ದಲಿತರು ಬರುವರು - ಡಾ. ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಯ್ಯ

 

ದಲಿತರು ಬರುವರು - ಡಾ. ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಯ್ಯ

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಯನ ಸಾಮಗ್ರಿ, ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು
(ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ - ಬಿ.ಎ. ೩ನೇ ಸೆಮಿಸ್ಟರ್ 'ಕಲಾ ಕನ್ನಡ-೩')

೧. ಪಾಠದ ಪರಿಚಯ (Lesson Introduction)

ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಬಿ.ಎ. ಮೂರನೇ ಸೆಮಿಸ್ಟರ್‌ನ 'ಕಲಾ ಕನ್ನಡ-೩' ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಘಟಕ-೪ ರ 'ಕ್ರಾಂತಿ' ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಡಾ. ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಯ್ಯನವರ 'ದಲಿತರು ಬರುವರು' ಕವಿತೆಯನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ದಲಿತ-ಬಂಡಾಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಘಟ್ಟವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು. ಶತಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಶೋಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದ ದಲಿತ ಸಮುದಾಯವು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಗೌರವ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಸಿಡಿದುನಿಂತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಈ ಕವಿತೆ ಮನಮುಟ್ಟುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಶೋಷಣೆಯ ಅಳಲನ್ನು ತೋಡಿಕೊಳ್ಳದೆ, ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಸಜ್ಜಾದ ದಲಿತ ಸಮೂಹದ ವಿರಾಟ ರೂಪವನ್ನು ಈ ಕವನ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

೨. ಲೇಖಕರ ಪರಿಚಯ (Author Introduction)

ಕವಿ ಪರಿಚಯ: ಡಾ. ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಯ್ಯ (೧೯೫೪ - ೨೦೨೧):

ಕನ್ನಡದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದಲಿತ ಕವಿ, ಚಿಂತಕ, ನಾಟಕಕಾರ ಹಾಗೂ ದಲಿತ ಸಂಘರ್ಷ ಸಮಿತಿಯ (DSS) ಸ್ಥಾಪಕ ನೇತಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಡಾ. ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಯ್ಯನವರು ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಾಗಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ಮಂಚನಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. 'ದಲಿತ ಕವಿ' ಎಂದೇ ಚಿರಪರಿಚಿತರಾದ ಇವರು ತಮ್ಮ ಚೂಪಾದ, ಸರಳ ಹಾಗೂ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಾಲುಗಳ ಮೂಲಕ ಶೋಷಿತ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ನವಚೈತನ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿದರು.

·      ಪ್ರಮುಖ ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು: ಹೊಲೆ ಮಾದಿಗರ ಹಾಡು (೧೯೭೫ - ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರಥಮ ಕವನ ಸಂಕಲನ), ಸಾವಿರಾರು ನದಿಗಳು, ಕಪ್ಪು ಕಾಡಿನ ಹಾಡು, ಆಯ್ದ ಕವಿತೆಗಳು, ಮೆರವಣಿಗೆ, ಆಯಾಸ.

·      ನಾಟಕಗಳು: ಪಂಚಮ, ನೆಲಸಮ, ಏಕಲವ.

·      ಆತ್ಮಕಥೆ: ಊರು ಕೇರಿ (ಭಾಗ ೧, ೨, ೩) - ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಗೂ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆತ್ಮಕಥನ.

·      ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ/ವೈಚಾರಿಕ ಕೃತಿಗಳು: ಅವತಾರಗಳು, ರಸಭಂಗ, ಹಕ್ಕಿ ನೋಟ.

·      ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು: ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ (ಎರಡು ಬಾರಿ), ಕನ್ನಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪಂಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ನಾಡೋಜ ಗೌರವ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಗೌರವಗಳು ಇವರಿಗೆ ಲಭಿಸಿವೆ. ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೮೩ನೇ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು.

೩. ಪಾಠದ ಹಿನ್ನೆಲೆ (Background of the Poem)

೧೯೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ದಲಿತ-ಬಂಡಾಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚಳವಳಿಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಮುರಿಯಿತು. ಮನುಸ್ಮೃತಿ ಆಧಾರಿತ ಜಾತಿಪದ್ಧತಿ, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ, ಜಮೀನ್ದಾರಿ ಶೋಷಣೆ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ವಂಚನೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ದಲಿತರು ಬೀದಿಗಿಳಿದು ಹೋರಾಡಿದ ಕಾಲಘಟ್ಟವದು. ಕೇವಲ ಕಾವ್ಯದ ವಸ್ತುವಾಗಿದ್ದ ದಲಿತ ಸಮಾಜವೇ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾಗಿ, ಧ್ವನಿರಹಿತರಿಗೆ ಧ್ವನಿಯಾಯಿತು. 'ದಲಿತರು ಬರುವರು zÁರಿಬಿಡಿ' ಎಂಬ ಈ ಕವಿತೆಯು ದಲಿತರ ಜಾಗೃತಿ, ಐಕ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಜಯಭೇರಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ.

೪. ಕವಿತೆಯ ಸರಳ ವಿವರಣೆ ಹಾಗೂ ಸಾರಾಂಶ (Simple Explanation)

ಕವಿತೆಯು ದಲಿತ ಸಮುದಾಯದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತದೆ:

·      ಕ್ರಾಂತಿಯ ಮೆರವಣಿಗೆ: ಶತಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಶೋಷಣೆಗೊಳಗಾದ ದಲಿತರು ಇಂದು ಬರಿಗೈಯಲ್ಲ, ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ಸುಂದರ ಕನಸುಗಳು ಮತ್ತು ಉರಿಯುವ ಮಾನಸಿಕ ತುಡಿತಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಉಗ್ರ ಘೋಷಣೆಗಳು ಗುಡುಗು-ಸಿಡಿಲಿನಂತೆ ಧ್ವನಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅವರ ಪಾದಘಟ್ಟಣೆ ನೆಲವನ್ನೇ ನಡುಗಿಸುವ ಭೂಕಂಪದಂತಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಶೋಷಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅವರಿಗೆ ದಾರಿ ಬಿಡಲೇಬೇಕು, ಅಧಿಕಾರದ ಚುಕ್ಕಾಣಿಯನ್ನು ದಲಿತರ ಕೈಗೆ ನೀಡಬೇಕು.

·      ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳ ಧ್ವಂಸ: ದಲಿತರು ತಮ್ಮನ್ನು ಶೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿದ್ದ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳ 'ದೇವರು' ಮತ್ತು ಮೌಢ್ಯದ 'ಗುರು'ಗಳನ್ನು ತಿಪ್ಪೆಗೆ ತಳ್ಳಿದ್ದಾರೆ; ತಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಿದ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಸಕರನ್ನು ಚರಂಡಿಗೆ ನೂಕಿ, ತಾವೇ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಹೊಸ ಮುಕ್ತ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಉರಿಯುವ ಪಂಜುಗಳಿವೆ, ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕೆಂಡಗಳಿವೆ.

·      ಜಮೀನ್ದಾರಿ ಹಾಗೂ ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯದ ಪತನ: ಜಾತಿ-ಮತಗಳ ಮುಳ್ಳಿನ ಬೇಲಿಗಳನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿನಿಂತ ದಲಿತರು, ತಮ್ಮನ್ನು ನುಂಗಲು ಬಂದ ಏಳು ಸಮುದ್ರಗಳಿಗೆ ತಾವೇ ಮುಗಿಲಾಗಿ (ಆಕಾಶವಾಗಿ) ಬೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಶೋಷಕ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳನ್ನು, ಜಮೀನ್ದಾರರ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿನಿಂತು, ಧನವಂತರ ಕೊಬ್ಬಿದ ಕುತ್ತಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಚಂಡಾಟವಾಡಿದ್ದಾರೆ.

·      ದಾಸ್ಯದಿಂದ ಹೋರಾಟದತ್ತ: ರಾಮನ ಕಾಲ, ಕೃಷ್ಣನ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ದಲಿತರು ಕೇವಲ ಕೈಮುಗಿದು ತಲೆಬಾಗುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈಗ ಆ ದಾಸ್ಯದ ದಿನಗಳು ಮುಗಿದಿವೆ. ಅವರು ಸಂಘಟಿತ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದ್ದಾರೆ.

·      ರೈತ-ಕಾರ್ಮಿಕರ ಐಕ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ನವೋದಯ: ಈ ಬೃಹತ್ ಮೆರವಣಿಗೆಗೆ ಕೊನೆಯಿಲ್ಲ. ಗುಂಡು-ರಕ್ತ, ಹೆಗಲು-ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಒತ್ತೆಯಿಟ್ಟು ಹೋರಾಡುವ ಈ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ 'ದಲಿತ ಭಾರತದ ಬ್ಯಾನರ್' ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರೈತರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರು ಕೈಜೋಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಐಕ್ಯತೆಯಿಂದ ಬಡವರ ಬಾಳಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಅರುಣೋದಯ (ಕೆಂಪು ಮೂಡಣ) ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ.

೫. ಮುಖ್ಯ ಆಶಯಗಳು (Core Themes)

·      ಆತ್ಮಗೌರವ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಿಮಾನ: ಶತಮಾನಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆ ಹಾಗೂ ದಾಸ್ಯವನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿ ನಿಂತು ಸ್ವಂತ ಆತ್ಮಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು.

·      ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ: ಮನುಸ್ಮೃತಿ ಹಾಗೂ ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯ ಆಧಾರಿತ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಶೋಷಕ ಜಮೀನ್ದಾರಿ ಪದ್ಧತಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿನಾಶ.

·      ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳ ಐಕ್ಯತೆ: ಕೇವಲ ದಲಿತರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಕಷ್ಟಪಡುವ ರೈತರು ಹಾಗೂ ಶ್ರಮಜೀವಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಒಂದಾಗಿ ಶೋಷಕ ವರ್ಗದ ವಿರುದ್ಧ ಒಂದಾಗುವುದು.

·      ಅಧಿಕಾರದ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ: ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಅಧಿಕಾರವು ನಿಜವಾದ ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳ ಕೈಗೆ ತಲುಪಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಆಶಯ.

೬. ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತಗಳು ಹಾಗೂ ರೂಪಕಗಳ ಪರಿಚಯ (Key Symbols & Metaphors)

·      ದಲಿತರು: ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ತುಳಿತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಇಂದು ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಸಿದ್ಧರಾದ ಸಮಸ್ತ ಶೋಷಿತ ಸಮುದಾಯ.

·      ಉರಿಯುವ ಪಂಜು / ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕಿಡಿ: ದಲಿತರ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಉರಿಯುವ ಚೈತನ್ಯ ಮತ್ತು ಶೋಷಣೆಯನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕುವ ಆಕ್ರೋಶ.

·      ಗುಡುಗು ಸಿಡಿಲಿನ ಘೋಷಣೆ / ಭೂಕಂಪ: ದಲಿತರ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಸಂಘಟಿತ ಹೋರಾಟದ ಮಹಾ ಪ್ರವಾಹ.

·      ಏಳು ಸಮುದ್ರಗಳು: ದಲಿತರನ್ನು ನುಂಗಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಸನಾತನ ಹಾಗೂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಶಕ್ತಿಗಳು.

·      ಕೆಂಪು ಮೂಡಣ / ದಲಿತ ಭಾರತ: ದಲಿತರು, ರೈತರು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಐಕ್ಯತೆಯಿಂದ ಉದಯಿಸಿದ ಶೋಷಣೆರಹಿತ ಹೊಸ ಸಮಾಜ.

೭. ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳ ಅರ್ಥ (Glossary)

ಕ್ರ.ಸಂ.	ಕವಿತೆಯ ಪದ	ಅರ್ಥ / ವಿವರಣೆ
1	ಘೋಷಣೆ	ನಾದ, ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಕೂಗು / ನುಡಿ
2	ಮೋರಿ	ಚರಂಡಿ, ಕಸದ ಕಾಲುವೆ
3	ಮೆರವಣಿಗೆ	ಜನಸಮೂಹದ ಸಾಲು / ಜಾಗೃತಿ ಯಾತ್ರೆ
4	ಪಂಜು	ದೀವಟಿಗೆ, ಉರಿಯುವ ಕೊಳ್ಳಿ
5	ಮುಗಿಲು	ಆಕಾಶ, ಮೇಘ
6	ನೆಣದ ಉಂಡೆ	ಕೊಬ್ಬಿನ ಉಂಡೆ (ಶೋಷಕರ ಅಹಂಕಾರ)
7	ಚಂಡಾಟ	ಚೆಂಡಿನ ಆಟ / ಆಟವಾಡುವುದು
8	ಮೂಡಣ	ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕು (ಹೊಸ ಬೆಳಕಿನ ಸಂಕೇತ)
9	ಬನಬನದಲ್ಲಿ	ಕಾಡು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ / ಪ್ರತಿ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ
10	ಸದರ	ಗೌರವ, ಮನ್ನಣೆ / ಆಸರೆ

೮. ೨ ಅಂಕದ ಮಾದರಿ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು (ಸುಮಾರು 40 ಪದಗಳಲ್ಲಿ)

ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: ದಲಿತರು ಯಾವ ಕನಸು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ?
ಉತ್ತರ: ದಲಿತರು ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ನವ ಸಮಾಜದ ಸುಂದರ ಕನಸುಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಶೋಷಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಉರಿಯುವ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: ದಲಿತರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಏನಿದೆ?
ಉತ್ತರ: ದಲಿತರ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕೆಂಡದಂತಹ ಕಿಡಿಗಳಿವೆ ಹಾಗೂ ಅವರ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಶೋಷಣೆಯ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಓಡಿಸುವ ಉರಿಯುವ ಪಂಜುಗಳಿವೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೩: ದಲಿತರು ದೇವರು ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ನೂಕಿದರು?
ಉತ್ತರ: ದಲಿತ ಸಮೂಹವು ತಮ್ಮನ್ನು ಮೂಢನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿದ್ದ 'ದೇವರು' ಮತ್ತು 'ಗುರು'ಗಳನ್ನು ತಿಪ್ಪೆಗೆ ತಳ್ಳಿದೆ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜವನ್ನು ವಂಚಿಸಿದ ಮಂತ್ರಿ-ಶಾಸಕರನ್ನು ಚರಂಡಿಗೆ ತಳ್ಳಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೪: ದಲಿತರು ಯಾರ ಯಾರ ಕಾಲದಿಂದ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದರು?
ಉತ್ತರ: ದಲಿತರು ರಾಮನ ಕಾಲ, ಕೃಷ್ಣನ ಕಾಲ ಹಾಗೂ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕೇವಲ ಕೈಮುಗಿಯುತ್ತಾ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಾ ದಾಸ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದರು.

೯. ೫ ಅಂಕದ ಮಾದರಿ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು (ಸುಮಾರು 80 ಪದಗಳಲ್ಲಿ)

ಪ್ರಶ್ನೆ ೧: ದಲಿತರು ಜಾತಿ-ಮತಗಳ ಬೇಲಿಗೆ ಮತ್ತು ಏಳು ಸಮುದ್ರಗಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ಉತ್ತರ ನೀಡಿದರು?
ಉತ್ತರ: 'ದಲಿತರು ಬರುವರು' ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಕವಿ ಡಾ. ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಯ್ಯನವರು ದಲಿತ ಸಮುದಾಯವು ಶತಮಾನಗಳ ದಾಸ್ಯದಿಂದ ಎದ್ದುಬಂದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ದಲಿತರು ತಮ್ಮ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿದ್ದ ಜಾತಿ-ಮತಗಳ ಮುಳ್ಳಿನ ಬೇಲಿಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಗಿಸಲು ಬಂದ 'ಏಳು ಸಮುದ್ರ'ಗಳಂತಹ ಪ್ರಬಲ ಶೋಷಕ ಶಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ತಾವೇ 'ಮುಗಿಲಾಗಿ' ಅಂದರೆ ಆಕಾಶವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಧರ್ಮದ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಜಮೀನ್ದಾರರ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿನಿಂತು, ಶೋಷಕರ ನಿಕಟ ಸವಾಲನ್ನು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ವಿಜಯದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ದಲಿತರ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಹಾಗೂ ಶಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೨: 'ದಲಿತ ಭಾರತದ ಬಾವಟದಲ್ಲಿ ನಿಂತವರು ಯಾರು?' ಐಕ್ಯತೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ದಲಿತ ಚಳವಳಿಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಅಥವಾ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ ಬೃಹತ್ ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳ ಚಳವಳಿಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿದೆ. ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ದಲಿತ ಭಾರತದ ಕೆಂಪು-ನೀಲಿ ಬಾವುಟದಡಿಯಲ್ಲಿ ರೈತರು ಮತ್ತು ಶ್ರಮಜೀವಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಒಂದಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ದಲಿತರ ಬಡತನ ಹಾಗೂ ರೈತ-ಕಾರ್ಮಿಕರ ಶೋಷಣೆ ಒಂದೇ ನಾಣ್ಯದ ಎರಡು ಮುಖಗಳು. ಇವರೆಲ್ಲರ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಐಕ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹೂವುಗಳು ಅರಳಿದವು, ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಹಾರಾಡಿದವು. ಬಡವರ ಬಾಳಿನ ಮೂಡಣದಲ್ಲಿ (ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ) ಕೆಂಪು ಬೆಳಕು ಮೂಡಿ, ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಯುಗದ ಆರಂಭವಾಯಿತು.

೧೦. ೧೦ ಅಂಕದ ದೀರ್ಘ ಉತ್ತರ ಪ್ರಶ್ನೆ (ಸುಮಾರು 160 ಪದಗಳಲ್ಲಿ)

ಪ್ರಶ್ನೆ: ಪ್ರಶ್ನೆ: 'ದಲಿತರು ಬರುವರು' ಕವಿತೆಯು ದಲಿತರ ಆಕ್ರೋಶ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಜಯಭೇರಿಯಾಗಿದೆ - ಚರ್ಚಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: ಕನ್ನಡದ ಬಂಡಾಯ ಕವಿ ಡಾ. ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಯ್ಯನವರ 'ದಲಿತರು ಬರುವರು' ಕವಿತೆಯು ದಲಿತರ ಆತ್ಮಗೌರವ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮುಕ್ತಿಯ ದಂಗುಬಡಿಸುವ ಕಾವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದ ತಳಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ತುಳಿತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದ್ದ ದಲಿತರು ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಸಿಡಿದುನಿಂತ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ಈ ಪದ್ಯವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಕ್ರಾಂತಿಯ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ಪಯಣ: ದಲಿತ ಸಮೂಹವು ಇಂದು ಶೋಷಕರ ಮುಂದೆ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುತ್ತಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ದಾರಿ ಬಿಡಿ, ರಾಜ್ಯಾಧಿಕಾರವನ್ನು ದಲಿತರ ಕೈಗೆ ನೀಡಿ ಎಂದು ಆಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅವರ ಬಳಿ ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ನವ ಸಮಾಜದ ಸುಂದರ ಕನಸುಗಳಿವೆ, ಉರಿಯುವ ಮನಸ್ಸುಗಳಿವೆ. ಅವರ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಘೋಷಣೆಗಳು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಗುಡುಗು-ಸಿಡಿಲಿನಂತೆ ಮೊಳಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅವರ ಸಾಲು ಸಾಲು ಪಾದಗಳ ನಡಿಗೆಯು ಧರಣಿಯನ್ನೇ ನಡುಗಿಸುವ ಭೂಕಂಪದಂತಿದೆ. ಈ ಪಾದಗಳ ಬರವಣಿಗೆಯ ಮುಂದೆ ಹಳೆಯ ಶೋಷಕ ಶಾಸನಗಳು ಅಳಿದುಹೋಗುತ್ತಿವೆ.
ಶೋಷಕ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳ ಧ್ವಂಸ: ದಲಿತರು ತಮ್ಮನ್ನು ದಾಸ್ಯದಲ್ಲಿಟ್ಟಿದ್ದ ಸನಾತನ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮನ್ನು ಶೋಷಿಸಲು ಬಳಸಿದ ಮೌಢ್ಯದ 'ದೇವರು' ಮತ್ತು 'ಗುರು'ಗಳನ್ನು ತಿಪ್ಪೆಗೆ ತಳ್ಳಿದ್ದಾರೆ. ಸಮಾಜವನ್ನು ವಂಚಿಸಿ ಮೆರೆದ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು, ಮಂತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಸಕರನ್ನು ಚರಂಡಿಗೆ ನೂಕಿ, ತಾವೇ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಹೊಸ ಜಾಗೃತ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಉರಿಯುವ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪಂಜುಗಳಿವೆ, ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿಯ ಕಣಗಳಿವೆ.

ದಾಸ್ಯದ ಕೊನೆ ಹಾಗೂ ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳ ಐಕ್ಯತೆ: ಕವಿಯು ಗತಕಾಲದ ಶೋಷಣೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತಾ, ರಾಮನ ಕಾಲ, ಕೃಷ್ಣನ ಕಾಲ ಹಾಗೂ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ದಲಿತರು ಕೈಮುಗಿದು, ತಲೆಬಾಗಿ ದಾಸ್ಯ ಅನುಭವಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈಗ ಆ ಯುಗ ಮುಗಿದಿದೆ. ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ದಲಿತರು, ರೈತರು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಒಂದಾಗಿದ್ದಾರೆ. 'ದಲಿತ ಭಾರತದ ಬಾವುಟ'ದಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ರಮಜೀವಿ ಪಡೆ ಒಂದಾಗಿ ನಿಂತಾಗ ಬಡವರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಭರವಸೆಯ 'ಕೆಂಪು ಮೂಡಣ' ಸೂರ್ಯನು ಉದಯಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ಉಪಸಂಹಾರ: ಹೀಗೆ ಡಾ. ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಯ್ಯನವರು ದಲಿತ ಸಮುದಾಯದ ಆಕ್ರೋಶವನ್ನು ಕೇವಲ ಅಳಲಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸದೆ, ಅದನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಚಳವಳಿಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಮಾನತೆ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಹಾಗೂ ಶೋಷಣೆರಹಿತ ನವ ಭಾರತದ ನಿರ್ಮಾಣವೇ ಈ ಕವಿತೆಯ ಅಂತಿಮ ಮಹಾ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ.

೧೧. ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಬರೆಯುವ ವಿಧಾನ ಹಾಗೂ ಸಲಹೆಗಳು (Exam Writing Tips)

·      ಕವಿ ಹಾಗೂ ಕೃತಿ ಪರಿಚಯ:ಕವಿಯ ಹೆಸರು (ಡಾ. ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಯ್ಯ), ಕವನ ಸಂಕಲನ (ಹೊಲೆ ಮಾದಿಗರ ಹಾಡು) ಹಾಗೂ ಪಠ್ಯದ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು (ಕಲಾ ಕನ್ನಡ-೩, ಕ್ರಾಂತಿ ವಿಭಾಗ) ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಮೂದಿಸಿ.

·      ಮುಖ್ಯ ಬಿಂದುಗಳ ಪ್ರಸ್ತುತಿ:ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ 'ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ', 'ಆತ್ಮಗೌರವ', 'ರೈತ-ಕಾರ್ಮಿಕ ಐಕ್ಯತೆ', 'ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳ ವಿನಾಶ' ಮುಂತಾದ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಹೈಲೈಟ್ ಮಾಡಿ.

·      ಕವಿತೆಯ ಸಾಲುಗಳ ಉಲ್ಲೇಖ:ಕವಿತೆಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲುಗಳಾದ 'ದಲಿತರು ಬರುವರು ದಾರಿಬಿಡಿ', 'ಗುಡುಗು ಮಿಂಚಿನ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ', 'ಕೆಂಪು ಮೂಡಣದಲ್ಲಿ' ಎಂಬ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಉತ್ತರ ಬರೆದರೆ ಗರಿಷ್ಠ ಅಂಕಗಳು ಲಭಿಸುತ್ತವೆ.

·      ವಿಭಾಗೀಕರಣ:ಉತ್ತರವನ್ನು ಪೀಠಿಕೆ, ವಿಷಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಹಾಗೂ ಉಪಸಂಹಾರ ಎಂಬ ಮೂರು ಸ್ಪಷ್ಟ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ಬರೆಯಿರಿ.

೧೨. ಪಾಠದಿಂದ ಕಲಿಯಬಹುದಾದ ಸಂದೇಶ (Takeaway / Message)

ಯಾವ ಯಾವುದೇ ಮಾನವ ಸಮುದಾಯವೂ ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಮೂಕಪ್ರೇಕ್ಷಕನಾಗಿ ಸಹಿಸಬಾರದು. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆ, ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಂಘಟಿತ ಹೋರಾಟ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಅಗತ್ಯ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ನೈಜ ಅಧಿಕಾರವು ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳು, ದಲಿತರು ಮತ್ತು ರೈತ-ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ತಲುಪಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರದ ನೈಜ ವಿಕಾಸ ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದು ಈ ಪಠ್ಯ ನೀಡುವ ದಿವ್ಯ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ.

೧೩. ಸ್ವಂತ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Self-Analysis / Critical Perspective)

ಡಾ. ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಯ್ಯನವರ 'ದಲಿತರು ಬರುವರು' ಕವಿತೆಯು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಭಾಷಿಕ ಮತ್ತು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಸಂಚಲನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಕೃತಿ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾವ್ಯದ ಮೃದು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿ, ಜನಪದೀಯ ಹಾಗೂ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ನೇರ ನುಡಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿರುವುದು ಈ ಕವಿತೆಯ ಸೌಂದರ್ಯ. ಕವಿಯು ದಲಿತರ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಹೋರಾಟವಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಅದನ್ನು ದೇಶದ ರೈತರು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಮಿಕರೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ 'ದಲಿತ ಭಾರತ'ದ ವಿಶಾಲ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇಂದಿನ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲೂ ಅಸಮಾನತೆ ಹಾಗೂ ಶೋಷಣೆಗಳು ಹೊಸ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಕವಿತೆಯು ಇಂದಿಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತವೂ ಹಾಗೂ ಪ್ರೇರಣಾದಾಯಕವೂ ಆಗಿದೆ.

೧೪. ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಗಳು (Textbook Exercises Q&A)

ಗಮನಿಸಿ: (ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಮೂಲ ಕ್ರಮಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ)

ಎರಡು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು:

೧) ದಲಿತರ ಕನಸುಗಳು ಎಷ್ಟಿವೆ?
ಉತ್ತರ: ದಲಿತರಲ್ಲಿ ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ನವ ಸಮಾಜದ ಕಟ್ಟಡದ ಸುಂದರ ಕನಸುಗಳಿವೆ.

೨) ದಲಿತರು ಬರುವರು ಎಂಬ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಡಾ. ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಯ್ಯನವರ ಯಾವ ಕವನ ಸಂಕಲನದಿಂದ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ?
ಉತ್ತರ: 'ದಲಿತರು ಬರುವರು' ಎಂಬ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಡಾ. ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಯ್ಯನವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ 'ಹೊಲೆ ಮಾದಿಗರ ಹಾಡು' ಕವನ ಸಂಕಲನದಿಂದ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

೩) ಕವಿ ಇಲ್ಲಿ ದಲಿತರ ಕೈಗೆ ಏನನ್ನು ಕೊಡಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ?
ಉತ್ತರ: ಕವಿಯು ದಲಿತರ ಕೈಗೆ ರಾಜ್ಯಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಅಂದರೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೊಡಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

೪) ದಲಿತ ಆದಿಕವಿ ಎಂದು ಯಾರನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ?
ಉತ್ತರ: ಕನ್ನಡದ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ದಲಿತ ಕವಿ ಡಾ. ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಯ್ಯನವರನ್ನು ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಚೀನ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾದರ ಚನ್ನಯ್ಯ/ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮರನ್ನು ದಲಿತ ಚಳವಳಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆದಿಕವಿಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಲಿತ ಕಾವ್ಯದ ಆದಿಕವಿ ಡಾ. ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಯ್ಯ).

ಐದು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು:

೧) 'ನೆಲಕೆ ಕಾಲುಗಳ ಬರವಣಿಗೆ' - ಈ ಮಾತಿನ ಭಾವವೇನು?
ಉತ್ತರ: 'ನೆಲಕೆ ಕಾಲುಗಳ ಬರವಣಿಗೆ' ಎಂಬ ಸಾಲು ದಲಿತರ ಬೃಹತ್ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಪಾದಘಟ್ಟಣೆ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ಹೊಸ ಪುಟಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಧ್ವನಿರಹಿತರಾಗಿ ಕೇವಲ ಶೋಷಣೆ ಅನುಭವಿಸಿದ ದಲಿತರು ಇಂದು ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೀದಿಗಿಳಿದು ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಧೃಡವಾದ ಪಾದಗಳು ನೆಲಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದಾಗ ಮೂಡುವ ಶಬ್ದವು, ಶೋಷಣೆಯ ಹಳೆಯ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನುಳಿಸಿ ಹೊಸ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವಂತಿದೆ. ಇದು ದಲಿತರ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಹಾಗೂ ಆತ್ಮಗೌರವದ ಹಾದಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.

೨) ದಲಿತರ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕಿಡಿಗಳು ಹೇಗೆ ಕೆಂಡದ ಉಂಡೆಗಳಾಗಿವೆ? ವಿವರಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ದಲಿತರು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಅನುಭವಿಸಿದ ಅನ್ಯಾಯ, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಹಿಂಸೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಅವರ ಒಳಗಿನ ಆಕ್ರೋಶವು ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕಿಡಿಗಳಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಅವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಉರಿಯುವ ಪಂಜುಗಳಿದ್ದರೆ, ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಉರಿಯುವ ಕೆಂಡದ ಉಂಡೆಗಳಿವೆ. ಈ ಕಣ್ಣಿನ ಕಿಡಿಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶೋಷಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು, ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಜಮೀನ್ದಾರರ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಬೂದಿ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ದಲಿತರ ಕಣ್ಣಿನ ಆಕ್ರೋಶವು ಕೇವಲ ಕೋಪವಲ್ಲ, ಅದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ಬೆಂಕಿಯಾಗಿದೆ.

೩) ದಲಿತ ಆತ್ಮಭಿಮಾನವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ದಲಿತ ಆತ್ಮಭಿಮಾನ ಎಂಬುದು ದಾಸ್ಯವನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಿ ತನ್ನ ನೈಜ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ದಲಿತರು ತಮ್ಮನ್ನು ಶೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿದ್ದ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಯ ದೇವರುಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಮೌಢ್ಯದ ಗುರುಗಳನ್ನು ತಿಪ್ಪೆಗೆ ತಳ್ಳಿದ್ದಾರೆ. ಸಮಾಜವನ್ನು ವಂಚಿಸಿದ ಮಂತ್ರಿ-ಶಾಸಕರನ್ನು ಚರಂಡಿಗೆ ತಳ್ಳಿದ್ದಾರೆ. ಕೇವಲ ತಲೆಬಾಗಿ ಕೈಮುಗಿಯುವ ದಾಸ್ಯದ ಹಾದಿಯನ್ನು ತೊರೆದು, ತಾವೇ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಹೊಸ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಕೈಗೆ ರಾಜ್ಯಾಧಿಕಾರ ಬೇಕು ಎಂದು ನೇರವಾಗಿ ಸವಾಲೆಸೆಯುವುದು ದಲಿತ ಆತ್ಮಭಿಮಾನದ ಪರಮಾವಧಿಯಾಗಿದೆ.

೪) ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಸಿಡಿದು ನಿಲ್ಲುವ ದಲಿತರ ಸ್ವಾಭಿಮಾನವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ದಲಿತರ ಸ್ವಾಭಿಮಾನವು ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ. ಜಾತಿ-ಮತಗಳ ಮುಳ್ಳಿನ ಬೇಲಿಗಳಿಗೆ ತಾವೇ ಮುಳ್ಳಾಗಿ ನಿಂತು, ತಮ್ಮನ್ನು ನುಂಗಲು ಬಂದ ಏಳು ಸಮುದ್ರಗಳಂತಹ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಶಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ತಾವೇ ಆಕಾಶವಾಗಿ (ಮುಗಿಲಾಗಿ) ಬೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ. ಜಮೀನ್ದಾರರ ಶೋಷಣೆಗೆ ಅಂಜದೆ, ಧನವಂತರ ಅಹಂಕಾರದ ಕೊಬ್ಬಿನ ಉಂಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಂಡಾಟವಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಹೆಗಲಿಗೆ ಹೆಗಲು, ಪ್ರಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಣ ಕೊಟ್ಟು ಹೋರಾಡುವ ದಲಿತರ ಈ ನಡೆ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಸಿಡಿದು ನಿಲ್ಲುವ ಅವರ ಪರಮ ಸ್ವಾಭಿಮಾನವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ.

೫) ದಲಿತರು ಬರುವರು ಎಂಬ ಕಾವ್ಯದ ಒಟ್ಟು ಆಶಯವೇನು? ಚರ್ಚಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: 'ದಲಿತರು ಬರುವರು' ಕಾವ್ಯದ ಮೂಲ ಆಶಯವೆಂದರೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ದಲಿತರ ಮುಕ್ತಿ. ಶೋಷಿತ ಸಮುದಾಯವು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಅಸಹಾಯಕವಾಗಿರದೆ, ಸಂಘಟಿತವಾಗಿ ಶೋಷಕರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿ ರಾಜ್ಯಾಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಈ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ದಲಿತರು, ರೈತರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರು ಒಂದಾಗಿ ನಿಂತಾಗ ಮಾತ್ರ ಬಡವರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಬೆಳಕು (ಕೆಂಪು ಮೂಡಣ) ಮೂಡಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದು ಕವಿತೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.

೬) ಜಾತಿ ಮತಗಳ ಮುಳ್ಳಿನ ಮೆಳೆಗೆ ದಲಿತರು ಏನಾದರು?
ಉತ್ತರ: ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ದಲಿತರನ್ನು ತುಳಿಯಲು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಮತಗಳ ಮುಳ್ಳಿನ ಬೇಲಿಗಳಿಗೆ (ಮೆಳೆಗೆ) ದಲಿತರು ತಾವೇ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಮುಳ್ಳಾದರು. ಅಂದರೆ ಶೋಷಕರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅನ್ಯಾಯದ ತಂತ್ರಕ್ಕೂ ದಲಿತರು ಅಷ್ಟೇ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಒಡ್ಡಿದರು. ಜಾತಿ-ಮತಗಳ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿನಿಂತು ತಮ್ಮ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಹೆಜ್ಜೆಗಳಿಂದ ಆ ಮುಳ್ಳಿನ ಬೇಲಿಗಳನ್ನೇ ನಾಶಪಡಿಸಿದರು.

ಹತ್ತು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು:

೧) ಕವಿ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯದ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಎಂಥದ್ದು? ಚರ್ಚಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ಕವಿ ಡಾ. ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಯ್ಯನವರು ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯದ ಮೂಲಕ ದಲಿತ ಸಮುದಾಯದ ನೈಜ ಸ್ವಾಭಿಮಾನವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕವಿಯ ಸ್ವಾಭಿಮಾನವು ಕೇವಲ ಪದಗಳ ಅಲಂಕಾರವಲ್ಲ, ಅದು ಶೋಷಿತರ ಆತ್ಮದ ಧ್ವನಿ. ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ದಲಿತರು ತಮ್ಮನ್ನು ದಾಸ್ಯದಲ್ಲಿಟ್ಟಿದ್ದ ಮೂಢನಂಬಿಕೆ, ಜಮೀನ್ದಾರಿ ಶೋಷಣೆ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ವಂಚನೆಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಧಿಕ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೇವರು ಮತ್ತು ಗುರುಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಶೋಷಣೆಯನ್ನು ತಿಪ್ಪೆಗೆ ತಳ್ಳಿ, ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ವಂಚನೆಯನ್ನು ಚರಂಡಿಗೆ ತಳ್ಳುವ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಅವರದ್ದು. ಕವಿಯ ಕಾವ್ಯವು ದಲಿತರನ್ನು ಕೇವಲ ಸಂತ್ರಸ್ತರಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಸಮಾಜವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ನಾಯಕರನ್ನಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

೨) ಯಾವ ಕನಸುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂತು ದಲಿತರ ಮೆರವಣಿಗೆ?
ಉತ್ತರ: ದಲಿತರ ಮೆರವಣಿಗೆಯು ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ನವ ಸಮಾಜದ ಸುಂದರ ಕನಸುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂತು. ಈ ಕನಸುಗಳಲ್ಲಿ ಶೋಷಣೆರಹಿತ ಭಾರತ, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ವಿನಾಶ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ದಲಿತನಿಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ರಾಜ್ಯಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದುವ ಭವ್ಯ ಆಶಯಗಳಿದ್ದವು. ಇವು ಬರಿ ಕಲ್ಪನೆಯ ಕನಸುಗಳಲ್ಲ; ಉರಿಯುವ ಮನಸ್ಸುಗಳ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಿದ್ಧತೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಂದ ಜೀವಂತ ಕನಸುಗಳಾಗಿದ್ದವು.

೩) ದಲಿತರ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸಿಡಿದಿದ್ದು ಏನು?
ಉತ್ತರ: ದಲಿತರ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಶೋಷಣೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸಿಡಿದಿದ್ದು 'ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕಿಡಿಗಳು' ಹಾಗೂ 'ಬೆಂಕಿಯ ಕೆಂಡದ ಉಂಡೆಗಳು'. ಈ ಕಿಡಿಗಳು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೂಢನಂಬಿಕೆ, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ, ಜಮೀನ್ದಾರರ ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಮನುಸ್ಮೃತಿಯ ಶೋಷಕ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಬೂದಿ ಮಾಡಲು ಸಿಡಿದುಬಂದಿದ್ದವು.

೪) ತಮ್ಮನ್ನು ನುಂಗಿದ ಏಳು ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ದಲಿತರು ಏನಾಗಿದ್ದರು?
ಉತ್ತರ: ದಲಿತರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡಲು ಮತ್ತು ನುಂಗಿಹಾಕಲು ಬಂದ 'ಏಳು ಸಮುದ್ರಗಳಂತಹ' ಬಲಿಷ್ಠ ಶೋಷಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಶಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ದಲಿತರು ತಾವೇ 'ಮುಗಿಲಾಗಿ' (ಆಕಾಶವಾಗಿ) ಬೆಳೆದು ನಿಂತರು. ಸಮುದ್ರವೆಷ್ಟೇ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದರೂ ಆಕಾಶವು ಅದನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ದಲಿತರ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಜಾಗೃತಿಯು ಶೋಷಕರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕುತಂತ್ರವನ್ನೂ ಮೀರಿ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯಿತು.

೫) ಯಾರ ಕಾಲದಿಂದ ದಲಿತರು ಕೈ ಮುಗಿಯುತ್ತಾ ತಲೆ ಬಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ?
ಉತ್ತರ: ದಲಿತರು ತೌಲನಿಕವಾಗಿ ಪೌರಾಣಿಕ ಯುಗವಾದ ರಾಮನ ಕಾಲ, ಕೃಷ್ಣನ ಕಾಲ ಹಾಗೂ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕೇವಲ ಕೈಮುಗಿಯುತ್ತಾ, ತಲೆಬಾಗುತ್ತಾ ಅಸಹಾಯಕರಾಗಿ ದಾಸ್ಯದ ಬದುಕನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಕವಿತೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆ ಸುದೀರ್ಘ ದಾಸ್ಯದ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತಾಯ ಹಾಡಿ, ಸಮಾನತೆಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದ್ದಾರೆ.

೬) ಕೊನೆಗಾಣದ ದಲಿತರ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಧೇ clearContext ಧ್ಯೇಯವೇನು? ಚರ್ಚಿಸಿ.
ಉತ್ತರ: ಕೊನೆಗಾಣದ ದಲಿತರ ಈ ಮಹಾ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಮುಖ್ಯ ಧೈಯವೆಂದರೆ - ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆ, ಆತ್ಮಗೌರವ ಹಾಗೂ ಶೋಷಣೆರಹಿತ ನವ ಭಾರತವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು. ಈ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಧೈಯವು ಕೇವಲ ಆಕ್ರೋಶ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದಲ್ಲ; ರಕ್ತಕ್ಕೆ ರಕ್ತ, ಪ್ರಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಣ, ಹೆಗಲಿಗೆ ಹೆಗಲು ಕೊಟ್ಟು ಹೋರಾಡಿ, ದಲಿತರ ಕೈಗೆ ರಾಜ್ಯಾಧಿಕಾರವನ್ನು ತಂದುಕೊಡುವುದು ಹಾಗೂ ಬಡವರ ಬಾಳಿನಲ್ಲಿ ಸದಾಬೆಳಗುವ 'ಕೆಂಪು ಮೂಡಣ'ವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಾಗಿದೆ.

೭) ದಲಿತ ಭಾರತದ ಬಾವಟದಲ್ಲಿ ನಿಂತವರು ಯಾರ್ಯಾರು?
ಉತ್ತರ: ದಲಿತ ಭಾರತದ ನೀಲಿ-ಕೆಂಪು ಬಾವುಟದಡಿಯಲ್ಲಿ ದಲಿತ ಸಮುದಾಯದ ಜೊತೆಗೆ ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳಾದ 'ರೈತರು' ಮತ್ತು 'ಕಾರ್ಮಿಕರು' ಒಂದಾಗಿ ನಿಂತರು. ದಲಿತರು, ರೈತರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಈ ತ್ರಿವೇಣಿ ಸಂಗಮವು ಶೋಷಕ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಹಾಗೂ ಜಮೀನ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಬಲಿಷ್ಠ ಐಕ್ಯತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು.

೮) ದಲಿತರ ಹೋರಾಟದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಕುರಿತು ಬರೆಯಿರಿ.
ಉತ್ತರ: ದಲಿತರ ಹೋರಾಟವು ಕೇವಲ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಅದು ಸಮಾಜದ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಉಳಿವಿಗಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಶತಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಸಮಾಜದ ಕೆಳಸ್ತರದಲ್ಲಿದ್ದು ಶ್ರಮಿಸಿದ ದಲಿತರಿಗೆ ಮಾನವೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳು ನಿರಾಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಶೋಷಣೆ, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ವಂಚನೆಗಳನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸಲು, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲು ಹಾಗೂ ಸಮಾನತೆಯ ನವ ಸಮಾಜವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ದಲಿತರ ಸಂಘಟಿತ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಹೋರಾಟವು ಅತ್ಯಂತ ಅನಿವಾರ್ಯವೂ ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯವೂ ಆಗಿದೆ.