ಬಿ.ಎಂ. ಪುಟ್ಟಯ್ಯ ಅವರ ಪರಿಚಯ
ಬಿ.ಎಂ. ಪುಟ್ಟಯ್ಯ ಅವರು ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು, ಸಾಹಿತಿಗಳು, ಸಂಶೋಧಕರು ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿಂತಕರು. ಅವರು 01-06-1967ರಂದು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಂಗಮೇಶ್ವರಪೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಕುವೆಂಪು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿಯನ್ನು ಪ್ರಥಮ ರ್ಯಾಂಕ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಪಡೆದ ಅವರು, ನಂತರ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ. ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಸಾಹಿತ್ಯ
ವಿಮರ್ಶೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಶೋಧನೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅಧ್ಯಯನ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರ್ಥಿಕತೆ, ರಾಜಕೀಯ ಅಧ್ಯಯನ,
ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಳುವಳಿಗಳು ಅವರ ಆಸಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ‘ಅಲಕ್ಷಿತ
ವಚನಕಾರರ ಲೋಕದೃಷ್ಟಿ’, ‘ಸಾವು ಒಂದು ಚಿಂತನೆ’, ‘ಸಂಶೋಧನೆಯ ತಾತ್ವಿಕ ಆಯಾಮಗಳು’ ಮುಂತಾದ
ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ‘ಬೆಂಕಿಯ ಮಳೆ’ ಎಂಬ ಹೋರಾಟದ ಹಾಡುಗಳ ಸಂಕಲನವನ್ನು
ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಿರುವ ‘ಅಣ್ಣ ಬಸವಣ್ಣ’ ಎಂಬ ಹೋರಾಟದ ಹಾಡನ್ನು ‘ಬೆಂಕಿಯ ಮಳೆ’
ಸಂಕಲನದಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣನ ಸಮಾನತೆ, ಕಾಯಕ, ದಾಸೋಹ, ಮಾನವೀಯತೆ
ಮತ್ತು ಜಾತಿ-ಧರ್ಮರಹಿತ ಸಮಾಜದ ಆಶಯಗಳನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನ ಸಮಾಜದ ವೈರುಧ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ
ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ.
‘ಅಣ್ಣ ಬಸವಣ್ಣ’ ಪದ್ಯದ ಸಾರಾಂಶ
ಬಿ.ಎಂ. ಪುಟ್ಟಯ್ಯ ಅವರ ‘ಅಣ್ಣ ಬಸವಣ್ಣ’ ಎಂಬ ಹೋರಾಟದ ಹಾಡು ಬಸವಣ್ಣನ ಸಮಾನತೆ, ಕಾಯಕ, ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಇಂದಿನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣನ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ವೈರುಧ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ಕವನವಾಗಿದೆ. ಕವಿ ಬಸವಣ್ಣನನ್ನು ಕೇವಲ ಇತಿಹಾಸದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಇಂದಿಗೂ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಬಸವಣ್ಣನು ಬಾಗೇವಾಡಿಯಿಂದ ಬಾಗಿ, ಕಲ್ಯಾಣದಿಂದ ಕಾರುಣ್ಯವನ್ನು ಹೊತ್ತು ಮತ್ತೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ಕವನ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಾಜದ ನಾಡಿ-ನಾಡಿಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಬಸವಣ್ಣ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಅವನೊಂದಿಗೆ ಸೂಳೆ ಸಂಕಮ್ಮ, ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ, ಮಾದಾರ ಚೆನ್ನಯ್ಯ, ಬಸವ ನಾಗಿದೇವ, ಜೇಡರ ದಾಸಿಮಯ್ಯ, ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು ಮುಂತಾದ ಶರಣರು ಕೂಡ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಆಗಮನವೆಂದರೆ ಸಮಾನತೆ, ಕರುಣೆ, ಶ್ರಮ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಪುನರಾಗಮನವೆಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕವಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
ಬಸವಣ್ಣ ಬರುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ಹರಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಒಣಗಿದ ಗಿಡಗಳಲ್ಲಿ ಹೂವು ಅರಳುತ್ತವೆ, ಬತ್ತಿದ ನದಿಗಳು ತುಂಬಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ, ಗದ್ದೆ-ತೋಟಗಳು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಹಕ್ಕಿ-ಪಕ್ಷಿಗಳು ಚಿಲಿಪಿಲಿಗುಟ್ಟುತ್ತವೆ, ಪಶು-ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ ನಲಿಯುತ್ತವೆ. ಮೋಡಗಳು ಒಂದಾಗುತ್ತವೆ, ಭೂಮಿ-ಆಕಾಶಗಳು ಒಂದಾಗುತ್ತವೆ, ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರರು ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರಣದ ಮೂಲಕ ಬಸವಣ್ಣನ ಆಗಮನವು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಆಶೆ ಮತ್ತು ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕವಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಮುಂದೆ ಬಸವಣ್ಣನು ತನ್ನ ಕಾಲದ ಶರಣರ ಮಕ್ಕಳು, ಅವರ ಮಕ್ಕಳು, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ಹೇಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡಲು ಬರುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ, ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ ಮತ್ತು ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಮುಂತಾದ ಸಮಾನತೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಮೈತ್ರಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದ ಮಹನೀಯರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಹಲಗಲಿ ಬೇಡರು, ಬಿರ್ಸಾ ಮುಂಡಾ, ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಮತ್ತು ಕಿತ್ತೂರು ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಮುಂತಾದ ಹೋರಾಟಗಾರರ ಕೆಚ್ಚೆದೆಯ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಕಂಡು ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಬಸವಣ್ಣನ ಸಮಾನತೆಯ ಆಶಯವು ಜಗತ್ತಿನ ವಿವಿಧ ಹೋರಾಟಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕವಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಆದರೆ ಸಮಾಜದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಬಸವಣ್ಣನಿಗೆ ಆಘಾತವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಮಠ, ಮಂದಿರ, ಮಸೀದಿ ಮತ್ತು ಚರ್ಚುಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ. ಸ್ವಾಮಿ, ಮುಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಪಾದ್ರಿಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಕಳವಳಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆ ಬೆಳೆಸಬೇಕಾದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ನಂಜು ಬೆರೆತಿರುವುದನ್ನು, ಪ್ರೀತಿಯೊಳಗೆ ದ್ವೇಷ ಅಡಗಿರುವುದನ್ನು ಕವಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ವಿಷ ಬೆರೆಸಿದಂತೆ ಧರ್ಮದೊಳಗೆ ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಶೋಷಣೆ ಬೆರೆತಿರುವುದನ್ನು ಬಸವಣ್ಣ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.
ದುಡಿಯದೆ ಬದುಕುವವರ ಕ್ರೌರ್ಯ, ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಶೋಷಣೆ, ‘ಉತ್ತಮ-ಅಧಮ’ ಎಂಬ ಭೇದಭಾವ ಮತ್ತು ‘ನಮ್ಮವರು-ಬೇರೆಯವರು’ ಎಂಬ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಕಂಡು ಬಸವಣ್ಣ ಕಂಗಾಲಾಗುತ್ತಾನೆ. “ಬಸವನ ತತ್ವ ಏನಾಯಿತೆ? ಬಸವನ ಮಾರ್ಗ ಎಲ್ಲೋಯಿತು?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಬಸವಣ್ಣನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಗಳು, ವೃತ್ತಗಳು, ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಟೌಟ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿರುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ. ವಚನ, ಗಾನ ಮತ್ತು ಭಾಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣನನ್ನು ಹೊಗಳುವುದನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅವರ ಮಾತು ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ನಡುವೆ ಇರುವ ದೊಡ್ಡ ಅಂತರವನ್ನು ಕಂಡು ಆತಂಕಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಕವನದ
ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಆಶಯವೆಂದರೆ ಬಸವಣ್ಣನ ಹೆಸರನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಮಾತ್ರ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನ
ತತ್ವಗಳನ್ನು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದು. ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪದವರು ಬಸವಣ್ಣನ
ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡಲು ಬಸವಣ್ಣನನ್ನು ನೆಪವಾಗಿಸುವುದು, ನಾಲಿಗೆಯಲ್ಲಿ
ಬಸವಣ್ಣನನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಾ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅವನ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು
ಕವಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ವೈರುಧ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ
‘ಅಣ್ಣ ಬಸವಣ್ಣ’ ಪದ್ಯವು ಕೇವಲ ಬಸವಣ್ಣನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವ ಕವನವಲ್ಲ. ಅದು ಇಂದಿನ ಸಮಾಜದ ಜಾತಿ,
ಧರ್ಮ, ಅಸಮಾನತೆ, ಶೋಷಣೆ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಕಪಟ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಹೋರಾಟದ ಹಾಡು. ಬಸವಣ್ಣನ
ನಿಜವಾದ ತತ್ವವಾದ ಸಮಾನತೆ, ಕಾಯಕ, ದಾಸೋಹ, ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ
ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಮಾತ್ರ ಬಸವಣ್ಣನಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು
ಕವಿ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
೧. ಬಸವಣ್ಣ ಬಂದ ಬಗೆಯನ್ನು ಕವಿ ಹೇಗೆ
ಹೇಳುತ್ತಾರೆ?
ಬಸವಣ್ಣನು
ಬಹಳ ವಿಶೇಷವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದನೆಂದು ಕವಿ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. “ಅಣ್ಣ
ಬಂದಾನೊ ಬಸವಣ್ಣ ಬಂದಾನೊ” ಎಂದು ಬಸವಣ್ಣನ ಆಗಮನವನ್ನು ಕವಿ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಘೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಬಸವಣ್ಣನು ಬಾಗೇವಾಡಿಯಿಂದ ಬಾಗಿ ಬಂದನು; ಕಲ್ಯಾಣದಿಂದ ಕಾರುಣ್ಯವನ್ನು ತಂದನು. ಅಂದರೆ, ತನ್ನ
ಜನ್ಮಸ್ಥಳದಿಂದ ವಿನಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣದಿಂದ ಕರುಣೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ಬಂದನು ಎಂಬುದು ಕವಿಯ
ಆಶಯ.
ಬಸವಣ್ಣನು
ಕೇವಲ ಒಬ್ಬನೇ ಬಂದಿಲ್ಲ. ಸಮಾಜದ ನಾಡಿ-ನಾಡಿಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಅವನು ಬಂದಿದ್ದಾನೆ.
ಅವನೊಂದಿಗೆ ಸೂಳೆ ಸಂಕಮ್ಮ, ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ, ಮಾದಾರ ಚೆನ್ನಯ್ಯ, ಬಸವ ನಾಗಿದೇವ, ಜೇಡರ ದಾಸಿಮಯ್ಯ
ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು ಮುಂತಾದ ಶರಣರೂ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಆಗಮನವು ಸಮಾನತೆ, ಕಾಯಕ,
ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಪುನರಾಗಮನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಬಸವಣ್ಣ
ಬರುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ಹರಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಒಣಗಿದ
ಗಿಡಗಳಲ್ಲಿ ಹೂವು ಅರಳುತ್ತದೆ, ಬತ್ತಿದ ನದಿಗಳು ತುಂಬಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ, ಗದ್ದೆ-ತೋಟಗಳು
ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ, ಹಕ್ಕಿಗಳು ಚಿಲಿಪಿಲಿಗುಟ್ಟುತ್ತವೆ, ಪಶು-ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ
ನಲಿಯುತ್ತವೆ. ಮೋಡಗಳು ಒಂದಾಗುತ್ತವೆ; ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಆಕಾಶ ಒಂದನ್ನೊಂದು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡಂತೆ
ಕಾಣುತ್ತವೆ; ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರರು ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟಿದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.
ಹೀಗೆ ಬಸವಣ್ಣನ ಆಗಮನವನ್ನು ಕವಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಆಶೆ, ಚೈತನ್ಯ, ಕರುಣೆ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆ ಮೂಡುವ ಘಟನೆಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಸವಣ್ಣನ ಬರುವುದು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆಗಮನವಲ್ಲ; ಅದು ಅವನ ಆದರ್ಶಗಳು ಮತ್ತು ತತ್ವಗಳು ಮತ್ತೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗುವ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
೨. ಬಸವಣ್ಣ ಬಂದ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿಯುತ್ತಲೇ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ
ಆದ ಬದಲಾವಣೆಗಳೇನು?
ಬಸವಣ್ಣನು ಮತ್ತೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತವಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು ಎಂದು ಕವಿ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಬಸವಣ್ಣನ ಆಗಮನವು ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯ, ಸಂತೋಷ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಆಶಾವಾದದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಬಸವಣ್ಣ
ಬರುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ಹರಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಒಣಗಿದ ಗಿಡಗಳಲ್ಲಿ ಹೂವುಗಳು ಅರಳಿದವು. ಬಹಳ
ದಿನಗಳಿಂದ ನೀರಿಲ್ಲದೆ ಬತ್ತಿಹೋಗಿದ್ದ ನದಿಗಳು ಮತ್ತೆ ತುಂಬಿ ಹರಿಯತೊಡಗಿದವು. ಗದ್ದೆ-ತೋಟಗಳು
ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ತೂಗಿ ನಿಂತವು. ಹಕ್ಕಿ-ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಚಿಲಿಪಿಲಿ ಎಂದು ಹಾಡತೊಡಗಿದವು.
ಪಶು-ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ ನಾಟ್ಯವಾಡಿದವು. ಕ್ರಿಮಿಕೀಟಗಳೂ ಸಂತೋಷಗೊಂಡವು.
ಇದಲ್ಲದೆ, ಮೋಡಗಳೆಲ್ಲವೂ
ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡವು. ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಆಕಾಶಗಳು ಒಂದನ್ನೊಂದು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡಂತೆ ಕಂಡವು. ಸೂರ್ಯ
ಮತ್ತು ಚಂದ್ರರು ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟಿದಂತೆ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಬೆಳಕು ಮೂಡಿತು. ಹೀಗೆ ಬಸವಣ್ಣನ
ಆಗಮನದ ಸುದ್ದಿ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಜೀವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ಉಲ್ಲಾಸವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು.
ಈ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿತ್ರಣದ ಮೂಲಕ ಕವಿ, ಬಸವಣ್ಣನ ತತ್ವಗಳು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರೆ ಒಣಗಿದ ಬದುಕು ಅರಳುತ್ತದೆ, ಬತ್ತಿದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧಿ ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಂತೋಷ ಹಾಗೂ ಮಾನವೀಯತೆ ನೆಲೆಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಆಶಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
೩. ನಾಡು-ನಾಡಿಗಳ ಬಗೆದು ನೋಡಲು ಬಂದ ಬಸವಣ್ಣ ಯಾರು
ಯಾರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದನು?
ನಾಡು-ನಾಡಿಗಳ
ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಂದ ಬಸವಣ್ಣನು ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಬಂದ ಶರಣರನ್ನೂ ಹಾಗೂ ಸಮಾನತೆ,
ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದ ಮಹನೀಯರನ್ನೂ ಭೇಟಿಯಾದನು.
ಮೊದಲಿಗೆ
ಬಸವಣ್ಣನು ಸೂಳೆ ಸಂಕಮ್ಮ, ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ, ಮಾದಾರ ಚೆನ್ನಯ್ಯ, ಬಸವ ನಾಗಿದೇವ, ಜೇಡರ ದಾಸಿಮಯ್ಯ
ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು ಮುಂತಾದ ಶರಣರೊಂದಿಗೆ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಬಂದನು.
ನಂತರ ಅವನು
ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ, ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ ಮತ್ತು ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರನ್ನು
ಭೇಟಿಯಾದನು. ಅಲ್ಲದೆ ಹಲಗಲಿ ಬೇಡರು, ಬಿರ್ಸಾ ಮುಂಡಾ, ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಮತ್ತು ಕಿತ್ತೂರು ರಾಣಿ
ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಅವರ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಕಂಡನು.
ಈ
ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಕವಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವುದರ ಉದ್ದೇಶ, ಸಮಾನತೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು
ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಗಡಿಗಳಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಬಸವಣ್ಣನ
ವಿಚಾರಧಾರೆಗೆ ಈ ಹೋರಾಟಗಾರರ ಆದರ್ಶಗಳು ಹತ್ತಿರವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕವಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.
೪. ಮಠ, ಮಂದಿರ, ಚರ್ಚು, ಮಸೀದಿ ಕಂಡ ಬಸವ ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಲು ಕಾರಣವೇನು?
ಬಸವಣ್ಣನು ಮಠ, ಮಂದಿರ, ಮಸೀದಿ ಮತ್ತು ಚರ್ಚುಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಲು ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಧರ್ಮದ ಮೂಲ ಆಶಯವಾದ ಪ್ರೀತಿ, ಕರುಣೆ, ಸಹೋದರತ್ವ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಬದಲು ದ್ವೇಷ, ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಭೇದಭಾವಗಳು ಬೆಳೆದಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡದ್ದು.
ಬಸವಣ್ಣನು ಸ್ವಾಮಿ, ಮುಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಪಾದ್ರಿಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಕಳವಳಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಧರ್ಮವು ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಬೇಕಾದದ್ದು. ಆದರೆ ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಜನರ ನಡುವೆ ಭೇದಭಾವ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಅವನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಕವಿ ಇದನ್ನು “ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ನಂಜು ಬೆರೆತುದು”, “ಪ್ರೀತಿಲಿ ಅಡಗಿದ ದ್ವೇಷ” ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಇದಲ್ಲದೆ, ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಶೋಷಣೆ, ಕ್ರೌರ್ಯ ಮತ್ತು ಅನ್ಯಾಯ ಬಸವಣ್ಣನಿಗೆ ನೋವುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ವಿಷ ಬೆರೆಸಿದಂತೆ ಧರ್ಮದೊಳಗೆ ದ್ವೇಷ ಬೆರೆತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಅವನು ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಠ, ಮಂದಿರ, ಮಸೀದಿ, ಚರ್ಚುಗಳು ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಬೇಕಾದರೆ, ಅವುಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಅಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಶೋಷಣೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಬಸವಣ್ಣ ಕಂಗಾಲಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಬಸವಣ್ಣನಿಗೆ ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಲು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ತಾನು ಸಾರಿದ ಸಮಾನತೆ, ಕರುಣೆ, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಶೋಷಣೆ.
೫. “ಬಾಯಲ್ಲಿ ಬಸವ, ಎದೆಯಲ್ಲಿ ವಿಷ” ಎಂದು ಬಸವಣ್ಣ ಹೇಳಿದ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಪದ್ಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿ
“ಬಾಯಲ್ಲಿ ಬಸವ, ಎದೆಯಲ್ಲಿ ವಿಷ” ಎಂಬ ಮಾತು ಪದ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ ಹೇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಮಾತಿನ ಮೂಲಕ ಕವಿ ಇಂದಿನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮಾತು ಮತ್ತು ಕೃತಿಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ವೈರುಧ್ಯವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಬಸವಣ್ಣನು ಸಮಾನತೆ, ಕಾಯಕ, ದಾಸೋಹ, ಕರುಣೆ, ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು ಜಾತಿ-ಭೇದವಿಲ್ಲದ ಸಮಾಜವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಮಹಾನ್ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕ. ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಬಸವಣ್ಣನ ಹೆಸರನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ವಚನಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ, ಭಾಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣನ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಾರೆ. ಬಸವಣ್ಣನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಗಳಿಗೆ, ವೃತ್ತಗಳಿಗೆ ಹೆಸರು ಇಡುತ್ತಾರೆ; ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಟೌಟ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಜವಾದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಬಸವಣ್ಣನು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸಮಾನತೆಯ ತತ್ವವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವರು ಬಸವಣ್ಣನ ಹೆಸರನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಲೇ ಜಾತಿ, ಮೇಲು-ಕೀಳು ಮತ್ತು ‘ನಮ್ಮವರು–ಬೇರೆಯವರು’ ಎಂಬ ಭೇದಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಬಾಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಾ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಕವಿ “ಪ್ರೀತಿಲಿ ಅಡಗಿದ ದ್ವೇಷವ” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಧರ್ಮದ
ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಕಂಡು ಬಸವಣ್ಣನು ಕಳವಳಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ದುಡಿಯದೆ ಬದುಕುವವರ ಕ್ರೌರ್ಯ, ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಶೋಷಣೆ, ‘ಉತ್ತಮರು–ಅಧಮರು’ ಎಂಬ
ಭೇದಭಾವಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಅವನು ನೋವುಪಡುತ್ತಾನೆ. ಬಸವಣ್ಣನ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾರ್ಥ
ಮತ್ತು ಕ್ರೌರ್ಯವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡುವವರನ್ನು ಕವಿ “ಬಸವನ ಹೆಸರೇಳಿ ಎತ್ತರ ಬೆಳೆದವರು, ಕ್ರೌರ್ಯವ
ಮುಚ್ಚಿಡಲು ಬಸವನ ಬಳಸಿದರು” ಎಂಬ ಆಶಯದ ಮೂಲಕ ಖಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಹೀಗಾಗಿ “ಬಾಯಲ್ಲಿ ಬಸವ, ಎದೆಯಲ್ಲಿ ವಿಷ” ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನನ್ನು ಟೀಕಿಸುವ ಮಾತಲ್ಲ. ಅದು ಬಸವಣ್ಣನ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಬಾಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಹೊಗಳಿ, ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕಪಟ ಮನೋಭಾವದ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರತಿಭಟನೆ. ಬಸವಣ್ಣನನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಗೌರವಿಸುವುದೆಂದರೆ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಮೆ ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಸಮಾನತೆ, ಕಾಯಕ, ದಾಸೋಹ, ಪ್ರೀತಿ, ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಇದೇ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಕವಿ ನೀಡಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ.
೬. ಬಸವನ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾ ಕ್ರೌರ್ಯ ಮೆರೆಯುವವರ ಕಂಡು ಬೆರಗಾದ ಬಸವಣ್ಣನ ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಅನಿಸಿಕೆಯನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ
ಬಸವಣ್ಣನು
ಸಮಾನತೆ, ಕಾಯಕ, ದಾಸೋಹ, ಕರುಣೆ, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಮಹಾನ್ ಸಮಾಜ
ಸುಧಾರಕ. ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಜಾತಿ, ವರ್ಗ, ಮೇಲು-ಕೀಳು ಎಂಬ ಭೇದಭಾವ ಇರಬಾರದು ಎಂಬುದು ಅವರ ಪ್ರಮುಖ
ಆಶಯವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ತಾನು ಬೋಧಿಸಿದ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ
ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಬಸವಣ್ಣನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅಪಾರ ನೋವು ಮತ್ತು ಆಘಾತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಬಸವಣ್ಣನು
ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕೆಲವರು ಕ್ರೌರ್ಯವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು
ಬೆರಗಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಗಳು, ಸರ್ಕಲ್‌ಗಳು, ಕಟೌಟ್‌ಗಳು, ಪ್ರತಿಮೆಗಳು
ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತವೆ. ವಚನ, ಗಾನ ಮತ್ತು ಭಾಷಣಗಳ ಮೂಲಕ ಬಸವಣ್ಣನನ್ನು ಹೊಗಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ
ಅವರ ನಿಜವಾದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಸುವ ಮನೋಭಾವ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಬಾಯಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣನ
ಹೆಸರು, ಆದರೆ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಕ್ರೌರ್ಯ ಇರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಬಸವಣ್ಣನಿಗೆ ತೀವ್ರವಾದ
ಬೇಸರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಧರ್ಮದ
ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಶೋಷಣೆ, ಜಾತಿ-ಭೇದ, ಮೇಲು-ಕೀಳು ಭಾವನೆ, ದುಡಿಯದೆ ಬದುಕುವವರ ಕ್ರೌರ್ಯ
ಹಾಗೂ ‘ನಮ್ಮವರು–ಬೇರೆಯವರು’ ಎಂಬ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಕಂಡು ಅವನು ಕಂಗಾಲಾಗುತ್ತಾನೆ. “ಬಸವನ ತತ್ವ
ಏನಾಯಿತೆ? ಬಸವನ ಮಾರ್ಗ ಎಲ್ಲೋಯಿತೆ?” ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ತಾನು ಕನಸು ಕಂಡ
ಸಮಾನತೆಯ ಸಮಾಜ ಇನ್ನೂ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನೋವು ಅವನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕಾಡುತ್ತದೆ.
ನನ್ನ
ಅನಿಸಿಕೆಯಂತೆ, ಬಸವಣ್ಣನ ಈ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಸಮಾಜದ ಆತ್ಮವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವಂತದ್ದು. ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್
ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅವರ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವರ
ಆದರ್ಶಗಳಿಗೆ ಮಾಡುವ ಅವಮಾನವಾಗಿದೆ. ಬಸವಣ್ಣನಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾದರೆ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು
ಕೇವಲ ಭಾಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸದೆ, ಸಮಾನತೆ, ಕಾಯಕ, ದಾಸೋಹ, ಪ್ರೀತಿ, ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ
ನ್ಯಾಯವನ್ನು ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಬೇಕು.
ಆದ್ದರಿಂದ
ಬಸವಣ್ಣನ ಬೆರಗು ಮತ್ತು ನೋವು ಇಂದಿನ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ. ಬಸವಣ್ಣನನ್ನು
ಬಾಯಲ್ಲಿ ನೆನೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅವರ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ನಿಜವಾದ
ಬಸವಭಕ್ತಿ.