂಗಿಗೂ ಒಳಗಾಗದೆ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯಿಂದ ಜೀವಿಸುವ ಮನೋಭಾವವು ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿರುವ ಕಪಟ ಶಕುನ, ಮೂಢನಂಬಿಕೆ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾರ್ಥಿ ಜನರ ಕುತಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೆದರದೆ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಬೇಕು. ಸಿರಿತನ, ಜಾತಿ ಅಥವಾ ಅಂತಸ್ತಿಗಿಂತ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಶ ಪ್ರೀತಿ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳೇ ಬದುಕನ್ನು ಸುಖಮಯಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಕಥೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
೧೧. ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಕೊನೆಯ ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು (Textbook Exercises)
ಅ) ಒಂದು ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ:
೧. ನಿಂಗನು ಎಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದನು?
ಉತ್ತರ: ನಿಂಗನು ಹಳ್ಳಿಯ ಸಕಲ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ 'ಬಾಲಚಾರಿ'ಯಂತಿದ್ದ ಅಪರೂಪದ ಶ್ರಮಜೀವಿ.
೨. ನಿಂಗನು ಹೇಗೆ ತೀರಿಕೊಂಡನು?
ಉತ್ತರ: ಹಳ್ಳಿಯ ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ನದಿಯ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಬಾಲಕನನ್ನು ಈಜಿ ರಕ್ಷಿಸಿ, ಆ ನಂತರ ತಮಗಂಟಿದ ವಿಷಮಶೀತಜ್ವರದಿಂದ ತೀರಿಕೊಂಡನು.
೩. ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯ ರೂಪ ಹೇಗಿತ್ತು?
ಉತ್ತರ: ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯು ಕಪ್ಪಗಿದ್ದರೂ ಕಪ್ಪೆಚಿಪ್ಪಿನಂತಹ ಅಗಲ ಕಣ್ಣುಗಳು, ನವಿಲು ನಡಿಗೆ ಹಾಗೂ ಗಂಭೀರ ಕಳೆಯುಳ್ಳ ಸೌಂದರ್ಯವತಿಯಾಗಿದ್ದಳು.
೪. ಬಸವಯ್ಯನು ಮೂಲತಃ ಎಲ್ಲಿಯವನು?
ಉತ್ತರ: ಬಸವಯ್ಯನು ಮೂಲತಃ ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣದ ಬೃಹತ್ ಜಮೀನ್ದಾರ ಹಾಗೂ ಸಾಹುಕಾರನ ಮಗನಾಗಿದ್ದನು.
೫. ಪೂಜಾರಿ ಐನೋರು ಸುಳ್ಳು ಶಕುನ ಹಬ್ಬಿಸಲು ಕಾರಣವೇನು?
ಉತ್ತರ: ತಳವಾರ ಕರಿಯನು ಪೂಜಾರಿಯ ಬಸವನನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗೆ ಹಾಕಿ ರಾಗಿ ದಂಡ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಬೆದರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಪೂಜಾರಿಯು ಸುಳ್ಳು ಶಕುನ ಹಬ್ಬಿಸಿದನು.
ಆ) ಮೂರು-ನಾಲ್ಕು ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ:
೧. ನಿಂಗನ ಹೆಂಡತಿಯು ಸಂಸಾರವನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿಭಾಯಿಸಿದಳು?
ಉತ್ತರ: ನಿಂಗನ ತೀರಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಆತನ ಹೆಂಡತಿಯು ಯಾರ ಬಳಿಯೂ ಕೈಚಾಚದೆ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದಿಂದ ಬದುಕಿದಳು. ಹೊಲದಲ್ಲಿ ರಾಗಿ-ಭತ್ತ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ, ಹಸು, ಎಮ್ಮೆ, ಹಂದಿ ಮತ್ತು ಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಸಾಕುತ್ತಾ ತನ್ನಿಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ಸಾಕಿ ಬೆಳೆಸಿದಳು.
೨. ಬಸವಯ್ಯನು ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಏನು ಮಾಡಿದನು?
ಉತ್ತರ: ಬಸವಯ್ಯನು ತನ್ನ ಸಾಹುಕಾರಿಕೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೂಲಿಯಾಳಾಗಿ ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ದುಡಿದನು. ಆಕೆಯ ಕೈಯಿಂದ ಹಿಟ್ಟು ತಿಂದನು. ಕರಿಯನ ಕುತಂತ್ರಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಬಡ ದಂಪತಿ ಮಾದ-ಹೊಸಬಿಯರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಸಫಲಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡನು.
೩. ಬುಡಬುಡಕೆ ಮುದುಕಿಯು ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಗೆ ಏನೆಂದು ಶುಭ ನುಡಿದಳು?
ಉತ್ತರ: ಬುಡಬುಡಕೆ ಮುದುಕಿಯು ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಕೈನೋಡಿ, 'ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ ಬಸವಯ್ಯನನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಮದುವೆಯಾಗು, ನಿನ್ನ ಮದುವೆಗೆ ದೇವರಿಗೇ ಸಮ್ಮತಿಯಿದೆ, ನಿನಗೆ ಮುಂದೆ ಬೃಹತ್ ರಾಜಯೋಗ ಕಾಯುತ್ತಿದೆ' ಎಂದು ಶುಭ ಶಕುನ ನುಡಿದಳು.
೧. ಬಸವಯ್ಯ ಮತ್ತು ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯರ ಮದುವೆ ನೆರವೇರಿದ ರೀತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ಊರಿನ ಮುಖ್ಯ ಜೋಯಿಸರಿಲ್ಲದಾಗ ಯುವಕ ನಾಣಿಯು ಪೌರೋಹಿತ್ಯ ವಹಿಸಿದನು. ಆತ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಗಡುಚು ಮಂತ್ರಗಳ ಗೋಜಿಗೆ ಹೋಗದೆ ರಾಜಶೇಖರ ವಿಲಾಸದ ಪದ್ಯಗಳು, ಅಮರಕೋಶದ ಸಾಲುಗಳು ಹಾಗೂ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಠಿಸಿದನು. ಬಸವಯ್ಯನಿಂದ ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಗೆ ತಿಲಕ ಇಡಿಸಿ, ಅರ್ಶಿನ-ಕುಂಕುಮ ಹಚ್ಚಿಸಿ, ಹೂ ಮುಡಿಸಿ, ಕಂಕಣ ಕಟ್ಟಿಸಿದನು. ಜನಿವಾರದ ನೂಲನ್ನು ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಸುತ್ತಿ ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದನು. ಮಾದ ಮತ್ತು ಹೊಸಬಿಯರ ಯಜಮಾನಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಹಳ್ಳಿಯ ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳು ಸೇರಿ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಧಾರೆಯೆರೆದು ವಿವಾಹ ನೆರವೇರಿಸಿದರು.
೨. ಕರಿಯನ ಕುತಂತ್ರ ಪಂಚಾಯಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಬಯಲಾಗಿ ಆತನಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಯಿತು?
ಉತ್ತರ: ಮದುವೆಯ ಔತಣಕೂಟದ ನಂತರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮಾದನು ಎದ್ದು ನಿಂತು, ತಳವಾರ ಕರಿಯನು ಪೂಜಾರಿಯ ಬಸವನ ಮೇವಿನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಬಸವಯ್ಯ ಹಾಗೂ ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯರ ಮದುವೆ ಮುರಿಯಲು ಹೂಡಿದ ಕಪಟ ಸಂಚನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡಿದನು. ಪೂಜಾರಿಯು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮೇಲಾಣೆ ಮಾಡಿ ಸತ್ಯ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಾಗ, ಇಡೀ ಸಭೆಯು ಕರಿಯನನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿತು. ಕರಿಯನು ಸಭೆಯ ಎದುರು ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಶರಣಾಗಿ, ಎರಡು ರೂಪಾಯಿ ದಂಡವನ್ನು ತೆತ್ತು ತಲೆತಗ್ಗಿಸಿ ನಿಂತನು.