ಇಂದಿನ ದೇವರು — ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು

 ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ       ಬಿ.ಕಾಂ ಪ್ರಥಮ ಸೆಮಿಸ್ಟರ್ 

ಇಂದಿನ ದೇವರು — ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು 

ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ 

೧. ಪಾಠದ (ಕವಿತೆಯ) ಪರಿಚಯ

‘ಇಂದಿನ ದೇವರು’ ಎಂಬ ಕವಿತೆಯು ಪ್ರಥಮ ಬಿ.ಕಾಮ್. (೧ನೇ ಸೆಮಿಸ್ಟರ್) 'ಕನ್ನಡ ಧಾರೆ-೧' ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಎರಡನೇ ಘಟಕದ ಮೊದಲ ಪದ್ಯವಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡಿಗರ ಹೆಮ್ಮೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು (ಕುಪ್ಪಳಿ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ಪುಟ್ಟಪ್ಪ) ಅವರು ರಚಿಸಿದ ಈ ಕವಿತೆಯು ಭಾರತೀಯ ನವೋದಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಹಾಗೂ ವೈಚಾರಿಕ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಈ ಕವಿತೆಯು ಮೂಢನಂಬಿಕೆ, ಅಂಧಾನುಕರಣೆ ಹಾಗೂ ಕಲ್ಲಿನ ವಿಗ್ರಹಗಳ ವ್ಯರ್ಥ ಪೂಜೆಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ನಿರ್ಜೀವ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು, ಸತ್ತ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾ, ಬಿಸಿಲು-ಮಳೆಗಳಲ್ಲಿ ನರಳುತ್ತಿರುವ ಸಜೀವ ಮಾನವರನ್ನು ಹಾಗೂ ಪರಾಧೀನತೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಂದ ಭಾರತಾಂಭೆಯನ್ನು ಮರೆತಿರುವ ಸಮಾಜವನ್ನು ಕವಿ ಇಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಿರ್ಜೀವ ಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ ಭಕ್ತಿ ತೋರುವ ಬದಲು, ಸಜೀವವಾಗಿ ಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ನಮ್ಮ ದೇಶವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ತಾಯ್ನಾಡಾದ ಭಾರತಮಾತೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವುದೇ ನಿಜವಾದ 'ಇಂದಿನ ಧರ್ಮ' ಮತ್ತು 'ಇಂದಿನ ದೇವಸ್ಥಾನ' ಎಂದು ಕುವೆಂಪು ಸಾರಿದ್ದಾರೆ.

೨. ಲೇಖಕರ (ಕವಿಯ) ಪರಿಚಯ

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ 'ಯುಗಕವಿ', 'ಜಗದ್ಗುರು' ಹಾಗೂ 'ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ' ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಪರಿಚಯ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ:

ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು ಕುಪ್ಪಳಿ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ಪುಟ್ಟಪ್ಪ (ಕುವೆಂಪು)

ಜನ್ಮ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಕಾಲ ೧೯೦೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೯, ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ ತಾಲೂಕಿನ ಕುಪ್ಪಳಿ.

ಕಾವ್ಯನಾಮ ಕುವೆಂಪು (ಯುಗಕವಿ, ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ)

ಪ್ರಮುಖ ಮಹಾಕಾವ್ಯ & ಕೃತಿಗಳು ‘ಶ್ರೀ ರಾಮಾಯಣ ದರ್ಶನಂ’ (ಮಹಾಕಾವ್ಯ), ‘ಕಾನೂರು ಹೆಗ್ಗಡಿತಿ’, ‘ಮಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮದುಮಗಳು’ (ಕಾದಂಬರಿಗಳು), ‘ಬೆರಳ್ಗೆ ಕೊರಳ್’, ‘ಸ್ಮಶಾನ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ’ (ನಾಟಕಗಳು), ‘ಪಕ್ಷಿಕಾಶಿ’, ‘ಕೊಳಲು’ (ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು).

ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ‘ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ ವಿಜೇತರು (ಶ್ರೀ ರಾಮಾಯಣ ದರ್ಶನಂ ಕೃತಿಗೆ), ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಬಿರುದು, ಪದ್ಮಭೂಷಣ, ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ, ಪಂಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ, ನಾಡೋಜ ಗೌರವ.

ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕೊಡುಗೆ ವಿಶ್ವಮಾನವ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿದ ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಮಂತ್ರಮಾಂಗಲ್ಯ, ವಿಚಾರಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಆಹ್ವಾನ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರೇಮದ ಅನನ್ಯ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

೩. ಪದ್ಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪೂರ್ವ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೋತ್ತರ ಭಾರತದ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜವು ದೇವಸ್ಥಾನ, ಪೂಜೆ-ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು, ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಡ ಕಲ್ಲುಗಳ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ಮಯವಾಗಿತ್ತು. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ಜನ ಬಡತನ, ಹಸಿವು, ದಾಸ್ಯ ಮತ್ತು ಚಳಿ-ಮಳೆಗಳಲ್ಲಿ ನರಳುತ್ತಿದ್ದರು. ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರ ರಕ್ತವನ್ನು ಹೀರಿ ಕೊಬ್ಬುತ್ತಿದ್ದ ಪೂಜಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಮೂಢಾಚರಣೆಗಳು ಸಮಾಜದ ಜೀವಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿಸಿದ್ದವು.

ಈ ಕಠೋರ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಕಂಡ ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ವೈಚಾರಿಕ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು 'ಇಂದಿನ ದೇವರು' ಕವಿತೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಸತ್ತ ಕಲ್ಲುಗಳ ಮುಂದೆ ಅತ್ತು ಕರೆದು ಕಣ್ಣೀರಿಡುವ ಬದಲು, ಸಜೀವವಾಗಿ ನರಳುತ್ತಿರುವ ಕಷ್ಟಜೀವಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹೆತ್ತ ತಾಯ್ನಾಡಾದ ಭಾರತಮಾತೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದೇ ನೈಜ ದೇವತಾರಾಧನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಕವಿತೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿ ಕವಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.

೪. ಪದ್ಯದ ಭಾವಾರ್ಥ ಹಾಗೂ ಕಾವ್ಯ ವಿವರಣೆ

ಕವಿತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಚರಣಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿಸ್ತೃತ ಭಾವಾರ್ಥ ವಿವರಣೆ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ:

ಚರಣ ೧: 'ನೂರು ದೇವರನೆಲ್ಲ ನೂಕಾಚೆ ದೂರ...'

ನೂರು ದೇವರನೆಲ್ಲ ನೂಕಾಚೆ ದೂರ,

ಭಾರತಾಂಬೆಯ ದೇವಿ ನಮಗಿಂದು ಪೂಜಿಸುವ ಬಾರ!

ಭಾವಾರ್ಥ: ಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ನೂರಾರು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ದೂರ ನೂಕಿ ಬಗೆಯಿರಿ ಎಂದು ಕರೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇಂದಿನ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ಪೂಜನೀಯಳಾದ ಏಕೈಕ ಸಜೀವ ದೇವತೆ ಎಂದರೆ ನಮ್ಮ ತಾಯ್ನಾಡಾದ 'ಭಾರತಾಂಬೆ'. ಆಕೆಯನ್ನಷ್ಟೇ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಏಕಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಚರಣ ೨: 'ಶತಮಾನಗಳು ಬರಿಯ ಜಡಶಿಲೆಯ ಪೂಜಿಸಾಯ್ತು...'

ಶತಮಾನಗಳು ಬರಿಯ ಜಡಶಿಲೆಯ ಪೂಜಿಸಾಯ್ತು;

ಪಾವ್ಗಳಿಗೆ ಹಾಲೆರೆದು ಪೋಷಿಸಾಯ್ತು!

ಬಿಸಿಲು, ಮಳೆ, ಗಾಳಿ ಬೆಂಕಿಯನೆಲ್ಲ ಬೇಡಿಯಾಯ್ತು;

ದಾಸರನು ಪೂಜಿಸಿಯೆ ದಾಸ್ಯವಾಯ್ತು!

ಭಾವಾರ್ಥ: ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ನಾವು ನಿರ್ಜೀವವಾದ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು, ಶಿಲೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ. ಹುತ್ತದಲ್ಲಿರುವ ಹಾವಿಗೆ (ಪಾವ್) ಹಾಲೆರೆದು ಪೋಷಿಸಿದೆವು. ಬಿಸಿಲು, ಮಳೆ, ಗಾಳಿ, ಬೆಂಕಿ ಮುಂತಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ದೇವರೆಂದು ಬೇಡಿದೆವು. ಸಮಾಜವನ್ನು ದಾಸ್ಯದಲ್ಲಿಟ್ಟವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಕೊನೆಗೆ ನಾವೇ ದಾಸರಾಗಿ ನರಳಿದೆವು. ಈ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಯ ಅಂಧಾನುಕರಣೆಯಿಂದ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಒಳಿತಾಗಲಿಲ್ಲ.

ಚರಣ ೩: 'ಗುಡಿಯೊಳಗೆ ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿ ಬೆಚ್ಚಗಿರುವರನೆಲ್ಲ...'

ಗುಡಿಯೊಳಗೆ ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿ ಬೆಚ್ಚಗಿರುವರನೆಲ್ಲ,

ಭಕ್ತರ ರಕ್ತವ ಹೀರಿ ಕೊಬ್ಬಿಹರನೆಲ್ಲ,

ಗಂಟೆ ಜಾಗಟೆಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದು, ಕುತ್ತಿಗೆ ಹಿಡಿದು

ಕಡಲತಡಿಗೆ ತಳ್ಳಿರೆ ಶಂಖದಿಂದ ನುಡಿದು!

ಭಾವಾರ್ಥ: ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ಒಳಗಡೆ ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿ ಬೆಚ್ಚಗೆ ಕುಳಿತು, ಅಮಾಯಕ ಭಕ್ತರ ಶ್ರಮವನ್ನು ಮತ್ತು ರಕ್ತವನ್ನು ಹೀರಿ ಕೊಬ್ಬಿರುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಧೂರ್ತರನ್ನು ಹಾಗೂ ಜಡ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕವಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ತೊಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಗಂಟೆ ಜಾಗಟೆಗಳ ಧ್ವನಿಯ ನಡುವೆ, ಅವರ ಕುತ್ತಿಗೆ ಹಿಡಿದು ಸಮುದ್ರದ ತಡಿಗೆ ನೂಕಿ ಬಿಸಾಕಿರಿ ಎಂದು ವೈಚಾರಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕರೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.

ಚರಣ ೪-೫: 'ಸತ್ತ ಕಲ್ಗಳ ಮುಂದೆ ಅತ್ತು ಕರೆದುದು ಸಾಕು...'

ಸತ್ತ ಕಲ್ಗಳ ಮುಂದೆ ಅತ್ತು ಕರೆದುದು ಸಾಕು,

ಜೀವದಾತೆಯನಿಂದು ಕೂಗಬೇಕು!

ಶಿಲೆ ಮೂರ್ತಿಗೆ ನೆಯ್ದ ಕಲೆಯ ಹೊದಿಕೆಯನೊಯ್ದು

ಚಳಿಯ ಮಳೆಯಲ್ಲಿ ನವೆವ ತಾಯ್ಗೆ ಹಾಕು!

ಭಾವಾರ್ಥ: ಜೀವವಿಲ್ಲದ ಕಲ್ಲಿನ ವಿಗ್ರಹಗಳ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ಅತ್ತು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ್ದು ಸಾಕು. ನಮಗೆ ನಿಜವಾದ ಜೀವನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವ 'ಜೀವದಾತೆ' ಭಾರತಮಾತೆಯನ್ನು ನೆನೆಯಿರಿ. ಕಲ್ಲಿನ ಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅಂದವಾಗಿ ನೆಯ್ದ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಪಟ್ಟು-ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹೊದಿಸುವ ಬದಲು, ಆ ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ಒಯ್ದು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಚಳಿ, ಮಳೆ, ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ನರಳುತ್ತಿರುವ ಜೀವಂತ ತಾಯಂದಿರಿಗೆ, ಬಡ ಜನರಿಗೆ ಹೊದೆಸಿ ರಕ್ಷಿಸಿರಿ. ಅದೇ ನಿಜವಾದ ಪೂಜೆ.

ಚರಣ ೬-೭: 'ಭಾರತಿಯೇ ನಮಗಿಂದು ಜೀವನದ ದೇವತೆಯು...'

ಭಾರತಿಯೇ ನಮಗಿಂದು ಜೀವನದ ದೇವತೆಯು,

ವಿಶ್ವರೂಪಿಣಿಯಿವಳು, ವಿಶ್ವಮುಖಿಯೈ!

ನಮ್ಮೆಲ್ಲರಂಗಗಳೇ ನಮ್ಮಂಬೆಯಂಗವೈ,

ನಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದೊಳು ನಮ್ಮಮ್ಮ ಸುಖಿಯೈ!

ಭಾವಾರ್ಥ: ಭಾರತಮಾತೆಯೇ ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಜೀವನದ ದೇವತೆ. ಆಕೆ ಜಗತ್ತಿನ ಸಮಸ್ತ ರೂಪಗಳಲ್ಲೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ವಿಶ್ವರೂಪಿಣಿ. ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಈ ಮಾತೆಯ ಅಂಗಾಂಗಗಳು. ನಮ್ಮ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಿಕ್ಕಿ, ಪ್ರಜೆಗಳು ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಬಾಳಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮ ಹೆತ್ತ ತಾಯಿ ಸುಖವಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯ. ನಾವೇ ದೇವತೆಗಳು, ನಮ್ಮ ಭಾರತವೇ ಸ್ವರ್ಗ!

೫. ಮುಖ್ಯ ಆಶಯಗಳು (Main Themes)

‘ಇಂದಿನ ದೇವರು’ ಕವಿತೆಯು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ರವಾನಿಸುವ ಮುಖ್ಯ ಆಶಯಗಳನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ:

ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಕಲ್ಲು ಮೂರ್ತಿಗಳು, ಹಾವುಗಳು ಹಾಗೂ ಜಡವಸ್ತುಗಳನ್ನು ದೇವರೆಂದು ಪೂಜಿಸುವ ಅಂಧಾನುಕರಣೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ತೊರೆಯುವುದು.

ಸಜೀವ ಭಾರತಾಂಬೆಯ ಪೂಜೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ದೇವತೆಗಳಿಗಿಂತ ಕಣ್ಣೆದುರಿನ ಭಾರತಮಾತೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಆಕೆಯ ಮಕ್ಕಳಾದ ಸಹಮಾನವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವುದು.

ಮಾನವೀಯ ಧರ್ಮದ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ ನಿರ್ಜೀವ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಉಡಿಸುವ ಬಟ್ಟೆ-ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಚಳಿ-ಮಳೆಯಲ್ಲಿ ನರಳುವ ನಿಜವಾದ ಬಡಜನರಿಗೆ ನೀಡಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು.

ವೈಚಾರಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ ಹಾಗೂ ಜಾಗೃತಿ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಪೂಜೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಶೋಷಣೆ ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿ, ನಾವೇ ದೇವತೆಗಳಾಗಿ ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಿಸುವುದು.

೬. ಪದ್ಯದ ಸಮಗ್ರ ಸಾರಾಂಶ 

ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಅವರ 'ಇಂದಿನ ದೇವರು' ಕವಿತೆಯು ಮೂಢನಂಬಿಕೆಯ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ ವೈಚಾರಿಕ ಜಾಗೃತಿಯ ಕರೆಯಾಗಿದೆ.

ಕವಿತೆಯ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಕವಿ, "ನೂರು ದೇವರನೆಲ್ಲ ನೂಕಾಚೆ ದೂರ, ಭಾರತಾಂಬೆಯ ದೇವಿ ನಮಗಿಂದು ಪೂಜಿಸುವ ಬಾರ!" ಎಂದು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಾವಿಂದು ಪೂಜಿಸಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ, ಕಲ್ಪನೆಯ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನಲ್ಲ; ಬದಲು ನಮಗೆ ಅನ್ನ, ನೀರು, ಆಶ್ರಯ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಸಜೀವ ದೇವತೆ 'ಭಾರತಮಾತೆ'ಯನ್ನು. ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ನಮ್ಮ ಜನ ಜಡಶಿಲೆಗಳನ್ನು, ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಹುತ್ತದಲ್ಲಿದ್ದ ಹಾವುಗಳಿಗೆ ಹಾಲೆರೆದು ತೃಪ್ತಿಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಬಿಸಿಲು, ಮಳೆ, ಗಾಳಿಗಳನ್ನು ದೇವರೆಂದು ಬೇಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಇಂತಹ ಪೂಜೆ-ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ದಾಸರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದವೇ ಹೊರತು ನಮಗೆ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಲಿ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನಾಗಲಿ ನೀಡಲಿಲ್ಲ.

ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ಒಳಗೆ ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿ ಕುಳಿತು, ದೈವಿಕತೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅಮಾಯಕ ಭಕ್ತರ ರಕ್ತವನ್ನು ಹೀರಿ ಕೊಬ್ಬಿರುವ ಶೋಷಕರನ್ನು ಮತ್ತು ಸತ್ತ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕುತ್ತಿಗೆ ಹಿಡಿದು ಸಮುದ್ರದ ತಡಿಗೆ ತಳ್ಳಿರಿ ಎಂದು ಕವಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕ್ರೋಶದಿಂದ ಸಾರುತ್ತಾರೆ. ಕಲ್ಲಿನ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ನಿದ್ದೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಅವರ ಮಾತು ಮಡಿದು ಹೋಗಿದೆ, ಅವರ ಗುಡಿಗಳು ಹಾಳಾಗಿವೆ. ಅಂತಹ ನಿರ್ಜೀವ ಕಲ್ಲುಗಳ ಮುಂದೆ ಅತ್ತು ಕರೆದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವುದು ನಿರರ್ಥಕ.

ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಪೂಜೆಯ ನೈಜ ಅರ್ಥವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ, ಕಲ್ಲಿನ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಉಡಿಸುವ ಸುಂದರವಾದ ಕಲಾನೈಪುಣ್ಯದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಒಯ್ದು, ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಚಳಿ, ಮಳೆ, ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ನರಳುತ್ತಿರುವ ಬಡ ತಾಯಂದಿರಿಗೆ, ಕಷ್ಟಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಹೊದೆಸಿರಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ನರಳುವ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ನೀಡುವ ಆಸರೆಯೇ ನಿಜವಾದ ದೇವಪೂಜೆ. ಭಾರತಿಯೇ ನಮಗೆ ಜೀವ ನೀಡುವ ದೇವತೆ. ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಆಕೆಯ ಅಂಗಾಂಗಗಳು. ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಸಿಗುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ನೆಮ್ಮದಿಯಲ್ಲೇ ಭಾರತಮಾತೆಯ ಸುಖ ಅಡಗಿದೆ.

ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಲ್ಲೂ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತಾ, "ನಾವೇ ದೇವತೆಗಳು, ಭಾರತವೇ ಸ್ವರ್ಗ!" ಎಂದು ಉದ್ಘೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ದಾಸನೂ ತನ್ನ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ತೊರೆದು ಈಶನಾಗಬೇಕು (ಸ್ವಾಮಿಯಾಗಬೇಕು). ಜಡಪೂಜೆಯಿಂದ ಮಾನವ ಸೇವೆಯತ್ತ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರೇಮದತ್ತ ಸಾಗುವುದೇ ಕವಿತೆಯ ಪರಮೋಚ್ಚ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ.

೭. ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳ ಅರ್ಥ (Vocabulary)

ಜಡಶಿಲೆ ನಿರ್ಜೀವ ಕಲ್ಲು / ಪ್ರಾಣವಿಲ್ಲದ ಮೂರ್ತಿ

ಪಾವ್ ಹಾವು / ಸರ್ಪ

ದಾಸ್ಯ ಗುಲಾಮಗಿರಿ / ಪರತಂತ್ರ

ಕ್ಲೀಬತನ ಪುಂಸತ್ವಹೀನತೆ / ನಪುಂಸಕತನ / ಹೆದರಿಕೆಯ ಸ್ವಭಾವ

ಪೌರುಷ ಧೈರ್ಯ / ವೀರತ್ವ / ಪರಾಕ್ರಮ

ಅಮರರು ದೇವತೆಗಳು / ಸಾವು ಇಲ್ಲದವರು

ಜೀವದಾತೆ ಬದುಕು ನೀಡುವ ತಾಯಿ / ಭಾರತಮಾತೆ

ವಿಶ್ವರೂಪಿಣಿ ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲಾ ರೂಪದಲ್ಲೂ ನೆಲೆಸಿರುವವಳು

ಅಂಗ ದೇಹದ ಭಾಗ / ದೇಹದ ಅವಯವ

೮. ೨ ಅಂಕದ ಮಾದರಿ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು 

ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: ಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಯಾರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕೆಂದು ಕರೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ?

ಉತ್ತರ: ಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಮೂಢನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಪೂಜಿಸುವ ನೂರಾರು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಬದಿಗೆ ಸರಿಸಿ, ನಮಗೆ ಅನ್ನ, ನೀರು, ಆಶ್ರಯ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಸಜೀವ ದೇವತೆಯಾದ 'ಭಾರತಾಂಬೆ'ಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕೆಂದು ಕರೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ತಾಯ್ನಾಡಿನ ಸೇವೆಯೇ ನಿಜವಾದ ಪೂಜೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ನಿಲುವು.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ಕಲ್ಲಿನ ಮೂರ್ತಿಯ ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ಯಾರಿಗೆ ಹಾಕಬೇಕೆಂದು ಕವಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ?

ಉತ್ತರ: ನಿರ್ಜೀವ ಕಲ್ಲಿನ ಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ ಹೊದೆಸಿದ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ನೆಯ್ದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಒಯ್ದು, ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಚಳಿ, ಮಳೆ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ನರಳುತ್ತಿರುವ ನಿಜವಾದ ಬಡ ತಾಯಂದಿರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಕಷ್ಟಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಹೊದೆಸಿ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕೆಂದು ಕವಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: 'ನಾವೇ ದೇವತೆಗಳು, ಭಾರತವೇ ಸ್ವರ್ಗ' ಎಂದು ಕವಿ ಏಕೆ ಉದ್ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ?

ಉತ್ತರ: ಮಾನವನು ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಅಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮೂಢತೆಯನ್ನು ತೊರೆದು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಎದ್ದೇಳಬೇಕು. ಮಾನವ ಸೇವೆಯೇ ದೇವಪೂಜೆಯಾದಾಗ ನಾವೇ ದೇವತೆಗಳಾಗುತ್ತೇವೆ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಮಾತೃಭೂಮಿಯಾದ ಭಾರತವೇ ನಮಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸ್ವರ್ಗವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕವಿ ಉದ್ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.

೯. ೫ ಅಂಕದ ಮಾದರಿ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು (೧೦೦ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ)

ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: 'ಇಂದಿನ ದೇವರು' ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಢತೆಯ ಅಂಧಾನುಕರಣೆಯನ್ನು ಕವಿ ಹೇಗೆ ವಿಮರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ?

ಉತ್ತರ: ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಈ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಬೇರೂರಿರುವ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜನರು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಪ್ರಾಣವಿಲ್ಲದ ಜಡಶಿಲೆಗಳನ್ನು (ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು) ಪೂಜಿಸುತ್ತಾ, ಹುತ್ತದಲ್ಲಿರುವ ಹಾವಿಗೆ ಹಾಲೆರೆಯುತ್ತಾ ತಮ್ಮ ಜೀವಚೈತನ್ಯವನ್ನು ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಬಿಸಿಲು, ಮಳೆ, ಗಾಳಿಗಳನ್ನು ದೇವರೆಂದು ಬೇಡುತ್ತಾ, ಸಮಾಜವನ್ನು ಶೋಷಿಸಿದವರನ್ನೇ ಪೂಜಿಸಿ ತಾವೇ ದಾಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿ ಕುಳಿತು ಭಕ್ತರ ರಕ್ತವನ್ನು ಹೀರಿ ಕೊಬ್ಬಿದ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕವಿ ತರಾಟೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ನಿರ್ಜೀವ ಕಲ್ಲುಗಳಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದರಿಂದ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಹಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಅಂಧಾನುಕರಣೆಯನ್ನು ತೊರೆದು, ಜೀವಂತವಾಗಿರುವ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಮತ್ತು ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಧರ್ಮವೆಂದು ಕವಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರೇಮದ ನೆಲೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: 'ಇಂದಿನ ದೇವರು' ಕವಿತೆಯು ಪ್ರಖರವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರೇಮದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತಮಾತೆಯೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ದೇವತೆ. ಆಕೆ ಜಗತ್ತಿನ ಸಮಸ್ತ ಜೀವಜಾಲದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ವಿಶ್ವರೂಪಿಣಿ. ದೇಶದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರಜೆಯೂ ಈ ಭಾರತಮಾತೆಯ ಅಂಗಾಂಗಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ನಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯಲ್ಲೇ ನಮ್ಮ ಮಾತೆಯ ಸುಖ ಅಡಗಿದೆ. ಸತ್ತ ಕಲ್ಲುಗಳ ಮುಂದೆ ಕಣ್ಣೀರಿಡುವ ಬದಲು, ಜೀವದಾತೆಯಾದ ಭಾರತಮಾತೆಯನ್ನು ನೆನೆಯಬೇಕು. ಈ ಮಾತೃಭೂಮಿಯ ಸೇವೆಯೇ ಪರಮೋಚ್ಛ ಪೂಜೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರಜೆಯೂ ದಾಸ್ಯದಿಂದ ಎದ್ದು ನಿಂತು ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯಾದಾಗ ಭಾರತವೇ ಸ್ವರ್ಗವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವೈಚಾರಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರೇಮವನ್ನು ಕವಿ ಇಲ್ಲ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

೧೦. ೧೦ ಅಂಕದ ದೀರ್ಘ ಉತ್ತರ (ಒಂದು ಪುಟದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ)

ಪ್ರಶ್ನೆ: "ಕುವೆಂಪು ಅವರ 'ಇಂದಿನ ದೇವರು' ಕವಿತೆಯು ಜಡಶಿಲೆಯ ಪೂಜೆಯಿಂದ ಸಜೀವ ರಾಷ್ಟ್ರಮಾತೆಯ ಆರಾಧನೆಯತ್ತ ಸಾಗುವ ವೈಚಾರಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯಾಗಿದೆ" - ಈ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಕವಿತೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ.

ಉತ್ತರ:ಪೀಠಿಕೆ: ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಕನ್ನಡದ ನವೋದಯ ಕಾವ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ನವವೈಚಾರಿಕತೆಯ ದೀವಟಿಗೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿಸಿದ ಮಹಾನ್ ಕವಿ. ಅವರ 'ಇಂದಿನ ದೇವರು' ಕವಿತೆಯು ಮೂಢನಂಬಿಕೆ, ಜಡಾರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಶೋಷಣೆಯನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿ ನಿಂತು, ಮಾನವೀಯತೆ ಹಾಗೂ ತಾಯ್ನಾಡಿನ ಸೇವೆಯನ್ನೇ ಪರಮ ಧರ್ಮವೆಂದು ಸಾರುವ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಕಾವ್ಯಕೃತಿಯಾಗಿದೆ.

ವಿಷಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ:

೧. ಜಡಶಿಲೆಯ ಪೂಜೆಯ ಖಂಡನೆ: ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜವು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಪ್ರಾಣವಿಲ್ಲದ ಕಲ್ಲು ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು, ಶಿಲೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾ ಅಂಧಾನುಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದೆ. ಹುತ್ತಗಳಿಗೆ ಹಾಲೆರೆಯುವುದು, ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಿಕೋಪಗಳಿಗೆ ಹೆದರಿ ದೇವರೆಂದು ಬೇಡುವುದು ಜನರನ್ನು ದಾಸ್ಯಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿದೆ. ಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿ ಕುಳಿತು ಭಕ್ತರ ರಕ್ತ ಹೀರುವ ಪೂಜಾರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸತ್ತ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕುವೆಂಪು ಕಟುವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಿ, ಅವರನ್ನು ಸಮುದ್ರದ ತಡಿಗೆ ತಳ್ಳಿರಿ ಎಂದು ಆಕ್ರೋಶ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

೨. ಸಜೀವ ಪೂಜೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ: ನಿಜವಾದ ಪೂಜೆ ಎಂದರೆ ಕಲ್ಲಿನ ವಿಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಪಟ್ಟು-ಬಟ್ಟೆ ಹೊದಿಸುವುದಲ್ಲ; ಬದಲು ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಚಳಿ, ಮಳೆಯಿಂದ ನರಳುತ್ತಿರುವ ಬಡ ತಾಯಂದಿರಿಗೆ, ನೊಂದ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿ ರಕ್ಷಿಸುವುದು. ನಿರ್ಜೀವ ಕಲ್ಲಿಗಿಂತ ಸಜೀವ ಮಾನವನಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನು ಕಾಣುವುದೇ 'ಇಂದಿನ ದೇವರು' ಕವಿತೆಯ ಮುಖ್ಯ ತತ್ವವಾಗಿದೆ.

೩. ಭಾರತಾಂಬೆಯೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ದೇವತೆ: ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ನಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ಜೀವ, ಅನ್ನ, ನೀರು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಈ ಭಾರತಮಾತೆಯೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ದೇವತೆ. ಆಕೆ ವಿಶ್ವರೂಪಿಣಿ. ದೇಶದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರಜೆಯೂ ಈ ಮಾತೆಯ ಅಂಗಾಂಗಗಳು. ಪ್ರಜೆಗಳು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಿಂದ, ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಬಾಳಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಭಾರತಮಾತೆ ಸುಖಿಯಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯ.

೪. ನಾವೇ ದೇವತೆಗಳು - ಭಾರತವೇ ಸ್ವರ್ಗ: ಮಾನವನು ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಹೆದರಿಕೆ, ಕ್ಲೀಬತನ ಹಾಗೂ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ತೊರೆದು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲಬೇಕು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ದಾಸನೂ ತನ್ನ ಅರಿವಿನಿಂದ ಈಶನಾಗಬೇಕು (ಸ್ವಾಮಿಯಾಗಬೇಕು). ನಾವೇ ದೇವತೆಗಳಾಗಿ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮಾಡಿದಾಗ ನಮ್ಮ ಈ ಭಾರತವೇ ಭುವಿಯ ಮೇಲಿನ ಸ್ವರ್ಗವಾಗುತ್ತದೆ.

ಉಪಸಂಹಾರ: ಹೀಗೆ ಕುವೆಂಪು ಅವರ 'ಇಂದಿನ ದೇವರು' ಕವಿತೆಯು ಮೂಢನಂಬಿಕೆಯ ಜಡತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಜನರನ್ನು ಬಡಿದೆಬ್ಬಿಸಿ, ಮಾನವೀಯತೆ, ಸಹೋದರತೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರೇಮದ ಹೊಸ ಬೆಳಕಿನತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಮಹೋನ್ನತ ವೈಚಾರಿಕ ಕಾವ್ಯವಾಗಿದೆ.

೧೧. ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಬರೆಯುವ ವಿಧಾನ (Exam Strategy)

೧. ೨ ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ: ನಿಖರವಾಗಿ ೩-೪ ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ (೫೦ ಪದಗಳು) ವಿಷಯವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಬರೆಯಿರಿ.

೨. ೫ ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ: ಪೀಠಿಕೆ, ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಹಾಗೂ ಮುಕ್ತಾಯದೊಂದಿಗೆ ಸುಮಾರು ೮-೧೦ ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ (೧೦೦ ಪದಗಳು) ಸಂಘಟಿಸಿ ಬರೆಯಿರಿ.

೩. ೧೦ ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ: ಪೀಠಿಕೆ, ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು (Headings), ಕವಿತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಲುಗಳ ಉದ್ಧರಣೆ (Quotes) ಹಾಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉಪಸಂಹಾರದೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ೧ ಪುಟದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಿರಿ.

೪. ಹೈಲೈಟಿಂಗ್ ತಂತ್ರ: ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಹೆಸರು, ಕವಿತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವಾಕ್ಯಗಳು ('ನೂರು ದೇವರನೆಲ್ಲ ನೂಕಾಚೆ ದೂರ', 'ನಾವೇ ದೇವತೆಗಳು ಭಾರತಿಯೇ ಸ್ವರ್ಗ') ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಅಂಡರ್ಲೈನ್ ಮಾಡಿ ಬರೆಯಿರಿ.

೧೨. ಪದ್ಯದಿಂದ ಕಲಿಯಬಹುದಾದ ಸಂದೇಶ (Message)

‘ಇಂದಿನ ದೇವರು’ ಕವಿತೆಯಿಂದ ನಮಗೆ ದೊರೆಯುವ ಮುಖ್ಯ ಸಂದೇಶವೆಂದರೆ:

• ಮೂಢನಂಬಿಕೆ, ಅಂಧಾನುಕರಣೆ ಮತ್ತು ಜಡಪೂಜೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ತೊರೆಯಬೇಕು.

• ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ದೇವತೆಗಳಿಗಿಂತ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣೆದುರಿಗಿರುವ ಕಷ್ಟಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಪೂಜೆ.

• ತಾಯ್ನಾಡಾದ ಭಾರತಮಾತೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ದೇಶಪ್ರೇಮದೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರಜೆಯ ಕರ್ತವ್ಯ.

೧೩. ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಗಳು (Textbook Exercises)

ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಕವಿತೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಕ್ರಮಸಂಖ್ಯೆ ಬದಲಾಯಿಸದೆ ನೀಡಲಾದ ನಿಖರ ಉತ್ತರಗಳು:

೧. ಮೂಢತೆಯ ಅಂಧಾನುಕರಣೆ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ?

ಉತ್ತರ: 'ಇಂದಿನ ದೇವರು' ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಮೂಢತೆಯ ಅಂಧಾನುಕರಣೆಯನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜನರು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಜೀವವಿಲ್ಲದ ಜಡಶಿಲೆಗಳನ್ನು (ಕಲ್ಲು ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು) ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹುತ್ತದಲ್ಲಿದ್ದ ಹಾವಿಗೆ ಹಾಲೆರೆದು ಪೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಿಸಿಲು, ಮಳೆ, ಗಾಳಿಗಳನ್ನು ದೇವರೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ, ಕೊನೆಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ದಾಸರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನೇ ಪೂಜಿಸಿ ದಾಸ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗುಡಿಯೊಳಗೆ ಕುಳಿತು ಭಕ್ತರ ರಕ್ತ ಹೀರುವ ಕೊಬ್ಬಿದ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಸತ್ತ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಮೂಢತೆಯ ಸಾಂಕೇತಿಕ ರೂಪಗಳೆಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ.

೨. ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರೇಮದ ನೆಲೆ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದಿರುವ ಬಗೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರೇಮವು ಜಡಾರಾಧನೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಧರ್ಮವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ. ಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ದೇವತೆಗಳ ಬದಲಿಗೆ ನಮ್ಮ ತಾಯ್ನಾಡಾದ ಭಾರತಾಂಬೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಲು ಕರೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತಮಾತೆಯೇ ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ದೇವತೆ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವರೂಪಿಣಿ. ದೇಶದ ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಜೆಗಳೂ ಈ ಮಾತೆಯ ಅಂಗಾಂಗಗಳು. ದೇಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ನೆಮ್ಮದಿಯಲ್ಲೇ ಭಾರತಮಾತೆಯ ಸುಖ ಅಡಗಿದೆ. 'ನಾವೇ ದೇವತೆಗಳು, ಭಾರತವೇ ಸ್ವರ್ಗ' ಎಂಬ ಭಾವನೆಯ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರೇಮದ ಉನ್ನತ ನೆಲೆಯನ್ನು ಕವಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.

೩. ದೇಶ ಕುರಿತ ಕವಿಯ ನಿಲುವೇನು?

ಉತ್ತರ: ದೇಶ ಕುರಿತು ಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಅವರ ನಿಲುವು ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಹಾಗೂ ವೈಚಾರಿಕವಾದುದು. ದೇಶವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಮಣ್ಣಲ್ಲ, ಅದು ನಮಗೆ ಬದುಕು ನೀಡಿದ ಸಜೀವ ಜೀವಿ 'ಭಾರತಮಾತೆ'. ಕಲ್ಲಿನ ಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ ಹೊದೆಸುವ ರೇಷ್ಮೆ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಒಯ್ದು ಚಳಿ-ಮಳೆಯಲ್ಲಿ ನರಳುವ ಸಜೀವ ತಾಯಂದಿರಿಗೆ ಹೊದೆಸುವುದೇ ನಿಜವಾದ ದೇಶಸೇವೆ. ದೇಶವಾಸಿಗಳ ಸೇವೆಯೇ ದೇವಪೂಜೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರಜೆಯೂ ಮೂಢತೆಯಿಂದ ಜಾಗೃತನಾಗಿ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದಿಂದ ಎದ್ದು ನಿಂತಾಗ ದೇಶವೇ ಸ್ವರ್ಗವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಕವಿಯ ದೃಢ ನಿಲುವಾಗಿದೆ.