ಡಾಕ್ಟರ್ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ: ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಐತಿಹ್ಯ

Bangalore City University 

ಡಾಕ್ಟರ್ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ: ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಐತಿಹ್ಯ

ಎ. ಎನ್. ಮೂರ್ತಿರಾವ್  

  ಸಮಗ್ರ ಪಾಠ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಹಾಗೂ ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೈಪಿಡಿ

೧. ಪಾಠದ ಪರಿಚಯ (Introduction to the Lesson)

'ಡಾಕ್ಟರ್ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ - ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಐತಿಹ್ಯ' ಎಂಬುದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಲಲಿತ ಪ್ರಬಂಧಕಾರರಾದ ಎ. ಎನ್. ಮೂರ್ತಿರಾಯರು ರಚಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಣ ಗದ್ಯಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ ಶಿಲ್ಪಿ, ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ನವನಿರ್ಮಾಣದ ಹರಿಕಾರ ಹಾಗೂ ಮಹಾನ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಡಾ. ಸರ್ ಎಂ. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರ ಅಪ್ರತಿಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ, ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನದ ಅಪೂರ್ವ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಈ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿ ಆಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಬಂಧದ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಧ್ವನಿ

'All this is Visvesvaraya' - ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಸಿರು ಪೈರುಗಳು, ಹರಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು - ಇವೆಲ್ಲವೂ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರ ಭೌತಿಕ ದೇಹದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅವರ ಕಲ್ಪನೆ, ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಜನಸೇವೆಯ ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನೆಲೆನಿಂತಿವೆ. ಅವರ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ 'ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ಐತಿಹ್ಯ, ಐತಿಹ್ಯವೇ ವ್ಯಕ್ತಿ' ಎನ್ನುವುದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸತ್ಯ.

೨. ಲೇಖಕರ ಪರಿಚಯ (Author Biography)

ಜನನ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ: ಕನ್ನಡದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಲಲಿತ ಪ್ರಬಂಧಕಾರರಾದ ಎ. ಎನ್. ಮೂರ್ತಿರಾವ್ (ಅಕ್ಕಿಹೆಬ್ಬಾಳು ನರಸಿಂಹ ಮೂರ್ತಿರಾವ್) ಅವರು ಜೂನ್ ೧೬, ೧೯೦೦ ರಂದು ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೆ.ಆರ್. ಪೇಟೆ ತಾಲೂಕಿನ ಅಕ್ಕಿಹೆಬ್ಬಾಳಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ ಸುಬ್ಬರಾವ್, ತಾಯಿ ಪುಟ್ಟಮ್ಮ. ಮೈಸೂರಿನ ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸುದೀರ್ಘ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು: 'ಹಗಲುಗನಸುಗಳು', 'ಅಲೆಯುವ ಮನ', 'ಮಿಂಚುಮಿಂಚು', 'ಸಮಗ್ರ ಲಲಿತ ಪ್ರಬಂಧಗಳು', 'ಚಿತ್ರಗಳು-ಪತ್ರಗಳು' (ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾದೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ), 'ಅಪರ ವಯಸ್ಕನ ಅಮೆರಿಕ ಯಾತ್ರೆ', 'ದೇವರು' (ಪಂಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ) ಮತ್ತು 'ಸಂಜೆಗಣ್ಣಿನ ಹಿನ್ನೋಟ' (ಆತ್ಮಕಥನ).

ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೌರವಗಳು: ಇವರಿಗೆ ೧೯೮೪ ರಲ್ಲಿ ಕೈವಾರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೩೬ ನೇ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ಗೌರವ ದೊರಕಿತು. ೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ 'ದೇವರು' ಕೃತಿಗೆ ಪಂಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಗೌರವ ಡಿ.ಲಿಟ್. ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ.

೩. ಪಾಠದ ಹಿನ್ನೆಲೆ (Background of the Lesson)

ಲೇಖಕ ಮೂರ್ತಿರಾಯರು ಒಮ್ಮೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಬ್ಬು ಮತ್ತು ಭತ್ತದ ಹಸಿರು ಗದ್ದೆಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದೆ ಬರಡಾಗಿದ್ದ ಮಂಡ್ಯ ಇಂದು ಸರ್ವಸಮೃದ್ಧಿಯ 'ಅನ್ನಬ್ರಹ್ಮ'ನ ತಾಣವಾಗಲು ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ (KRS) ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರೇ ಕಾರಣ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡು ಈ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರ ಕೇವಲ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಅವರ ಹುಟ್ಟುಗುಣಗಳಾದ ಸಮಯಪಾಲನೆ, ಸತ್ಯನಿಷ್ಠೆ, ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತನ್ನು ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಡುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಬಂಧ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ.

೪. ಸರಳ ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಸಾರಾಂಶ (Simple Explanation / Detailed Summary)

ಲೇಖಕರು ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಪಕ್ಕದ ಪ್ರಯಾಣಿಕನು ಮಂಡ್ಯದ ಹಸಿರನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ 'All this is Visvesvaraya' (ಇದೆಲ್ಲವೂ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ) ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ. ಭೌತಿಕವಾಗಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಮಂಡ್ಯದ ಸಮೃದ್ಧಿ, ಭದ್ರಾವತಿಯ ಕಬ್ಬಿಟ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಚೇಂಬರ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್ ಮುಂತಾದ ಮಹತ್ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗಾಂಧೀಜಿಯವರು 'ಭಗವಂತನು ಮಾನವರಿಗೆ ಮೊದಲು ಅನ್ನದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು' ಎಂದಿದ್ದರು. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರು ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್. ನಿರ್ಮಿಸಿ ಮಂಡ್ಯದಲ್ಲಿ ಅನ್ನಬ್ರಹ್ಮನ ಅವತಾರ ಮಾಡಿಸಿದರು.

೧೯೧೯ ರಲ್ಲಿ ದಿವಾನಗಿರಿಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರೂ ದೇಶಸೇವೆಯಿಂದ ಅವರು ನಿವೃತ್ತರಾಗಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಅವರ ಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹ್ಯದಂತಿರುವ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಮೂರ್ತಿರಾಯರು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ:

• ೧. ದಿವಾನ ಹುದ್ದೆಯ ಷರತ್ತು: ದಿವಾನರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡಾಗ ತಮ್ಮ ಬಂಧು-ಬಳಗದವರು ಯಾರೂ ನೌಕರಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಬಳಿ ಶಿಫಾರಸು ತರಬಾರದೆಂದು ತಾಯಿಯಿಂದ/ಸೋದರ ಮಾವನಿಂದ ವಚನ ಪಡೆದು ದಿವಾನಗಿರಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.

• ೨. ಮುದ್ದೇನಹಳ್ಳಿ ಶಾಲೆಯ ಪ್ರಸಂಗ: ಹುಟ್ಟೂರಿನ ಶಾಲೆಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಿಂಡಿ ತಿನ್ನಲು ೧೦ ರೂ. ನೀಡಿದಾಗ, ಹಿರಿಯರೊಬ್ಬರ ಕೋರಿಕೆಯಂತೆ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆಯಿಲ್ಲದೆ ೫ ನಿಮಿಷ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಆದರೆ ಸಿದ್ಧತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದು ತಪ್ಪು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಮರುವಾರವೇ ೨೫ ರೂ. ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಮರುಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಸಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು. ಶ್ರೋತೃಗಳಿಗೆ ಕೊಡುವ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಇದು ನಿದರ್ಶನ.

• ೩. ಹಾಸನದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಧನಸಹಾಯ: ಸಣ್ಣ ಗಾಯಕ್ಕೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಹಾಕಿದ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ೨೫ ರೂ. ಚೆಕ್ ನೀಡಿದರು. ಉಚಿತವಾಗಿ ಸೇವೆ ಮಾಡಲು ಬಯಸಿದ ವೈದ್ಯರಿಗೆ, 'ಹಣ ಕೊಡುವ ಶಕ್ತಿಯಿದ್ದವರು ನೀಡಲೇಬೇಕು, ಆಗ ಮಾತ್ರ ಬಡವರಿಗೆ ಉಚಿತ ಸೇವೆ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯ' ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಬೋಧಿಸಿದರು.

• ೪. ಭದ್ರಾವತಿಯ ಯುವಕನಿಗೆ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ: ಭದ್ರಾವತಿ ಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ಫರ್ನೇಸ್ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಅಮೆರಿಕನ್ ತಜ್ಞರ ನಿರ್ಗಮನದ ನಂತರ ಮೈಸೂರಿನ ಯುವಕನನ್ನು ನೇಮಿಸಿದರು. ಯುವಕ 'ನನಗೆ ಶಕ್ತಿಯಿದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ' ಎಂದಾಗ, 'ನಾನು ಶಕ್ತಿಯಿದೆಯೇ ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ, ಶಕ್ತಿಯಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ' ಎಂದು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ತುಂಬಿದರು.

• ೫. ಜೋಗ್ ಜಲಪಾತ ಮತ್ತು ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ: ಜೋಗ್ ಜಲಪಾತ ಕಂಡಾಗ 'ಎಷ್ಟೊಂದು ಶಕ್ತಿ ಪೋಲಾಗುತ್ತಿದೆ!' ಎಂದು ಕಾಯಕದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರು. ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿಯ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಮರುಳಾಗದೆ, 'ಸತ್ಯವೇ ಸೌಂದರ್ಯ' ಎಂಬ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ತತ್ತ್ವದಂತೆ ಬಾಳಿದರು.

೫. ಮುಖ್ಯ ಆಶಯಗಳು (Core Themes & Objectives)

೧. ಕಾಯಕನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆ: ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ ಎಂಬ ಬಸವಣ್ಣನವರ ತತ್ತ್ವ ಹಾಗೂ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ 'ಸತ್ಯವೇ ಸೌಂದರ್ಯ' ಎಂಬ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರು ಬದುಕಿನುದ್ದಕ್ಕೂ ಬದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು.

೨. ನಿರ್ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ: ಸ್ವಜನಪಕ್ಷಪಾತವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊರೆದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮೆರೆದರು.

೩. ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ನಿಖರತೆ: ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸದಲ್ಲೂ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆ, ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಶಿಸ್ತು ಹಾಗೂ ಸಮಯಪಾಲನೆಯನ್ನು ಜೀವ ಉಸಿರಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

೪. ದೇಶಪ್ರೇಮ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ: ದೇಶದ ಪ್ರಜೆಗಳು ಕೇವಲ ಭಾಷಣಕಾರರಾಗದೆ, ಸ್ವಾವಲಂಬಿಗಳಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಬೇಕೆಂಬ ದೂರದೃಷ್ಟಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು.

೬. ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಗಳ ಪರಿಚಯ (Key Figures in the Essay)

• ಡಾ. ಸರ್ ಎಂ. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ: ರಾಜ್ಯದ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನೇ ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ಮಹಾನ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಹಾಗೂ ದಿವಾನರು. ಸತ್ಯನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ನಿಖರತೆಯ ಸಾಕಾರಮೂರ್ತಿ.

• ಎ. ಎನ್. ಮೂರ್ತಿರಾವ್: ಪ್ರಬಂಧದ ಲೇಖಕರು; ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಸಾಹಿತಿ.

• ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರ ತಾಯಿ/ಸೋದರಮಾವ: ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರಿಗೆ ದಿವಾನಗಿರಿ ಸಿಕ್ಕಾಗ ಸ್ವಜನಪಕ್ಷಪಾತ ಮಾಡಬಾರದೆಂಬ ಕಠಿಣ ವಚನ ನೀಡಿದ ಆದರ್ಶ ಮಾತೃಮೂರ್ತಿ.

• ಸಹಪ್ರಯಾಣಿಕ: ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮತ್ತು ಮಂಡ್ಯದ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು 'All this is Visvesvaraya' ಎಂದು ಒಂದೇ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಿಸಿದ ಜಾಗೃತ ನಾಗರಿಕ.

• ಭದ್ರಾವತಿ ಯುವ ಎಂಜಿನಿಯರ್: ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಭದ್ರಾವತಿ ಉಕ್ಕಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ಫರ್ನೇಸ್ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಕನ್ನಡಿಗ ಯುವಕ.

೭. ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳ ಅರ್ಥ (Glossary)  ಕಠಿಣ ಪದ / ಶಬ್ದ ಸರಳ ಅರ್ಥ / ವಿವರಣೆ

ಐತಿಹ್ಯ ಜನಜನಿತವಾಗಿ ಹರಿದುಬಂದ ಪೌರಾಣಿಕ/ಸಾಹಸದ ಕಥೆ (Legend)

ಇಕ್ಕಲ ಎರಡೂ ಬದಿ (Both sides)

ಕಲರವಾ ಇಂಪಾದ ಶಬ್ದ / ನೀರಿನ ಸೌಂದರ್ಯದ ಧ್ವನಿ

ಅಭ್ಯುದಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ / ಏಳಿಗೆ (Progress)

ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟತೆ ಖಚಿತತೆ / ನಿಖರತೆ (Precision)

ಶ್ರೋತೃಗಳು ಭಾಷಣ ಆಲಿಸುವ ಕೇಳುಗರು (Audience/Listeners)

ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ತಪ್ಪಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ/ಪರಿಹಾರ

ಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ಫರ್ನೇಸ್ ಕಬ್ಬಿಣ ಕರಗಿಸುವ ಕಾಯಿಸುವ ಬೃಹತ್ ಕುಲುಮೆ

ಉಪಾಕರ್ಮ ವೈದಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಹಬ್ಬ

ವಾಗ್ರತ್ನಗಳು ಸುಂದರವಾದ ಮಾತುಗಳ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಾಲುಗಳು

 ೨ ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತರಗಳು 

ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: ಲೇಖಕರ ಸಹಪ್ರಯಾಣಿಕನು ಮಂಡ್ಯದ ಹಸಿರನ್ನು ಕಂಡು ಏನೆಂದು ಉದ್ಗರಿಸಿದನು?

ಉತ್ತರ: ಲೇಖಕ ಮೂರ್ತಿರಾಯರು ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ರಸ್ತೆಯ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣುಹಾಯಿಸಿದಷ್ಟೂ ದೂರ ಹಸನಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದ ಕಬ್ಬು ಮತ್ತು ಭತ್ತದ ಬೆಳೆಗಳು ಹಾಗೂ ಹರಿಯುವ ನೀರಿನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು, ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಹಪ್ರಯಾಣಿಕನು 'All this is Visvesvaraya' (ಇದೆಲ್ಲವೂ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ) ಎಂದು ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಉದ್ಗರಿಸಿದನು.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ದಿವಾನ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರು ವಿಧಿಸಿದ ಷರತ್ತೇನು?

ಉತ್ತರ: ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರಿಗೆ ದಿವಾನಗಿರಿಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಜ್ಞೆ ಬಂದಾಗ, ಅವರು ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ (ಅಥವಾ ಸೋದರಮಾವನ) ಪಾದದ ಬಳಿ ಇಟ್ಟು, 'ತಮ್ಮ ನೆಂಟರಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಬಂಧು-ಬಳಗದವರಾಗಲಿ ಯಾರೂ ನೌಕರಿಗಾಗಿ ಅಥವಾ ಸೌಲಭ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಬಳಿ ಶಿಫಾರಸು ತರಬಾರದು' ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟ ವಚನ ಪಡೆದ ನಂತರವೇ ದಿವಾನ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: ಮುದ್ದೇನಹಳ್ಳಿಯ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರು ಅನುಭವಿಸಿದ ಅಸಮಾಧಾನವೇನು?

ಉತ್ತರ: ಮುದ್ದೇನಹಳ್ಳಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಿಂಡಿ ತರಿಸಲು ೧೦ ರೂ. ನೀಡಿದಾಗ, ಹಿರಿಯರೊಬ್ಬರ ಮಾತಿಗೆ ಕಟ್ಟುಬಿದ್ದು ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆಯಿಲ್ಲದೆ ೫ ನಿಮಿಷ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು. ಸಿದ್ಧತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದು ತೀವ್ರ ಅಪರಾಧವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಮರುವಾರವೇ ೨೫ ರೂ. ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಸಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿ ಸಮಾಧಾನ ತಳೆದು ಕೊಂಡರು.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೪: ಹಾಸನದ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರು ಚೆಕ್ ನೀಡಿದಾಗ ನಡೆದ ಪ್ರಸಂಗವೇನು?

ಉತ್ತರ: ಹಾಸನದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಣ್ಣ ಗಾಯಕ್ಕೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಹಾಕಿದ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ೨೫ ರೂ. ಚೆಕ್ ನೀಡಿದರು. ವೈದ್ಯರು ಇದನ್ನು ವಾಪಸ್ ತಂದಾಗ, ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರು 'ಹಣ ಕೊಡುವ ಶಕ್ತಿಯಿದ್ದವರು ನೀಡಲೇಬೇಕು; ಆಗ ಮಾತ್ರ ವೈದ್ಯರು ಉಚಿತವಾಗಿ ಬಡವರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ' ಎಂದು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೫: ಜೋಗ್ ಜಲಪಾತವನ್ನು ಕಂಡಾಗ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರು ಆಡಿದ ಉದ್ಗಾರವೇನು?

ಉತ್ತರ: ಜೋಗ್ ಜಲಪಾತದ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರು ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಮರುಳಾಗದೆ, ಒಬ್ಬ ಕಾಯಕಯೋಗಿಯಾಗಿ 'ಎಷ್ಟೊಂದು ಶಕ್ತಿ ಪೋಲಾಗುತ್ತಿದೆ!' (What a waste of power!) ಎಂದು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಉದ್ಗರಿಸಿದರು.

         ೫ ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತರಗಳು 

ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: 'All this is Visvesvaraya' ಎಂಬ ಸಾಲಿನ ಸಂದರ್ಭ ಮತ್ತು ಔಚಿತ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: ಲೇಖಕರಾದ ಎ. ಎನ್. ಮೂರ್ತಿರಾಯರು ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭತ್ತ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿನ ಸಮೃದ್ಧ ಹಸಿರು ಹೊಲಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಮೈಮರೆತಾಗ, ಸಹಪ್ರಯಾಣಿಕನೊಬ್ಬ 'All this is Visvesvaraya' ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ. ಮೂಲತಃ ಮಂಡ್ಯವು ನೀರಿಲ್ಲದೆ ಬರಡಾಗಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರು ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್ (ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ) ಅಣೆಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಕಾವೇರಿ ನೀರನ್ನು ಕಾಲುವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಇಡೀ ಜಿಲ್ಲೆ ಸಸ್ಯಶ್ಯಾಮಲವಾಯಿತು. ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ 'ದೇವರು ಬಡವರಿಗೆ ಅನ್ನದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು' ಎಂಬ ಮಾತಿನಂತೆ, ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರು ಮಂಡ್ಯದ ಪಾಲಿಗೆ 'ಅನ್ನಬ್ರಹ್ಮ'ರಾಗಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಮಾತು ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರ ಕಾಯಕದ ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ಮುದ್ದೇನಹಳ್ಳಿಯ ಶಾಲೆಯ ಭಾಷಣದ ಪ್ರಸಂಗವು ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರ ಶಿಸ್ತಿಗೆ ಹೇಗೆ ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ?

ಉತ್ತರ: ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರು ತಮ್ಮ ಹುಟ್ಟೂರಾದ ಮುದ್ದೇನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಿಂಡಿ ತಿನ್ನಲು ೧೦ ರೂಪಾಯಿ ನೀಡಿದಾಗ, ಗ್ರಾಮದ ವೃದ್ಧರೊಬ್ಬರ ಕೋರಿಕೆಯಂತೆ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆಯಿಲ್ಲದೆ ೫ ನಿಮಿಷ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಆದರೆ ಶ್ರೋತೃಗಳು ಎಷ್ಟೇ ಸಣ್ಣ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳಾಗಿದ್ದರೂ, ಯಾವುದೇ ಭಾಷಣವನ್ನು ಸಿದ್ಧತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡುವುದು ತಮ್ಮ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಶ್ರೋತೃಗಳಿಗೆ ಎಸಗುವ ಅಪರಾಧವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನಗೊಂಡ ಅವರು, ಒಂದು ವಾರದೊಳಗೆ ಮರಳಿ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಬಂದು ೨೫ ರೂಪಾಯಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿ, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಿಹಿತಿಂಡಿ ಹಂಚಿ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಭಾಷಣವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಈ ಪ್ರಸಂಗವು ಅವರ ನಿಖರತೆ, ಶ್ರೋತೃಗಳ ಮೇಲಿನ ಗೌರವ ಹಾಗೂ ಸ್ವಯಂ ಶಿಸ್ತಿನ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: ಭದ್ರಾವತಿ ಉಕ್ಕಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಯುವ ಎಂಜಿನಿಯರ್ಗೆ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ತುಂಬಿದ ಬಗೆ ಹೇಗೆ?

ಉತ್ತರ: ಭದ್ರಾವತಿಯ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ಫರ್ನೇಸ್ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಾಗಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ತಜ್ಞರ ಅವಧಿ ಮುಗಿದಾಗ, ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರು ಆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಮೈಸೂರಿನ ಒಬ್ಬ ಸ್ಥಳೀಯ ಯುವ ಎಂಜಿನಿಯರ್ಗೆ ವಹಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಕೀರ್ಣ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಬಿಳಿಯರು (ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರು) ಮಾತ್ರ ಮಾಡಬಲ್ಲರು ಎಂಬ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಯಿತ್ತು. ಆ ಯುವಕ ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತಾ 'ನನಗೆ ಈ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯಿದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ತಿಳಿಯದು' ಎಂದಾಗ, ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರು 'ನಿಮಗೆ ಶಕ್ತಿಯಿದೆಯೇ ಎಂದು ನಾನು ಕೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ, ಶಕ್ತಿಯಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ!' ಎಂದು ಕಠಿಣವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ನುಡಿದರು. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರ ಈ ಮಾತು ಆ ಯುವಕನಲ್ಲಿ ಅಗಾಧ ಸಾಹಸಮನೋಭಾವವನ್ನು ತುಂಬಿ, ಆತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಆ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೪: ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿದ್ದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರ ಮೇಲೆ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಭಾವವಿತ್ತು ಎಂಬ ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಲೇಖಕರು ಸೂಕ್ತ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಹೊರಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಅತ್ಯಂತ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ಸಾಹೇಬಿ ಸೂಟು-ಬೂಟು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಕೆಲಸದ ಚಲನೆಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಾರತೀಯ ಶೈಲಿಯ ಪಂಚೆಯನ್ನೇ ಉಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ದೇಶ-ವಿದೇಶ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವಾಗ ತಮ್ಮ ಸೂಟ್ಕೇಸಿನಲ್ಲಿ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಾಕರ್ಮ ಮುಂತಾದ ಭಾರತೀಯ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಕಾಲಾವಕಾಶದ ಮಿತಿಯಲ್ಲೇ ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂದರೆ, ಅವರು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರೂ, ಅವರ ಜೀವನದ ಅಂತರಂಗದ ತಳಹದಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ತತ್ತ್ವಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ನಿಂತಿತ್ತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೫: ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರ 'ಸತ್ಯವೇ ಸೌಂದರ್ಯ' ಎಂಬ ತತ್ತ್ವಬದ್ಧ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಪ್ರಬಂಧದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರಿಗೆ ಮಾತು ಅಥವಾ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಬರಿ ಭಾಷಾ ಸೌಂದರ್ಯ ಹಾಗೂ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಶಬ್ದಗಳ ಆಡಂಬರ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ 'ಸತ್ಯವೇ ಸೌಂದರ್ಯ'ವಾಗಿತ್ತು. ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿಯ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಸುಂದರ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು ಮಿತ್ರರೊಬ್ಬರು ಭಾವಾವೇಶದಿಂದ ವರ್ಣಿಸಿದಾಗ, 'ನೀವು ಕವಿಯಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿರಿ!' ಎಂದು ನಿಟ್ಟುಸಿರಿಟ್ಟರು. ಜೋಗ್ ಜಲಪಾತವನ್ನು ಕಂಡಾಗಲೂ 'ಎಷ್ಟೊಂದು ಶಕ್ತಿ ಪೋಲಾಗುತ್ತಿದೆ' ಎಂದರು. ಅಂದರೆ, ಕೇವಲ ಕಲ್ಪನಾಲೋಕದ ಸೌಂದರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೇಲದೆ, ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಜನರ ಬದುಕನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ನಿಜವಾದ ಸತ್ಯ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಸಾಧನೆಯೇ ನೈಜ ಸೌಂದರ್ಯ ಎಂಬುದು ಅವರ ದೃಢ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಭಾಷೆಯ ಅಲಂಕಾರಕ್ಕಿಂತ ಸತ್ಯದ ನಿಖರತೆಗೆ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದರು.

                ೧೦ ಅಂಕದ ದೀರ್ಘ ಉತ್ತರಗಳು 

ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: 'ಡಾ. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ - ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಐತಿಹ್ಯ' ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿರುವ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರ ಅಪ್ರತಿಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ದಿವ್ಯ ಜೀವನ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: ಎ. ಎನ್. ಮೂರ್ತಿರಾಯರು ರಚಿಸಿದ 'ಡಾಕ್ಟರ್ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ - ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಐತಿಹ್ಯ' ಪ್ರಬಂಧವು ಆಧುನಿಕ ಮೈಸೂರಿನ ನಿರ್ಮಾತೃ ಸರ್ ಎಂ. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಕನ್ನಡಿಯಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರ ಜೀವನ ಸಾಧನೆಗಳು ಕೇವಲ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿ ಕಥೆಯಂತೆ, ಐತಿಹ್ಯದಂತೆ ನೆಲೆನಿಂತಿವೆ. ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಬಹುದು:

೧. ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಹರಿಕಾರ ಮತ್ತು ಅನ್ನಬ್ರಹ್ಮ: ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಹಿಂದೆ ನೀರಿಲ್ಲದೆ, ಮಳೆಯಿಲ್ಲದೆ ಒಣಭೂಮಿಯಾಗಿತ್ತು. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯ ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ (KRS) ಅಣೆಕಟ್ಟೆಯ ಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ ಮಂಡ್ಯವು ಸಸ್ಯಶ್ಯಾಮಲವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿತು. ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ 'ದೇವರು ಮಾನವನಿಗೆ ಅನ್ನದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು' ಎಂಬ ಮಾತಿಗೆ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರು ಮಂಡ್ಯದಲ್ಲಿ 'ಅನ್ನಬ್ರಹ್ಮ'ರಾಗಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸಿದರು.

೨. ಸ್ವಜನಪಕ್ಷಪಾತವಿಲ್ಲದ ನಿರ್ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯ ಆಡಳಿತ: ಅವರು ದಿವಾನರಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಬಳಿ 'ತಮ್ಮ ಬಂಧು-ಬಳಗದವರಿಗೆ ನೌಕರಿಗಾಗಿ ಶಿಫಾರಸು ತರಬಾರದು' ಎಂಬ ವಚನ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಸ್ವಂತ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೂರವಿಟ್ಟ ಅವರ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಧೋರಣೆ ಇಂದಿನ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಿದೆ.

೩. ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಸ್ತು: ಹುಟ್ಟೂರಾದ ಮುದ್ದೇನಹಳ್ಳಿಯ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ೫ ನಿಮಿಷ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಮನನೊಂದು, ಮರುವಾರವೇ ಸ್ವಂತ ಖರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಸಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು. ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸವಿರಲಿ, ಎಷ್ಟೇ ಸಣ್ಣ ಶ್ರೋತೃಗಳಿರಲಿ, ನಿಖರವಾದ ಸಿದ್ಧತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಅವರು ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.

೪. ಸ್ವದೇಶಿ ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡಿಗರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ: ಭದ್ರಾವತಿ ಉಕ್ಕಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ಫರ್ನೇಸ್ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕನ್ ತಜ್ಞರ ನಿರ್ಗಮನದ ನಂತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಕನ್ನಡಿಗ ಯುವಕನಿಗೆ ವಹಿಸಿ, ಆತನಲ್ಲಿದ್ದ ಹಿಂಜರಿಕೆಯನ್ನು घालಿಸಿ 'ನಿಮಗೆ ಶಕ್ತಿಯಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ' ಎಂದು ಧೈರ್ಯ ತುಂಬಿ ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸಿದರು.

೫. 'ಸತ್ಯವೇ ಸೌಂದರ್ಯ' ಎಂಬ ತತ್ತ್ವ: ಕೇವಲ ಶಬ್ದಾಲಂಕಾರ ಅಥವಾ ಕಲ್ಪನಾತ್ಮಕ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕಿಂತ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ನೀಗಿಸುವ 'ಸತ್ಯ'ವೇ ನಿಜವಾದ ಸೌಂದರ್ಯವೆಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಮತ್ತು ಜೋಗ್ ಜಲಪಾತದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಕಾಯಕಯೋಗಿ ಮನೋಭಾವ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು.

ಮುಕ್ತಾಯ: ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರು ೧೯೧೯ ರಲ್ಲೇ ದಿವಾನ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರೂ, ಸಾವಿನವರೆಗೂ ದೇಶಸೇವೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾಗಲಿಲ್ಲ. ಮೂರ್ತಿರಾಯರು ಹೇಳುವಂತೆ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ 'ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ಐತಿಹ್ಯ, ಐತಿಹ್ಯವೇ ವ್ಯಕ್ತಿ'.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಘಟನಾವಳಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರ ಶಿಸ್ತು, ಕರ್ತವ್ಯನಿಷ್ಠೆ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: ಪ್ರಬಂಧಕಾರರಾದ ಎ. ಎನ್. ಮೂರ್ತಿರಾಯರು ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನೈಜ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರ ಉನ್ನತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ:

೧. ದಿವಾನ ಹುದ್ದೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಜನಪಕ್ಷಪಾತ ವಿರೋಧ: ಅಧಿಕಾರ ಸಿಕ್ಕಾಗ ಬಂಧುಬಳಗದವರಿಗೆ ಲಾಭ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿ. ಆದರೆ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರು ಸರ್ಕಾರಿ ಆಜ್ಞೆ ಬಂದಾಗ, ಅದನ್ನು ತಾಯಿಯ/ಸೋದರಮಾವನ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟು, ಯಾರೊಬ್ಬರಿಗೂ ನೌಕರಿ ಕೊಡಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಬಾರದೆಂಬ ಆಣೆ ಪಡೆದ ಮೇಲೆಯೇ ಅಧಿಕಾರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.

೨. ಉಚಿತ ಸೇವೆ ನಿರಾಕರಣೆ ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯದ ಮೌಲ್ಯ: ಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಗಾಯಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಿದ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ೨೫ ರೂ. ಚೆಕ್ ನೀಡಿದಾಗ, ವೈದ್ಯರು ಹಣ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಆಗ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರು 'ಹಣ ಕೊಡುವ ಶಕ್ತಿಯಿದ್ದವನು ಹಣ ನೀಡಲೇಬೇಕು, ಆಗ ಮಾತ್ರ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬಡವರಿಗೆ ಉಚಿತ ಸೇವೆ ನೀಡಲು ಸೌಲಭ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ' ಎಂದು ತಿಳಿಸಿ ಕರ್ತವ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಯನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದರು.

೩. ಭಾಷಣದ ಸಿದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೋತೃಗಳಿಗೆ ಗೌರವ: ಮುದ್ದೇನಹಳ್ಳಿಯ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಿಂಡಿ ಕೊಡಿಸಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ೫ ನಿಮಿಷ ಮಾತನಾಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ತೀವ್ರ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಪಟ್ಟರು. ಶ್ರೋತೃಗಳು ಕೇವಲ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯ ಮಕ್ಕಳಾಗಿದ್ದರೂ ಅವರ ಎದುರು ಸಿದ್ಧತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದು ತಪ್ಪು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಮರುವಾರವೇ ಮತ್ತೆ ಬಂದು ೨೫ ರೂ. ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಸಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು.

೪. ಜಲಪಾತ ಮತ್ತು ನಿಸರ್ಗದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ: ಜೋಗ್ ಜಲಪಾತವನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಬರಿ ಸೌಂದರ್ಯಾಸವಾದನೆ ಮಾಡದೆ 'ಎಷ್ಟೊಂದು ಶಕ್ತಿ ಪೋಲಾಗುತ್ತಿದೆ' ಎಂದರು. ಈ ಮಾತು ಅವರಲ್ಲಿದ್ದ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಹಾಗೂ ದೇಶದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಬಾರದೆಂಬ ಕಳಕಳಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

೫. ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ವೇಷಭೂಷಣದ ಸಮತೋಲನ: ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರ ಶಿಸ್ತನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ಕೋಟು-ಸೂಟು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪಂಚೆಯನ್ನೇ ಉಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಭಗವದ್ಗೀತೆಯನ್ನು ಸದಾ ಜತೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅಂದರೆ ಅವರದ್ದು 'ಬಾಹ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕತೆ, ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನ'ದ ಮಹೋನ್ನತ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವಾಗಿತ್ತು

.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: 'ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ಐತಿಹ್ಯ, ಐತಿಹ್ಯವೇ ವ್ಯಕ್ತಿ' - ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರ ಕುರಿತು ಲೇಖಕ ಎ. ಎನ್. ಮೂರ್ತಿರಾಯರ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯ ತಾರ್ಕಿಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರಬಂಧದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: ಎ. ಎನ್. ಮೂರ್ತಿರಾಯರು ಪ್ರಬಂಧದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ 'ಡಾ. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ಐತಿಹ್ಯ, ಐತಿಹ್ಯವೇ ವ್ಯಕ್ತಿ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಮಹಾನ್ ಪುರುಷರ ಬಗ್ಗೆ ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿ ಕಥೆಗಳು ಅಥವಾ ಐತಿಹ್ಯಗಳು (Legends) ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನೈಜ ಘಟನೆಯೂ ಒಂದು ಐತಿಹ್ಯದಷ್ಟೇ ಅದ್ಭುತವೂ, ಪ್ರೇರಣಾದಾಯಕವೂ ಆಗಿದೆ.

೧. ಐತಿಹ್ಯದಂತಿರುವ ನೈಜ ಸಾಧನೆಗಳು: ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು, ಭದ್ರಾವತಿ ಕಬ್ಬಿಣ-ಉಕ್ಕಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಮೈಸೂರು, ಚೇಂಬರ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್ - ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಎಂಬಂತೆ ಐತಿಹ್ಯಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರ ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ನೈಜ ಸತ್ಯಗಳು.

೨. ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮೀರಿದ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ನೇಮಗಳು: ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಾಗ ತಾಯಿಯಿಂದ ವಚನ ಪಡೆದಿದ್ದು, ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳ ಮುಂದೆ ಸಿದ್ಧತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಮರುವಾರ ಬಂದು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ರೂಪದ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದ್ದು, ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಫೀಸ್ ನೀಡಿದ್ದು - ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕೇಳುವವರಿಗೆ ಕಥೆಯಂತೆ (Legend) ಅನಿಸಿದರೂ, ಅವರ ಬದುಕಿನ ಮೂಲ ಸೂತ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು.

೩. 'All this is Visvesvaraya': ಮಂಡ್ಯದ ಹಸಿರು ಗದ್ದೆಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕನು ತೋರಿಸಿ 'ಇದೆಲ್ಲವೂ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ' ಎಂದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರ ಭೌತಿಕ ಶರೀರವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಶ್ರಮದ ಫಲವು ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಂತಿತ್ತು. ಅಂದರೆ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಗಳೇ ಅವರಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿದ್ದವು.

೪. ಮುಕ್ತಾಯ: ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವೇ ಒಂದು ಐತಿಹ್ಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅವರ ಶಿಸ್ತು, ಸಮಯಪಾಲನೆ, ಸತ್ಯನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಕಾಯಕಶ್ರದ್ಧೆಗಳು ಯಾವುದೇ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಲೇಖಕರು 'ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ಐತಿಹ್ಯ, ಐತಿಹ್ಯವೇ ವ್ಯಕ್ತಿ' ಎಂದು ಸಾರಿದ್ದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಾರ್ಕಿಕವೂ ಹಾಗೂ ಔಚಿತಪೂರ್ಣವೂ ಆಗಿದೆ.

೧೧. ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಬರೆಯುವ ವಿಧಾನ (Exam Writing Tips & Guidelines)

೧. ಪರಿಚಯಾತ್ಮಕ ಪೀಠಿಕೆ: ಉತ್ತರದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಲೇಖಕರ ಹೆಸರು (ಎ. ಎನ್. ಮೂರ್ತಿರಾವ್), ಕೃತಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ೨-೩ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ನಮೂದಿಸಿ.

೨. ಅಂಕಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪದಮಿತಿ: ೨ ಅಂಕಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ೫೦ ಪದಗಳ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ನೇರವಾದ ಉತ್ತರ ಬರೆಯಿರಿ. ಅನಗತ್ಯ ಪೀಠಿಕೆ ಬೇಡ.

೩. ಘಟನೆಗಳ ಉಲ್ಲೇಖ: ೫ ಅಂಕಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಘಟನೆಗಳನ್ನು (ಉದಾ: ಮುದ್ದೇನಹಳ್ಳಿ ಪ್ರಸಂಗ, ಭದ್ರಾವತಿ ಯುವಕನ ಪ್ರಸಂಗ, KRS ನಿರ್ಮಾಣ) ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ವಿವರಿಸಿ.

೪. ದೀರ್ಘ ಉತ್ತರಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ: ೧೦ ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಪೀಠಿಕೆ, ವಿಷಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ 'ಉಪಸಂಹಾರ' (Conclusion) ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿ ಸಾರಾಂಶ ರೂಪದ ಉಪಸಂಹಾರ ಬರೆಯಿರಿ.

೧೨. ಪಾಠದಿಂದ ಕಲಿಯಬಹುದಾದ ಜೀವನ ಮೌಲ್ಯಗಳು (Life Lessons & Values)

• ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸವಿರಲಿ, ಕಿರಿಯರ ಮುಂದೆ ಮಾತನಾಡಲಿ, ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆ ಇರಬೇಕು.

• ನಿರ್ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಸ್ವಜನಪಕ್ಷಪಾತ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರಕ್ಕೆ ಎಡೆಕೊಡಬಾರದು.

• ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ: ಬರಿ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಆಡಂಬರ ಪ್ರದರ್ಶಿಸದೆ, ಕಾಯಕ ಮತ್ತು ಸತ್ಯದ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜದ ಉದ್ಧಾರ ಮಾಡಬೇಕು.

• ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ದೂರದೃಷ್ಟಿ: ಯುವಜನರಲ್ಲಿ 'ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ' ಎಂಬ ಧನಾತ್ಮಕ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

೧೩. ಸ್ವಂತ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ / ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ನೋಟ (Critical Analysis)

ಎ. ಎನ್. ಮೂರ್ತಿರಾಯರ 'ಡಾ. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ - ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಐತಿಹ್ಯ' ಪ್ರಬಂಧವು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯಾಗಿದೆ. ಇಂದಿನ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ಸ್ವಜನಪಕ್ಷಪಾತ ತಾಂಡವವಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರ ಸ್ವಯಂ-ನಿಗ್ರಹ, ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಆಡಳಿತ ವೈಖರಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ದಾರಿದೀಪವಾಗಿದೆ. ಲೇಖಕರ ಸರಳ, ಗಂಭೀರ ಹಾಗೂ ಸುಂದರವಾದ ಲಲಿತ ಪ್ರಬಂಧ ಶೈಲಿಯು ಓದುಗರಲ್ಲಿ ದೇಶಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಾಯಕ ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ಉದ್ದೀಪನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.