ಗಣಕ ಸಂಪದ: ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ
೧. ದುಃಖಸೇತು (ಕವಿತೆ)
ಕವಿ: ಬಿ. ಎಂ. ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯ (ಮೂಲ: ಥಾಮಸ್ ಹುಡ್ - 'The Bridge of Sighs')
೧. ಲೇಖಕರ (ಕವಿ) ಪರಿಚಯ
• ಕವಿಯ ಹೆಸರು: ಬಿ. ಎಂ. ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯ (ಬಿ. ಎಂ. ಶ್ರೀ).
• ಜನನ ಮತ್ತು ಕಾಲ: ೧೮೮೪ ರಿಂದ ೧೯೪೬.
• ಜನ್ಮಸ್ಥಳ: ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಂಪಿಗೆ ಗ್ರಾಮ.
• ಬಿರುದು / ಗೌರವಗಳು: 'ಕನ್ನಡದ ಕಣ್ವ', 'ರಾಜಸೇವಾಸಕ್ತ'. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಹಾಗೂ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಿಗೆ ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ಅಭಿನಂದನಾ ಗ್ರಂಥ 'ಸಂಭಾವನೆ' ಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು: ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗೀತಗಳು (೧೯೨೧ - ನವೋದಯ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದ ಕೃತಿ).
• ನಾಟಕಗಳು: ಗದಾ ಯುದ್ಧ ನಾಟಕಂ, ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನ್, ಪಾರಸಿಕರು.
• ಸಂಪಾದಿತ ಗ್ರಂಥಗಳು: ಕನ್ನಡದ ಬಾವುಟ (೧೯೩೮).
• ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು: ಕನ್ನಡ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಚರಿತ್ರೆ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಚರಿತ್ರೆ, ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಇಸ್ಲಾಂ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಶ್ರೀ ಸಾಹಿತ್ಯ.
೨. ಪದ್ಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕವಿ ಥಾಮಸ್ ಹುಡ್ (Thomas Hood) ಅವರು ಬರೆದ 'ದ ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಆಫ್ ಸೈಸ್' (The Bridge of Sighs) ಎಂಬ ಕವಿತೆಯನ್ನು ಬಿ.ಎಂ. ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯನವರು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ 'ದುಃಖಸೇತು' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಭಾವಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗೀತಗಳು ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುವ ಈ ಕವಿತೆಯು ನವೋದಯ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅನುವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ವೃತ್ತಿಪರ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂವೇದನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕವಿಯು, ಲಂಡನ್ ನಗರದ ಥೇಮ್ಸ್ ನದಿಯ ಸೇತುವೆಯಿಂದ ಧುಮುಕಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಅನಾಥ ಯುವತಿಯೊಬ್ಬಳ ದುರಂತ ಕಥೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಈ ಕವಿತೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
೩. ಮುಖ್ಯ ಆಶಯಗಳು
• ಸಾಮಾಜಿಕ ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಸಾನುಭೂತಿ: ಸಮಾಜದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕೃತಳಾಗಿ, ಮೋಸಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಜೀವ ತೊರೆದ ಅನಾಥ ಯುವತಿಯ ಶವವನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಕವಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಅಪಾರ ಮಾನವೀಯ ಅನುಕಂಪ.
• ಸಮಾಜದ ಕಠೋರತೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹದ ಖಂಡನೆ: ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದವರನ್ನು ನಿಂದಿಸುವ, ಹಳಿಯುವ ಮತ್ತು ದೂಷಿಸುವ ಸಮಾಜದ ಕುರುಡು ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಕವಿತೆಯು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸಾವಿನಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರತೆ: ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದಾಗ ಸಮಾಜದಿಂದ ನಿಂದನೆಗೊಳಗಾದ ಹೆಣ್ಣು, ಸಾವಿನ ನಂತರ ಯಮನ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕಲ್ಮಷಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ಮಲ, ಪವಿತ್ರ ಹೆಣ್ಣುತನವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ.
• ಕಾಮುಕರ ಮತ್ತು ಕಟುಕರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ: ಕಾಮಪಿಪಾಸೆಗೆ ಯುವತಿಯನ್ನು ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ಬೆಚ್ಚಗೆ ಮಲಗಿರುವ ಕಟುಕ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಮುಖಾಮುಖಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುವುದು.
೪. ಪದ್ಯದ ಭಾವಾರ್ಥ (ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ)
ಭಾಗ ೧: ಅನಾಥೆಯ ಉದ್ಧಾರ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ
ಅನಾಥೆಯಾದ ಯುವತಿಯೊಬ್ಬಳು ಈ ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಬೇಸತ್ತು, ತಾಳಲಾರದ ನರಕಯಾತನೆ ಹಾಗೂ ದುಃಖವನ್ನು ಸಹಿಸದೇ ನದಿಗೆ ಬಿದ್ದು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ. ಹೊಳೆಯಲ್ಲಿ ತೇಲಿಬಂದ ಅವಳ ಮೃದುವಾದ ದೇಹವನ್ನು ಹಳಿಯದೆ, ಕೋಪಗೊಳ್ಳದೆ ಮೃದುವಾಗಿ ಮುಟ್ಟಿ ಮೇಲೆತ್ತಬೇಕು. ಅವಳದ್ದು ಹೊಸ ಹರೆಯದ ಹೊಳಪಿನ ಕೋಮಲ ಕಾಯ. ಮೈಗೆ ಬಟ್ಟೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಹನಿಹನಿಯಾಗಿ ನೀರು ಸೋರುತ್ತಿದೆ. ಅವಳನ್ನು ಕಂಡು ಎದೆ ಕರಗಬೇಕು.
ಭಾಗ ೨: ಸಮಾಜದ ನಿಂದನೆ ತಡೆ ಹಾಗೂ ಪವಿತ್ರತೆ
ಅವಳು ಅವಸರಪಟ್ಟು ದಾರಿ ತಪ್ಪಿ ಕೆಟ್ಟವಳಾದಳು, ತನ್ನ ಕರ್ಮದ ಫಲವಾಗಿ ಬೆಂದಳು ಎಂದು ಅವಳ ದೋಷಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಗದರಿಸಬೇಡಿ. ಅವಳ ಪಾಪಗಳೇನೇ ಇರಲಿ, ಹಳಿಯುವ ಸಮಯ ಇದಲ್ಲ. ಜವರಾಯನು (ಸಾವು) ಅವಳಲ್ಲಿದ್ದ ಕಲ್ಮಷಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ತೊಳೆದುಹಾಕಿದ್ದಾನೆ. ಈಗ ಅವಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವುದು ಚಲುವಾದ, ನಿರ್ಮಲವಾದ ಪವಿತ್ರ ಹೆಣ್ಣುತನ ಮಾತ್ರ. ಕಪ್ಪು ಕೇಶರಾಶಿಯನ್ನು ಸವರಿ, ಒರೆಸಿ ಗೌರವದಿಂದ ನೋಡಿ.
ಭಾಗ ೩: ಬಾಳಿನ ಅನಾಥತೆ ಹಾಗೂ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಕೊರತೆ
ಇವಳು ಯಾರು? ಇವಳ ಮನೆಯ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಇವಳನ್ನು ಬಲ್ಲವರಾರು? ಇವಳಿಗೆ ಹೆತ್ತ ತಂದೆ-ತಾಯಿ, ಅಕ್ಕ-ತಂಗಿಯರು, ಅಣ್ಣ-ತಮ್ಮಂದಿರು ಇಲ್ಲವೇ? ಅಥವಾ ಪ್ರೀತಿ ನೀಡುವ ಪ್ರಿಯಕರನಾಗಲಿ, ತೊದಲ ನುಡಿಯಾಡಿ ನಗಿಸುವ ಮಗುವಾಗಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲವೇ? ಅಯ್ಯೋ, ಈ ವಿಶಾಲವಾದ ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನಸ್ತೋಮವಿದ್ದರೂ ಇವಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಲು ವಾಸದ ಮನೆಯಿರಲಿಲ್ಲ, ಜೊತೆಗೆ ನಿಲ್ಲಲು ನೆಂಟರಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಸಾವೊಂದೇ ಇವಳಿಗೆ ಶರಣಾಯಿತು.
ಭಾಗ ೪: ಪ್ರೇಮ ನಿರಾಶೆ ಹಾಗೂ ಸಾವಿನ ನಿರ್ಧಾರ
ಹೆತ್ತವರ ಪ್ರೀತಿಯೋ, ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರ ಪ್ರೀತಿಯೋ ಅಥವಾ ಪ್ರಿಯಕರನ ಪ್ರೀತಿಯೋ— ಯಾವುದೂ ಇವಳಿಗೆ ದಕ್ಕಲಿಲ್ಲ. ಕ್ರೂರಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಬೆಂದು, ಪ್ರೇಮದ ಅಮೃತ ಬಯಲಾಯಿತೇ? ದೀನರಕ್ಷಕನಾದ ದೇವರ ಮೊರೆಯೂ ಸುಳ್ಳಾಯಿತೇ? ಎಷ್ಟೊಂದು ದುಃಖ, ರೋಷಗಳಿಂದ ಈ ಕಠಿಣ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿ ನದಿಗೆ ಹಾರಿದಳು. ಚಳಿಗಾಲದ ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರೆಯುವ ಹೊಳೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ತೇಲಿಬಂದಿದ್ದಾಳೆ.
ಭಾಗ ೫: ಕಾಮುಕನಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿತ್ಯ ಶಾಂತಿ
ಓ ಕಾಮುಕನೇ, ಕಟುಕನೇ! ನೀನೆಲ್ಲಿಯೋ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿ ಸಲ್ಲಾಪ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀಯಲ್ಲಾ, ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ನೋಡು! ಇವಳ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣನಾದ ಪಾಪಿ ನೀನು, ಬಂದು ಇವಳೊಂದಿಗೆ ಮುಳುಗು. ಜರೆಯುವವರ, ತುಳಿಯುವವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಕೇಳಿ ಕಲ್ಲುಮನಸ್ಸಾದ ಈ ಚಲುವೆಗೆ ಈಗಲಾದರೂ ಶಾಂತಿ ಸಿಗಲಿ. ಮನುಷ್ಯರು ಮಾಡುವ ಹಿಂಸೆಯೇ ನರಕ ಹಿಂಸೆ. ಧರ್ಮರಕ್ಷಕನಾದ ದಯಾಮಯ ಭಗವಂತನ ಬಳಿಗೆ ಇವಳನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ ಕಳುಹಿಸೋಣ.
೫. ಪದ್ಯದ ಸಮಗ್ರ ಸಾರಾಂಶ
ಬಿ. ಎಂ. ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯ ಅವರ 'ದುಃಖಸೇತು' ಕವಿತೆಯು ಸಮಾಜದ ಕಠೋರತೆ, ಕಾಮಪಿಪಾಸೆ ಹಾಗೂ ಕರುಣಾಹೀನತೆಗೆ ಬಲಿಯಾದ ಅನಾಥ ಯುವತಿಯೊಬ್ಬಳ ಹೃದಯವಿದ್ರಾವಕ ಕಥೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಬೇಸತ್ತು, ತಾಳಲಾರದ ಯಾತನೆಯಿಂದ ಹೊಳೆಗೆ ಬಿದ್ದು ಪ್ರಾಣ ತೊರೆದ ಯುವತಿಯ ದೇಹ ತೇಲಿಬಂದಾಗ, ಕವಿ ಸಮಾಜದ ಜನರಲ್ಲಿ ಕರುಣೆ ಹಾಗೂ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ವಿನಂತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವಳ ಕೋಮಲವಾದ ಶರೀರವನ್ನು ಮೃದುವಾಗಿ ಮುಟ್ಟಿ, ಮರುಗುತ್ತಾ ಮೇಲೆತ್ತಬೇಕು. ಅವಳು ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮದ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಳು ಎಂದು ಅವಳ ದೋಷಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಗದರಿಸಬಾರದು. ಜವರಾಯನು (ಸಾವು) ಅವಳಲ್ಲಿದ್ದ ಸಕಲ ಪಾಪ-ಕಲ್ಮಷಗಳನ್ನು ತೊಳೆದುಹಾಕಿದ್ದಾನೆ. ಈಗ ಉಳಿದಿರುವುದು ಕೇವಲ ಪವಿತ್ರ, ನಿರ್ಮಲ ಹೆಣ್ಣುತನ ಮಾತ್ರ.
ಅವಳಿಗೆ ಹೆತ್ತ ತಂದೆ-ತಾಯಿ, ಸೋದರ-ಸೋದರಿಯರು, ಪ್ರೀತಿ ತೋರುವ ಪ್ರಿಯಕರ ಅಥವಾ ನಗಿಸುವ ಮಗುವಿನ ಬಾಂಧವ್ಯ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ತುಂಬಿದ ನಗರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಲು ಮನೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಸಮಾಜದ ಕರುಣೆ ಸಿಗದೆ ಸಾವೇ ಶರಣಾಯಿತು. ಸಮಾಜದ ಕಟುಕತನದಿಂದ ಬೆಂದ ಅವಳಿಗೆ ದೇವರ ಮೊರೆಯೂ ಸುಳ್ಳಾಯಿತು. ತೀವ್ರ ದುಃಖ ಹಾಗೂ ರೋಷದಿಂದ ಚಳಿಗಾಲದ ಕೊರೆಯುವ ನದಿಗೆ ಧುಮುಕಿ ಪ್ರಾಣ ಚೆಲ್ಲಿದಳು. ಈ ದುರಂತಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದ ಕಾಮುಕನು ಬೆಚ್ಚಗೆ ಮಲಗಿ ಸಲ್ಲಾಪ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕವಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿ, ಅವನನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ಈ ಪಾಪದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುವಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮನುಷ್ಯರು ಮಾಡುವ ಹಿಂಸೆಯೇ ನಿಜವಾದ ನರಕ ಹಿಂಸೆ ಎಂದ ಕವಿ, ಜೀವನಪೂರ್ತಿ ಸಮಾಜದ ನಿಂದನೆ ಕೇಳಿ ಕಲ್ಲುಮನಸ್ಸಾದ ಆ ಯುವತಿಗೆ ಈಗಲಾದರೂ ಶಾಂತಿ ಸಿಗಲಿ ಎಂದು ಹಾರೈಸುತ್ತಾ, ಅವಳನ್ನು ದಯಾಮಯನಾದ ಭಗವಂತನ ಬಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸಲು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ.
೬. ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳ ಅರ್ಥ
ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ ಪದ ಅರ್ಥ / ವಿವರಣೆ
೧ ಜನ್ಮರೋಸಿ ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಬೇಸತ್ತು / ಸಾಕುಬೇಕಾಗಿ
೨ ವೇದನೆ ತೀವ್ರ ನೋವು / ಸಂಕಟ
೩ ಕೋಮಲಕಾಯ ಮೃದುವಾದ ಶರೀರ
೪ ಹೊಸಪ್ರಾಯ ನವತಾರುಣ್ಯ / ಯೌವನ
೫ ಧೋತ ತೊಳೆದ / ಶುದ್ಧವಾದ
೬ ಜವರಾಯ ಯಮರಾಜ / ಸಾವು
೭ ಕಲ್ಮಷ ಕೊಳಕು / ಪಾಪ / ದೋಷ
೮ ಕುರುಳು ಮುಂಗೂದಲು / ಕೇಶರಾಶಿ
೯ ಆರ್ಯಧರ್ಮ ಉದಾತ್ತ ಧರ್ಮ / ಕರುಣೆಯ ಹಾದಿ
೧೦ ಕಟುಕ ದಯೆಯಿಲ್ಲದವನು / ಕ್ರೂರಿ
೧೧ ಸಲ್ಲಾಪ ಪ್ರೇಮ ಸಂಭಾಷಣೆ / ಸರಸದ ಮಾತು
೧೨ ಜರೆಯುವುದು ಹಳಿಯುವುದು / ನಿಂದಿಸುವುದು / ಬೈಯುವುದು
೧೩ ನೆಟ್ಟು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ / ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ
೧೪ ದಿಕ್ಕು ಆಶ್ರಯ / ದಾರಿ
೭. ೨ ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು
ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: ಯುವತಿಯು ಹೊಳೆಗೆ ಬೀಳಲು ಕಾರಣವೇನು?
ಉತ್ತರ: ಯುವತಿಯು ತಾರುಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೋಸಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ, ಸಮಾಜದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕೃತಳಾಗಿ ತೀವ್ರ ಮಾನಸಿಕ ಹಾಗೂ ದೈಹಿಕ ನರಕಯಾತನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದಳು.
ಸಮಾಜದ ಕಟುಕತನ, ಕರುಣೆ ಇಲ್ಲದ ಜನರ ನಿಂದನೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರೀತಿಯ ಆಸರೆ ಸಿಗದ ಕಾರಣ ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಬೇಸತ್ತು ಹೋದಳು.
ತನ್ನ ನೋವನ್ನು ತಾಳಲಾರದೆ, ಈ ಕಠೋರ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ತೊರೆದು ಕೊನೆಗೆ ಹೊಳೆಗೆ ಬಿದ್ದು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಳು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ಹೊಳೆಯಲ್ಲಿ ತೇಲಿಬಂದ ಶವವನ್ನು ಜನರು ಹೇಗೆ ನೋಡಬೇಕು ಎಂದು ಕವಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ?
ಉತ್ತರ: ತೇಲಿಬಂದ ಯುವತಿಯ ಶವವನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಜನರು ಅವಳ ದೋಷಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಬಾರದು ಅಥವಾ ಬೈಯಬಾರದು.
ಅವಳು ದುಡುಕಿ ಕೆಟ್ಟವಳಾದಳು, ತನ್ನ ಕರ್ಮದ ಫಲ ಅನುಭವಿಸಿದಳು ಎಂದು ದೂಷಿಸದೇ, ಕರುಣೆಯಿಂದ ಎದೆ ಕರಗಿ ಶವವನ್ನು ಮೇಲೆತ್ತಬೇಕು.ಸಾವು ಅವಳ ಸಕಲ ಪಾಪಗಳನ್ನು ತೊಳೆದುಹಾಕಿರುವುದರಿಂದ, ಅವಳನ್ನು ನಿರ್ಮಲವಾದ ಪವಿತ್ರ ಹೆಣ್ಣುತನವೆಂದು ಗೌರವದಿಂದ ನೋಡಬೇಕು.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: ಕಾಮುಕ ಹಾಗೂ ಕಟುಕನಿಗೆ ಕವಿ ನೀಡುವ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಏನು?
ಉತ್ತರ: ಯುವತಿಯ ಈ ದುರಂತ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣನಾದ ಕಾಮುಕನು ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಚ್ಚಗೆ ಮಲಗಿ ಪ್ರೇಮ ಸಲ್ಲಾಪ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕವಿ ಕಂಡು ಆಕ್ರೋಶಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.ಅವನನ್ನು 'ಪಾಪಿ, ಕಟುಕ' ಎಂದು ಕರೆದು, ತಕ್ಷಣ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಈ ಅನಾಥೆಯ ಶವವನ್ನು ನೋಡುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಅವಳೊಂದಿಗೆ ನೀರಿಗೆ ಧುಮುಕಿ ಮುಳುಗುವಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಮಾಡಿದ ಪಾಪದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಟು ಸತ್ಯವನ್ನು ಕವಿ ಅವನಿಗೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ.
೮. ೫ ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು
ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: ಯುವತಿಯ ಶವವನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಕವಿಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ ಅನುಕಂಪ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಮೇಲಿನ ಆಕ್ರೋಶವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ಬಿ. ಎಂ. ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯನವರ 'ದುಃಖಸೇತು' ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಅನಾಥ ಯುವತಿಯ ಶವ ಹೊಳೆಯಲ್ಲಿ ತೇಲಿಬಂದಾಗ ಕವಿಯ ಹೃದಯ ಕರಗಿ ನೀರಾಗುತ್ತದೆ. ಅವಳ ಕೋಮಲವಾದ ಶರೀರ, ನವತಾರುಣ್ಯದ ಹೊಳಪನ್ನು ಕಂಡು ಮರುಗುವ ಕವಿ, ಸಮಾಜದ ಜನರಲ್ಲಿ ಕರುಣೆಯನ್ನು ಯಾಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮಾಜವು ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದ ಹೆಣ್ಣನ್ನು ದೂಷಿಸುತ್ತದೆ, 'ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಅನುಭವಿಸಿದಳು' ಎಂದು ಹಳಿಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕವಿ ಇದನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿ, 'ಸಾವು ಅವಳಲ್ಲಿದ್ದ ಸಕಲ ಪಾಪ-ಕಲ್ಮಷಗಳನ್ನು ತೊಳೆದುಹಾಕಿದೆ; ಈಗ ಉಳಿದಿರುವುದು ಕೇವಲ ಪವಿತ್ರ, ನಿರ್ಮಲವಾದ ಚಲುವಿನ ಹೆಣ್ಣುತನ ಮಾತ್ರ' ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕವಿಯು ಸಮಾಜದ ಕರುಣಾಹೀನತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಆಕ್ರೋಶಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ತುಂಬಿದ ನಗರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಲು ಮನೆಯಿರಲಿಲ್ಲ, ಜೊತೆಗೆ ನಿಲ್ಲಲು ನೆಂಟರಿರಲಿಲ್ಲ. ಆರ್ಯಧರ್ಮದ ಕರುಣೆ, ಅನುಕಂಪವೆಲ್ಲವೂ ಅಡಗಿಹೋಯಿತೇ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಅವಳ ಈ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕಾರಣನಾದ ಕಾಮುಕನು ಬೆಚ್ಚಗೆ ಮಲಗಿ ಸಲ್ಲಾಪ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, 'ಓ ಪಾಪಿ, ಕಟುಕನೇ! ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ಇವಳ ಶವವನ್ನು ನೋಡು, ಇವಳೊಂದಿಗೆ ನೀನೂ ಬಂದು ಮುಳುಗು' ಎಂದು ಆಕ್ರೋಶದಿಂದ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮನುಷ್ಯರು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಕ್ರೌರ್ಯವೇ ನಿಜವಾದ ನರಕ ಹಿಂಸೆ ಎಂದು ಕವಿ ಸಮಾಜದ ಮುಖಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: 'ದುಃಖಸೇತು' ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆ ಹಾಗೂ ಹೆಣ್ಣಿನ ಭವಣೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: 'ದುಃಖಸೇತು' ಕವಿತೆಯು ಪುರುಷಪ್ರಧಾನ ಹಾಗೂ ದಯಾರಹಿತ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಶೋಷಣೆಗೊಳಗಾಗುವ ಹೆಣ್ಣಿನ ದುರಂತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ತಾರುಣ್ಯವತಿಯಾದ ಯುವತಿಯೊಬ್ಬಳು ಕಾಮುಕನ ಕಾಮಪಿಪಾಸೆಗೆ ತುತ್ತಾಗಿ, ತನ್ನ ಪವಿತ್ರತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಾಗ ಸಮಾಜ ಅವಳನ್ನು ಕೀಳಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅವಳಿಗೆ ಆಸರೆಯಾಗಬೇಕಾದ ಹೆತ್ತವರ ಪ್ರೀತಿ, ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರ ಬಾಂಧವ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದ ಕರುಣೆ— ಎಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲದಂತಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅನಾಥೆಯಾಗುತ್ತಾಳೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆ ಎಷ್ಟು ಕಠೋರವಾಗಿದೆಯೆಂದರೆ, ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣನಾದ ಗಂಡಸು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ, ಬೆಚ್ಚಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಬಲಿಯಾದ ಹೆಣ್ಣು ಸಮಾಜದ ನಿಂದನೆ, ಹಳಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ತಾಳಲಾರದೆ ಹೊಳೆಗೆ ಧುಮುಕಿ ಪ್ರಾಣ ಚೆಲ್ಲಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ತುಂಬಿದ ಊರಿನಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅವಳಿಗೆ ವಾಸಿಸಲು ಸಣ್ಣ ಆಶ್ರಯವೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕವಿಯು ಈ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾ, ಸಾವಿನಲ್ಲಾದರೂ ಅವಳಿಗೆ ಸಮಾಜ ಗೌರವ ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ಆಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಮಾಜದ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟು ನೋಡುವ ಕುರುಡುತನ ಹಾಗೂ ದ್ವಂದ್ವ ನೀತಿಯನ್ನು ಕವಿತೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
೯. ೧೦ ಅಂಕದ ದೀರ್ಘ ಉತ್ತರ
ದೀರ್ಘ ಪ್ರಶ್ನೆ: ದೀರ್ಘ ಪ್ರಶ್ನೆ: 'ದುಃಖಸೇತು' ಕವಿತೆಯು ಸಮಾಜದ ಕ್ರೂರತೆ, ಅನಾಥ ಹೆಣ್ಣಿನ ದೈನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಅನುಕಂಪದ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ ಹೇಗೆ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ಪರಿಚಯ: ಬಿ. ಎಂ. ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯನವರ 'ದುಃಖಸೇತು' ಕವಿತೆಯು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕವಿ ಥಾಮಸ್ ಹುಡ್ ಅವರ 'The Bridge of Sighs' ನ ಅದ್ಭುತ ಕನ್ನಡ ರೂಪಾಂತರವಾಗಿದೆ. ಈ ಕವಿತೆಯು ಸಮಾಜದ ಕ್ರೂರತೆ, ಅನಾಥ ಹೆಣ್ಣಿನ ದೈನ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಕವಿಯ ಹೃದಯಾಂತರಾಳದ ಕರುಣೆಯನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುವ ಅಪರೂಪದ ಕಾವ್ಯಕೃತಿಯಾಗಿದೆ.
೧. ಅನಾಥ ಹೆಣ್ಣಿನ ದೈನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯ:
ಕವಿತೆಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೇ ಹೊಳೆಯಲ್ಲಿ ತೇಲಿಬಂದ ಯುವತಿಯ ಶವದ ದೃಶ್ಯ ಬರುತ್ತದೆ. ಅವಳದ್ದು ಹೊಸ ಹರೆಯದ ಕೋಮಲ ಕಾಯ. ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಬೇಸತ್ತು, ತಾಳಲಾರದ ನರಕಯಾತನೆಯನ್ನು ಸಹಿಸದೇ ನದಿಗೆ ಧುಮುಕಿ ಪ್ರಾಣ ತೊರೆದಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳಿಗೆ ಪ್ರೀತಿ ನೀಡಲು ತಂದೆ-ತಾಯಿ, ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರು, ಪ್ರಿಯಕರ ಅಥವಾ ಮುದ್ದಿನ ಮಗುವಿನ ಬಾಂಧವ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಂಬಲವಿಲ್ಲದೆ ಅನಾಥೆಯಾದ ಅವಳಿಗೆ ಕೊನೆಗೆ ಸಾವೊಂದೇ ಆಶ್ರಯವಾಯಿತು. ಅವಳ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯು ಹೆಣ್ಣಿನ ದೈನ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
೨. ಸಮಾಜದ ಕ್ರೂರತೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹ:
ಸಮಾಜವು ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದವರನ್ನು ಸದಾ ನಿಂದಿಸುತ್ತದೆ. 'ಇವಳು ಕೆಟ್ಟವಳು, ದುಡುಕಿ ಕರ್ಮದ ಫಲ ಅನುಭವಿಸಿದಳು' ಎಂದು ಹಳಿಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ದುರಂತಕ್ಕೆ ಮೂಲ ಕಾರಣನಾದ ಕಾಮುಕನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಬೆಚ್ಚಗೆ ಮಲಗಿ ಪ್ರೇಮ ಸಲ್ಲಾಪ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಆರ್ಯಧರ್ಮದ ಕರುಣೆ, ಅನುಕಂಪವೆಲ್ಲವೂ ಅಡಗಿಹೋಗಿ ಮನುಷ್ಯತ್ವ ಮರೆಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕವಿತೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯರು ಪರಸ್ಪರ ಮಾಡುವ ಹಿಂಸೆಯೇ ನಿಜವಾದ ನರಕ ಹಿಂಸೆ ಎಂದು ಸಮಾಜದ ಕ್ರೂರತೆಯನ್ನು ಉಗ್ರವಾಗಿ ತೊಳೆಯುತ್ತದೆ.
೩. ಮಾನವೀಯ ಅನುಕಂಪ ಹಾಗೂ ಕವಿಯ ನಿಲುವು:
ಕವಿ ಬಿ.ಎಂ. ಶ್ರೀ ಅವರು ಸಮಾಜದ ಜನರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಿದ್ದುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವಳ ಶವವನ್ನು ಕಂಡಾಗ ದೋಷಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಬೇಡಿ, ಗದರಿಸಬೇಡಿ. 'ಸಾವು ಅವಳಲ್ಲಿದ್ದ ಸಕಲ ಪಾಪ-ಕಲ್ಮಷಗಳನ್ನು ತೊಳೆದುಹಾಕಿದೆ; ಈಗ ಉಳಿದಿರುವುದು ಕೇವಲ ಚಲುವಾದ, ನಿರ್ಮಲವಾದ ಪವಿತ್ರ ಹೆಣ್ಣುತನ ಮಾತ್ರ' ಎಂದು ಕವಿ ಸಾರುತ್ತಾರೆ. ಸಮಾಜದ ನಿಂದನೆ ಕೇಳಿ ಕೇಳಿ ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದಾಗ ಕಲ್ಲುಮನಸ್ಸಾದ ಆ ಯುವತಿಗೆ ಸಾವಿನಲ್ಲಾದರೂ ನಿತ್ಯ ಶಾಂತಿ ಸಿಗಲಿ ಎಂದು ಹಾರೈಸುತ್ತಾರೆ.
ಉಪಸಂಹಾರ:
ಹೀಗೆ 'ದುಃಖಸೇತು' ಕವಿತೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಶವದ ವರ್ಣನೆಯಾಗದೆ, ಸಮಾಜದ ಅಸಮಾನತೆ ಹಾಗೂ ದ್ವಂದ್ವ ನೀತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಎತ್ತಿದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಧ್ವನಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲೂ ನೊಂದವರ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಕಂಪ ಹಾಗೂ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಜಾಗೃತಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಕವಿತೆಯು ಸಾರುತ್ತದೆ.
೧೦. ಪದ್ಯದಿಂದ ಕಲಿಯಬಹುದಾದ ಜೀವನ ಸಂದೇಶ
• ಕರುಣೆ ಹಾಗೂ ಸಾನುಭೂತಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದು: ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದವರನ್ನು ಅಥವಾ ನೊಂದವರನ್ನು ಹಳಿಯುವ ಬದಲು ಅವರಲ್ಲಿ ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಸಹಾನುಭೂತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕು.
• ಸಾಮಾಜಿಕ ದ್ವಂದ್ವ ನೀತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದು: ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದ ಗಂಡಸನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ, ಬಲಿಯಾದ ಹೆಣ್ಣನ್ನು ನಿಂದಿಸುವ ಸಮಾಜದ ದ್ವಂದ್ವ ನಿಲುವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕು.
• ಪಾಪ-ಕಲ್ಮಷಗಳನ್ನು ಕಳೆದು ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನೋಡುವುದು: ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವಂತಿಕೆಯ ತಪ್ಪುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಅವರ ಆತ್ಮದ ನಿರ್ಮಲತೆ ಹಾಗೂ ಪವಿತ್ರತೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು.
• ಜೀವನದ ಮೌಲ್ಯ ಅರಿಯುವುದು: ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ತಳ್ಳುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ತಡೆದು, ನೊಂದವರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಆಶ್ರಯ ನೀಡುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ.
೧೧. ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು
ಅ) ಒಂದು ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ:
೧. ೧. ಅನಾಥೆಯು ಹೊಳೆಗೆ ಧುಮುಕಲು ಕಾರಣವೇನು? ಉತ್ತರ: ಅನಾಥೆಯು ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಬೇಸತ್ತು ಹಾಗೂ ತಾಳಲಾರದ ನರಕಯಾತನೆ/ವೇದನೆಯನ್ನು ಸಹಿಸದೇ ಹೊಳೆಗೆ ಧುಮುಕಿದಳು.
೨. ೨. ಶವವನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಕವಿ ಜನರಿಗೆ ಏನು ವಿನಂತಿಸುತ್ತಾರೆ? ಉತ್ತರ: ಶವವನ್ನು ದೂಷಿಸದೇ, ದೋಷ ಹುಡುಕದೇ ಮೃದುವಾಗಿ ಮುಟ್ಟಿ, ಮರುಗುತ್ತಾ ಮೇಲೆತ್ತಿ ಎಂದು ವಿನಂತಿಸುತ್ತಾರೆ.
೩. ೩. ಜವರಾಯನು (ಸಾವು) ಹೆಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಏನನ್ನು ತೊಳೆದಿದ್ದಾನೆ? ಉತ್ತರ: ಜವರಾಯನು ಹೆಣ್ಣಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಸಕಲ ಪಾಪ ಹಾಗೂ ಕಲ್ಮಷಗಳನ್ನು ತೊಳೆದಿದ್ದಾನೆ.
೪. ೪. ಸಾವಿನ ನಂತರ ಹೆಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಏನು ಉಳಿದಿದೆ? ಉತ್ತರ: ಸಾವಿನ ನಂತರ ಅವಳಲ್ಲಿ ಚಲುವಾದ, ನಿರ್ಮಲವಾದ ಪವಿತ್ರ ಹೆಣ್ಣುತನ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ.
೫. ೫. ಕವಿಯ ಪ್ರಕಾರ ನರಕ ಹಿಂಸೆ ಯಾವುದು? ಉತ್ತರ: ಮನುಷ್ಯರು ಪರಸ್ಪರ ಮಾಡುವ ಹಿಂಸೆಯೇ ನಿಜವಾದ ನರಕ ಹಿಂಸೆ.
ಆ) ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ:
೧. ೧. ಅನಾಥ ಯುವತಿಯ ದೈಹಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕವಿ ಹೇಗೆ ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ? ಉತ್ತರ: ಯುವತಿಯದ್ದು ನವತಾರುಣ್ಯದ ಹೊಳಪಿನ ಕೋಮಲ ಕಾಯ. ಹೊಳೆಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ತೇಲಿಬಂದಿದ್ದರಿಂದ ಅವಳ ಮೈಗೆ ಬಟ್ಟೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹನಿಹನಿಯಾಗಿ ನೀರು ಸೋರುತ್ತಿದೆ. ಅವಳ ಕಪ್ಪು ಕೇಶರಾಶಿ ತೇವಗೊಂಡು ಕೆದರಿ ಬಿದ್ದಿದೆ.
೨. ೨. ಯುವತಿಗೆ ಸಿಗದ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳ ಕುರಿತು ಕವಿ ಏನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ? ಉತ್ತರ: ಇವಳಿಗೆ ಹೆತ್ತ ತಂದೆ-ತಾಯಿ, ಅಕ್ಕ-ತಂಗಿಯರು, ಅಣ್ಣ-ತಮ್ಮಂದಿರು ಇರಲಿಲ್ಲವೇ? ಪ್ರೀತಿ ನೀಡುವ ಪ್ರಿಯಕರನಾಗಲಿ, ತೊದಲ ನುಡಿಯಾಡಿ ನಗಿಸುವ ಮಗುವಾಗಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲವೇ? ಪೋಷಕರ ಹಾಗೂ ಸೋದರರ ಪ್ರೀತಿ ಯಾವುದೂ ಇವಳನ್ನು ಉಳಿಸಲಿಲ್ಲವೇ ಎಂದು ಕವಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.
೩. ೩. ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಮುಕನಿಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದೇಶವೇನು? ಉತ್ತರ: ಕಟುಕನಾದ ಕಾಮುಕನು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಚ್ಚಗೆ ಮಲಗಿ ಪ್ರೇಮ ಸಲ್ಲಾಪ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕವಿ ಖಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ. 'ಓ ಪಾಪಿ! ತಕ್ಷಣ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಇವಳ ಶವವನ್ನು ನೋಡು, ಇವಳೊಂದಿಗೆ ನೀನೂ ಬಂದು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗು' ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಇ) ಸಂದರ್ಭ ಸಹಿತ ಸ್ವಾರಸ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ:
ಸಂದರ್ಭ ೧: ೧. "ಚೆಲುವಾದ, ನಿರ್ಮಲದ ಹೆಣ್ಣುತನವೊಂದು!"
ಆಯ್ಕೆ: ಈ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಬಿ. ಎಂ. ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯನವರು ಬರೆದ 'ದುಃಖಸೇತು' ಎಂಬ ಕವಿತೆಯಿಂದ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
ಸಂದರ್ಭ: ಹೊಳೆಯಲ್ಲಿ ತೇಲಿಬಂದ ಯುವತಿಯ ಶವವನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಸಮಾಜದ ಜನರು ಅವಳ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಬಾರದು ಎಂದು ಹೇಳುವಾಗ ಕವಿ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಸ್ವಾರಸ್ಯ: ಜವರಾಯನು (ಸಾವು) ಅವಳ ಎಲ್ಲ ಪಾಪ-ಕಲ್ಮಷಗಳನ್ನು ತೊಳೆದುಹಾಕಿದ್ದಾನೆ; ಈಗ ಅವಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವುದು ಕೇವಲ ಪವಿತ್ರ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಮಲ ಹೆಣ್ಣುತನ ಮಾತ್ರ ಎಂಬ ಕವಿಯ ಉದಾತ್ತ ಮಾನವೀಯ ಭಾವನೆ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಸಂದರ್ಭ ೨: ೨. "ದೇವ ಮಾಡುವುದಿರಲಿ, ನಾವು ಮಾಡುವ ಹಿಂಸೆ, ಅದೇ ನರಕಹಿಂಸೆ!"
ಆಯ್ಕೆ: ಈ ಸಾಲನ್ನು ಬಿ. ಎಂ. ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯನವರು ಅನುವಾದಿಸಿರುವ 'ದುಃಖಸೇತು' ಕವಿತೆಯಿಂದ ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸಂದರ್ಭ: ಸಮಾಜದ ಕಟೋರತನ ಹಾಗೂ ಕರುಣೆ ಇಲ್ಲದ ಜನರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಖಂಡಿಸುವಾಗ ಕವಿ ಈ ಮಾತನ್ನು ನುಡಿಯುತ್ತಾರೆ.
ಸ್ವಾರಸ್ಯ: ದೇವರು ನೀಡುವ ಶಿಕ್ಷೆಗಿಂತಲೂ ಮನುಷ್ಯರು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನೊಂದವರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಅನಾಥರಿಗೆ ನೀಡುವ ಅಪಮಾನ ಮತ್ತು ಹಿಂಸೆಯೇ ನಿಜವಾದ ನರಕಯಾತನೆ ಎಂಬ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಟುಸತ್ಯ ಇಲ್ಲಿದೆ.