ಮೊಸರಿನ ಮಂಗಮ್ಮ

 ಮೊಸರಿನ ಮಂಗಮ್ಮ

ಮಾಸ್ತಿ ವೆಂಕಟೇಶ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ (ಶ್ರೀನಿವಾಸ) 

ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಠ್ಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಹಾಗೂ ಅಭ್ಯಾಸ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು

_________________________________________________________________________________

೧. ಕಥೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಲೇಖಕರ ಪರಿಚಯ

ಲೇಖಕರ ಪರಿಚಯ: ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ 'ಕನ್ನಡದ ಆಸ್ತಿ' ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತರಾದ ಮಾಸ್ತಿ ವೆಂಕಟೇಶ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ (ಕಾವ್ಯನಾಮ: ಶ್ರೀನಿವಾಸ) ಅವರು ಸಣ್ಣಕಥೆಗಳ ಪಿತಾಮಹರೆಂದು ಪರಿಗಣಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ೧೮೯೧ ಜೂನ್ ೬ ರಂದು ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಾಸ್ತಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಎಂ.ಎ. ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ ಮೈಸೂರು ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ (Civil Service) ಉನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಮಾಸ್ತಿಯವರು ಸಣ್ಣಕಥೆ, ಕಾದಂಬರಿ, ನಾಟಕ, ಕಾವ್ಯ, ವಿಮರ್ಶೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಪುಲವಾಗಿ ಕೃತಿ ರಚನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೮೩ ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ 'ಚಿಕ್ಕವೀರ ರಾಜೇಂದ್ರ' ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅತ್ಯುನ್ನತ 'ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ' ಪಡೆದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಇವರದ್ದಾಗಿದೆ. 'ಸುಬ್ಬಣ್ಣ', 'ಚನ್ನಬಸವನಾಯಕ', 'ಗೌತಮಿ ಹೇಳಿದ ಕಥೆ' ಮುಂತಾದವು ಇವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿಗಳು.

ಕಥೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ: 'ಮೊಸರಿನ ಮಂಗಮ್ಮ' ಮಾಸ್ತಿಯವರ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಗೂ ಜೀವನಪ್ರೀತಿಯ ಸಣ್ಣಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಕಥೆಯು ನವೋದಯ ಕಾಲದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಜೀವನ, ಅತ್ತೆ-ಸೊಸೆಯರ ನಡುವಿನ ಆಂತರಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಶಕ್ತಿಪರೀಕ್ಷೆ, ಹೆಣ್ಣಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬದ ರಕ್ತಸಂಬಂಧಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ತಾಪತ್ರಯರಹಿತ, ನೈಜ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ನಗರೀಕರ ಲೇಖಕಿ/ಕಥಾಕಥಕಿ (ಅವ್ವ) ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ನಿತ್ಯವೂ ಮೊಸರು ಮಾರಲು ಬರುವ ಮಂಗಮ್ಮ ಎಂಬ ಮುಗ್ಧ, ಅನುಭವಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯ ನಡುವಿನ ಆತ್ಮೀಯ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ಇಡೀ ಕಥೆ ಹರಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

೨. ಕಥೆಯ ಭಾವಾರ್ಥ (ಆಂತರ್ಯದ ಆಲೋಚನೆ)

'ಮೊಸರಿನ ಮಂಗಮ್ಮ' ಕಥೆಯು ಸರಳವಾದ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಮಾನವ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮનોವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪದರಗಳನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮಂಗಮ್ಮ ಆವಲೂರು ಪಕ್ಕದ ವೆಂಕಟಾಪುರ ಗ್ರಾಮದವಳು. ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಗಲ್ಲಿಗಲ್ಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಸರು ಮಾರಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುವ ಅವಳು, ಲೇಖಕಿಯ ಮನೆಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ತನ್ನ ನೋವು-ನಲಿವುಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಮಂಗಮ್ಮ ನಿರಕ್ಷರಕುಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಜೀವನದ ಅಪಾರ ಅನುಭವದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನ ಅವಳ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಚಿಮ್ಮುತ್ತದೆ.

ಕಥೆಯ ಭಾವಾರ್ಥದ ಪ್ರಮುಖ ಹಂತಗಳು:

• ಅತ್ತೆ ಮತ್ತು ಸೊಸೆಯ ಅಧಿಕಾರ ಪೈಪೋಟಿ: ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕುಟುಂಬದಲ್ಲೂ ಗಂಡಸಿನ (ಮಗ/ಗಂಡನ) ಮೇಲಿನ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ತೆ ಮತ್ತು ಸೊಸೆಯ ನಡುವೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮಂಗಮ್ಮ ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ತಾನೇ ಸಾಕಿ ಬೆಳೆಸಿದ್ದರಿಂದ ಅವನ ಮೇಲೆ ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸಲು ಬಯಸಿದರೆ, ಸೊಸೆ ನಂಜಮ್ಮ ತನ್ನ ಗಂಡನ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣ ತನ್ನಲ್ಲಿರಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತಾಳೆ. ಮೊಮ್ಮಗನಿಗೆ ನಂಜಮ್ಮ ಹೊಡೆದಾಗ ಮಂಗಮ್ಮ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು ಈ ಅಧಿಕಾರ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಕಿಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

• ಗಂಡಸರ ಚಂಚಲತೆ ಮತ್ತು ಸಂಸಾರದ ರಹಸ್ಯ: ಮಂಗಮ್ಮ ಲೇಖಕಿಗೆ ನೀಡುವ ಸಲಹೆಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮಾಜದ ಸ್ತ್ರೀಲೋಕದ ಜಾಣ್ಮೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತವೆ. ಗಂಡಸರ ಮನಸ್ಸು ಚಂಚಲವಾದುದು; ಅವರನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ರಸವತ್ತಾದ ಅಡುಗೆ, ಸಿಂಗಾರ, ನಗೆಮಾತು ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಉಳಿತಾಯದ ತುರ್ತು ಸಹಾಯ ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಮಂಗಮ್ಮ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾಳೆ.

• ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ: ಮಗ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯ ಪರ ವಹಿಸಿ ತಾಯಿಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರಲು ಹೇಳಿದಾಗ, ಮಂಗಮ್ಮ ಕುಗ್ಗಿಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ದುಡಿಮೆಯ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಅಡುಗೆ ಮಾಡಿ ಜೀವಿಸುತ್ತಾಳೆ. ತನ್ನ ಸಂಪಾದನೆಯಿಂದ ಮಕಮಲ್ ಜಾಕೀಟು ಹೊಲಿಸಿಕೊಂಡು, ತನ್ನ ಧನಬಲವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಇದು ಅವಳ ಧೀಮಂತ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.

• ಸಮಾಜದ ಕಪಟತನ ಮತ್ತು ರಂಗಪ್ಪನ ಶೋಷಣೆ: ಒಬ್ಬ ಒಂಟಿ ಮಹಿಳೆಯ ಬಳಿ ಹಣವಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿರುವ ಲಫಂಗರು, ಜೂಜುಕೋರರು ಅವಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಶೋಷಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ರಂಗಪ್ಪನ ಪಾತ್ರ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ರಂಗಪ್ಪ ಮಂಗಮ್ಮನಿಗೆ ಸಾಲದ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರವಾಗಿ, ಅವಳ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಕಬಳಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ.

• ಮೊಮ್ಮಗನ ರಕ್ತಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಮರುಸಂಧಾನ: ಕಥೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಭಾವಾರ್ಥವೆಂದರೆ ರಕ್ತಸಂಬಂಧದ ಸೆಳೆತ. ಮಗ-ಸೊಸೆ ದೂರವಾದರೂ ಮೊಮ್ಮಗ ಅಜ್ಜಿಯ ಸಿಹಿ-ಮೊಸರಿನ ಆಸೆಗೆ ಓಡಿಬರುತ್ತಾನೆ. ನಂಜಮ್ಮ ಕೂಡ ತನ್ನ ಅತ್ತೆಯ ಹಣವನ್ನು ಹೊರಗಿನವರು (ರಂಗಪ್ಪ) ದೋಚಬಾರದೆಂಬ ಚಾಣಾಕ್ಷತೆಯಿಂದ, ಮೊಮ್ಮಗನನ್ನು ಅಜ್ಜಿಯ ಬಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿ, ಕೊನೆಗೆ ಅತ್ತೆಯನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಮನೆಯ ಯಜಮಾನತಿಯಾಗಿ ಸತ್ಕರಿಸಿ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸುತ್ತಾಳೆ.

೩. ಕಥೆಯ ಮುಖ್ಯ ಆಶಯಗಳು

೧. ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಜಟಿಲತೆ: ಅತ್ತೆ-ಸೊಸೆಯರ ನಡುವಿನ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸಹನೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅವುಗಳನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಆಶಯ.

೨. ಹೆಣ್ಣಿನ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆ: ಕುಟುಂಬದ ಬೆಂಬಲ ತಪ್ಪಿದಾಗಲೂ ಮಹಿಳೆ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಕಾಯಕ (ಮೊಸರು ಮಾರಾಟ) ಮತ್ತು ಉಳಿತಾಯದ ಬಲದಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಜೀವಿಸಬಲ್ಲಳು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವುದು.

೩. ರಕ್ತಸಂಬಂಧದ ಬಾಂಧವ್ಯ: ಮಹಿಳೆಯರ ನಡುವೆ ಎಷ್ಟೇ ಜಗಳಗಳಿದ್ದರೂ, ಮಗು/ಮೊಮ್ಮಗ ಎಂಬ ಕೊಂಡಿಯು ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಜೋಡಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರೇಮದ ಆಶಯ.

೪. ಗ್ರಾಮೀಣ ನಾರಿಯರ ಜೀವಪರ ಜಾಣ್ಮೆ: ಅಕ್ಷರ ಕಲಿಯದಿದ್ದರೂ ಜೀವನದ ಕಷ್ಟ-ಸುಖಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವಲ್ಲಿ, ಸಂಸಾರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಯ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಿರುವ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿವೇಕವನ್ನು ಮಂಗಮ್ಮನ ಮೂಲಕ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುವುದು.

೫. ಬಾಹ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ತಂತ್ರದಿಂದ ಕುಟುಂಬದ ರಕ್ಷಣೆ: ಮನೆಯ ಆಂತರಿಕ ಕಲಹಗಳನ್ನು ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು (ರಂಗಪ್ಪನಂತಹ ದುರಾಸೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು) ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಿಡಬಾರದು ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಆಶಯ.

೪. ಕಥೆಯ ವಿಸ್ತೃತ ಸಾರಾಂಶ  

ಮಂಗಮ್ಮನು ಆವಲೂರಿನ ಪಕ್ಕದ ವೆಂಕಟಾಪುರ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಬಂದು ಮೊಸರು ಮಾರುವ ಕಾಯಕವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವಳು ನಗರದ ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ಲೇಖಕಿಯ (ಅವ್ವ) ಮನೆಗೆ ನಿತ್ಯವೂ ಬಂದು ಮೊಸರು ನೀಡಿ, ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ಕುಳಿತು ತಂಬೂಲ ಅಗಿಯುತ್ತಾ ತನ್ನ ಸುಖ-ದುಃಖಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಳು. ಒಮ್ಮೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಂಜಮ್ಮನು ತನ್ನ ಸಣ್ಣ ಮಗನಿಗೆ ಅತಿಯಾಗಿ ಹೊಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಮಂಗಮ್ಮ ತಡೆಯಲು ಹೋಗಿ 'ಯಾಕೆ ಗಯ್ಯಳಿ, ಮಗುವನ್ನು ಹೊಡೆಯುತ್ತೀಯಾ?' ಎಂದು ಗದರಿಸಿದಳು. ಇದರಿಂದ ಕೆರಳಿದ ನಂಜಮ್ಮ 'ನನ್ನ ಮಗನನ್ನು ನಾನು ಹೊಡೆದರೆ ನಿನಗೇಕೆ?' ಎಂದು ಎದುರುತ್ತರ ನೀಡಿದಳು. ಸಂಜೆ ಮಗ ಮನೆಗೆ ಬಂದಾಗ, ಮಂಗಮ್ಮ ದೂರು ನೀಡಿದಳು. ಆದರೆ ಮಗನು ಹೆಂಡತಿಯ ಪರ ವಹಿಸಿ 'ಹೊತ್ತ ಮಗುವನ್ನು ತಾಯಿ ದಂಡಿಸಬಾರದೇ?' ಎಂದು ತಾಯಿಯನ್ನೇ ತಪ್ಪುಗಾರಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು. ಮನನೊಂದ ಮಂಗಮ್ಮ 'ಹಾಗಾದರೆ ನಾನು ಬೇರೆ ಇರುತ್ತೇನೆ' ಎಂದು ಸಾರಿದಳು. ಮಗನೂ ಅದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿದನು.

ಅಂದಿನಿಂದ ಮಂಗಮ್ಮ ತಾನೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಅಡುಗೆ ಮಾಡಿ, ಮೊಸರು ಮಾರಿ ಬಂದ ಹಣವನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಳು. ಮಗನಿಗೆ ಸೇರಬೇಕಿದ್ದ ಹಣವನ್ನು ತಾನೇ ಅನುಭವಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ಎಂಟು ರೂಪಾಯಿ ಕೊಟ್ಟು ಮಕಮಲ್ ಜಾಕೀಟು ಹೊಲಿಸಿಕೊಂಡು ತೊಟ್ಟಳು. ಇದು ಊರಿನವರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿತ್ತು. ಇತ್ತ ಊರಿನ ಲಫಂಗ ಹಾಗೂ ಜೂಜುಕೋರನಾದ ರಂಗಪ್ಪನು ಮಂಗಮ್ಮನ ಬಳಿ ಹಣವಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿದು, ಅವಳಿಗೆ ಸಾಲ ಕೇಳುವ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರವಾದನು. ತೋಪಿನ ಬಾವಿಯ ಬಳಿ ಅವಳ ಕೈಹಿಡಿದು ಸರಸವಾಡಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು. ಮಂಗಮ್ಮ ಜಾಣತನದಿಂದ ಅವನಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದರೂ, ತನ್ನ ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಾನಕ್ಕೆ ಕಂಟಕ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಅಂಜಿದಳು. ತನ್ನ ಹಣವನ್ನು ಲೇಖಕಿಯ ಬಳಿ ಬ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿ ಇಡಲು ವಿನಂತಿಸಿದಳು. ಒಮ್ಮೆ ಮಂಗಮ್ಮ ಮೊಮ್ಮಗನಿಗಾಗಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಿಹಿ ಪೊಟ್ಟಣವನ್ನು ಕಾಗೆ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೋಯಿತು. ಇದನ್ನು ದುಶ್ಶಕುನವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ ಮಂಗಮ್ಮ ಪ್ರಾಣಭಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದಳು.

ಇತ್ತ ಸೊಸೆ ನಂಜಮ್ಮಳಿಗೆ ಅತ್ತೆಯು ತನ್ನ ಹಣವನ್ನು ರಂಗಪ್ಪನಿಗೆ ಸಾಲವಾಗಿ ನೀಡಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆಂಬ ಭಯ ಶುರುವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ, ಮಗುವು ಅಜ್ಜಿಯ ಮೇಲಿನ ಆಸೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನ ಅವಳ ಬಳಿಗೇ ಓಡಿಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು. ಚಾಣಾಕ್ಷಳಾದ ನಂಜಮ್ಮ ಮಗುವನ್ನು ಅಜ್ಜಿಯ ಬಳಿಗೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿ, ಅತ್ತೆಯ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕರಗಿಸಿದಳು. ನಂತರ ಮಗ ಮತ್ತು ಸೊಸೆ ಇಬ್ಬರೂ ಮಂಗಮ್ಮನ ಬಳಿ ಬಂದು 'ನಾವು ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದೆವು, ನಮ್ಮನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸು' ಎಂದು ಕಾಲು ಮುಟ್ಟಿ ಬೇಡಿಕೊಂಡರು. ಹಳ್ಳಿಯ ನಾಲ್ಕು ಜನರ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬ ಒಂದಾಯಿತು. ನಂಜಮ್ಮನೇ 'ವಯಸ್ಸಾದ ಅತ್ತೆಗೆ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಮೊಸರು ಮಾರುವ ಕಷ್ಟ ಬೇಡ, ನಾನೇ ಹೋಗಿ ಮಾರುತ್ತೇನೆ' ಎಂದು ತಾನೇ ಮೊಸರಿನ ಹೆಡಿಗೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ಹೊರಟಳು. ಹೀಗೆ ಅತ್ತೆ-ಸೊಸೆಯಂದಿರ ಅಧಿಕಾರದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಕೊನೆಗೆ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯ ಮತ್ತು ವಿವೇಕದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು.

೫. ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳ ಅರ್ಥ (Glossary)

ಪದ (Word) ಸರಳ ಅರ್ಥ (Meaning)

ವರ್ತನೆ (Varthane) ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ನಿತ್ಯವೂ ಮೊಸರು/ಹಾಲು ನೀಡಿ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಗೆ ಅಥವಾ ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಹಣ ಪಡೆಯುವ ವ್ಯಾಪಾರ ಪದ್ಧತಿ.

ಗರಣಿ (Garani) ಗಟ್ಟಿ ಮೊಸರಿನ ಕೆನೆ ಅಥವಾ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಹೆಪ್ಪು.

ಗಯ್ಯಾಳಿ (Gayyali) ಜಗಳಗಂಟಿ, ಬಾಯಾರ ಬೈಯುವ ಮಹಿಳೆ.

ರಕ್ಕಸಿ (Rakkasi) ರಾಕ್ಷಸಿ, ದಯೆಯಿಲ್ಲದವಳು.

ಬ್ಯಾರೆ (Byare) ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ, ಬೇರೆಯಾಗಿ (ಆಡುಭಾಷೆ).

ಮಕಮಲ್ (Makamal) ವೆಲ್ವೆಟ್ (Velvet) ಮೃದುವಾದ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಬಟ್ಟೆ.

ಉಚಾಯಿಸಿ (Uchayisi) ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ, ಅತಿಯಾಗಿ, ಚಾತುರ್ಯದಿಂದ ಮಾತನಾಡುವುದು.

ಬ್ಯಾಳಿಮಣಿ (Byalimani) ಬೇಳೆಯಾಕಾರದ ಚಿನ್ನದ ಮಣಿಗಳ ಸರ.

ಜೋಡು ಚೂಡಾ (Jodu Chuda) ಬಳೆಗಳ ಸೆಟ್ಟು / ಆಭರಣ.

ಚೂಡಾಮಣಿ (Chudamani) ತಲೆಗೆ ಧರಿಸುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಭರಣ.

ವೀಳ್ಯ (Veelya) ಎಲೆ-ಅಡಿಕೆ ತಂಬೂಲ.

ತೋಪಿನ ಬಾವಿ (Topina Bavi) ಮರಗಳ ತೋಪಿನಲ್ಲಿರುವ ಬಾವಿ.

ದಿಟ (Dita) ಸತ್ಯ, ನಿಜವಾದದ್ದು.

ಹೆಡಿಗೆ (Hedige) ಬುಟ್ಟಿ, ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊರಡುವ ಮೊಸರಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳ ಬುಟ್ಟಿ.

೬. ೨ ಅಂಕದ ೫ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು  

ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: ಮಂಗಮ್ಮ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಏಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಳು ಮತ್ತು ಲೇಖಕಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವಳ ಸಂಬಂಧ ಹೇಗಿತ್ತು?

ಉತ್ತರ: ಮಂಗಮ್ಮ ಆವಲೂರು ಪಕ್ಕದ ವೆಂಕಟಾಪುರ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಮೊಸರು ಮಾರಲು ಬರುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವಳು ಲೇಖಕಿಯ (ಅವ್ವನ) ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಮೊಸರು ನೀಡಿ, ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ತಂಬೂಲ ಅಗಿಯುತ್ತಾ ತನ್ನ ಸಂಸಾರದ ಸುಖ-ದುಃಖಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಳು. ಲೇಖಕಿಯು ಅವಳ ಅನುಭವದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಲಿಸುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಅವರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ತಾಯಂದಿರಂತಹ ಆತ್ಮೀಯ ಬಾಂಧವ್ಯ ಬೆಳೆದಿತ್ತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ಮಂಗಮ್ಮ ಮತ್ತು ಸೊಸೆ ನಂಜಮ್ಮನ ನಡುವೆ ಜಗಳ ಉಂಟಾಗಲು ತಕ್ಷಣದ ಕಾರಣವೇನು?

ಉತ್ತರ: ಸೊಸೆ ನಂಜಮ್ಮ ತನ್ನ ಅರಿಯದ ಸಣ್ಣ ಮಗುವಿಗೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೊಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಮಂಗಮ್ಮನಿಗೆ ತಡೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅವಳು 'ಯಾಕೆ ಗಯ್ಯಳಿ, ರಕ್ಕಸಿ ತರಹ ಮಗುವನ್ನು ಹೊಡೆಯುತ್ತೀಯಾ?' ಎಂದು ಸೊಸೆಯನ್ನು ಗದರಿಸಿದಳು. ಇದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ನಂಜಮ್ಮ 'ನನ್ನ ಮಗನನ್ನು ನಾನು ಹೊಡೆದರೆ ನಿನಗೇಕೆ?' ಎಂದು ಎದುರುತ್ತರ ನೀಡಿ ಅತ್ತೆಯ ಮೇಲೆ ಜಗಳ ತೆಗೆದಳು.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: ಮಂಗಮ್ಮ ಮಗನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದು ಏಕೆ?

ಉತ್ತರ: ಸೊಸೆಯ ಜಗಳದ ನಂತರ ಮಂಗಮ್ಮ ತನ್ನ ಮಗನಲ್ಲಿ ದೂರು ನೀಡಿದಾಗ, ಮಗನು ಹೆಂಡತಿಯ ಪರ ವಹಿಸಿ ತಾಯಿಯನ್ನೇ ತಪ್ಪುಗಾರಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು. ಹೆತ್ತ ತಾಯಿಗಿಂತ ಹೆಂಡತಿಯ ಮಾತಿಗೇ ಬೆಲೆ ನೀಡಿದ ಮಗನ ನಡವಳಿಕೆಯಿಂದ ಮನನೊಂದ ಮಂಗಮ್ಮ, ತನ್ನ ಸ್ವಾಭಿಮಾನವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಮಗನಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿ ತಾನೇ ಅಡುಗೆ ಮಾಡಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಳು.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೪: ರಂಗಪ್ಪ ಯಾರು ಮತ್ತು ಅವನು ಮಂಗಮ್ಮನ ಬಳಿ ಏನೆಂದು ಕೇಳಿದನು?

ಉತ್ತರ: ರಂಗಪ್ಪ ಮಂಗಮ್ಮನ ಊರಿನವನೇ ಆದ ಒಬ್ಬ ಜೂಜುಕೋರ ಮತ್ತು ಸೋಕಿ ಮನುಷ್ಯ. ಮಂಗಮ್ಮ ಮಗನಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಹಣ ಕೂಡಿಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ತಿಳಿದ ಅವನು, ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಸಾಲವಾಗಿ ಹಣ ಕೇಳಿದನು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ತೋಪಿನ ಬಾವಿಯ ಬಳಿ ಅವಳ ಒಂಟಿ ಸ್ಥಿತಿಯ ದು hisಫಾಯ್ದೆ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೫: ನಂಜಮ್ಮ ಅತ್ತೆಯೊಂದಿಗೆ ಮರುಸಂಧಾನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಾಡಿದ ತಂತ್ರವೇನು?

ಉತ್ತರ: ಅತ್ತೆಯ ಬಳಿ ಇರುವ ಹಣವನ್ನು ರಂಗಪ್ಪ ಸಾಲವಾಗಿ ಪಡೆದು ದೋಚಬಹುದು ಎಂಬ ಭಯ ನಂಜಮ್ಮಳಿಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವಳು ತನ್ನ ಸಣ್ಣ ಮಗನನ್ನು ಅಜ್ಜಿಯ ಬಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿ, ಮಗುವಿನ ಮೂಲಕ ಅತ್ತೆಯ ಕೋಪವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿದಳು. ನಂತರ ಗಂಡನೊಂದಿಗೆ ಬಂದು ಅತ್ತೆಯ ಕಾಲು ಬಿದ್ದು ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳಿ, ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಒಂದಾಗಿಸಿದಳು.

೭. ೫ ಅಂಕದ ೫ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು  

ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: ಮಂಗಮ್ಮ ಲೇಖಕಿಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂಸಾರ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಗಂಡಸರ ಸ್ವಭಾವದ ಕುರಿತಾದ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: ಮಂಗಮ್ಮ ನಿರಕ್ಷರಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಜೀವನದ ಕಟು ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಅಪಾರ ವಿವೇಕವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಳು. ಅವಳು ಲೇಖಕಿಗೆ ಸಂಸಾರ ನಡೆಸುವ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಗಂಡಸರ ಮನಸ್ಸು ಅತ್ಯಂತ ಚಂಚಲವಾದುದು ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಗಂಡನನ್ನು ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಮದ್ದು-ಮಸಾಲೆ ಮಾಡುವ ದಾರಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಳ್ಳಿಹಾಕುವ ಅವಳು, 'ನಾಲ್ಕು ಉಪಾಯಗಳನ್ನು' ತಿಳಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಗಂಡ ಮನೆಗೆ ಬರುವ ವೇಳೆಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಸೀರೆ-ರವಿಕೆ ತೊಟ್ಟು, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಚಂದವಾಗಿ ಶೃಂಗಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರಬೇಕು. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಬಾಯಿಗೆ ರುಚಿಯಾದ ಅಡುಗೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಡಬೇಕು. ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೇ ಕಷ್ಟ-ನಿಷ್ಠೂರಗಳಿದ್ದರೂ ನಗುತ್ತಾ ಮಾತನಾಡಿಸಬೇಕು. ನಾಲ್ಕನೆಯದಾಗಿ, ಮನೆಯ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ತರಿಸಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಉಳಿತಾಯದ ಹಣದಿಂದ ಗಂಡನಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬೇಕು. ಈ ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರೆ ಗಂಡ ಮನೆಯ ನಾಯಿಯಂತೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಇರುತ್ತಾನೆ, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಮಂಗಮ್ಮನ ಜೀವನ ದರ್ಶನವಾಗಿತ್ತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ಮಂಗಮ್ಮ ಮತ್ತು ನಂಜಮ್ಮನ ನಡುವಿನ ಅತ್ತೆ-ಸೊಸೆಯರ ಸಂಘರ್ಷದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: 'ಮೊಸರಿನ ಮಂಗಮ್ಮ' ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಅತ್ತೆ ಮಂಗಮ್ಮ ಮತ್ತು ಸೊಸೆ ನಂಜಮ್ಮನ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವು ಸಮಾಜದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕುಟುಂಬದಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಮಂಗಮ್ಮ ತಾನು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಬೆಳೆಸಿದ ಮಗನ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಕ್ಕನ್ನು ಬಯಸಿದರೆ, ಮದುವೆಯಾಗಿ ಬಂದ ನಂಜಮ್ಮ ತನ್ನ ಗಂಡ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತನ್ನ ಮಾತು ಕೇಳಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಆಂತರಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಮೊಮ್ಮಗನಿಗೆ ನಂಜಮ್ಮ ಹೊಡೆದಾಗ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಮಂಗಮ್ಮ 'ಗಯ್ಯಳಿ' ಎಂದು ಗದರಿಸಿದಾಗ, ನಂಜಮ್ಮ 'ನನ್ನ ಮಗನನ್ನು ನಾನು ಹೊಡೆದರೆ ನಿನ್ನದೇನು?' ಎಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅತ್ತೆಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಸವಾಲು ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಮಗ ಹೆಂಡತಿಯ ಕಡೆ ವಹಿಸಿದಾಗ ಮಂಗಮ್ಮನ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗಿ ಅವಳು ಬೇರೆ ಸಂಸಾರ ಹೂಡುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಸಂಘರ್ಷವು ಕೇವಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ದ್ವೇಷವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಕುಟುಂಬದ ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಇಬ್ಬರು ಸಬಲ ಮಹಿಳೆಯರ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಮಾನಸಿಕ ಹೋರಾಟವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: ರಂಗಪ್ಪನ ಪಾತ್ರವು ಕಥೆಗೆ ನೀಡುವ ತಿರುವು ಮತ್ತು ಮಂಗಮ್ಮ ಅದನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ರೀತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: ರಂಗಪ್ಪ ಮಂಗಮ್ಮನ ಊರಿನ ಒಬ್ಬ ಜೂಜುಕೋರ, ಶೋಕಿಲಾಲ ಹಾಗೂ ಕಪಟಿ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಮಂಗಮ್ಮ ಮಗನಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಮೊಸರು ಮಾರಿ ಹಣ ಕೂಡಿಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ತಿಳಿದ ರಂಗಪ್ಪ, ಅವಳ ಒಂಟಿತನ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಸಂಧಿಸಿ 'ನಿನಗೆ ಬಡ್ಡಿ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ, ಸಾಲ ನೀಡು' ಎಂದು ಪುಸಲಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ತೋಪಿನ ಬಾವಿಯ ಬಳಿ ಅವಳ ಕೈಹಿಡಿದು ಸರಸವಾಡಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮಂಗಮ್ಮ ಜಾಣತನದಿಂದ ಅವನಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರೂ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಒಂಟಿ ಹೆಣ್ಣಿನ ಮೇಲಾಗುವ ಕಣ್ಣು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಧನಕ್ಕೆ ಬಂದ ಕಂಟಕವನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ತಕ್ಷಣವೇ ನಗರದ ಲೇಖಕಿಯ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ತನ್ನ ಹಣವನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿಡಲು ವಿನಂತಿಸುತ್ತಾಳೆ. ರಂಗಪ್ಪನ ಈ ಪ್ರವೇಶವೇ ಸೊಸೆ ನಂಜಮ್ಮಳಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಗಂಟೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅತ್ತೆಯ ಹಣ ರಂಗಪ್ಪನ ಪಾಲಾಗಬಾರದೆಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ನಂಜಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಒಂದಾಗಿಸಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಹೀಗೆ ರಂಗಪ್ಪನ ಪಾತ್ರವು ಕಥೆಗೆ ಹೊಸ ತಿರುವು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೪: ಮೊಮ್ಮಗನ ಪಾತ್ರವು ಅತ್ತೆ-ಸೊಸೆಯಂದಿರನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು?

ಉತ್ತರ: ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಮಗು (ಮೊಮ್ಮಗ) ಅತ್ತೆ-ಸೊಸೆಯಂದಿರ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಹೌದು, ಮತ್ತು ಅವರ ಪುನರ್ಮಿಲನಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಸೇತುವೆಯೂ ಹೌದು. ಮಗುವನ್ನು ಹೊಡೆದಿದ್ದೇ ಅತ್ತೆ-ಸೊಸೆಯರ ಜಗಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಮಂಗಮ್ಮ ಬೇರೆಯಾದ ನಂತರ, ಮೊಮ್ಮಗನಿಗೆ ಅಜ್ಜಿಯ ಮೇಲಿದ್ದ ಪ್ರೀತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅಜ್ಜಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಿಹಿ, ಹಾಲು-ಮೊಸರಿನ ಆಸೆಗೆ ಮಗುವು ತಾಯಿಗೆ ತಿಳಿಯದಂತೆ ಅಜ್ಜಿಯ ಮನೆಗೆ ಓಡಿಬರುತ್ತಿತ್ತು. ತಾಯಿ ತಡೆದರೂ ಮಗು ಅಜ್ಜಿಯ ಕಾಲು ಹಿಡಿದು ನಿಲ್ಲುತ್ತಿತ್ತು. ಅತ್ತೆಯ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕರಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಮನೆಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪಡೆಯಲು ನಂಜಮ್ಮ ಈ ಮಗುವನ್ನೇ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿದಳು. ಮಗುವನ್ನು ಅಜ್ಜಿಯ ಬಳಿಗೇ ಕಳುಹಿಸಿ, 'ಅಜ್ಜಿಯ ಬಳಿಯೇ ಇರು' ಎಂದು ಯೋಜಿಸಿದಳು. ಮಗುವಿನ ಕಳಕಳಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ ಮಂಗಮ್ಮನ ಕೋಪ ಕರಗಿ ನೀರಾಯಿತು. ಕೊನೆಗೆ ಮೊಮ್ಮಗನ ಬಾಂಧವ್ಯವೇ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬದ ಕಹಿ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಮರೆಸಿ ಅವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಒಂದಾಗಿಸಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೫: ಕಥಾಕಥಕಿ (ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಲೇಖಕಿ) ಮತ್ತು ಮಂಗಮ್ಮನ ನಡುವಿನ ಬಾಂಧವ್ಯದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೇನು?

ಉತ್ತರ: ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಲೇಖಕಿ (ಅವ್ವ) ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಯ ಮಂಗಮ್ಮನ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ನಗರ-ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿನಿಮಯದ ರಮಣೀಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಲೇಖಕಿಯು ನಗರದ ಸುಸಂಸ್ಕೃತ, ವಿದ್ಯಾವಂತ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಮಂಗಮ್ಮನಂತಹ ಮುಗ್ಧ ಹಳ್ಳಿಯ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಾಳೆ. ಮಂಗಮ್ಮ ನಿತ್ಯವೂ ಮೊಸರು ತಂದಾಗ ಅವಳಿಗೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಜಾಗ ನೀಡಿ, ಅವಳ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಅಳಲುಗಳನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಆಲಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಮಂಗಮ್ಮನಿಗೆ ಕಷ್ಟ ಬಂದಾಗ ಸಾಂತ್ವನ ಹೇಳಿ, ಧೈರ್ಯ ತುಂಬುತ್ತಾಳೆ. ಮಂಗಮ್ಮ ನೀಡುವ ಸಂಸಾರಿಕ ಸಲಹೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸತ್ಯವನ್ನು ಲೇಖಕಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಮಂಗಮ್ಮ ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆಗಾಗಿ ಹಣವನ್ನು ಇಡಲು ಬಯಸಿದಾಗ ಲೇಖಕಿ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಯಾವುದೇ ತಾರತಮ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ನೀಡುವ ಈ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಅನುಕಂಪವು ಸ್ತ್ರೀಕುಲದ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಐಕ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.

೮. ೧೦ ಅಂಕದ ೨ ದೀರ್ಘ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು  

ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: ಮಾಸ್ತಿಯವರ 'ಮೊಸರಿನ ಮಂಗಮ್ಮ' ಕಥೆಯ ನಾಯಕಿ ಮಂಗಮ್ಮನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಅವಳ ಪ್ರೇಮ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಹಾಗೂ ಕೌಟುಂಬಿಕ ತೊಳಲಾಟಗಳನ್ನು ಸುದೀರ್ಘವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: ಮಾಸ್ತಿ ವೆಂಕಟೇಶ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಅವರ 'ಮೊಸರಿನ ಮಂಗಮ್ಮ' ಕಥೆಯ ನಾಯಕಿ ಮಂಗಮ್ಮನು ಸಜೀವ, ಜೀವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಮಣೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಕಾಯಕ ನಿಷ್ಠೆ, ತಾಯ್ತನದ ವಾತ್ಸಲ್ಯ, ಧೀಮಂತ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಜಾಣ್ಮೆಗಳು ಸುಂದರವಾಗಿ ಸಮ್ಮಿಲನಗೊಂಡಿವೆ.

೧. ಕಾಯಕ ನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ: ಮಂಗಮ್ಮ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಮೂರು ಮೈಲಿ ನಡೆದು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದು ಮೊಸರು ಮಾರುವ ಹಳ್ಳಿಯ ಶ್ರಮಜೀವಿ. ಅವಳು ಯಾರ ಮೇಲೆಯೂ ಅವಲಂಬಿತಳಾಗದೆ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ದುಡಿಮೆಯಿಂದ ಜೀವಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಮೊಸರು ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರೊಂದಿಗೆ ಆತ್ಮೀಯತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಜಾಣ್ಮೆ ಅವಳಲ್ಲಿದೆ.

೨. ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ ಗುಣ: ಮಗ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ನಂಜಮ್ಮನ ಪರ ವಹಿಸಿ ತಾಯಿಯನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದಾಗ, ಮಂಗಮ್ಮ ತನ್ನ ಆತ್ಮಗೌರವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. 'ನಾನು ನಿನ್ನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ತೊಡಗುತ್ತಾಳೆ. ತನ್ನ ದುಡಿಮೆಯ ಹಣದಿಂದ ಮಕಮಲ್ ಜಾಕೀಟು ಹೊಲಿಸಿಕೊಂಡು ತೊಡುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾಳೆ.

೩. ಕೌಟುಂಬಿಕ ವಾತ್ಸಲ್ಯ ಮತ್ತು ತೊಳಲಾಟ: ಮಂಗಮ್ಮ ಮಗ-ಸೊಸೆಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದರೂ ಅವಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರೀತಿ ಬತ್ತಿಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮೊಮ್ಮಗನ ಮೇಲಿನ ಅವಳ ಮಮತೆ ಅಪಾರವಾದದ್ದು. ಸಿಹಿ ತಿಂಡಿ, ಹಾಲು-ಮೊಸರನ್ನು ಮೊಮ್ಮಗನಿಗೆ ಕದ್ದು ಕೊಡುವಲ್ಲಿ ಅವಳ ತಾಯ್ತನ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತನಗೆ ಸಿಗಬೇಕಾದ ಗೌರವ ಸಿಗಲಿಲ್ಲವೆಂಬ ತೊಳಲಾಟ ಅವಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಾಡುತ್ತದೆ.

೪. ಜಾಗರೂಕತೆ ಮತ್ತು ಲೌಕಿಕ ಜ್ಞಾನ: ರಂಗಪ್ಪನಂತಹ ಲಫಂಗ ತನ್ನ ಹಣ ಮತ್ತು ಮಾನಕ್ಕೆ ಕೈಹಾಕಲು ಬಂದಾಗ ಮಂಗಮ್ಮ ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ತನ್ನ ಹಣವನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿಡಲು ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಸಹಾಯ ಬಯಸುತ್ತಾಳೆ. ಲೇಖಕಿಗೆ ಸಂಸಾರ ನಡೆಸುವ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವಾಗ ಅವಳ ಅನುಭವಜನ್ಯ ಜಾಣ್ಮೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಸೊಸೆ ಮತ್ತು ಮಗ ತಮ್ಮ ತಪ್ಪನ್ನು ಅರಿತು ಕಾಲು ಬಿದ್ದಾಗ, ಮಂಗಮ್ಮ ತನ್ನ ಹಠವನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿ ವಿಶಾಲ ಹೃದಯದಿಂದ ಅವರನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿ ಒಂದಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಹೀಗೆ ಮಂಗಮ್ಮನು ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ, ಪ್ರೀತಿಮಯಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಕ್ಟಿಕಲ್ ಆದ ಭಾರತೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ನಾರಿಯ ಸಾಕಾರ ಮೂರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: 'ಮೊಸರಿನ ಮಂಗಮ್ಮ' ಕಥೆಯು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಕೌಟುಂಬಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು, ಅತ್ತೆ-ಸೊಸೆಯಂದಿರ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮತ್ತು ಕಥೆಯ ಸಾರಾಂಶ-ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಬರೆಯಿರಿ.

ಉತ್ತರ: ಮಾಸ್ತಿಯವರ 'ಮೊಸರಿನ ಮಂಗಮ್ಮ' ಕಥೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯ ಮಹಿಳೆಯ ಕಥೆಯಾಗಿರದೆ, ಭಾರತೀಯ ಕೌಟುಂಬಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಸಂಘರ್ಷಗಳ ಪ್ರತಿಫಲನವಾಗಿದೆ.

೧. ಅತ್ತೆ-ಸೊಸೆಯರ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಪರ್ಧೆ: ಭಾರತೀಯ ಜಂಟಿ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ತೆ ಮತ್ತು ಸೊಸೆಯಂದಿರ ನಡುವಿನ ನಾಯಕತ್ವದ ಪೈಪೋಟಿ ಸಾಧಾರಣವಾದುದು. ಅತ್ತೆಯಾದವಳು ತಾನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆಡಳಿತ ಇರಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದರೆ, ಹೊಸದಾಗಿ ಬಂದ ಸೊಸೆಯು ತನ್ನ ಗಂಡ ಮತ್ತು ಸಂಸಾರ ತನ್ನ ಹಕ್ಕಿನಲ್ಲೇ ಇರಬೇಕೆಂದು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಮಂಗಮ್ಮ ಮತ್ತು ನಂಜಮ್ಮನ ನಡುವಿನ ಜಗಳವು ಇದೇ ನಾಯಕತ್ವದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿದೆ. ಮಗನು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಸಿಲುಕಿ ನರಳುವ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಥೆ ನೈಜವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.

೨. ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಒಂಟಿ ಹೆಣ್ಣಿನ ಸವಾಲುಗಳು: ಮಂಗಮ್ಮ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದಾಗ ಸಮಾಜದ ದುಷ್ಟ ಕಣ್ಣುಗಳು ಅವಳ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಜೂಜುಕೋರ ರಂಗಪ್ಪ ಅವಳ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ದೋಚಲು ಯತ್ನಿಸುವುದು, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಒಂಟಿ ಮಹಿಳೆಗೆ ಎದುರಾಗುವ ಭದ್ರತೆಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮನೆಯ ಜಗಳದ ದು hisಫಾಯ್ದೆ ಪಡೆಯದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಕುಟುಂಬದ ಐಕ್ಯತೆ ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಥೆ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.

೩. ಕೌಟುಂಬಿಕ ಪುನರ್ಮಿಲನ ಮತ್ತು ವಿವೇಕ: ಕಥೆಯ ಅಂತ್ಯವು ಧನಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ನಂಜಮ್ಮ ತನ್ನ ತಪ್ಪು ಹಾಗೂ ಅತ್ತೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಅರಿತು ಚಾಣಾಕ್ಷತೆಯಿಂದ ಮಗುವನ್ನು ಬಳಸಿ ಅತ್ತೆಯ ಮನಸ್ಸು ಕರಗಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಮಂಗಮ್ಮನೂ ಕೂಡ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಸೊಸೆ ಅತ್ತೆಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ನೀಡಿ ತಾನೇ ಮೊಸರು ಮಾರಲು ಹೊರಡುವ ಮೂಲಕ ಅತ್ತೆಗೆ ಸೂಕ್ತ ಗೌರವ ನೀಡುತ್ತಾಳೆ.

ಕಥೆಯ ಒಟ್ಟು ಸಂದೇಶ: ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಸಹಜ. ಆದರೆ ಹಠ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಒಡೆಯಬಾರದು. ಹಿರಿಯರ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಕಿರಿಯರ ಶ್ರಮದ ಸಮ್ಮಿಲನವೇ ಸುಖಿ ಸಂಸಾರದ ರಹಸ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಕಥೆ ಅತ್ಯಂತ ರೋಚಕವಾಗಿ ಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ.

೯. ಪಾಠದಿಂದ ಕಲಿಯಬಹುದಾದ ಪ್ರಮುಖ ಜೀವನ ಸಂದೇಶಗಳು

📌 ಕಥೆಯ ಸಾರಾಂಶ ಹಾಗೂ ಮೌಲ್ಯಗಳು

• ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯ: ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಅತ್ತೆ-ಸೊಸೆ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಸದಸ್ಯರ ನಡುವೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಬಂದಾಗ ಹಠ ಹಿಡಿಯದೆ ಸಹನೆ ಮತ್ತು ತಿಳುವಳಿಕೆಯಿಂದ ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

• ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಗೌರವ: ವಯಸ್ಸಾದ ತಂದೆ-ತಾಯಂದಿರು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಬೆಳೆಸಿದ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು; ಅವರನ್ನು ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ಆದರದಿಂದ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

• ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ಕಾಯಕ ಗೌರವ: ಯಾವುದೇ ಕಾಯಕವೂ ಚಿಕ್ಕದಲ್ಲ; ದುಡಿದು ತಿನ್ನುವ ಕಾಯಕನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಜಾಗರೂಕತೆ ಮಹಿಳೆಗೆ ನಿಜವಾದ ಆತ್ಮಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.

• ಬಾಹ್ಯ ಶಕ್ತಿಗಳ ಕುತಂತ್ರದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ: ಮನೆಯ ಆಂತರಿಕ ಕಲಹಗಳನ್ನು ಹೊರಗಿನ ದುರಾಶೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರಬೇಕು.

• ಕ್ಷಮಾ ಗುಣ: ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿ ಒಂದಾಗುವುದೇ ಸುಖಿ ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲಮಂತ್ರ.