ನಾನೊಂದು ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ
ಕವಿ: ಮೂಡ್ನಾಕೂಡು ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ
ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು
೧. ಲೇಖಕರ / ಕವಿಯ ಪರಿಚಯ
ಕವಿಯ ಪರಿಚಯ: ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ದಲಿತ-ಬಂಡಾಯ ಕಾವ್ಯ ಪರಂಪರೆಯ ದ್ವಿತೀಯ ಘಟ್ಟದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಹಾಗೂ ಸತ್ವಪೂರ್ಣ ಕವಿ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತಿ ಡಾ. ಮೂಡ್ನಾಕೂಡು ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿಯವರು. ಇವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೨, ೧೯೫೪ ರಂದು ಚಾಮರಾಜನಗರ ತಾಲೂಕಿನ 'ಮೂಡ್ನಾಕೂಡು' ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮದಲ್ಲಿ (KSRTC) ಹಣಕಾಸು ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಉನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ನಿವೃತ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ M.Com, M.A (ಕನ್ನಡ) ಹಾಗೂ D.Lit ಗೌರವ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಮೂಡ್ನಾಕೂಡು ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿಯವರು 'ಕೊಂಡಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಕವಿತೆಗಳು', 'ನೆರಳು ಕಾಯುವ ಬೆಳಕು', 'ಚೆಲ್ಲಿದ ಬೆಳಕು', 'ಆಚೆಗಿನ ಕಾವ್ಯ' ಮುಂತಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳನ್ನು, ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ವೈಚಾರಿಕ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಕಾವ್ಯವು ಕೇವಲ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ ದಾರ್ಶನಿಕತೆ, ತತ್ವಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಮಾನವೀಯ ಸಂವೇದನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಇವರ ಕೃತಿಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಹಿಂದಿ, ಮರಾಠಿ, ತೆಲುಗು, ಬೆಂಗಾಲಿ ಹಾಗೂ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದಗೊಂಡಿವೆ. ಇವರ 'ಬಹುತ್ವದ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ತಾತ್ವಿಕತೆ' ಕೃತಿಗೆ ೨೦೨೨ ರ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮುಂತಾದ ಹಲವು ಬಹುಮಾನಗಳಿಗೆ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
೨. ಪದ್ಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭ: 'ನಾನೊಂದು ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ' ಕವಿತೆಯು ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚಳವಳಿಯ ವೈಚಾರಿಕ ಅಡಿಪಾಯದ ಮೇಲೆ ರೂಪುಗೊಂಡ ಅತ್ಯಂತ ಮಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ಕವಿತೆಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಶತಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿಯು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಮನುಷ್ಯನೆಂದು ಕಾಣಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಜನವರ್ಗಗಳನ್ನು 'ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರು' ಎಂದು ದೂರವಿಟ್ಟು, ಅವರ ಸ್ಪರ್ಶ, ನೆರಳು ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಯನ್ನೂ ಮೈಲಿಗೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ಅಮಾನವೀಯ ಆಚಾರ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ.
ಈ ಕ್ರೂರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಕವಿ ಇಲ್ಲಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಿಸರ್ಗದ ಯಾವುದೇ ಜೀವಿಯಾದ ಹಕ್ಕಿ, ಗಾಳಿ, ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಅಥವಾ ಪಶು-ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮಾನವನ ಜಾತಿ-ಕುಲಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ತ ಜೀವಜಗತ್ತೂ ಒಂದೇ. ಹೀಗಾಗಿ, ಜಾತಿಬದ್ಧ ಮಾನವ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ 'ಅಸ್ಪೃಶ್ಯ' ಮಾನವನಾಗಿ ಜನ್ಮತಾಳಿ ಧಕ್ಕೆಯಾಗುವ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಕ್ಕಿಂತ, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯೇ ಇಲ್ಲದ ನಿಸರ್ಗದ ಮರವಾಗುವುದು ಎಷ್ಟೋ ಮೇಲು ಎಂಬ ತೀವ್ರ ವೈಚಾರಿಕ ಆಕ್ರೋಶ ಹಾಗೂ ಹತಾಶೆ ಈ ಕವಿತೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.
೩. ಪದ್ಯದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಭಾವಾರ್ಥ
ಭಾವಾರ್ಥ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ: ಕವಿತೆಯು ಪ್ರಕೃತಿಯ ವೈಭವ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಸಮಾಜದ ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಹೋಲಿಸುತ್ತಾ ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಡಂಬನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಕವಿಯು 'ನಾನೊಂದು ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ...' ಎಂದು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಮರವಾದರೆ ತನಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸುವ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ಕಳಂಕ ತಪ್ಪುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಕವಿ ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ ಅದರ ಕೊಂಬೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಹಕ್ಕಿ ಹಾರಿ ಬಂದು ಗೂಡು ಕಟ್ಟುವಾಗ 'ನಿನ್ನ ಜಾತಿ ಯಾವುದು?' ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮರದ ನೆರಳು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಾಗ 'ಅಯ್ಯೋ ಮೈಲಿಗೆಯಾಯಿತೆಂದು' ಭಾವಿಸಿ ಸೂರ್ಯನು ಓಡಿಹೋಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಗಾಳಿಯು ಮರವನ್ನು ತಬ್ಬಿ ಆಲಂಗಿಸಿ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ ತನ್ನ ಮೈಯನ್ನು ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ (ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ). ಅಂದರೆ, ನಿಸರ್ಗದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕಗಳಾದ ಪಕ್ಷಿ, ಸೂರ್ಯ ಹಾಗೂ ಗಾಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಜಾತಿಭೇದ ಅಥವಾ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ಕಲ್ಪನೆ ಇಲ್ಲ.
ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹಾಗೂ ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಗೋವು (ಹಸು) ತನ್ನ ಮೈ ತುರಿಕೆ ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮರದ ತೊಗಟೆಗೆ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಉಜ್ಜಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಹಾಗೆ ಉಜ್ಜಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ, ಗೋವಿನ ಅಂಗಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ್ದಾರೆನ್ನಲಾದ ಮುಕ್ಕೋಟಿ ದೇವತೆಗಳು ತಮಗೆ ಅರಿವಿಲ್ಲದಂತೆಯೇ ಮರವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು (ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಿದ್ದರು). ಮನುಷ್ಯ ನಿರ್ಮಿತ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ನಿರಾಕರಿಸುವ ದೇವತೆಗಳು, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ ಪ್ರಾಣಿಯ ಮೂಲಕ ಮರವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಪುನೀತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಕವಿ ಧ್ವನಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಮರದ ಅಂತ್ಯವೂ ಕೂಡ ಪವಿತ್ರತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮರವು ಒಣಗಿ ಕಡಿದು ತುಂಡಾದಾಗ, ಆ ಒಣ ಸೀಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕರ ಯಜ್ಞ-ಯಾಗಾದಿಗಳ ಹೋಮಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಉರಿದು ಧನ್ಯತೆಯನ್ನು (ಪಾವನತೆಯನ್ನು) ಪಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಅಥವಾ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಕುಲದ 'ಸತ್ಪುರುಷ' ಅಥವಾ ಸಜ್ಜನನೊಬ್ಬ ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ ಆತನ ಶವವನ್ನು ಹೊರಲು ಚಟ್ಟವಾಗಿ (ಪಾಡೆ) ನಾಲ್ಕು ಜನರ ಹೆಗಲೇರಿ ಮೆರೆಯಬಹುದಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಮರವಾದರೆ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲೂ ಸ್ಪರ್ಶ ಸುಖ, ಸತ್ತ ಮೇಲೂ ಪಾವನತೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯ ಮಾನವನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದರೆ ಜೀವಮಾನವಿಡೀ ಅಪಮಾನವೇ ಗತಿ ಎಂಬ ಕಹಿ ಸತ್ಯವನ್ನು ಕವಿತೆ ಭಾವಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬಿಡಿಸಿಡುತ್ತದೆ.
೪. ಮುಖ್ಯ ಆಶಯಗಳು
ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು: ೧. ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ತೀವ್ರ ಖಂಡನೆ ಮತ್ತು ವಿಡಂಬನೆ.
೨. ನಿಸರ್ಗದ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಉದಾರತೆಯ ಎದುರು ಮಾನವ ಸಮಾಜದ ಕುಬ್ಜತೆ ಹಾಗೂ ಸಂಕುಚಿತತೆಯ ಅನಾವರಣ.
೩. ಅಸ್ಪೃಶ್ಯ ಮಾನವನಿಗಿಂತ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮರವೇ ಹೆಚ್ಚು ಗೌರವ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಹಿ ವಾಸ್ತವದ ಅನಾವರಣ.
೪. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರತೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕಪಟತನ ಹಾಗೂ ತಾರತಮ್ಯದ ಅನಾವರಣ.
೫. ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳು, ಅಖಂಡ ಸಮಾನತೆ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ ಬದುಕಿನ ಅಗತ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಾರುವುದೇ ಈ ಕವಿತೆಯ ಮೂಲ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.
೫. ಪದ್ಯದ ಸಾರಾಂಶ
ಸಮಗ್ರ ಸಾರಾಂಶ: ಮೂಡ್ನಾಕೂಡು ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿಯವರ 'ನಾನೊಂದು ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ' ಕವಿತೆಯು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರು ಅನುಭವಿಸುವ ಅಸಮಾನತೆ, ನೋವು ಮತ್ತು ಅಪಮಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಾಂಕೇತಿಕ ರೂಪಕದ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತಿನೆದುರು ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ. ಕವಿಯು ಜಾತಿಪೀಡಿತ ಮಾನವ ಸಮಾಜದ ಕಿರುಕುಳಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಒಂದು ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ ಚೆನ್ನಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಬಂದು ಗೂಡು ಕಟ್ಟುವಾಗ ಯಾವುದೇ ಜಾತಿಯನ್ನು ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಬಿದ್ದ ಮರದ ನೆರಳು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಚಾಚಿದಾಗ ಸೂರ್ಯನು 'ಮೈಲಿಗೆಯಾಯಿತೆಂದು' ಎಂದಿಗೂ ಓಡಿಹೋಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ತಂಗಾಳಿಯು ಮರವನ್ನು ಆಲಂಗಿಸಿ ಬೀಸುವಾಗ ತನ್ನ ಮೈಯನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಓಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ, ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಮಾನವರು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಜಾತಿಯ ಭೇದಭಾವ ತಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ.ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಭಾವಿಸುವ 'ಗೋವು' ಮರದ ಬಳಿ ಬಂದು ತನ್ನ ಮೈ ತುರಿಕೆಯನ್ನು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತೊಗಟೆಗೆ ಮೈ ಉಜ್ಜುತ್ತಿತ್ತು. ಹಾಗೆ ಗೋವು ಮೈ ಉಜ್ಜುವಾಗ, ಅದರೊಳಗಿದ್ದಾರೆನ್ನಲಾದ ಮುಕ್ಕೋಟಿ ದೇವತೆಗಳೂ ಮರವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮುಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದರು. ಮನುಷ್ಯನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದಿದ್ದರೆ ದೇವಸ್ಥಾನದೊಳಗೆ ಬಿಡದ ದೇವತೆಗಳು, ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ ಪ್ರಾಣಿಯ ಮೂಲಕವೇ ಮುಟ್ಟಿ ಹಾರೈಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮರದ ಜೀವನವು ಬದುಕಿರುವಾಗಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಅದರ ಮರಣದ ನಂತರವೂ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಉಪಯುಕ್ತ ಹಾಗೂ ಪವಿತ್ರವೆನಿಸುತ್ತದ ಒಣಗಿದ ಮರದ ಕಟ್ಟಿಗೆಯ ಸೀಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಹೋಮಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಉರಿದು ಪಾವನತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಅಥವಾ ಸಮಾಜದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸತ್ಪುರುಷ ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ ಆತನನ್ನು ಹೊರಲು ಚಟ್ಟವಾಗಿ ಸಜ್ಜನರ ಹೆಗಲೇರುತ್ತಿತ್ತು.ಆದರೆ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯ ಮಾನವನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದರೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸತ್ತ ಮೇಲೆಯೂ ನಿಂದನೆ ಮತ್ತು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ಕಳಂಕ ತಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ಕವಿತೆಯು ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಿಶಾಲತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವನ ಕಿರಿದಾದ ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಿಯೂ ಸಮಾನ ಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ಇದು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಮಾನವ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಅಮಾನವೀಯ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಕವಿ ಖಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜಾತೀಯತೆಯು ಮನುಷ್ಯನ ಆತ್ಮಗೌರವವನ್ನು ಹೇಗೆ ಕುಸಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕವಿತೆ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.ಮರವು ನೀಡುವ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಶ ನೆರಳು ಮತ್ತು ಆಶ್ರಯವು ಮಾನವನ ಸಂಕುಚಿತತೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಕೇವಲ ಬಾಹ್ಯ ಆಚರಣೆಗಳಾಗದೆ ನಿಜವಾದ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಆಶಯ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಕವಿಯ ವೈಚಾರಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿದೆ.ಸರಳ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ತೀವ್ರವಾದ ವಿಡಂಬನೆಯು ಓದುಗರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಈ ಕವಿತೆಯು ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಕವಿತೆಯಾಗಿದೆ.ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ನಿವಾರಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನಿಗೂ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕು ಸಿಗಬೇಕೆಂಬುದು ಕವಿಯ ತುಡಿತವಾಗಿದೆ. ನಿಸರ್ಗದ ನಿಯಮವು ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮರಸ್ಯವಾದರೆ, ಮಾನವನ ನಿಯಮವು ಶೋಷಣೆಯಾಗಿದೆ. 'ನಾನೊಂದು ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ' ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯು ಕೇವಲ ಬಯಕೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಕವಿತೆಯು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸೋದರತ್ವ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಪುನರುತ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕರೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
೬. ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳ ಅರ್ಥ (Pramukha Padagala Artha)
ಪದ (Word) ಅರ್ಥ (Meaning)
ತೊಗಟೆ ಮರದ ಮೇಲ್ಪದರ / ಚರ್ಮ (Bark of a tree)
ಮೈಲಿಗೆ ಅಶುದ್ಧಿ / ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ / ಅಪವಿತ್ರ (Impurity / Untouchability)
ಪಾವನ ಪವಿತ್ರ / ಧನ್ಯತೆ (Sacred / Holy)
ಚಟ್ಟ ಶವವನ್ನು ಹೊರಲು ಬಳಸುವ ಮರದ ಕಟ್ಟಿಗೆಯ ಚೌಕಟ್ಟು (Bier / Stretcher for dead body)
ಸತ್ಪುರುಷ ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣವುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿ / ಸಜ್ಜನ (Virtuous / Good person)
ಮುಕ್ಕೋಟಿ ಮೂರೂವರೆ ಕೋಟಿ ದೇವತೆಗಳು (33 Million Gods)
ಹೋಮಾಗ್ನಿ ಯಜ್ಞ-ಯಾಗಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಉರಿಯುವ ಪವಿತ್ರ ಬೆಂಕಿ (Sacred sacrificial fire)
ಆಸರೆ ಆಶ್ರಯ / ಆಧಾರ (Shelter / Support)
ವಿಡಂಬನೆ ಖಂಡನೆ / ಅಪಹಾಸ್ಯ / ಚಾಟಿ ಬೀಸುವುದು (Satire / Criticism)
ಸಾಮರಸ್ಯ ಸಮಾನತೆ / ಸೋದರತ್ವ / ಏಕತೆ (Harmony / Equality)
೭. ೨ ಅಂಕದ ಮಾದರಿ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು
೧. ಕವಿ ಮರವಾಗಲು ಬಯಸಲು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೇನು?
ಉತ್ತರ: ಕವಿಯು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತವಾದ ಮಾನವ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ ಪಡಬಾರದ ಅಪಮಾನಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮನುಷ್ಯ ಸಮಾಜವು ಜಾತಿ, ಕುಲ ಮತ್ತು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ತಾರತಮ್ಯದಿಂದ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಯಾವುದೇ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ಇಲ್ಲ. ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಗಾಳಿ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಯಾವುದೇ ಜಾತಿಯ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ತಬ್ಬಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಮಾನವನಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆ ಹಾಗೂ ಅಪಮಾನದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆಯಲು ಕವಿ ನಿಸರ್ಗದ ಮರವಾಗಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.
೨. ಮರದ ಕೊಂಬೆಯಲ್ಲಿ ಗೂಡು ಕಟ್ಟುವ ಹಕ್ಕಿಯ ನಡವಳಿಕೆ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ?
ಉತ್ತರ: ಮರದ ಕೊಂಬೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾರಾಡುವ ಹಕ್ಕಿಯೊಂದು ಬಂದು ಗೂಡು ಕಟ್ಟುವಾಗ ಅದು ಮರಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಜಾತಿಯನ್ನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಉಚ್ಚ-ನೀಚ ಭಾವನೆಗಳಿಲ್ಲ. ಹಕ್ಕಿಗೆ ಮರವು ಕೇವಲ ಆಶ್ರಯತಾಣ ಹಾಗೂ ಸುರಕ್ಷಿತ ನೆಲೆಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಹೊರತು ಯಾವುದೇ ಜಾತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಮೂಲಕ ಪ್ರಕೃತಿ ಜೀವಜಗತ್ತಿನ ಉದಾರತೆ ಹಾಗೂ ಮನುಷ್ಯನ ಕಿರಿದಾದ ಜಾತಿ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಕವಿ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
೩. ಸೂರ್ಯನು ಮರದ ನೆರಳಿನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ?
ಉತ್ತರ: ಮರದ ನೆರಳು ಧರೆಯ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಸೂರ್ಯನು 'ಮೈಲಿಗೆಯಾಯಿತೆಂದು' ಭಾವಿಸಿ ಓಡಿಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ನೆರಳು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸಿಗುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳಾಗಿವೆ. ಮನುಷ್ಯರ ನಡುವೆ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಮೈಲಿಗೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಮೂಢನಂಬಿಕೆ ಇದೆಯಾದರೂ, ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಇಂತಹ ಯಾವುದೇ ಮೈಲಿಗೆಯ ಕಲ್ಪನೆ ಇಲ್ಲ. ಸೂರ್ಯನು ಜಗತ್ತಿನ ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಯಾವುದೇ ಭೇದಭಾವವಿಲ್ಲದೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಬೆಳಕು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
೪. ಗಾಳಿಯು ಮರವನ್ನು ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ ಏನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ?
ಉತ್ತರ: ತಂಗಾಳಿಯು ಮರವನ್ನು ತಬ್ಬಿ ಆಲಂಗಿಸಿ ಬೀಸುವಾಗ ಅಥವಾ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ ಅದು 'ಮೈಲಿಗೆಯಾಯಿತೆಂದು' ಭಾವಿಸಿ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅಥವಾ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಓಡುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಾರುತಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸಮಾನ. ಮಾನವರು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಪವಿತ್ರರಾಗುತ್ತೇವೆ ಎಂಬ ಅಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಗಾಳಿಯು ಯಾವುದೇ ತಾರತಮ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಮರವನ್ನು ಆಲಂಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಿಶಾಲ ಮನೋಭಾವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
೫. ಪವಿತ್ರ ಗೋವು ಮರದ ಬಳಿ ಬಂದು ಏನು ಮಾಡುತ್ತದೆ?
ಉತ್ತರ: ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಹಾಗೂ ಪೂಜನೀಯ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುವ ಗೋವು (ಹಸು) ತನ್ನ ಮೈ ತುರಿಕೆಯನ್ನು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮರದ ಬಳಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಅದು ಮರದ ತೊಗಟೆಗೆ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಹಿತವಾಗಿ ಉಜ್ಜಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಉಜ್ಜಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಗೋವಿನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ್ದಾರೆನ್ನಲಾದ ಮುಕ್ಕೋಟಿ ದೇವತೆಗಳೂ ಸಹ ಮರಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಾನವ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲದ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರಿಗೆ, ಮರವಾದರೆ ದೇವತೆಗಳೇ ಪ್ರಾಣಿಯ ಮೂಲಕ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವ ಭಾಗ್ಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
೬. ಮುಕ್ಕೋಟಿ ದೇವತೆಗಳು ಮರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ?
ಉತ್ತರ: ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಂಬಿಕೆಯಂತೆ ಗೋವಿನ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಮೂರೂವರೆ ಕೋಟಿ (ಮುಕ್ಕೋಟಿ) ದೇವತೆಗಳು ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಪವಿತ್ರ ಗೋವು ತನ್ನ ಮೈ ತುರಿಕೆ ಶಮನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮರದ ತೊಗಟೆಗೆ ದೇಹವನ್ನು ತಜ್ಜಿದಾಗ, ಅದರೊಳಗಿರುವ ಮುಕ್ಕೋಟಿ ದೇವತೆಗಳೂ ತಮಗರಿವಿಲ್ಲದಂತೆ ಮರವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಮರವಾದರೆ ದೈವಿಕ ಸ್ಪರ್ಶವು ಸುಲಭವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕವಿ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ.
೭. ಮರದ ಒಣ ಸೀಳು ಹೇಗೆ ಪಾವನವಾಗುತ್ತದೆ?
ಉತ್ತರ: ಮರವು ತನ್ನ ಜೀವಿತಾವಧಿ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಕಡಿದು ಒಣಗಿದಾಗ, ಅದರ ಒಣ ಸೀಳುಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಯಜ್ಞ ಮತ್ತು ಹೋಮ ಹವನಗಳಲ್ಲಿ ಸೌದೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಆ ಒಣ ಸೀಳು ಹೋಮಾಗ್ನಿಯ ಜ್ವಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಉರಿದು ಬೂದಿಯಾಗುವಾಗ 'ಪಾವನತೆ' ಅಥವಾ ಧನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಮರವು ಸತ್ತ ಮೇಲೆಯೂ ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಪವಿತ್ರ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಇದರ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ.
೮. ಮರವು ಸತ್ಪುರುಷನ ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ?
ಉತ್ತರ: ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ಗಣ್ಯನೆನಿಸಿಕೊಂಡ ಸತ್ಪುರುಷ ಅಥವಾ ಸಜ್ಜನ ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ, ಆತನ ದೇಹವನ್ನು (ಶವವನ್ನು) ಸಾಗಿಸಲು ಮರವೇ 'ಚಟ್ಟ'ವಾಗಿ (ಪಾಡೆ) ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆ ಚಟ್ಟವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಜನ ಸಜ್ಜನರು ತಮ್ಮ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಬದುಕಿದ್ದಾಗ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯನೆಂದು ದೂರವಿಟ್ಟ ಸಮಾಜ, ಮರವಾದರೆ ಅದೇ ಸಜ್ಜನರ ಹೆಗಲೇರುವ ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕವಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
೯. 'ನಾನೊಂದು ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ' ಕವಿತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಶಯವೇನು?
ಉತ್ತರ: ಈ ಕವಿತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಶಯವೆಂದರೆ ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸುವುದು. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವುದು. ಮನುಷ್ಯ ಸಮಾಜಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಉದಾರ ಹಾಗೂ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸಾರುವ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅಖಂಡ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸೋದರತ್ವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಾಗಿದೆ.
೧೦. ಈ ಕವಿತೆಯಿಂದ ನಾವು ಕಲಿಯಬೇಕಾದ ಮುಖ್ಯ ಪಾಠವೇನು?
ಉತ್ತರ: ನಾವು ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಕಲಿಯಬೇಕಾದ ಮುಖ್ಯ ಪಾಠವೆಂದರೆ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಭೇದಭಾವವಿಲ್ಲದ ಪ್ರೀತಿ. ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಯಾರೂ ಶ್ರೇಷ್ಠರಲ್ಲ, ಯಾರೂ ಕಿರಿಯರಲ್ಲ. ಮನುಷ್ಯ ನಿರ್ಮಿತ ಜಾತಿ-ಧರ್ಮಗಳ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳನ್ನು ತೊರೆದು, ಪ್ರಕೃತಿಯಂತೆ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನೂ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ, ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣಬೇಕು. ಸಮಾಜದಿಂದ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡಿ ಸಮಾನತೆಯ ಬದುಕನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
೮. ೫ ಅಂಕದ ಮಾದರಿ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು
೧. ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಸಮಾಜದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಕವಿ ಹೇಗೆ ಬಿಡಿಸಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ?
ಉತ್ತರ: ಮೂಡ್ನಾಕೂಡು ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿಯವರ 'ನಾನೊಂದು ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ' ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಉದಾರತೆ ಹಾಗೂ ಮಾನವ ಸಮಾಜದ ಸಂಕುಚಿತತೆಯ ನಡುವಿನ ತೀವ್ರ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬಿಡಿಸಿಡಲಾಗಿದೆ.
ಮಾನವ ಸಮಾಜವು ಜಾತಿ, ಕುಲ ಮತ್ತು ಹುಟ್ಟಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು 'ಸ್ಪೃಶ್ಯರು' ಮತ್ತು 'ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರು' ಎಂದು ವಿಭಾಗಿಸಿ ಶೋಷಿಸುತ್ತದೆ. ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರ ಸ್ಪರ್ಶ, ನೆರಳು ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಯನ್ನೂ ಅಪವಿತ್ರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಯಾವುದೇ ಅಸಮಾನತೆ ಅಥವಾ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ಇಲ್ಲ. ನಿಸರ್ಗದ ಮರಕ್ಕೆ ಹಕ್ಕಿ ಬಂದು ಗೂಡು ಕಟ್ಟುವಾಗ ಜಾತಿ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ಸೂರ್ಯನು ಮರದ ನೆರಳಿಗೆ ಮೈಲಿಗೆಯಾಯಿತೆಂದು ಓಡುವುದಿಲ್ಲ, ಗಾಳಿಯು ಮರವನ್ನು ತಬ್ಬಿ ಬೀಸುವಾಗ ಮೈ ತೊಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಪವಿತ್ರ ಗೋವು ಮರಕ್ಕೆ ಮೈ ಉಜ್ಜಿದಾಗ ಅದರೊಳಗಿನ ಮುಕ್ಕೋಟಿ ದೇವತೆಗಳೂ ಮರವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಹೀಗೆ ಪ್ರಕೃತಿಯು ಸಕಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನೂ ಸಮಾನತೆಯಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರೆ, ಮನುಷ್ಯ ಸಮಾಜವು ಕೃತಕವಾಗಿ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕವಿ ವಿಡಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ.
೨. 'ನಾನೊಂದು ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ' ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೋವಿನ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಕವಿ ಹೇಗೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ?
ಉತ್ತರ: ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ 'ಪವಿತ್ರ ಗೋವಿನ' ರೂಪಕವು ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಡಂಬನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹಸುವನ್ನು ಜಗನ್ಮಾತೆ ಹಾಗೂ ಪವಿತ್ರ ದೇವತೆಯೆಂದು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೋವಿನ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ೩೩ ಕೋಟಿ (ಮುಕ್ಕೋಟಿ) ದೇವತೆಗಳು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಕವಿಯು ಹೇಳುವಂತೆ, ಆ ಪವಿತ್ರ ಗೋವು ತನ್ನ ಮೈ ತುರಿಕೆಯನ್ನು ಶಮನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮರದ ಬಳಿ ಬಂದು ಅದರ ತೊಗಟೆಗೆ ಮೈ ಉಜ್ಜಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೋವಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಗಾಂಗದಲ್ಲೂ ಇರುವ ಮುಕ್ಕೋಟಿ ದೇವತೆಗಳು ತಮಗರಿವಿಲ್ಲದಂತೆಯೇ ಮರವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಧನ್ಯತೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಸಮಾಜದ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರಿಗೆ ದೇವಸ್ಥಾನ ಪ್ರವೇಶ ನಿರಾಕರಿಸುವ ದೇವತೆಗಳು, ಮರವಾದರೆ ಗೋವಿನ ಮೂಲಕವೇ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ಅಸ್ಪೃಶ್ಯ ಮಾನವನಿಗೆ ನಿರಾಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೈವಿಕ ಸ್ಪರ್ಶವು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮರಕ್ಕೆ ಅತಿ ಸರಳವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಕವಿ ಗೋವಿನ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ.
೩. ಮರದ ಅಂತ್ಯಕಾಲದ ಸಾರ್ಥಕತೆಯನ್ನು ಕವಿ ಹೇಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ?
ಉತ್ತರ: ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಮರದ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಅದರ ಮರಣೋತ್ತರ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರತೆ ಮತ್ತು ಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕವಿ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಮರವು ಒಣಗಿ ಕಡಿದು ತುಂಡಾದಾಗ, ಆ ಒಣ ಸೀಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಯಜ್ಞ-ಯಾಗಾದಿಗಳ ಹೋಮಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಉರಿದು ಬೆಂದು 'ಪಾವನ'ವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಪಂಡಿತರು ನಡೆಸುವ ಪವಿತ್ರ ಯಜ್ಞಕ್ಕೂ ಮರದ ಸೌದೆಯೇ ಆಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಸಮಾಜದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ 'ಸತ್ಪುರುಷ' ಅಥವಾ ಸಜ್ಜನ ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ, ಆತನ ಅಂತ್ಯಯಾತ್ರೆಗೆ ಶವವನ್ನು ಹೊರಲು ಮರವೇ 'ಚಟ್ಟ'ವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆ ಚಟ್ಟವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಜನ ಸಜ್ಜನರು ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವದಿಂದ ತಮ್ಮ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತು ಸಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಅಸ್ಪೃಶ್ಯ ಮಾನವನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದರೆ ಬದುಕಿದ್ದಾಗಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಸತ್ತ ಮೇಲೆಯೂ ಶವಸಂಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ತಾರತಮ್ಯ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮರವಾದರೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹೋಮದಲ್ಲೂ ಬೆಂದು, ಸಜ್ಜನರ ಹೆಗಲ ಮೇಲೂ ಏರುವ ಸಾರ್ಥಕತೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಹಿ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಕವಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
೪. ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿರುವ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ವಿಡಂಬನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ಕವಿತೆಯು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ಎಂಬ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಚರಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಎಸೆದ ಪ್ರಬಲ ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ಮನುಷ್ಯ ಸಮಾಜವು ಹುಟ್ಟಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ದೂರವಿಡುವುದನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಿಂತು ಕವಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಕವಿಯು ನೇರವಾಗಿ ಆಕ್ರೋಶ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಬದಲು, 'ನಾನೊಂದು ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ...' ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜದ ಕಪಟತನವನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಮರಕ್ಕೆ ಪಕ್ಷಿ, ಗಾಳಿ, ಸೂರ್ಯ ಹಾಗೂ ಗೋವು ನೀಡುವ ಗೌರವವನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಅಸ್ಪೃಶ್ಯ ಮಾನವನ ಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ನೆರಳನ್ನೂ ಮೈಲಿಗೆ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಸಮಾಜದ ಅಂಧಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪ್ರೀತಿಯೊಡನೆ ಹೋಲಿಸಿ ವಿಡಂಬಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮನುಷ್ಯನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿ ಅಪಮಾನಿತನಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ನಿಸರ್ಗದ ಮರವಾಗುವುದೇ ಮೇಲು ಎಂಬ ಕವಿಯ ಉದ್ಗಾರವು ಸಮಾಜದ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ಮುಖಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದ ಕನ್ನಡಿಯಾಗಿದೆ.
೫. 'ಜಾತಿ ಯಾವುದೆಂದು ಕೇಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ' - ಈ ಸಾಲಿನ ಸಂದರ್ಭ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾರಸ್ಯವನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.
ಉತ್ತರ: ಪ್ರಸಂಗ: ಈ ಸಾಲನ್ನು ಮೂಡ್ನಾಕೂಡು ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿಯವರ 'ನಾನೊಂದು ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ' ಕವಿತೆಯಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
ಸಂದರ್ಭ: ಕವಿಯು ತಾನು ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವಾಗ ಈ ಮಾತು ಬರುತ್ತದೆ. ಮರದ ಕೊಂಬೆಯ ಮೇಲೆ ಹಕ್ಕಿಯೊಂದು ಬಂದು ಗೂಡು ಕಟ್ಟುವಾಗ ಅದು ಮರಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಜಾತಿಯನ್ನು ವಿಚಾರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಸ್ವಾರಸ್ಯ: ಮಾನವ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲೂ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಕುಲವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿ ಆತನಿಗೆ ಗೌರವ ಅಥವಾ ಅಪಮಾನ ತೀರ್ಮಾನವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಇಂತಹ ಯಾವುದೇ ಕೃತಕ ಭೇದಭಾವವಿಲ್ಲ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಉದಾರತೆ ಹಾಗೂ ಮಾನವನ ಸಂಕುಚಿತ ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಈ ಸಾಲು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರವಾಗಿ ಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ.
೬. 'ಮೈಲಿಗೆಯಾಯಿತೆಂದು ಸೂರ್ಯ ಓಡಿಹೋಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ' - ಈ ಸಾಲಿನ ಅರ್ಥವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ಪ್ರಸಂಗ: ಈ ಸಾಲನ್ನು ಡಾ. ಮೂಡ್ನಾಕೂಡು ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿಯವರ 'ನಾನೊಂದು ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ' ಕವಿತೆಯಿಂದ ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
ಸಂದರ್ಭ: ಮರದ ನೆರಳು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಸೂರ್ಯನು ವರ್ತಿಸುವ ರೀತಿಯನ್ನು ಕವಿ ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ವಿವರಣೆ: ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯನ ನೆರಳು ಬಿದ್ದರೂ 'ಮೈಲಿಗೆಯಾಯಿತು' ಎಂದು ಮೇಲ್ವರ್ಗದವರು ಓಡಿಹೋಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ಆಚರಣೆ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ಕವಿ ಮರವಾದಾಗ, ಆ ಮರದ ನೆರಳು ಧರೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದರೂ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೂರ್ಯನು 'ಅಯ್ಯೋ ಮೈಲಿಗೆಯಾಯಿತು' ಎಂದು ಓಡಿಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ನೆರಳು ಸಕಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಸಮಾನ. ಈ ಸಾಲು ಮಾನವನ ಸ್ಪರ್ಶ ಹಾಗೂ ನೆರಳಿನ ಮೈಲಿಗೆಯ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿಡಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
೭. 'ಮುಕ್ಕೋಟಿ ದೇವತೆಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಮುಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು' - ಸಂದರ್ಭ ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಬರೆಯಿರಿ.
ಉತ್ತರ: ಪ್ರಸಂಗ: ಈ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಮೂಡ್ನಾಕೂಡು ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿಯವರ 'ನಾನೊಂದು ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ' ಕವಿತೆಯಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಸಂದರ್ಭ: ಗೋವು ಮರದ ತೊಗಟೆಗೆ ತನ್ನ ಮೈ ಉಜ್ಜಿಕೊಳ್ಳುವ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವಾಗ ಈ ಮಾತು ಬರುತ್ತದೆ.
ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ: ಭಾರತೀಯ ನಂಬಿಕೆಯಂತೆ ಗೋವಿನಲ್ಲಿ ಮೂರೂವರೆ ಕೋಟಿ (ಮುಕ್ಕೋಟಿ) ದೇವತೆಗಳಿದ್ದಾರೆ. ಗೋವು ಮರಕ್ಕೆ ಮೈ ಉಜ್ಜಿದಾಗ ಅದರೊಳಗಿನ ದೇವತೆಗಳೂ ಮರವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರಿಗೆ ದೇವಸ್ಥಾನ ಪ್ರವೇಶ ನಿರಾಕರಿಸಿ ದೂರವಿಡುವ ದೇವತೆಗಳು, ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮರವಾದರೆ ಗೋವಿನ ಮೂಲಕ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಹಾರೈಸುತ್ತಾರೆ. ಮಾನವನ ಜಾತಿಯ ಸೃಷ್ಟಿಗಿಂತ ದೈವಿಕ ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಾನತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಸಾಲು ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.
೮. ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದಿರುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಡಂಬನೆ ಎಂತಹುದು?
ಉತ್ತರ: ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಕವಿ ತೀವ್ರ ವಿಡಂಬನೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹೋಮ-ಹವನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುವ ಪಂಡಿತರು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಮನುಷ್ಯನೆಂದು ಗೌರವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದೇ ಹೋಮಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಉರಿಯುವ ಸೌದೆ (ಮರ) ಪವಿತ್ರವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಸತ್ತ ಮೇಲೆ ಸತ್ಪುರುಷನ ಶವವನ್ನು ಹೊರಲು ಬಳಸುವ ಮರದ ಚಟ್ಟ ಗೌರವ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಅಂದರೆ, ಜೀವಂತ ಮನುಷ್ಯನಿಗಿಂತ ನಿರ್ಜೀವ ಮರದ ತುಂಡಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗೌರವ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಧರ್ಮವು ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕೇವಲ ವಸ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಕಪಟತನವನ್ನು ಕವಿ ವಿಡಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ.
೯. ಈ ಕವಿತೆಯ ಮೂಲಕ ಕವಿ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಂದೇಶವೇನು?
ಉತ್ತರ: ಕವಿಯು ಈ ಕವಿತೆಯ ಮೂಲಕ ಇಡೀ ಮಾನವ ಕುಲಕ್ಕೆ ಪ್ರಬಲವಾದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಮನುಷ್ಯ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಯಾರೂ ಶ್ರೇಷ್ಠರಲ್ಲ, ಯಾರೂ ಕಿರಿಯರಲ್ಲ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನಿಗೂ ಗೌರವಯುತವಾಗಿ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನದಿಂದ ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕಿದೆ. ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿಯು ಮಾನವಕುಲಕ್ಕೆ ಅಂಟಿದ ದೊಡ್ಡ ಶಾಪವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಕೃತಿಯು ಹೇಗೆ ಸಕಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಗಾಳಿ, ಬೆಳಕು, ನೀರು ಮತ್ತು ಆಶ್ರಯ ನೀಡುತ್ತದೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಮಾನವ ಸಮಾಜದಲ್ಲೂ ಸಮಾನತೆ, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸೋದರತ್ವ ನೆಲೆಸಬೇಕು. ಕೃತಕ ಜಾತಿ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಕೆಡವಿ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಮೆರೆಯಬೇಕೆಂಬುದು ಕವಿಯ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ.
೧೦. 'ನಾನೊಂದು ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ' ಕವಿತೆಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಸೂಕ್ತತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ಕವಿತೆಯ 'ನಾನೊಂದು ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಹಾಗೂ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ.
ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೇ ಕವಿತೆಯ ಮೂಲ ಕಲ್ಪನೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮೇಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಕವಿಯು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯಿಂದ ಅನುಭವಿಸಿದ ಯಾತನೆಯಿಂದಾಗಿ 'ಮರ'ವಾಗುವ ಬಯಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮರವು ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಶ ಪ್ರೀತಿ ಹಾಗೂ ಯಾವುದೇ ಭೇದಭಾವವಿಲ್ಲದ ಉದಾರತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
ಇಡೀ ಕವಿತೆಯು ಮರವಾಗುವುದರಿಂದ ಸಿಗುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸ್ಪರ್ಶ ಸುಖ ಮತ್ತು ಗೌರವವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾ ಮಾನವ ಸಮಾಜದ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು ಕವಿತೆಯ ವಸ್ತು, ಭಾವ ಹಾಗೂ ಆಶಯಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ.
೯. ೧೦ ಅಂಕದ ದೀರ್ಘ ಮಾದರಿ ಉತ್ತರಗಳು
ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: 'ನಾನೊಂದು ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ' ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿರುವ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ವಿಡಂಬನೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ಆಶಯವನ್ನು ಸುದೀರ್ಘವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ಪೀಠಿಕೆ ಹಾಗೂ ಕಾವ್ಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ:
ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ದಲಿತ-ಬಂಡಾಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕವಿ ಡಾ. ಮೂಡ್ನಾಕೂಡು ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿಯವರ 'ನಾನೊಂದು ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ' ಕವಿತೆಯು ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಎಸೆದ ತೀವ್ರವಾದ ಕಾವ್ಯ ಚಾಟಿಯಾಗಿದೆ. ಶತಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಶೋಷಣೆಗೊಳಗಾದ ದಲಿತ ಸಮುದಾಯದ ಆತ್ಮವೇದನೆ, ಆಕ್ರೋಶ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ತುಡಿತ ಈ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ. ಮಾನವ ಸಮಾಜದ ಕೃತಕ ಅಸಮಾನತೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಿಸರ್ಗದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಕವಿ ಇಲ್ಲಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಮರವಾಗುವ ಬಯಕೆ:
ಕವಿಯು ಕವಿತೆಯ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ 'ನಾನೊಂದು ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ...' ಎಂದು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅಸ್ಪೃಶ್ಯ ಮಾನವನಾಗಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮತಾಳಿ ಅನುಭವಿಸುವ ನಿತ್ಯ ಅಪಮಾನಗಳಿಗಿಂತ, ಯಾವುದೇ ಭೇದಭಾವವಿಲ್ಲದ ನಿಸರ್ಗದ ಮರವಾಗುವುದು ಎಷ್ಟೋ ಮೇಲು ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಅವರದ್ದಾಗಿದೆ. ಕವಿ ಮರವಾದರೆ, ಅದರ ಕೊಂಬೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾರಾಡುವ ಹಕ್ಕಿಯೊಂದು ಬಂದು ಗೂಡು ಕಟ್ಟುವಾಗ 'ನಿನ್ನ ಜಾತಿ ಯಾವುದು?' ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮರದ ನೆರಳು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೂರ್ಯನು 'ಅಯ್ಯೋ ಮೈಲಿಗೆಯಾಯಿತೆಂದು' ಭಾವಿಸಿ ಓಡಿಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ತಂಗಾಳಿಯು ಮರವನ್ನು ತಬ್ಬಿ ಬೀಸುವಾಗ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅಥವಾ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಓಡುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಘಟಕವೂ ಮರವನ್ನು ನಿಷ್ಕಲ್ಮಶವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತದೆ.
ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಪಟತನ ಹಾಗೂ ಗೋವಿನ ಪ್ರಸಂಗದ ವಿಡಂಬನೆ:
ಕವಿತೆಯು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ಕಪಟತನವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಬಯಲು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುವ ಗೋವು ತನ್ನ ಮೈ ತುರಿಕೆಯನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮರದ ತೊಗಟೆಗೆ ಮೈ ಉಜ್ಜುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಂಬಿಕೆಯಂತೆ ಗೋವಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಮುಕ್ಕೋಟಿ ದೇವತೆಗಳು ಗೋವು ಮೈ ಉಜ್ಜುವಾಗ ಮರವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಧನ್ಯರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅಸ್ಪೃಶ್ಯ ಮಾನವನಿಗೆ ದೇವಸ್ಥಾನದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶ ನೀಡದೆ ದೂರವಿಡುವ ದೇವತೆಗಳು, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮರವಾದರೆ ಗೋವಿನ ಮೂಲಕವೇ ಮುಟ್ಟಿ ಹಾರೈಸುತ್ತಾರೆ. ಜೀವಂತ ಮನುಷ್ಯನಿಗಿಂತ ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಮರಕ್ಕೆ ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಾನ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಹಿ ಸತ್ಯವನ್ನು ಕವಿ ಧ್ವನಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಮರಣೋತ್ತರ ಗೌರವ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ಥಕತೆ:
ಮರದ ಜೀವನವು ಬದುಕಿದ್ದಾಗಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಸತ್ತ ಮೇಲೆಯೂ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಗೌರವ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ಥಕತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮರವು ಒಣಗಿ ಕಡಿದಾಗ, ಅದರ ಸೀಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಯಜ್ಞದ ಹೋಮಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಉರಿದು 'ಪಾವನ'ವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಥವಾ ಸಮಾಜದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸತ್ಪುರುಷ ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ ಆತನ ಶವವನ್ನು ಹೊರಲು ಚಟ್ಟವಾಗಿ ಸಜ್ಜನರ ಹೆಗಲೇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯ ಮಾನವನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದರೆ ಜೀವಮಾನವಿಡೀ ಅಪಮಾನ, ಸತ್ತ ಮೇಲೆಯೂ ತಾರತಮ್ಯವೇ ಗತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಮನುಷ್ಯನಿಗಿಂತ ಮರದ ತುಂಡಿಗೇ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗೌರವ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಸಂಗತತೆಯನ್ನು ಕವಿ ಬಯಲು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಉಪಸಂಹಾರ ಹಾಗೂ ಸಂದೇಶ:
ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, 'ನಾನೊಂದು ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ' ಕವಿತೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ನಿರಾಶಾವಾದಿ ಬಯಕೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಾಗಿದೆ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕೃತಕವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾದ ಜಾತಿ-ಧರ್ಮಗಳ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಕೆಡವಿ, ಪ್ರಕೃತಿಯಂತೆ ಸಕಲ ಮನುಷ್ಯರನ್ನೂ ಸಮಾನತೆಯಿಂದ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕಾಣಬೇಕೆಂಬ ಉದಾತ್ತ ಮಾನವೀಯ ಆಶಯವನ್ನು ಈ ಕವಿತೆ ಸಾರುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಸಮಾಜದ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಕವಿ ಹೇಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿಸಿದ್ದಾರೆ? ವಿಸ್ತರಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ಪೀಠಿಕೆ:
ಡಾ. ಮೂಡ್ನಾಕೂಡು ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿಯವರ 'ನಾನೊಂದು ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ' ಕವಿತೆಯು ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಿಶಾಲತೆ ಹಾಗೂ ಮಾನವ ಸಮಾಜದ ಸಂಕುಚಿತ ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ನಡುವಿನ ತೀವ್ರ ಅಂತರವನ್ನು ಬಿಡಿಸಿಡುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕವಿತೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯಮಗಳು ಪ್ರೀತಿ ಹಾಗೂ ಸಮಾನತೆಯ ಮೇಲಿದ್ದರೆ, ಮಾನವ ಸಮಾಜದ ನಿಯಮಗಳು ಶೋಷಣೆ ಹಾಗೂ ತಾರತಮ್ಯದ ಮೇಲಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕವಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಉದಾರತೆ:
ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿತವಾಗಿರುವ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಶವೂ ಅಖಂಡ ಸಮಾನತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಪಕ್ಷಿಯು ಮರದ ಮೇಲೆ ಗೂಡು ಕಟ್ಟುವಾಗ ಯಾವುದೇ ಕುಲ-ಜಾತಿಯನ್ನು ವಿಚಾರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ನೆರಳನ್ನು ಯಾರ ಮೇಲೆಯೂ ತಾರತಮ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಹರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಗಾಳಿಯು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಿಯನ್ನೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಆಲಂಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪಶು-ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವನ್ನು ಮೈಲಿಗೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನಿಸರ್ಗದ ನಿಯಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಿಗೂ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ, ಗೌರವದಿಂದ ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಗೆ ಜಾಗವಿಲ್ಲ.
ಮಾನವ ಸಮಾಜದ ಅಸಮಾನತೆ ಹಾಗೂ ಕುಬ್ಜತೆ:
ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಸಮಾಜವು ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಹುಟ್ಟಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಮಾಜವನ್ನು ತುಂಡರಿಸಿದೆ. ಒಂದು ವರ್ಗದ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು 'ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರು' ಎಂದು ಮುದ್ರೆ ಹೊತ್ತಿಸಿ, ಅವರ ಸ್ಪರ್ಶ, ನೆರಳು ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಯನ್ನೂ ಅಪವಿತ್ರವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯು ಉಚಿತವಾಗಿ ನೀಡುವ ಗಾಳಿ, ಬೆಳಕು, ನೀರು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯನ್ನೂ ಮಾನವನು ಜಾತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ವಿಭಾಗಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಮನುಷ್ಯನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದರೂ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ ಜೀವನ ನಡೆಸಲು ಸಮಾಜ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನೋವು ಕವಿಯನ್ನು ಕಾಡುತ್ತದೆ.
ಮುಖಾಮುಖಿಯ ಪರಿಣಾಮ:
ಈ ಎರಡು ಧ್ರುವಗಳನ್ನು ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕವಿಯು ಮನುಷ್ಯ ಸಮಾಜದ ಕಪಟತನವನ್ನು ನಿಷ್ಕರುಣೆಯಿಂದ ಬಯಲು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಮನುಷ್ಯನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ದಿನವೂ ಅಪಮಾನ ಎದುರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ, ನಿಸರ್ಗದ ಮರವಾದರೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಕಲ ಜೀವಿಗಳಿಂದಲೂ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶ ಸುಖ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಬದುಕಿದ್ದಾಗಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಸತ್ತ ಮೇಲೆಯೂ ಮರವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಹೋಮದಲ್ಲೂ, ಸಜ್ಜನರ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆಯೂ ಏರಿ ಗೌರವ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಮನುಷ್ಯನಿಗಿಂತ ಮರವೇ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಿಪರ್ಯಾಸವನ್ನು ಕವಿ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಉಪಸಂಹಾರ:
ಹೀಗೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವನ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕವಿತೆಯು ಮಾನವಕುಲಕ್ಕೆ ತನ್ನ ತಪ್ಪಿನ ಅರಿವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಮಾಜವು ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಪಾಠ ಕಲಿತು, ಜಾತಿ ಭೇದಗಳನ್ನು ಮರೆತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕೆಂಬುದೇ ಈ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಮೂಲ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: 'ನಾನೊಂದು ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ' ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದಿರುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಪಟತನ ಹಾಗೂ ವೈಚಾರಿಕ ವಿಡಂಬನೆಯನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ಪೀಠಿಕೆ:
ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕವಿ ಮೂಡ್ನಾಕೂಡು ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿಯವರ 'ನಾನೊಂದು ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ' ಕವಿತೆಯು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ, ಪವಿತ್ರತೆ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕಪಟತನವನ್ನು ವೈಚಾರಿಕವಾಗಿ ವಿಡಂಬಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಕಾವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಧರ್ಮವು ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಸಬೇಕಿತ್ತಾದರೂ, ಅದು ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಎತ್ತರ-ತಗ್ಗಿನ ಜಾತಿಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ಶೋಷಣೆಗೆ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕವಿತೆ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ.
ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ದೈವಿಕ ಸ್ಪರ್ಶದ ವಿಡಂಬನೆ:
ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾಜವು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ದೇವಾಲಯಗಳ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ. ದೇವತೆಗಳು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಅಪವಿತ್ರರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಬಿತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಕವಿ ಮರವಾದರೆ, ಪವಿತ್ರ ಗೋವು ತನ್ನ ಮೈ ತುರಿಕೆಗೆ ಮರದ ತೊಗಟೆಗೆ ಮೈ ಉಜ್ಜಿದಾಗ, ಅದರೊಳಗಿನ ಮುಕ್ಕೋಟಿ ದೇವತೆಗಳು ತಮಗರಿವಿಲ್ಲದೆ ಮರವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಆಶೀರ್ವದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂದರೆ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಸಿಗದ ದೈವಿಕ ಸ್ಪರ್ಶ ಮರಕ್ಕೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ದೇವತೆಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಜಾತಿಯನ್ನು ನೋಡದೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮರವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದಮೇಲೆ, ಮಾನವರು ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುವ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ಎಷ್ಟು ಕಪಟತನದ್ದು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
ಹೋಮಾಗ್ನಿ ಹಾಗೂ ಚಟ್ಟದ ಸಾಂಕೇತಿಕತೆ:
ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಬಲ ವಿಡಂಬನೆ ಎಂದರೆ ಮರದ ಅಂತ್ಯಕಾಲದ ವರ್ಣನೆ. ಮರವನ್ನು ಕಡಿದು ಒಣಗಿಸಿದಾಗ, ಆ ಸೌದೆ ಪಂಡಿತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಯಜ್ಞಗಳ 'ಹೋಮಾಗ್ನಿ'ಯಲ್ಲಿ ಉರಿದು ಪಾವನವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಉನ್ನತ ಕುಲದ 'ಸತ್ಪುರುಷ' ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ ಆತನನ್ನು ಹೊರಲು ಮರವೇ ಚಟ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಬದುಕಿದ್ದಾಗ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯ ಮಾನವನನ್ನು ಮುಟ್ಟದ ಧಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ಸಜ್ಜನೆಯ ಸಮಾಜ, ಮರವಾದರೆ ಆ ಮರದ ಸೌದೆಯನ್ನೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಗೆ ಬಳಸಿ, ಆ ಮರದ ಚಟ್ಟವನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಹೊರುತ್ತಾರೆ. ಅಂದರೆ ಜೀವಂತ ಮನುಷ್ಯನಿಗಿಂತ ನಿರ್ಜೀವ ಮರಕ್ಕೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪವಿತ್ರತೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ವೈಚಾರಿಕ ಜಾಗೃತಿ ಹಾಗೂ ಮುಕ್ತಾಯ:
ಕವಿಯು ಈ ವಿಡಂಬನೆಯ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜದ ಕಣ್ಣು ತೆರೆಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರತೆ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಬಾಹ್ಯ ಆಚರಣೆಗಳು ಅಥವಾ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲಿಲ್ಲ, ಅದು ಜೀವಂತ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದರಲ್ಲಿದೆ. ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸದ ಧರ್ಮವು ಕೇವಲ ಡಾಂಭಿಕತೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕವಿತೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೪: 'ನಾನೊಂದು ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ' ಕವಿತೆಯ ಕಾವ್ಯ ಶೈಲಿ, ಭಾಷಾ ಬಳಕೆ ಹಾಗೂ ರೂಪಕಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ಪೀಠಿಕೆ:
ಡಾ. ಮೂಡ್ನಾಕೂಡು ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿಯವರ 'ನಾನೊಂದು ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ' ಕವಿತೆಯು ತನ್ನ ಸರಳ ಭಾಷೆ, ತೀವ್ರವಾದ ಸಂವೇದನೆ ಹಾಗೂ ಸಾಂಕೇತಿಕ ರೂಪಕಗಳಿಂದಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸತ್ಯವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ ಪದಗಳಲ್ಲಿ, ಮನಮುಟ್ಟುವಂತೆ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವುದು ಈ ಕವಿತೆಯ ಶೈಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ನೇರ ನುಡಿ:
ಕವಿತೆಯು ಯಾವುದೇ ಜಟಿಲವಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಛಂದಸ್ಸು ಅಥವಾ ಕಠಿಣ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳ ಭರವಿಲ್ಲದೆ, ನಿತ್ಯಬಳಕೆಯ ಆಡುಭಾಷೆಯ ಸೊಗಡಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ. 'ನಾನೊಂದು ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ...' ಎಂಬ ಒಂದೇ ಒಂದು ಸರಳ ಕಲ್ಪನೆಯು ಇಡೀ ಕವಿತೆಗೆ ಜೀವಾಳವಾಗಿದೆ. ಕವಿಯು ಯಾವುದೇ ಸುದೀರ್ಘ ಭಾಷಣ ಮಾಡದೆ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಮೂಲಕವೇ ದೊಡ್ಡ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಓದುಗರ ಮುಂದೆ ಇಡುತ್ತಾರೆ.
ರೂಪಕಗಳ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಸಂಯೋಜನೆ:
ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರೂಪಕವೂ ಆಳವಾದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:
೧. 'ಮರ': ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಿರಾಡಂಬರತೆ, ಅಖಂಡ ಸಮಾನತೆ ಹಾಗೂ ಆಶ್ರಯದ ಸಂಕೇತ.
೨. 'ಹಕ್ಕಿ, ಗಾಳಿ, ಸೂರ್ಯ': ಭೇದಭಾವವಿಲ್ಲದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸಂಕೇತಗಳು.
೩. 'ಗೋವು ಮತ್ತು ಮುಕ್ಕೋಟಿ ದೇವತೆಗಳು': ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪವಿತ್ರತೆಯ ಕಪಟತನವನ್ನು ವಿಡಂಬಿಸುವ ರೂಪಕ.
೪. 'ಹೋಮಾಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಚಟ್ಟ': ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ವೈಪರೀತ್ಯ ಹಾಗೂ ಮರಣೋತ್ತರ ಗೌರವದ ಸಾಂಕೇತಿಕತೆ.
ಕಾವ್ಯದ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಲಯ:
ಕವಿತೆಯು ಶಾಂತವಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದರೂ, ಒಳಗೊಳಗೇ ಪ್ರಬಲವಾದ ವೈಚಾರಿಕ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಕವಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನೋವು ಸಮುದಾಯದ ನೋವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡು, ಓದುಗನಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಾವಲೋಕನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಉಪಸಂಹಾರ:
ಹೀಗೆ ಶೈಲಿ, ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ರೂಪಕಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ 'ನಾನೊಂದು ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ' ಕವಿತೆಯು ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಒಂದು ಅಪೂರ್ವ ರತ್ನವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೫: ಕವಿತೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ಧನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶದ ದ್ವಂದ್ವವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ಪೀಠಿಕೆ:
ಮೂಡ್ನಾಕೂಡು ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿಯವರ 'ನಾನೊಂದು ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ' ಕವಿತೆಯ ಅಂತಿಮ ಭಾಗವು ಓದುಗರಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧನ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ತೀವ್ರವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಕ್ರೋಶದ ದ್ವಂದ್ವವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮರದ ಮರಣೋತ್ತರ ಬದುಕಿನ ವರ್ಣನೆಯು ಕವಿತೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರವಾದ ಮುಕ್ತಾಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಧನ್ಯತೆಯ ಭಾವನೆ:
ಕವಿತೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮರವು ಕಡಿದು ಒಣಗಿದಾಗ, ಅದರ ಸೀಳು ಪವಿತ್ರ ಹೋಮಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಉರಿದು 'ಪಾವನ'ವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಥವಾ ಸಮಾಜದ ಸತ್ಪುರುಷ ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ ಆತನ ಶವವನ್ನು ಹೊರಲು ಚಟ್ಟವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಜನರ ಹೆಗಲೇರುತ್ತದೆ. ಬದುಕಿದ್ದಾಗ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದ ಮರ, ಸತ್ತ ಮೇಲೆಯೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಾಗಿ 'ಸಾರ್ಥಕತೆ' ಅಥವಾ ಧನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
ತೀವ್ರವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಕ್ರೋಶ:
ಆದರೆ ಈ ಧನ್ಯತೆಯ ಹಿಂದೆಯೇ ತೀವ್ರವಾದ ಆಕ್ರೋಶ ಅಡಗಿದೆ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ (ಅಸ್ಪೃಶ್ಯನಿಗೆ) ಸಿಗದ ಗೌರವ, ಪವಿತ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶ ಸುಖವು, ಕಡಿದು ಬಿದ್ದ ಒಣ ಮರದ ಸೌದೆಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ! ಜೀವಂತ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯನೆಂದು ದೂರವಿಡುವ ಸಮಾಜ, ಅದೇ ಮರದ ಚಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯನಿಗಿಂತ ಮರದ ತುಂಡಿಗೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯ ನೀಡುವ ಇಂತಹ ಜಡ ಸಮಾಜದ ವಿರುದ್ಧ ಕವಿ ತೀವ್ರವಾದ ಆಕ್ರೋಶ ಹಾಗೂ ಕಹಿ ವಿಡಂಬನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ದ್ವಂದ್ವದ ಆಳವಾದ ಅರ್ಥ:
ಈ ಧನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶದ ದ್ವಂದ್ವವು ಓದುಗರನ್ನು ತೀವ್ರ ಚಿಂತನೆಗೆ ಹಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಮರವಾಗುವ ಬಯಕೆಯು ಕೇವಲ ಸೌಂದರ್ಯಾತ್ಮಕ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಜಾತಿಪೀಡಿತ ಸಮಾಜದ ಅಮಾನವೀಯತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವ ಅಂತಿಮ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ.
ಉಪಸಂಹಾರ:
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಕವಿತೆಯ ಕೊನೆಯು ಸಮಾಜದ ಕಪಟ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿ, ನಿಜವಾದ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುವ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಕರೆಯಾಗಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
೧೦. ಪದ್ಯದಿಂದ ಕಲಿಯಬಹುದಾದ ಜೀವನ ಸಂದೇಶ :
ಜೀವನ ಸಂದೇಶ: ಮೂಡ್ನಾಕೂಡು ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿಯವರ 'ನಾನೊಂದು ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ' ಕವಿತೆಯು ಇಡೀ ಮಾನವ ಕುಲಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಉದಾತ್ತ ಹಾಗೂ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಜೀವನ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಯಾರೂ ಶ್ರೇಷ್ಠರಲ್ಲ, ಯಾರೂ ಕಿರಿಯರಲ್ಲ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿಯು ಮಾನವಕುಲಕ್ಕೆ ಅಂಟಿದ ದೊಡ್ಡ ಕಲಂಕವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯು ಹೇಗೆ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು, ಗಾಳಿ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ಆಶ್ರಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸ್ಪರ್ಶದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಭೇದಭಾವವನ್ನು ತೋರುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಮಾನವ ಸಮಾಜದಲ್ಲೂ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನಿಗೂ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕು, ಗೌರವ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಬದುಕು ಸಿಗಬೇಕು. ಕೃತಕ ಜಾತಿ-ಧರ್ಮದ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಕೆಡವಿ, ಮಾನವೀಯತೆ, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಮೆರೆಯುವುದೇ ಈ ಕವಿತೆಯ ಮೂಲ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ.
೧೧. ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಕೊನೆಯ ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು (Textbook End Questions & Answers)
೧. ಒಂದು ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ:
ಅ) ಕವಿ ನಿಸರ್ಗದ ಯಾವ ಜೀವಿಯಾಗಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ?
ಉತ್ತರ: ಕವಿ ನಿಸರ್ಗದ 'ಮರ'ವಾಗಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.
ಆ) ಮರದ ಮೇಲೆ ಗೂಡು ಕಟ್ಟುವಾಗ ಹಕ್ಕಿ ಏನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ?
ಉತ್ತರ: ಮರದ ಮೇಲೆ ಗೂಡು ಕಟ್ಟುವಾಗ ಹಕ್ಕಿಯು 'ಜಾತಿ ಯಾವುದೆಂದು' ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
ಇ) ಮರದ ನೆರಳು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಸೂರ್ಯ ಏನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ?
ಉತ್ತರ: ಮರದ ನೆರಳು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಸೂರ್ಯನು 'ಮೈಲಿಗೆಯಾಯಿತೆಂದು' ಓಡಿಹೋಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.
ಈ) ಗಾಳಿಯು ಮರವನ್ನು ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ ಏನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ?
ಉತ್ತರ: ಗಾಳಿಯು ಮರವನ್ನು ತಬ್ಬಿ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ ತನ್ನ ಮೈಯನ್ನು ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
ಉ) ಮರದ ತೊಗಟೆಗೆ ಮೈ ಉಜ್ಜಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಾಣಿ ಯಾವುದು?
ಉತ್ತರ: ಮರದ ತೊಗಟೆಗೆ ಮೈ ಉಜ್ಜಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಾಣಿ 'ಪವಿತ್ರ ಗೋವು' (ಹಸು).
ಊ) ಗೋವಿನೊಳಗೆ ಎಷ್ಟು ಕೋಟಿ ದೇವತೆಗಳು ಅಡಗಿದ್ದಾರೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ?
ಉತ್ತರ: ಗೋವಿನೊಳಗೆ 'ಮೂರೂವರೆ ಕೋಟಿ' (ಮುಕ್ಕೋಟಿ) ದೇವತೆಗಳು ಅಡಗಿದ್ದಾರೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಋ) ಮರದ ಒಣ ಸೀಳು ಎಲ್ಲಿ ಬೆಂದು ಪಾವನವಾಗುತ್ತದೆ?
ಉತ್ತರ: ಮರದ ಒಣ ಸೀಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಯಜ್ಞದ 'ಹೋಮಾಗ್ನಿ'ಯಲ್ಲಿ ಬೆಂದು ಪಾವನವಾಗುತ್ತದೆ.
ಎ) ಮರವು ಯಾರ ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಟ್ಟವಾಗಿ ಹೆಗಲೇರುತ್ತದೆ?
ಉತ್ತರ: ಮರವು ಸಮಾಜದ 'ಸತ್ಪುರುಷ' ಅಥವಾ ಸಜ್ಜನನ ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಟ್ಟವಾಗಿ ಹೆಗಲೇರುತ್ತದೆ.
೨. ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ:
ಅ) ಪ್ರಕೃತಿಯು ಮರದೊಡನೆ ಹೇಗೆ ಭೇದಭಾವವಿಲ್ಲದೆ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ?
ಉತ್ತರ: ಪ್ರಕೃತಿಯು ಮರದೊಡನೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮಾನತೆಯಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹಕ್ಕಿಯು ಗೂಡು ಕಟ್ಟುವಾಗ ಜಾತಿ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಮರದ ನೆರಳು ಬಿದ್ದಾಗ ಸೂರ್ಯನು ಮೈಲಿಗೆಯಾಯಿತೆಂದು ಓಡುವುದಿಲ್ಲ. ಗಾಳಿಯು ಮರವನ್ನು ಆಲಂಗಿಸುವಾಗ ಮೈ ತೊಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ಅಥವಾ ತಾರತಮ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಆ) ಪವಿತ್ರ ಗೋವು ಮರಕ್ಕೆ ಮೈ ಉಜ್ಜಿದಾಗ ಏನು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ?
ಉತ್ತರ: ಪವಿತ್ರ ಗೋವು ತನ್ನ ಮೈ ತುರಿಕೆಯನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮರದ ತೊಗಟೆಗೆ ಮೈ ಉಜ್ಜಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೋವಿನ ದೇಹದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆನ್ನಲಾದ ಮುಕ್ಕೋಟಿ ದೇವತೆಗಳೂ ತಮಗರಿವಿಲ್ಲದೆ ಮರವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಮರಕ್ಕೆ ದೈವಿಕ ಸ್ಪರ್ಶ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.
ಇ) ಮರವು ತನ್ನ ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಸಾರ್ಥಕತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ?
ಉತ್ತರ: ಮರವು ಒಣಗಿ ಕಡಿದಾಗ, ಅದರ ಒಣ ಸೀಳು ಪವಿತ್ರ ಹೋಮಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಉರಿದು ಪಾವನವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಥವಾ ಸತ್ಪುರುಷ ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ ಆತನ ಶವವನ್ನು ಹೊರಲು ಚಟ್ಟವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡು ಸಜ್ಜನರ ಹೆಗಲೇರುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಮರವು ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿಯೂ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿ ಸಾರ್ಥಕತೆ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
೩. ಸಂದರ್ಭದೊಡನೆ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಿಸಿ:
ಅ) 'ಜಾತಿ ಯಾವುದೆಂದು ಕೇಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.'
ಆಯ್ಕೆ: ಈ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಮೂಡ್ನಾಕೂಡು ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿಯವರ 'ನಾನೊಂದು ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ' ಕವಿತೆಯಿಂದ ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸಂದರ್ಭ: ಕವಿಯು ತಾನು ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸುವಾಗ, ಮರದ ಕೊಂಬೆಯಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿಯು ಗೂಡು ಕಟ್ಟುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಮಾತು ಬರುತ್ತದೆ.
ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ: ಮನುಷ್ಯರ ನಡುವೆ ಜಾತಿ ವಿಚಾರಿಸಿ ದೂರವಿಡುವ ಪದ್ಧತಿಯಿದೆ. ಆದರೆ ಪಕ್ಷಿಗೆ ಇಂತಹ ಭೇದವಿಲ್ಲ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಉದಾರತೆ ಹಾಗೂ ಮನುಷ್ಯನ ಜಾತೀಯತೆಯನ್ನು ಈ ಸಾಲು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಆ) 'ಮೈಲಿಗೆಯಾಯಿತೆಂದು ಸೂರ್ಯ ಓಡಿಹೋಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.'
ಆಯ್ಕೆ: ಈ ಸಾಲನ್ನು ಡಾ. ಮೂಡ್ನಾಕೂಡು ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿಯವರ 'ನಾನೊಂದು ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ' ಕವಿತೆಯಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಸಂದರ್ಭ: ಮರದ ನೆರಳು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೂರ್ಯನು ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯನ್ನು ಕವಿ ವರ್ಣಿಸುವಾಗ ಈ ಮಾತು ಬಂದಿದೆ.
ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ: ಅಸ್ಪೃಶ್ಯನ ನೆರಳು ಬಿದ್ದರೂ ಮೈಲಿಗೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ಮಾನವ ಸಮಾಜದ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಸೂರ್ಯನ ಸಮಾನತೆಯ ನಡವಳಿಕೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ಕವಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿಡಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಇ) 'ಮುಕ್ಕೋಟಿ ದೇವತೆಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಮುಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.'
ಆಯ್ಕೆ: ಈ ಸಾಲನ್ನು ಮೂಡ್ನಾಕೂಡು ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿಯವರ 'ನಾನೊಂದು ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ' ಕವಿತೆಯಿಂದ ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
ಸಂದರ್ಭ: ಗೋವು ಮರದ ತೊಗಟೆಗೆ ತನ್ನ ಮೈ ಉಜ್ಜಿಕೊಳ್ಳುವ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವಾಗ ಈ ಮಾತು ಬರುತ್ತದೆ.
ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ: ಅಸ್ಪೃಶ್ಯ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ದೇವಾಲಯದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶ ನೀಡದ ದೇವತೆಗಳು, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮರವಾದರೆ ಗೋವಿನ ಮೂಲಕವೇ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಆಶೀರ್ವದಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಡಂಬನೆ ಇಲ್ಲಿದೆ.
೪. ದೀರ್ಘ ಉತ್ತರ ಬರೆಯಿರಿ:
ಅ) 'ನಾನೊಂದು ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ' ಪದ್ಯದ ಸಾರಾಂಶ ಹಾಗೂ ಕವಿಯ ಮುಖ್ಯ ಆಶಯವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ಸಮಗ್ರ ಸಾರಾಂಶ: ಮೂಡ್ನಾಕೂಡು ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿಯವರ 'ನಾನೊಂದು ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ' ಕವಿತೆಯು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರು ಅನುಭವಿಸುವ ಅಸಮಾನತೆ, ನೋವು ಮತ್ತು ಅಪಮಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಾಂಕೇತಿಕ ರೂಪಕದ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತಿನೆದುರು ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ. ಕವಿಯು ಜಾತಿಪೀಡಿತ ಮಾನವ ಸಮಾಜದ ಕಿರುಕುಳಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಒಂದು ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ ಚೆನ್ನಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಬಂದು ಗೂಡು ಕಟ್ಟುವಾಗ ಯಾವುದೇ ಜಾತಿಯನ್ನು ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಬಿದ್ದ ಮರದ ನೆರಳು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಚಾಚಿದಾಗ ಸೂರ್ಯನು 'ಮೈಲಿಗೆಯಾಯಿತೆಂದು' ಎಂದಿಗೂ ಓಡಿಹೋಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ತಂಗಾಳಿಯು ಮರವನ್ನು ಆಲಂಗಿಸಿ ಬೀಸುವಾಗ ತನ್ನ ಮೈಯನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಓಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ, ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಮಾನವರು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಜಾತಿಯ ಭೇದಭಾವ ತಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ.ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಭಾವಿಸುವ 'ಗೋವು' ಮರದ ಬಳಿ ಬಂದು ತನ್ನ ಮೈ ತುರಿಕೆಯನ್ನು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತೊಗಟೆಗೆ ಮೈ ಉಜ್ಜುತ್ತಿತ್ತು. ಹಾಗೆ ಗೋವು ಮೈ ಉಜ್ಜುವಾಗ, ಅದರೊಳಗಿದ್ದಾರೆನ್ನಲಾದ ಮುಕ್ಕೋಟಿ ದೇವತೆಗಳೂ ಮರವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮುಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದರು. ಮನುಷ್ಯನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದಿದ್ದರೆ ದೇವಸ್ಥಾನದೊಳಗೆ ಬಿಡದ ದೇವತೆಗಳು, ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ ಪ್ರಾಣಿಯ ಮೂಲಕವೇ ಮುಟ್ಟಿ ಹಾರೈಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮರದ ಜೀವನವು ಬದುಕಿರುವಾಗಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಅದರ ಮರಣದ ನಂತರವೂ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಉಪಯುಕ್ತ ಹಾಗೂ ಪವಿತ್ರವೆನಿಸುತ್ತದ ಒಣಗಿದ ಮರದ ಕಟ್ಟಿಗೆಯ ಸೀಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಹೋಮಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಉರಿದು ಪಾವನತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಅಥವಾ ಸಮಾಜದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸತ್ಪುರುಷ ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ ಆತನನ್ನು ಹೊರಲು ಚಟ್ಟವಾಗಿ ಸಜ್ಜನರ ಹೆಗಲೇರುತ್ತಿತ್ತು.ಆದರೆ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯ ಮಾನವನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದರೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸತ್ತ ಮೇಲೆಯೂ ನಿಂದನೆ ಮತ್ತು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ಕಳಂಕ ತಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ಕವಿತೆಯು ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಿಶಾಲತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವನ ಕಿರಿದಾದ ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಿಯೂ ಸಮಾನ ಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ಇದು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಮಾನವ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಅಮಾನವೀಯ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಕವಿ ಖಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜಾತೀಯತೆಯು ಮನುಷ್ಯನ ಆತ್ಮಗೌರವವನ್ನು ಹೇಗೆ ಕುಸಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕವಿತೆ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.ಮರವು ನೀಡುವ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಶ ನೆರಳು ಮತ್ತು ಆಶ್ರಯವು ಮಾನವನ ಸಂಕುಚಿತತೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಕೇವಲ ಬಾಹ್ಯ ಆಚರಣೆಗಳಾಗದೆ ನಿಜವಾದ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಆಶಯ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಕವಿಯ ವೈಚಾರಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿದೆ.ಸರಳ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ತೀವ್ರವಾದ ವಿಡಂಬನೆಯು ಓದುಗರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಈ ಕವಿತೆಯು ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಕವಿತೆಯಾಗಿದೆ.ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ನಿವಾರಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನಿಗೂ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕು ಸಿಗಬೇಕೆಂಬುದು ಕವಿಯ ತುಡಿತವಾಗಿದೆ. ನಿಸರ್ಗದ ನಿಯಮವು ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮರಸ್ಯವಾದರೆ, ಮಾನವನ ನಿಯಮವು ಶೋಷಣೆಯಾಗಿದೆ. 'ನಾನೊಂದು ಮರವಾಗಿದ್ದರೆ' ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯು ಕೇವಲ ಬಯಕೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಕವಿತೆಯು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸೋದರತ್ವ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಪುನರುತ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕರೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.ಕವಿಯು ಈ ಕವಿತೆಯ ಮೂಲಕ ಇಡೀ ಮಾನವ ಕುಲಕ್ಕೆ ಪ್ರಬಲವಾದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಮನುಷ್ಯ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಯಾರೂ ಶ್ರೇಷ್ಠರಲ್ಲ, ಯಾರೂ ಕಿರಿಯರಲ್ಲ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನಿಗೂ ಗೌರವಯುತವಾಗಿ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನದಿಂದ ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕಿದೆ. ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿಯು ಮಾನವಕುಲಕ್ಕೆ ಅಂಟಿದ ದೊಡ್ಡ ಶಾಪವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಕೃತಿಯು ಹೇಗೆ ಸಕಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಗಾಳಿ, ಬೆಳಕು, ನೀರು ಮತ್ತು ಆಶ್ರಯ ನೀಡುತ್ತದೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಮಾನವಸಮಾಜದಲ್ಲೂಸಮಾನತೆ, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸೋದರತ್ವ ನೆಲೆಸಬೇಕು. ಕೃತಕ ಜಾತಿ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಕೆಡವಿ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಮೆರೆಯಬೇಕೆಂಬುದು ಕವಿಯ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಜ್ಞಾನದರ್ಪಣ (jnanadarpana.com) ಕನ್ನಡ ಸೇವೆಗೆಂದೇ ತೊಡಗಿದ್ದು, ಬಯಸಿದವರಿಗೆ ಉಚಿತ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿಸುವಲ್ಲಿ ನಿರತವಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನ ಕನ್ನಡ ಕಲಿಯುವಿಕೆಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ, ಅದರೊಂದಿಗೆ ಕನ್ನಡವನ್ನ ಸುಲಿದ ಬಾಳೆಹಣ್ಣಿನಂದದಿ ಎನ್ನುವ ಮಾತನ್ನು ಸಾಫಲ್ಯೀಕರಿಸಲು ನಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ನಮ್ಮ ತಂಡ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಎಡಬಿಡದೇ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುತಿದ್ದು, ಈಗ ಈ ಜಾಲತಾಣದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಹಾಗೂ ಸೇವೆಗೆ ನಿಮ್ಮ ಕೈಲಾದಷ್ಟು ಕಿರು ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಕಳಕಳಿಯ ಕೋರಿಕೆ
(Jnanadarpana is dedicated to bringing you free and useful information. Encourage us by donating whatever you can towards our website maintenance and service.)
💙 jnanadarpana.com ಉಚಿತ ಸೇವೆಯನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನೀಡಲು ನಿಮ್ಮ ಸಣ್ಣ ನೆರವು ಕೂಡಾ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. QR ಕೋಡ್ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿ ಸಹಕರಿಸಿ! 🙏