ನೇಗಿಲಯೋಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು

ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ  

ನೇಗಿಲಯೋಗಿ - ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು 

ಪ್ರಥಮ ಸೆಮಿಸ್ಟರ್ B.Sc. / B.S.R.S. 

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ

೧. ಕವಿ ಪರಿಚಯ ಮತ್ತು ಪದ್ಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆ (Poet Profile & Poem Background)

ಕವಿ ಪರಿಚಯ:

• ಕವಿಯ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಪರಿಚಯ: ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಉತ್ತುಂಗ ಶಿಖರ, ಯುಗಪ್ರವರ್ತಕ 'ಋಷಿಕವಿ' ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಕುಪ್ಪಳಿ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ಪುಟ್ಟಪ್ಪ (ಕುವೆಂಪು) ಅವರು ೧೯೦೪ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೯ ರಂದು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ ತಾಲೂಕಿನ ಕುಪ್ಪಳಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಲೋಕಕ್ಕೆ ವಿಶ್ವಮಾನವ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿದ ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಥಮ ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಹಾಗೂ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಮಹಾನ್ ಸಾಹಿತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

• ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು: ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಮಹಾಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ 'ಶ್ರೀ ರಾಮಾಯಣ ದರ್ಶನಂ' ಮಹಾಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿತು. ಇವರ ಪ್ರಮುಖ ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳಲ್ಲಿ 'ನವಿಲು', 'ಕಲಾಸುಂದರಿ', 'ಪಕ್ಷಿಕಾಶಿ', 'ಅನಿಕೇತನ', 'ಕೋಗಿಲೆ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ರಷ್ಯಾ' ಮುಂತಾದವು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. 'ಕಾನೂರು ಸುಬ್ಬಮ್ಮ ಹೆಗ್ಗಡತಿ' ಮತ್ತು 'ಮಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮದುಮಗಳು' ಇವರ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಕಾದಂಬರಿಗಳಾಗಿವೆ. ಇವರ 'ನೆನಪಿನ ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ' ಎಂಬುದು ಕನ್ನಡಿಗರ ನೆಚ್ಚಿನ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ 'ಶೂದ್ರ ತಪಸ್ವಿ', 'ಜಲಗಾರ', 'ಬೆರಳೆಗೆ ಕೊರಳ್', 'ರಕ್ತಕ್ಷಿ' ಮುಂತಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.

• ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು: ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು 'ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ' ಹಾಗೂ 'ಪದ್ಮಭೂಷಣ' ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಅತ್ಯುನ್ನತ 'ಪಂಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ' ಹಾಗೂ 'ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ' ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ.

ಪದ್ಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆ:

'ನೇಗಿಲಯೋಗಿ' ಕವಿತೆಯು ರೈತನ ಶ್ರಮಜೀವನ, ಆತ್ಮತ್ಯಾಗ ಹಾಗೂ ಲೋಕಕಲ್ಯಾಣದ ಮಹತ್ತರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ನೈತಿಕ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸುವ ಅಪೂರ್ವ ಕವಿತೆಯಾಗಿದೆ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನಾಯಕರು, ಅರಸರು, ಕವಿಗಳು ಹಾಗೂ ಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಚಾರ ಹಾಗೂ ಗೌರವವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಠಿಣ ಶ್ರಮವಹಿಸುವ ರೈತನಿಗೆ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಚಾರ ಬಯಸದೆ, ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದೆ ಭೂಮಿತಾಯಿಯ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ ಬೆವರು ಹರಿಸಿ ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಅನ್ನ ನೀಡುವ ರೈತನನ್ನು ಕುವೆಂಪು ಅವರು 'ಯೋಗಿ' (ಕರ್ಮಯೋಗಿ) ಎಂದು ಉನ್ನತೀಕರಿಸಿ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯೋಗಿಯು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರೆ, ರೈತನು ಹೊಲದಲ್ಲಿದ್ದು ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸವೆಂದು ದುಡಿಯುವ ನಿಜವಾದ ನೇಗಿಲಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.

೨. ಪದ್ಯದ ಭಾವಾರ್ಥ (Stanza-wise Meaning)

೧. ಮೊದಲ ನುಡಿ:

ಉಳುವ ಯೋಗಿಯೆ ನೋಡಲ್ಲಿ,

ಬಾನಗಲದಲಿ ಆಡುವನು;

ಕತ್ತಲೆ ತೂರಿ, ಬೆಳಕನು ಬೀರಿ,

ಮಣ್ಣಿನೊಳಗೆ ನಗೆಯನು ಹರಡುವನು...

ಭಾವಾರ್ಥ: ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಬಿಸಿಲು-ಮಳೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ನೇಗಿಲು ಹಿಡಿದು ಉಳುತ್ತಿರುವ ರೈತನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲ, ಆತನಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಯೋಗಿಯ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಮುಂಜಾನೆಯ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಸೀಳಿ, ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಮೂಡುವ ಮುನ್ನವೇ ಆತ ಹೊಲಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಕಠಿಣ ಶ್ರಮದಿಂದ ಒಣಗಿದ ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಹಸಿರಿನ ಪೈರನ್ನು ಬೆಳೆಸಿ, ಭೂಮಿಯ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದ ನಗೆಯನು ಹರಡುತ್ತಾನೆ.

೨. ಎರಡನೇ ನುಡಿ:

ಬಾಳಿತು ನಮ್ಮೀ ನಾಗರಿಕತೆ ಸಿರಿ

ಮಣ್ಣುಣಿ ನೇಗಿಲಿನಾಶ್ರಯದಿ;

ನೇಗಿಲ ಹಿಡಿದ ಕೈಯಾಧಾರದಿ

ದೊರೆಗಳು ದರ್ಪದೊಳಾಳಿದರು

ನೇಗಿಲ ಬಲದೊಳು ವೀರರು ಮೆರೆದರು

ಶಿಲ್ಪಿಗಳೆಳೆದರು, ಕವಿಗಳು ಬರೆದರು...

ಭಾವಾರ್ಥ: ಮಾನವ ಸಮಾಜದ ಸಮಸ್ತ ನಾಗರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತು ನಿಂತಿರುವುದು ಮಣ್ಣನ್ನು ಹದಗೊಳಿಸುವ ನೇಗಿಲಿನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿಯೇ. ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ದೊರೆಗಳು ದರ್ಪದಿಂದ ರಾಜ್ಯವಾಳಲು, ಯೋಧರು ಪರಾಕ್ರಮ ಮೆರೆಯಲು, ಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಸುಂದರ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲು ಹಾಗೂ ಕವಿಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ರೈತನ ನೇಗಿಲ ಬಲವೇ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. ರೈತ ಬೆಳೆದ ಅನ್ನವೇ ಇವರೆಲ್ಲರ ಸಾಹಸ ಹಾಗೂ ಸೃಜನಶೀಲತೆಗೆ ಜೀವಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ.

೩. ಮೂರನೇ ನುಡಿ:

ಯಾರೂ ಅರಿಯದ ನೇಗಿಲಯೋಗಿಯೆ

ಲೋಕಕೆ ಅನ್ನವನೀಯುವನು

ಹೆಸರನು ಬಯಸದೆ ಅತಿ ಸುಖಕೇಳದೆ

ದುಡಿವನು ಗೌರವಕಾಶಿಸದೆ

ನೇಗಿಲ ಕುಳದೊಳಗಡಗಿದೆ ಕರ್ಮ

ನೇಗಿಲ ಮೇಲೆಯೇ ನಿಂತಿಡೆ ಧರ್ಮ...

ಭಾವಾರ್ಥ: ಈ ನೇಗಿಲಯೋಗಿಯನ್ನು ಸಮಾಜವು ಗುರುತಿಸದೇ ಹೋದರೂ, ಪ್ರಚಾರ ಹಾಗೂ ಹೆಸರನ್ನು ಬಯಸದೇ ಆತ ಜಗತ್ತಿಗೆಲ್ಲ ಅನ್ನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಆತ ಐಷಾರಾಮಿ ಸುಖಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ಯಾವುದೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಗೌರವಗಳನ್ನು ಆಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನೇಗಿಲಿನ ಕುಳದ (ಉಳುವ ಕಬ್ಬಿಣದ ತುದಿಯ) ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯ ನೈಜ ಕರ್ಮ ಅಡಗಿದೆ ಹಾಗೂ ನೇಗಿಲ ತುದಿಯ ಮೇಲೆಯೇ ಮಾನವಕುಲದ ನಿಖರ ಧರ್ಮ ನಿಂತಿದೆ.

೩. ಮುಖ್ಯ ಆಶಯಗಳು (Core Themes)

• ರೈತನನ್ನು 'ಯೋಗಿ'ಯಾಗಿ ಕಾಣುವುದು:  ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುವುದಷ್ಟೇ ಯೋಗವಲ್ಲ. ಸಕಲ ಜೀವರಾಶಿಗೆ ಅನ್ನ ನೀಡಲು ಹಗಲಿರುಳು ದುಡಿಯುವ ರೈತನೇ ನಿಜವಾದ 'ಕರ್ಮಯೋಗಿ'.

• ನಾಗರಿಕತೆಯ ಮೂಲಾಧಾರ ರೈತ:  ಮಾನವ ಹಂತದ ಯಾವುದೇ ದೊಡ್ಡ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, ಕಲೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ರೈತನ ನೇಗಿಲ ಶ್ರಮವೇ ತಳಪಾದವಾಗಿದೆ.

• ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆ ಹಾಗೂ ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ ಕಾಯಕ:  ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅರಸರು, ಕವಿಗಳು ಹಾಗೂ ಯೋಧರು ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ರೈತನು ಯಾವ ಪ್ರಚಾರ, ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆಯೂ ಇಲ್ಲದೆ ನಿಸ್ವಾರ್ಥವಾಗಿ ದುಡಿಯುತ್ತಾನೆ.

• ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ನೈಜ ಅರ್ಥ:  ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಅವು ರೈತನ ನೇಗಿಲ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಹೊಲದ ಶ್ರಮದಲ್ಲಡಗಿವೆ.

೪. ಪದ್ಯದ ವಿಸ್ತೃತ ಸಾರಾಂಶ  

ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಅವರು ರಚಿಸಿರುವ 'ನೇಗಿಲಯೋಗಿ' ಕವಿತೆಯು ರೈತನ ಮಹತ್ವ, ಆತನ ತ್ಯಾಗಮಯ ಕಾಯಕ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆತನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಕವನವಾಗಿದೆ. ಕವಿಯು ರೈತನನ್ನು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಕಾರ್ಮಿಕನೆಂದು ನೋಡದೆ, ಆತನನ್ನು ಲೋಕಕ್ಕೆ ಅನ್ನ ನೀಡುವ 'ಅನ್ನದಾತ' ಹಾಗೂ 'ಕರ್ಮಯೋಗಿ' ಎಂದು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಮುಂಜಾನೆಯ ಕತ್ತಲೆ ಇನ್ನೂ ಕರಗುವ ಮುನ್ನವೇ ರೈತನು ತನ್ನ ಎತ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಲಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಬಿಸಿಲು, ಮಳೆ, ಚಳಿಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಬೆವರು ಹರಿಸಿ ದುಡಿಯುತ್ತಾನೆ. ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹದಗೊಳಿಸಿ, ಪೈರುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿ ಇಡೀ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ನಗೆಯನ್ನು ತರುತ್ತಾನೆ. ಆತನ ಈ ನಿರಂತರ ಶ್ರಮವು ಕೇವಲ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಇಡೀ ಪ್ರಪಂಚದ ಜೀವರಾಶಿಯ ಉಳಿವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ಮಾನವಕುಲದ ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸ ಹಾಗೂ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ನಿಂತಿರುವುದೇ ನೇಗಿಲ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ದೊರೆಗಳು ಅಹಂಕಾರ ಹಾಗೂ ದರ್ಪದಿಂದ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಡಲು, ಯೋಧರು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಶೌರ್ಯ ಮೆರೆಯಲು, ಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯ ಕೆತ್ತಲು ಹಾಗೂ ಕವಿಗಳು ಜಗನ್ಮಾನ್ಯ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ರೈತ ಬೆಳೆದ ಆಹಾರವೇ ಮೂಲ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ರೈತನ ಕಾಯಕವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಈ ಯಾವುದೇ ನಾಗರಿಕತೆಯು ನಿಲ್ಲಲು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ.

ಆದರೆ ದುರಂತವೆಂದರೆ, ಇಡೀ ಸಮಾಜವನ್ನು ಸಲಹುವ ಈ ನೇಗಿಲಯೋಗಿಯನ್ನು ಜಗತ್ತು ಸರಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆತ ತನಗೆ ಹೆಸರು ಬರಬೇಕೆಂದಾಗಲಿ, ಸಮಾಜದಿಂದ ಮಹಾನ್ ಗೌರವ-ಸನ್ಮಾನಗಳು ಸಿಗಬೇಕೆಂದಾಗಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ಐಷಾರಾಮಿ ಸುಖ-ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೇಳದೆ, ಬೆವರಿನ ಹನಿಗಳನ್ನು ಹರಿಸಿ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾದ 'ಕರ್ಮಣ್ಯೇವಾಧಿಕಾರಸ್ತೇ ಮಾ ಫಲೇಷು ಕದಾಚನ' ಎಂಬ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಕರ್ಮಸಿದ್ದಾಂತಕ್ಕೆ ರೈತನೇ ಜೀವಂತ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಮಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಕಾಯಕ ಧರ್ಮವು ನೇಗಿಲ ಕುಳದೊಳಗಡಗಿದೆ. ನೇಗಿಲ ಮೇಲೆಯೇ ಜಗತ್ತಿನ ಧರ್ಮ ನಿಂತಿದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನ, ಮಸೀದಿ, ಚರ್ಚುಗಳಲ್ಲಿ ಹುಡುಕುವ ಧರ್ಮಕ್ಕಿಂತ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ನೇಗಿಲು ಹಿಡಿದು ದುಡಿಯುವ ರೈತನ ಕಾಯಕವೇ ನೈಜ ಧರ್ಮವಾಗಿದೆ. ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಈ ಕವಿತೆಯು ರೈತನ ಶ್ರಮ ಗೌರವವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತಾ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಆತನಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞರಾಗಿರಬೇಕೆಂಬ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ.

೫. ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳ ಅರ್ಥ (Glossary)

ಕ್ರ.ಸಂ. ಪದ (Word) ಅರ್ಥ (Meaning)

೧ ನೇಗಿಲಯೋಗಿ ನೇಗಿಲು ಹಿಡಿದು ಹೊಲ ಉಳುವ ರೈತ (ಕರ್ಮಯೋಗಿ)

೨ ಮಣ್ಣುಣಿ ಮಣ್ಣನ್ನು ತಿಂದು/ಹದಗೊಳಿಸಿ ಬೆಳೆ ನೀಡುವ ನೇಗಿಲು

೩ ಕುಳ ನೇಗಿಲಿನ ತುದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿರುವ ಕಬ್ಬಿಣದ ಭಾಗ (ಉಳುವ ಕಬ್ಬಿಣ)

೪ ದರ್ಪ ಅಹಂಕಾರ, ಅಧಿಕಾರ ಗರ್ವ

೫ ಸಿರಿ ಸಂಪತ್ತು, ವೈಭವ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ

೬ ಅನ್ನದಾತ ಆಹಾರ ನೀಡಿ ಪ್ರಾಣ ಕಾಪಾಡುವವನು (ರೈತ)

೭ ಕರ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯ, ಕಾಯಕ, ಕೆಲಸ

೮ ಧರ್ಮ ನೈತಿಕ ನೆಲೆಗಟ್ಟು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

೯ ಆಶಿಸದೆ ಬಯಸದೆ, ಅಪೇಕ್ಷಿಸದೆ

೧೦ ಅರಿಯದ ತಿಳಿಯದ, ಗುರುತಿಸದ

೬. ೨ ಅಂಕದ ಮಾದರಿ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು  

ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: ಕುವೆಂಪು ಅವರು ರೈತನನ್ನು 'ನೇಗಿಲಯೋಗಿ' ಎಂದು ಏಕೆ ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ?

ಉತ್ತರ: ಯೋಗಿಯು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ ವ್ಯಾಮೋಹವಿಲ್ಲದೆ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುವಂತೆ, ರೈತನು ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರ, ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಗೌರವಗಳನ್ನು ಬಯಸದೆ ನಿಸ್ವಾರ್ಥವಾಗಿ ದುಡಿಯುತ್ತಾನೆ. ಬಿಸಿಲು-ಮಳೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಇಡೀ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅನ್ನ ನೀಡುವ ಆತನ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಕುವೆಂಪು ಅವರು ರೈತನನ್ನು 'ನೇಗಿಲಯೋಗಿ' ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ಮಾನವ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಸಿರಿ ಯಾವುದರ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ?

ಉತ್ತರ: ಮಾನವ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಸಮಸ್ತ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಮಣ್ಣನ್ನು ಹದಗೊಳಿಸುವ ನೇಗಿಲಿನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿದೆ. ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ದೊರೆಗಳು ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲು, ಯೋಧರು ಶೌರ್ಯ ಮೆರೆಯಲು, ಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಕಲೆ ಕೆತ್ತಲು ಹಾಗೂ ಕವಿಗಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚಿಸಲು ರೈತನ ನೇಗಿಲ ಶ್ರಮದಿಂದ ಸಿಗುವ ಅನ್ನವೇ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: ರೈತನ ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ 'ಕರ್ಮ' ಮತ್ತು 'ಧರ್ಮ' ಹೇಗೆ ಅಡಗಿವೆ?

ಉತ್ತರ: ನೇಗಿಲಿನ ಕುಳದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಉತ್ತು ಧಾನ್ಯ ಬೆಳೆಯುವ ರೈತನ ಹೊಲದ ಕಾಯಕದಲ್ಲೇ ನೈಜ ಕರ್ಮ ಅಡಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದೆ ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡುವುದೇ ಜಗತ್ತಿನ ಪರಮ ಧರ್ಮವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳು ಕೇವಲ ಮಂದಿರಗಳಲ್ಲದೆ ರೈತನ ನೇಗಿಲ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೪: ನೇಗಿಲಯೋಗಿಯು ಸಮಾಜದಿಂದ ಏನನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ?

ಉತ್ತರ: ನೇಗಿಲಯೋಗಿಯು ತನ್ನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ನೀಡುವಾಗ ಸಮಾಜದಿಂದ ತನ್ನ ಹೆಸರಿನ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆತ ಐಷಾರಾಮಿ ಸುಖ-ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಯಾವುದೇ ಬಿರುದು, ಪುರಸ್ಕಾರ ಅಥವಾ ಸಭೆಗಳ ಗೌರವಗಳನ್ನು ಆಶಿಸದೆ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೫: ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸಾಧನೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: ಕುವೆಂಪು ಅವರು 'ಶ್ರೀ ರಾಮಾಯಣ ದರ್ಶನಂ' ಮಹಾಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು. ಇವರು 'ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ', 'ಪದ್ಮಭೂಷಣ', 'ಪಂಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ' ಹಾಗೂ 'ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ' ಪುರಸ್ಕೃತರು. 'ಕಾನೂರು ಸುಬ್ಬಮ್ಮ ಹೆಗ್ಗಡತಿ' ಹಾಗೂ 'ಮಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮದುಮಗಳು' ಇವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾದಂಬರಿಗಳಾಗಿವೆ.

೭. ೫ ಅಂಕದ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು  

ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: 'ನೇಗಿಲಯೋಗಿ' ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿರುವ ಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಆಶಯವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಅವರು 'ನೇಗಿಲಯೋಗಿ' ಕವಿತೆಯ ಮೂಲಕ ಶ್ರಮಜೀವಿಯಾದ ರೈತನ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆ ಹಾಗೂ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸಾರಿದ್ದಾರೆ. ಕವಿಯ ಮುಖ್ಯ ಆಶಯವೆಂದರೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸನ್ಯಾಸಿ ಅಥವಾ ಪೂಜಾರಿಗಿಂತ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಬೆವರು ಹರಿಸಿ ಅನ್ನ ನೀಡುವ ರೈತನೇ ನಿಜವಾದ ಯೋಗಿ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ದೊರೆಗಳು, ವೀರರು, ಕವಿಗಳು ಹಾಗೂ ಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಅಪಾರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ಎಲ್ಲರ ಸಾಧನೆಗೆ ಮೂಲ ಜೀವಶಕ್ತಿ ನೀಡುವವನು ರೈತ. ಆತ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ನೇಗಿಲು ಹಿಡಿದು ದುಡಿಯದಿದ್ದರೆ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನಾಗರಿಕತೆಯು ಉಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ರೈತನು ತನಗೆ ಪ್ರಚಾರ ಬೇಕೆಂದಾಗಲಿ, ದೊಡ್ಡ ಸನ್ಮಾನಗಳು ಸಿಗಬೇಕೆಂದಾಗಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆತನ ಕರ್ಮವೇ ಆತನಿಗೆ ಧರ್ಮವಾಗಿದೆ. ಈ ಕವಿತೆಯ ಮೂಲಕ ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಶ್ರಮದ ಗೌರವವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತಾ, ಸಮಾಜವು ರೈತನಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಗೌರವ ಹಾಗೂ ಕೃತಜ್ಞತೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕೆಂಬ ಉದಾತ್ತ ಆಶಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ಮಾನವ ಸಮಾಜ ಹಾಗೂ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ರೈತನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪದ್ಯದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: 'ನೇಗಿಲಯೋಗಿ' ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಮಾನವ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಉಳಿವು ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ರೈತನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇತಿಹಾಸದ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಮಾನವ ಸಮಾಜವು ಮುನ್ನಡೆಯಲು ರೈತನ ನೇಗಿಲ ಶ್ರಮವೇ ತಳಪಾದವಾಗಿದೆ. ರಾಜರು ಸುಖದಿಂದ ದರ್ಪದಿಂದ ರಾಜ್ಯವಾಳಲು, ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಧರು ಪರಾಕ್ರಮ ಮೆರೆಯಲು, ಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಸುಂದರ ಗುಡಿ-ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲು ಹಾಗೂ ಕವಿಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ರೈತ ಬೆಳೆದ ಆಹಾರವೇ ಚೈತನ್ಯ ನೀಡಿದೆ. ಸಮಾಜದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವರ್ಗವೂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ರೈತನ ಶ್ರಮದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಮಣ್ಣಿನೊಡನೆ ಸರಸವಾಡಿ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ರೈತನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಇಡೀ ಮಾನವ ಸಮುದಾಯವು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಕಂಗಾಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಕವಿಯು ಸಮಸ್ತ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಸಿರಿ ಹಾಗೂ ಭವ್ಯತೆ ನಿಂತಿರುವುದು ರೈತನ ನೇಗಿಲ ಮೇಲೆಯೇ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: ರೈತನ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಕಾಯಕ ಹಾಗೂ ಕರ್ಮಯೋಗದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪದ್ಯದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾದ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಕಾಯಕ ಅಥವಾ 'ಕರ್ಮಯೋಗ'ಕ್ಕೆ ರೈತನೇ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ರೈತನು ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ತೂರಿ, ಬೆಳಕು ಹರಿಯುವ ಮುನ್ನವೇ ಕಠಿಣ ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ಆತ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಬೆವರು ಹರಿಸಿ, ಇಡೀ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಅನ್ನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಆತ ಸಮಾಜದಿಂದ ತನ್ನ ಹೆಸರು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಆಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ದೊಡ್ಡ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಪುರಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ನೇಗಿಲಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿ (ಕುಳದಲ್ಲಿ) ನಿಜವಾದ ಕರ್ಮ ಅಡಗಿದೆ ಹಾಗೂ ನೇಗಿಲ ಮೇಲೆಯೇ ಜಗತ್ತಿನ ಧರ್ಮ ನಿಂತಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಫಲವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸದೆ ಸಕಲ ಜೀವರಾಶಿಗೆ ಅನ್ನ ನೀಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಧರ್ಮ ಮತ್ತೊಂದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ರೈತನನ್ನು ಪ್ರಚಾರವಿಲ್ಲದ ನಿಜವಾದ 'ನೇಗಿಲಯೋಗಿ' ಎಂದು ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದೆ.

೮. ೧೦ ಅಂಕದ ದೀರ್ಘ ಉತ್ತರ  

ಪ್ರಶ್ನೆ: 'ನೇಗಿಲಯೋಗಿ' ಪದ್ಯದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ಬರೆದು, ರೈತನ ಕಾಯಕ ಮಹತ್ವ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಆತನ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ.

ಪೀಠಿಕೆ: ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಕನ್ನಡ ನವೋದಯ ಕಾವ್ಯದ ಉತ್ತುಂಗ ಸಾಹಿತಿ. ಇವರ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರೇಮ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವಮಾನವ ಚೇತನವು ಎದ್ದುಕಾಣುತ್ತದೆ. 'ನೇಗಿಲಯೋಗಿ' ಕವಿತೆಯು ಶ್ರಮಜೀವಿಯಾದ ರೈತನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಅಪೂರ್ವ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಕವಿಯು ರೈತನನ್ನು ಸಮಾಜದ ಅನ್ನದಾತನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಆತನ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಕಾಯಕವನ್ನು ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳ ಪರಮೋಚ್ಛ ರೂಪವೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ನೇಗಿಲಯೋಗಿಯ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿ: ರೈತನು ದಿನನಿತ್ಯ ಮುಂಜಾನೆಯ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಸೀಳಿ ಹೊಲಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಕಠಿಣ ಹವಾಮಾನವಾದ ಚಳಿ, ಬಿಸಿಲು ಹಾಗೂ ಮಳೆಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಎತ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ನೇಗಿಲು ಹಿಡಿದು ದುಡಿಯುತ್ತಾನೆ. ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿ ಬಿದ್ದಿರುವ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹದಗೊಳಿಸಿ, ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿ, ಪೈರುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಅಪಾರ ಶ್ರಮದಿಂದ ಇಡೀ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹಸಿರನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಂತೋಷದ ನಗೆಯನ್ನು ಹರಡುತ್ತಾನೆ. ಯೋಗಿಯು ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರೆ, ರೈತನು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ತಪಸ್ಸಿನಂತೆ ಕಾಯಕ ನಿರತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ನಾಗರಿಕತೆಯ ಮೂಲಾಧಾರ: ಮಾನವ ಇತಿಹಾಸದ ಸಕಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ನಾಗರಿಕತೆಯ ವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ರೈತನ ಶ್ರಮವೇ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರ. ರಾಜರು ಸುಖದಿಂದ ದರ್ಪದಿಂದ ರಾಜ್ಯವಾಳಲು, ಯೋಧರು ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಪರಾಕ್ರಮ ಮೆರೆಯಲು, ಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಭವ್ಯ ಮಂದಿರಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲು ಹಾಗೂ ಕವಿಗಳು ಅಮರ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ರೈತ ಬೆಳೆದು ನೀಡುವ ಅನ್ನವೇ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. ರೈತನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸಮಾಜದ ಯಾವುದೇ ಕ್ಷೇತ್ರವೂ ಮುನ್ನಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ ಕರ್ಮಯೋಗ: ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ರೈತನು ಸಮಾಜದಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪುರಸ್ಕಾರ, ಪ್ರಚಾರ ಅಥವಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆತ ಐಷಾರಾಮಿ ಜೀವನವನ್ನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಯಾರೂ ಗುರುತಿಸದಿದ್ದರೂ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ಲೋಕಕ್ಕೆಲ್ಲ ಅನ್ನ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಗೀತೆಯ ಕಲ್ಪನೆಯ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಕರ್ಮಯೋಗಿ ಆತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ನೇಗಿಲಿನ ಕುಳದೊಳಗೆ ಕಾಯಕದ ಕರ್ಮ ಹಾಗೂ ಧರ್ಮ ಎರಡೂ ಅಡಗಿವೆ.

ಉಪಸಂಹಾರ: 'ನೇಗಿಲಯೋಗಿ' ಪದ್ಯವು ರೈತನ ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಕಾಯಕದ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾರುತ್ತದೆ. ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ರೈತನ ಸವಾಲುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ಆತನ ಶ್ರಮವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಆತನಿಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಕವಿತೆ ನಮಗೆ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.

೯. ಪಾಠದಿಂದ ಕಲಿಯಬಹುದಾದ ಜೀವನ ಸಂದೇಶ (Moral / Message from the Poem)

• ಶ್ರಮ ಗೌರವ ಹಾಗೂ ಕೃತಜ್ಞತೆ:  ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಹಗಲಿರುಳು ನಿಸ್ವಾರ್ಥವಾಗಿ ದುಡಿಯುವ ರೈತನಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞರಾಗಿರಬೇಕು. ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸವೆಂಬ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

• ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ ಸೇವೆ:  ರೈತನಂತೆ ನಾವೂ ಸಹ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಹಾಗೂ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಬಯಸದೆ, ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಮನೋಭಾವದಿಂದ ಸಮಾಜದ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು.

• ನೈಜ ಧರ್ಮದ ಅರಿವು:  ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಷ್ಟೇ ಧರ್ಮವಲ್ಲ; ನಿಸ್ವಾರ್ಥವಾಗಿ ಇತರರಿಗೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು ಮತ್ತು ಅನ್ನ ನೀಡುವುದೇ ನೈಜ ಧರ್ಮವಾಗಿದೆ.