I Sem B.Sc / BSRS, ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ
ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಪದ - ೧ : ಕಾವ್ಯ ವಿಭಾಗ
ಭೂಮಿತಾಯಿಯ ಚೊಚ್ಚಲಮಗ
- ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಯನ ಸಾಮಗ್ರಿ
೧. ಕವಿ ಪರಿಚಯ ಮತ್ತು ಪದ್ಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆ (Poet Intro & Poem Background)
• ಕವಿ ಪರಿಚಯ: ವರಕವಿ, ನವೋದಯ ಕಾವ್ಯದ ಹರಿಕಾರ ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತರಾದ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ರಾಮಚಂದ್ರ ಬೇಂದ್ರೆ (ದ.ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ) ಅವರು 'ಅಂಬಿಕಾತನಯದತ್ತ' ಎಂಬ ಕಾವ್ಯನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ 'ಗೆಳೆಯರ ಬಳಗ'ವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯ ನೀಡಿದ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು, ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಅರಳು-ಮರಳು ಕೃತಿಗೆ), ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳಿಂದ ವಿಭೂಷಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜನಪದ ಸೌಗಡಿನ ಲಯ, ನಾದಮಾಧುರ್ಯ ಮತ್ತು ಗಂಭೀರ ತತ್ವಚಿಂತನೆಗಳು ಇವರ ಕಾವ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ.
• ಪದ್ಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ಭಾರತವು ಕೃಷಿಪ್ರಧಾನ ದೇಶ. 'ಉಳುವ ಯೋಗಿ' ಅಥವಾ ರೈತ ಈ ಸಮಾಜದ ಬೆನ್ನೆಲುಬು. ಆದರೆ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಿಕೋಪಗಳು, ಸಾಲದ ಬಾಧೆ, ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಉದಾಶೀನತೆಯಿಂದಾಗಿ ರೈತನ ಬದುಕು ಸದಾ ದುಃಖಮಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬೇಂದ್ರೆಯವರು 'ಭೂಮಿತಾಯಿಯ ಚೊಚ್ಚಲಮಗ' ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ರೈತನನ್ನು ಭೂಮಿತಾಯಿಯ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಪುತ್ರನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾ, ಅವನ ದೈಹಿಕ, ಮಾನಸಿಕ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಶೋಷಣೆಯ ಕಾರುಣ್ಯಮಯ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕರುಣಾಜನಕವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅನ್ನ ನೀಡುವ ಅನ್ನದಾಶತನ ಬದುಕು ಹೇಗೆ ಯಾತನಾಮಯವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಮಾಜದ ಕಣ್ಣೆದುರು ತೆರೆದಿಡುವುದು ಈ ಪದ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.
೨. ಪದ್ಯದ ಭಾವಾರ್ಥ (Poetic Meaning / Line-by-Line Meaning)
• ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅಣಕ ಹಾಗೂ ನಿರಾಸೆ: ಭೂಮಿತಾಯಿಗೆ ಮೊದಲ ಮಗನಂತಿರುವ ರೈತನ ಶೋಚನೀಯ ಬದುಕನ್ನು ಕಣ್ಣು ತೆರೆದು ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಸಮಾಜದ ಜನರು ನೋಡಿದ್ದಾರೆಯೇ? ರೈತ ದಿನವಿಡೀ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಉತ್ತು, ಬಿತ್ತಿ ಕಾಯುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಮಳೆ ಬಾರದೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮೋಡ ಮುಸುಕಿ ನಿಂತಾಗ, ನಿಸರ್ಗವೇ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ಹಲ್ಲು ಕಿರಿದು ಅಣಕಿಸುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಬೆಳೆದ ಪೈರು ಬೆಳೆಯಾಗದೆ ಮಿಡಿಯಾಗಿಯೇ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ.
• ಶ್ರಮ ಹಾಗೂ ಹಸಿವಿನ ಯಾತನೆ: ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯಿಂದ ಸಂಜೆಯವರೆಗೆ ಕಡುಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರಮಿಸುವ ರೈತನಿಗೆ ಸಂಜೆಯ ವೇಳೆಗೆ ದೇಹ ಪೂರ್ತಿ ಬೆವರಿನಿಂದಲೇ ಜಳಕವಾಗುತ್ತದೆ. ದಿನದ ಕಷ್ಟದ ಕೂಳಿಗೆ ಕಣ್ಣೀರೇ ನೀರಾಗುತ್ತದೆ. ಹಸಿವಿನ ಕಾವಿನಿಂದ ಹೊಟ್ಟೆಯು ಬೆನ್ನಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅವನ ಎದೆಯ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಆತಂಕದ 'ಚಿಂತೆಯ ಗೂಬೆ' ಕುಳಿತು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೂಗುತ್ತಿದೆ.
• ಸಾಲದ ಶೂಲ ಮತ್ತು ಸಾವು-ಬದುಕಿನ ಸಂಘರ್ಷ: ಬೆಳೆ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ನಿರ್ವಹಣೆಯಿಂದಾಗಿ ರೈತನ ಕೊರಳಿಗೆ ಸಾಲದ ಶೂಲವೇ ಏರಿದೆ. ಸಾಲದ ಬಾಧೆ ಅವನನ್ನು ಪ್ರಾಣಾಂತಕವಾಗಿ ಕಾಡುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯೂ ಕರುಣೆ ತೋರಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ, ಯಮನೂ ಅವನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಉಸಿರಾಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ಷಣವೂ ಅವನಿಗೆ ಹುಟ್ಟು-ಸಾವುಗಳ ನಡುವಿನ ಯಾತನೆಯಾಗಿದೆ.
• ದೈಹಿಕ ಜರ್ಜರಿತತೆ ಹಾಗೂ ಮುಕ್ತಿಯ ನಿರೀಕ್ಷೆ: ಊಟವಿಲ್ಲದೆ, ಸೂಕ್ತ ಆರೈಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ರೈತನ ದೇಹವು ಕೇವಲ ನರಗಳ ಹಾಗೂ ಎಲುಬಿನ ಬಲೆಯಂತಾಗಿದೆ. ಚರ್ಮ ಹರಿದು ಜರ್ಜರಿತವಾಗಿದೆ. ಜನನವೆಂಬ ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೋ ಬಂದು ಬಿದ್ದಿರುವ ಈ ಜೀವಿಗೆ ಈ ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಗಳಿಂದ ವಿಮೋಚನೆ ಸಿಗುವ 'ಸಾವಿನ ಬೆಳಕು' ಎಂದಿಗೆ ಕಾಣಿಸುವುದೋ ಎಂದು ದಿನವೂ ತಳಮಳಿಸುತ್ತ ಕನವರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
೩. ಮುಖ್ಯ ಆಶಯಗಳು (Core Themes & Objectives)
• ರೈತನ ಶೋಚನೀಯ ಸ್ಥಿತಿಯ ಅನಾವರಣ: ಅನ್ನದಾತನಾದ ರೈತನು ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡಿದರೂ ತಾನು ಮಾತ್ರ ಹಸಿವು, ಬಡತನ ಮತ್ತು ಸಾಲದಲ್ಲಿ ನರಳುವ ಯಥಾರ್ಥವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವುದು.
• ನಿಸರ್ಗದ ಕ್ರೂರತೆ ಮತ್ತು ಉದಾಶೀನತೆ: ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಮಳೆ ಬಾರದೆ, ಬೆಳೆ ನಾಶವಾಗಿ ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ರೈತನಿಗೆ ವಿಮುಖವಾಗುವ ಕಠೋರ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವುದು.
• ಸಾಲದ ಸುಳಿ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಶೋಷಣೆ: ಕೃಷಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಸಾಲವು ರೈತನ ಕೊರಳಿಗೆ ಪ್ರಾಣಾಂತಕ ಶೂಲವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುವ ಆರ್ಥಿಕ ದುರಂತವನ್ನು ಖಂಡಿಸುವುದು.
• ಶ್ರಮಜೀವಿಯ ನೋವಿಗೆ ಕರುಣೆಯ ಕಳಕಳಿ: ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರೈತನ ಕಷ್ಟಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿ, ಅವನಿಗೆ ಮಾನವೀಯ ಗೌರವ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆ ನೀಡಬೇಕೆಂಬ ಸಂದೇಶ ತಲುಪಿಸುವುದು.
೪. ಪದ್ಯದ ವಿಸ್ತೃತ ಸಾರಾಂಶ
ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ದ.ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆಯವರ 'ಭೂಮಿತಾಯಿಯ ಚೊಚ್ಚಲಮಗ' ಕವಿತೆಯು ಭಾರತದ ಕೃಷಿಕನ ನೋವು, ನಿರಾಶೆ, ಬಡತನ ಹಾಗೂ ಶೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಶೋಧಿಸುವ ಕರುಣಾರಸಭರಿತ ಕಾವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಕವಿ ರೈತನನ್ನು 'ಭೂಮಿತಾಯಿಯ ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗ' ಅಂದರೆ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಪುತ್ರನೆಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಸಕಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಅನ್ನ ನೀಡುವ ಈ ಪ್ರಥಮ ಪುತ್ರನ ದುಃಖಮಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ಕಣ್ಣು ತೆರೆದು ನೋಡಿದ್ದೀರಾ ಎಂದು ಕವಿ ಸಮಾಜವನ್ನು ಪ್ರಾಂಜಲವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.
ರೈತನು ತನ್ನ ಬೆವ 방ು ಸುರಿಸಿ ಮಣ್ಣನ್ನು ಉತ್ತು ಬಿತ್ತಿ ಕಾಯುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ವೈಪರೀತ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಬಾನಿನಲ್ಲಿ ಮೋಡ ಮುಸುಕಿ ಮಳೆ ಸುರಿಯದೆ ಒಣಗಿ ನಿಂತಾಗ, ಇಡೀ ಆಕಾಶವೇ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ಹಲ್ಲು ಕಿರಿದು ಗೇಲಿ ಮಾಡುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಬಿತ್ತಿದ ಬೆಳೆಯು ಧಾನ್ಯವಾಗದೆ ಮಿಡಿಯಾಗಿಯೇ ಒಣಗಿ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯಿಂದ ಸಂಜೆಯವರೆಗೆ ಬೆವರು ಸುರಿಸಿ ದುಡಿಯುವ ರೈತನಿಗೆ ಸಂಜೆಯ ವೇಳೆಗೆ ತನ್ನ ಬೆವರಿನಿಂದಲೇ ಸ್ನಾನವಾಗುತ್ತದೆ. ತಾನು ತಿನ್ನುವ ಒಂದು ತುತ್ತು ಕೂಳಿಗಾಗಿ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸಬೇಕಾದ ದುಸ್ಥಿತಿ ಅವನದಾಗುತ್ತದೆ. ನಿರಂತರ ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವನ ಹೊಟ್ಟೆಯು ಬೆನ್ನಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ಎದೆಯ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯದ ಭಯ ಹಾಗೂ 'ಚಿಂತೆಯ ಗೂಬೆ' ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೂಗುತ್ತಿದೆ.
ಕೃಷಿ ವೆಚ್ಚ ಹಾಗೂ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಸಾಲವು ರೈತನ ಕೊರಳಿಗೆ ಪ್ರಾಣಾಂತಕ 'ಶೂಲ'ವಾಗಿ ಬಿದ್ದಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯೂ ಅವನಿಗೆ ಕರುಣೆ ತೋರುತ್ತಿಲ್ಲ, ಅತ್ತ ಯಮನೂ ಬಂದು ಅವನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉಸಿರಿನಲ್ಲೂ ಅವನು ಹುಟ್ಟು-ಸಾವುಗಳ ನಡುವಿನ ನರಕಯಾತನೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಆಹಾರವಿಲ್ಲದೆ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವಿಲ್ಲದೆ ಅವನ ಶರೀರವು ಕೇವಲ ನರಗಳ ಮತ್ತು ಎಲುಬಿನ ಬಲೆಯಂತಾಗಿದೆ. ಚರ್ಮವು ಹರಿದು ಜರ್ಜರಿತವಾಗಿದೆ.
ಜನನವೆಂಬ ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೋ ಬಂದು ಬಿದ್ದಿರುವ ಈ ಜೀವಿಗೆ ಈ ಸಂಕಟಗಳಿಂದ ವಿಮೋಚನೆ ನೀಡುವ 'ಸಾವಿನ ಬೆಳಕು' ಎಂದಿಗೆ ದೊರೆಯುವುದೋ ಎಂದು ದಿನವೂ ತಳಮಳಿಸುತ್ತ, ಕನವರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಇಡೀ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಜೀವ ಕೊಡುವ ರೈತನಿಗೆ ಕೊನೆಗೆ ಸಾವೊಂದೇ ಶಾಂತಿ ನೀಡಬಲ್ಲ ಏಕೈಕ ಬೆಳಕಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಮಾನವಕುಲಕ್ಕೆ ಮಹಾನ್ ಕಳಂಕವಾಗಿದೆ. ರೈತನ ಈ ಶೋಚನೀಯ ಸ್ಥಿತಿಯು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕಲಕುವಂತೆ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಈ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
೫. ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳ ಅರ್ಥ (Glossary / Vocabulary Table)
ಪ್ರಮುಖ ಪದ (Word) ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ (Meaning)
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗ ಮೊದಲ ಮಗ / ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಪುತ್ರ (Firstborn son)
ಉರ್ತಿಹ ಉಳುಮೆ ಮಾಡಿದ / ಉಳಲ್ಪಟ್ಟ (Ploughed soil)
ಮಿಡಿ ಕಾಯಿ ಆಗುವ ಮೊದಲ ಹಂತ / ಎಳೆಯ ಕಾಯಿ (Unripe fruit)
ಜಳಕ ಸ್ನಾನ (Bath)
ಕೂಳು ಅನ್ನ / ಆಹಾರ (Food / Meal)
ಗೂಗಿ ಗೂಬೆ / ಕತ್ತಲೆಯ ಹಕ್ಕಿ (Owl - Symbol of doom/anxiety)
ಅಣಕು ಗೇಲಿ / ಹಾಸ್ಯ / ವಿಕಾರ ನಗೆ (Mockery / Ridicule)
ಶೂಲ ಹಿಂಸಿಸುವ ಕಠೋರ ಅಸ್ತ್ರ / ಪ್ರಾಣಾಂತಕ ನೋವು (Spear / Deadly pain)
ಪರೆ ಪರೆ ಹರಿದು ಚಿಂದಿಯಾದ / ಪದರ ಪದರ (Tattered / Layered)
ಜನುಮ ಜನನ / ಹುಟ್ಟು (Birth / Life)
ತಳಮಳಿಸು ಚಡಪಡಿಸು / ಆತಂಕಪಡು (Restless / Agonize)
ಕನವರಿಸು ಕೊರಗುವುದು / ಹಂಬಲಿಸುವುದು (Muttering in distress)
೬. ೨ ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು (2-Mark Questions & Answers)
ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: 'ಭೂಮಿತಾಯಿಯ ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗ' ಯಾರು? ಅವನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕವಿ ಹೇಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ?
ಉತ್ತರ: 'ಭೂಮಿತಾಯಿಯ ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗ' ಎಂದರೆ ಈ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಸುರಿಸಿ ದುಡಿಯುವ ಕೃಷಿಕ ಅಥವಾ ರೈತ. ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಅನ್ನ ನೀಡುವ ಅನ್ನದಾಶತನಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವನು ಹಸಿವು, ಬಡತನ, ನಿಸರ್ಗದ ವೈಪರೀತ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಾಲದ ಬಾಧೆಯಿಂದಾಗಿ ಜರ್ಜರಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಬದುಕು ಹುಟ್ಟು-ಸಾವುಗಳ ನಡುವಿನ ಯಾತನಾಮಯ ಹೋರಾಟವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ರೈತನ ಸಂಜೆಯ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಹೇಗೆ ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ?
ಉತ್ತರ: ದಿನವಿಡೀ ಕಡುಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ದುಡಿಯುವ ರೈತನಿಗೆ ಸಂಜೆಯ ವೇಳೆಗೆ ತನ್ನ ದೇಹದ ಬೆವರಿನಿಂದಲೇ ಜಳಕವಾಗುತ್ತದೆ. ತಾನು ಉಣ್ಣುವ ಒಂದು ತುತ್ತು ಕೂಳಿಗಾಗಿ ಅವನು ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹಸಿವಿನಿಂದ ಅವನ ಹೊಟ್ಟೆ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ನಿರಂತರ ಯಾತನೆಯಲ್ಲಿ ದಿನ ದೂಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: ರೈತನ ಕೊರಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿರುವ 'ಶೂಲ' ಯಾವುದು? ಅದರಿಂದಾಗುವ ದುರಂತವೇನು?
ಉತ್ತರ: ರೈತನ ಕೊರಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿರುವ ಶೂಲವೆಂದರೆ 'ಸಾಲದ ಶೂಲ'. ಕೃಷಿ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಬೆಳೆ ನಷ್ಟದಿಂದಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಸಾಲವು ಅವನನ್ನು ಪ್ರಾಣಾಂತಕವಾಗಿ ಕಾಡುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯೂ ಕರುಣೆ ತೋರಿಸದೆ, ಸಾವೂ ತಕ್ಷಣ ಬಾರದೆ ಅವನು ದಿನವೂ ಜೀವಂತ ಶವದಂತೆ ನರಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೪: 'ಎದೆಯ ಗೂಡಿನೊಳು ಚಿಂತೆಯ ಗೂಗಿ' ಎಂದರೆ ಏನು?
ಉತ್ತರ: 'ಚಿಂತೆಯ ಗೂಗಿ' ಎಂದರೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಾಡುವ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಆತಂಕದ ಸಂಕೇತ (ಗೂಬೆ). ಕೃಷಿಯ ನಷ್ಟ, ಕುಟುಂಬದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಹಾಗೂ ಸಾಲದ ತೀರುವಳಿಯ ಚಿಂತೆಯು ರೈತನ ಎದೆಯ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಗೂಬೆಯಂತೆ ಕುಳಿತು ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಶಾಂತತೆ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೫: ರೈತನ ಶಾರೀರಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕವಿ ಹೇಗೆ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ?
ಉತ್ತರ: ಊಟವಿಲ್ಲದೆ ಕಂಗೆಟ್ಟಿರುವ ರೈತನ ಶರೀರವು ಕೇವಲ ಎಲುಬು ಮತ್ತು ನರಗಳ ಬಲೆಯಂತಾಗಿದೆ. ಚರ್ಮವು ಹರಿದು ಜಿರಿಜಿರಿಯಾಗಿದೆ. ಚೀಲದೊಳಗೆ ಎಲುಬಿನ ಬಲೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟಂತೆ ಇರುವ ಅವನ ಜರ್ಜರಿತ ದೇಹವು ಕೇವಲ ನರಳುವ ಜೀವಂತ ಜಂತುವಿನಂತೆ ಹೊರಳಾಡುತ್ತಿದೆ.
೭. ೫ ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು (5-Mark Questions & Answers)
ಸೂಚನೆ: ನಿಯಮ: ಸುಮಾರು 25 ಸಾಲುಗಳು / 150 ಪದಗಳ ವಿಸ್ತೃತ ಉತ್ತರ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: 'ಭೂಮಿತಾಯಿಯ ಚೊಚ್ಚಲಮಗ' ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ರೈತನ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ದೈಹಿಕ ಯಾತನೆಯನ್ನು ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಹೇಗೆ ಸಚಿತ್ರವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ?
ಉತ್ತರ: ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ದ.ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ರೈತನನ್ನು 'ಭೂಮಿತಾಯಿಯ ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗ' ಎಂದು ಗೌರವಿಸುತ್ತಲೇ, ಅವನ ಕಟು ವಾಸ್ತವದ ದುಃಖಮಯ ಬದುಕನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರೈತನು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಉತ್ತು ಬಿತ್ತಿದರೂ, ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪದಿಂದಾಗಿ ಮಳೆ ಬಾರದೆ ಬೆಳೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.
ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ರೈತ ಸಂಪೂರ್ಣ ತಲಕಳಗಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಕುಟುಂಬ ನಿರ್ವಹಣೆ ಹಾಗೂ ಕೃಷಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಸಾಲವು ಅವನ ಕೊರಳಿಗೆ 'ಸಾಲದ ಶೂಲ'ವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ಆಹಾರವಿಲ್ಲದೆ ಹೊಟ್ಟೆಯು ಬೆನ್ನಿಗೆ ಅಂಟಿದೆ. ಎದೆಯ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಚಿಂತೆಯ ಗೂಬೆ ಕೂಗುತ್ತಿದೆ. ಅವನ ಶರೀರವು ಕೇವಲ ಎಲುಬಿನ ಬಲೆ ಹಾಗೂ ನರಗಳ ಚೀಲದಂತಾಗಿದೆ.
ಸಂಜೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಬೆವರಿನಿಂದಲೇ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ಅವನಿಗೆ, ತಿನ್ನುವ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸಬೇಕಾದ ದುಸ್ಥಿತಿಯಿದೆ. ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸಾವಿನ ನಡುವೆ ನರಕಯಾತನೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ರೈತನ ಸ್ಥಿತಿಯು ಸಮಾಜದ ಕ್ರೂರತೆಗೆ ಹಿಡಿದ ಕನ್ನಡಿಯಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ನಿಸರ್ಗ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜ ರೈತನಿಗೆ ಹೇಗೆ ವಿಮುಖವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪದ್ಯದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ಅನ್ನ ನೀಡುವ ಅನ್ನದಾಶತನಿಗೆ ಇಡೀ ನಿಸರ್ಗ ಮತ್ತು ಸಮಾಜವು ವಿಮುಖವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ಕವಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಅತ್ಯಂತ ಮನಮುಟ್ಟುವಂತೆ ಚಿಂತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರೈತನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹದಗೊಳಿಸಿ ಬಿತ್ತಿ ಮಳೆಗಾಗಿ ಕಾಯುವಾಗ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮೋಡಗಳು ಮಳೆ ಸುರಿಸದೆ ಬರಿದಾಗಿ ನಿಂತು, ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ಹಲ್ಲು ಕಿರಿದು ಗೇಲಿ ಮಾಡುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ.
ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಬೆಳೆದ ಪೈರು ಧಾನ್ಯವಾಗದೆ ಮಿಡಿಯಾಗಿಯೇ ಒಣಗಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿಕನ ಈ ಶೋಚನೀಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಮಾಜವು ಕಣ್ಣು ತೆರೆದು ನೋಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಅನ್ನ ನೀಡುವ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಪುತ್ರನಿಗೆ ಕೊನೆಗೆ ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಕಣ್ಣೀರೇ ಗತಿಯಾಗಿದೆ. ನಿಸರ್ಗದ ವಿಕೋಪ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದ ಉದಾಶೀನತೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಲುಕಿದ ರೈತನಿಗೆ ಸಾವೊಂದೇ ಏಕೈಕ ಶಾಂತಿ ನೀಡುವ ಬೆಳಕಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: 'ಜನನ-ಮರಣಗಳ' ಸುಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ ರೈತನ ಮಾನಸಿಕ ತಳಮಳವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ರೈತನ ಬದುಕು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆ ಹಾಗೂ ನಿರಂತರ ಯಾತನೆಯ ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದೆ. ಜನುಮವೆಂಬ ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೋ ಬಂದು ಬಿದ್ದಿರುವ ಈ ಜೀವಿಗೆ ಅನುದಿನವೂ ಕಷ್ಟಗಳ ಸರಮಾಲೆಯೇ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಕರುಣೆಯೂ ಸಿಗದೆ, ಯಮನ ಕರುಣೆಯೂ ದೊರೆಯದೆ ಅವನು ಉಸಿರಾಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೂ ಜನನ-ಮರಣಗಳ ನರಕಯಾತನೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಸಾಲದ ಬಾಧೆ, ಕುಟುಂಬದ ಹಸಿವು, ಬೆಳೆ ನಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದ ಉಪೇಕ್ಷೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವನ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ತಳಮಳ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಈ ದುಃಖದ ಸುಳಿಯಿಂದ ತನಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ನೀಡುವ 'ಸಾವಿನ ಬೆಳಕು' ಎಂದಿಗೆ ದೊರೆಯುವುದೋ ಎಂದು ಅವನು ದಿನವೂ ಕನವರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ದುಃಖದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆಯಲು ಸಾವನ್ನು ಕಾಯುವ ರೈತನ ಸ್ಥಿತಿಯು ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವಂತಿದೆ.
೮. ೧೦ ಅಂಕದ ದೀರ್ಘ ಉತ್ತರ (10-Mark Essay Answer )
ಪ್ರಶ್ನೆ: 'ಭೂಮಿತಾಯಿಯ ಚೊಚ್ಚಲಮಗ' ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ರೈತನ ಸುದೀರ್ಘ ಯಾತನೆ, ನಿಸರ್ಗದ ವೈಪರೀತ್ಯ ಹಾಗೂ ಮಾನವೀಯ ಕಳಕಳಿಯನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಬಂಧ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ.
ಪೀಠಿಕೆ:
ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ದ.ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ (ಅಂಬಿಕಾತನಯದತ್ತ) ಅವರು ಕನ್ನಡ ನವೋದಯ ಕಾವ್ಯದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರತ್ನ. ಇವರ 'ಭೂಮಿತಾಯಿಯ ಚೊಚ್ಚಲಮಗ' ಕವಿತೆಯು ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿಕನ ದುಃಖಮಯ ಸ್ಥಿತಿ, ಸಾಲದ ಬಾಧೆ ಹಾಗೂ ಶೋಷಣೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕರುಣಾಜನಕವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಕಾವ್ಯಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಇಡೀ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅನ್ನ ನೀಡುವ ರೈತನನ್ನು 'ಭೂಮಿತಾಯಿಯ ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗ' ಎಂದು ಗೌರವಿಸುತ್ತಲೇ, ಅವನ ಶೋಚನೀಯ ಬದುಕಿನ ಯಥಾರ್ಥ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಸಮಾಜದ ಕಣ್ಣೆದುರು ಕವಿ ತೆರೆದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
೧. ನಿಸರ್ಗದ ವಿಮುಖತೆ ಹಾಗೂ ಕೃಷಿಯ ನಷ್ಟ:
ರೈತನು ತನ್ನ ಬೆವರನ್ನು ರಕ್ತವಾಗಿಸಿ ಮಣ್ಣನ್ನು ಉತ್ತು ಬಿತ್ತಿ ಕಾಯುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಮಳೆ ಬಾರದೆ ಮೋಡಗಳು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಬರಿದಾಗಿ ನಿಂತಾಗ, ಇಡೀ ಮುಗಿಲೇ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ಹಲ್ಲು ಕಿರಿದು ಗೇಲಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿತ್ತಿದ ಬೆಳೆಯು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳೆಯದೆ ಮಿಡಿಯಾಗಿಯೇ ಒಣಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಈ ವೈಪರೀತ್ಯವು ರೈತನ ಸಕಲ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಮಣ್ಣುಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ.
೨. ದೈಹಿಕ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಯಾತನೆ:
ದಿನವಿಡೀ ಕಡುಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರಮಿಸುವ ರೈತನಿಗೆ ಸಂಜೆಯ ವೇಳೆಗೆ ತನ್ನ ಬೆವರಿನಿಂದಲೇ ಜಳಕವಾಗುತ್ತದೆ. ತಾನು ಉಣ್ಣುವ ಒಂದು ತುತ್ತು ಕೂಳಿಗಾಗಿ ಅವನು ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆಹಾರದ ಅಭಾವದಿಂದ ಹೊಟ್ಟೆಯು ಬೆನ್ನಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಎದೆಯ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ 'ಚಿಂತೆಯ ಗೂಬೆ' ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೂಗುತ್ತಿದೆ. ಕೃಷಿ ವೆಚ್ಚ ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬದ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಸಾಲವು ಅವನ ಕೊರಳಿಗೆ 'ಪ್ರಾಣಾಂತಕ ಶೂಲ'ವಾಗಿ ಬಿದ್ದಿದೆ.
೩. ಮಾನಸಿಕ ತಳಮಳ ಹಾಗೂ ಜರ್ಜರಿತ ದೇಹ ಬಲ:
ರೈತನ ದೇಹವು ಕೇವಲ ಎಲುಬಿನ ಬಲೆ ಮತ್ತು ನರಗಳ ಚೀಲದಂತಾಗಿದೆ. ಚರ್ಮವು ಹರಿದು ಜಿರಿಜಿರಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯೂ ಅವನಿಗೆ ಕರುಣೆ ತೋರುತ್ತಿಲ್ಲ, ಯಮನೂ ಅವನಿಗೆ ಮುಕ್ತಿ ನೀಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉಸಿರಲ್ಲೂ ಅವನು ಹುಟ್ಟು-ಸಾವುಗಳ ನಡುವಿನ ನರಕವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಜನನವೆಂಬ ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿರುವ ತನಗೆ ಈ ಕಷ್ಟಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ನೀಡುವ 'ಸಾವಿನ ಬೆಳಕು' ಎಂದಿಗೆ ಬರುವುದೋ ಎಂದು ದಿನವೂ ತಳಮಳಿಸುತ್ತ ಕನವರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಉಪಸಂಹಾರ:
ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಈ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ರೈತನ ದುಃಖವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಸಮಾಜದ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುವ ಕಳಕಳಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಅನ್ನದಾಶತನಾದ ರೈತನು ಸಾಯಲು ಬಯಸುವ ಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗಿರುವುದು ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದ ವೈಫಲ್ಯವಾಗಿದೆ. ರೈತನಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಬೆಂಬಲ, ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಗೌರವ ನೀಡಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಭೂಮಿತಾಯಿಯ ಈ ಪ್ರಥಮ ಪುತ್ರನ ಬದುಕಿಗೆ ನಿಜವಾದ ನೈತಿಕ ನ್ಯಾಯ ಸಿಗಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದೇ ಈ ಕವಿತೆಯ ಮಹೋನ್ನತ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.
೯. ಪಾಠದಿಂದ ಕಲಿಯಬಹುದಾದ ಸಂದೇಶ (Moral & Key Message)
• ಅನ್ನದಾತನಿಗೆ ಗೌರವ ಹಾಗೂ ಕೃತಜ್ಞತೆ: ನಮಗೆ ದಿನವೂ ಆಹಾರ ನೀಡುವ ರೈತನ ಶ್ರಮವನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಅವನ ಕಷ್ಟಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಹೊಂದಿರಬೇಕು.
• ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆಯ ಅಗತ್ಯ: ರೈತರು ಸಾಲದ ಶೂಲಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕದಂತೆ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜವು ಅವರಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆ ಒದಗಿಸಬೇಕು.
• ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಜಾಗೃತಿ: ಕೇವಲ ಸ್ವಾರ್ಥ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ರೈತನನ್ನು ಶೋಷಿಸದೆ, ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳ ಹಿತರಕ್ಷಣೆಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಬದ್ಧರಾಗಿರಬೇಕು.